Hoi giang cap tinh bai choi chu

xanh Có 9 chữ: Lối chơi chữCái nàocây được sử xanh dụng trong câu ca dao sau: Cái nào lákia cũng Có 6 chữ: Lối chơi được dụng Con chữ sông bênxanh lởsửbên bồitrong câu thơ sau: Có Có 6 c[r]

NhiÖt lÞªt chµo mõng c¸c thÇy, c« gi¸o vµ

c¸c em häc sinh Gi¸o viªn: Ng« ThÞ T¸m

Tr êng: THCS §¹i §ång I Trµng

§Þnh

I ThÕ nµo lµ ch¬i ch÷.

* Đọc bài ca dao: SGK T.163

Bà già đi chợ Cầu Đông,

Bói xem một quẻ lấy chồng lợi chăng?

Thầy bói xem quẻ nói rằng:

Lợi thì có lợi nhưng răng không còn

Lợi2

Hiện tượng Đồng âm

3 Tác dụng: Tạo sắc thái dí dỏm, hài hước, làm cho câu văn hấp dẫn, thú vị

©m: gièng nhau nghÜa: kh¸c nhau

lợi1lợi3

Lợi 1: Thuận lợi, lợi lộc, lợi ích

Lợi 2, 3: Phần thịt bao quanh chân răng

Tiết 59: CHƠI CHỮ

2 Việc sử dụng từ lợi ở câu cuối là:

1 Nghĩa của các từ lợi:

I Thế nào là chơi chữ

Chơi chữ là lợi dụng đặc sắc về âm, về nghĩa của từ ngữ

để tạo sắc thái dí dỏm, hài hước làm câu văn hấp dẫn, thú v ị

*Ghi nhớ 1: SGK T.164:

Tiết 59: CHƠI CHỮ

Sánh với Na va “ranh tướng” Pháp

Tiếng tăm nồng nặc ở Đông Dương

(Tú Mỡ)

Tiết 59: CHƠI CHỮ

Tìm từ sử dụng lối chơi chữ?

Hãy cho biết câu thơ trên sử dụng lối chơi chữ nào ?

Tác dụng của việc sử dụng lối chơi chữ vừa tìm được?

- Nhóm 2 – Ví dụ 2:

Mênh mông muôn mẫu một màu mưa

Mỏi mắt miên man mãi mịt mờ

(Tú Mỡ)

- Nhóm 3 – Ví dụ 3:

Con cá đối bỏ trong cối đá

Con mèo cái nằm trên mái kèo Trách cha mẹ em nghèo anh nỡ phụ duyên em

1) Sánh với Na-va “ranh tướng” Pháp

Tiếng tăm nồng nặc ở Đông Dương

(Tú mỡ)

1) Sánh với Na-va “ranh tướng” Pháp

Tiếng tăm nồng nặc ở Đông Dương

(Tú mỡ)

trại âm

(gần âm)

2) Mênh mông muôn mẫu một màu mưa

Mỏi mắt miên man mãi mịt mờ

( Tú mỡ)

2) Mênh mông muôn mẫu một màu mưa

Mỏi mắt miên man mãi mịt mờ

( Tú mỡ)

điệp âm

3) Con cá đối bỏ trong cối đá,

Con mèo cái nằm trên mái kèo,

Trách cha mẹ em nghèo, anh nỡ phụ duyên em

(Ca dao)

3) Con cá đối bỏ trong cối đá,

Con mèo cái nằm trên mái kèo,

Trách cha mẹ em nghèo, anh nỡ phụ duyên em

(Ca dao)

nói lái

4) Ngọt thơm sau lớp vỏ gai,

Qủa ngon lớn mãi cho ai đẹp lòng

Mời cô mời bác ăn cùng,

Sầu riêng mà hóa vui chung trăm nhà

(Phạm Hổ)

4) Ngọt thơm sau lớp vỏ gai,

Qủa ngon lớn mãi cho ai đẹp lòng

Mời cô mời bác ăn cùng,

Sầu riêng mà hóa vui chung trăm nhà

(Phạm Hổ)

Đồng âm và trái nghÜa

2.Các lối chơi chữ:

Tiết 59: CHƠI CHỮ

II Các lối chơi chữ:

* Các lối chơi chữ th ờng gặp là:

- Dùng từ ngữ đồng âm

- Dùng lối nói trại âm (gần âm)

- Dùng cách điệp âm

- Dùng lối nói lái

-Dùng từ ngữ trái nghĩa, đồng nghĩa, gần nghĩa

*Ghi nh 1: sgk t165 ớ

Tiết 59: CHƠI CHỮ

Tiết 59: CHƠI CHỮ

Cưa ngọn = Con ngựa

Khi đi cưa ngọn khi về cũng cưa ngọn

(Câu đố)

Em hãy giải câu đố sau và cho biết sử dụng chơi chữ ở chỗ nào?

II Các lối chơi chữ:

* Chơi chữ đ ợc sử dụng trong cuộc sống th ờng ngày, trong văn thơ, đặc biệt là trong thơ văn trào phúng, trong câu đối, câu đố …

Tiết 59: CHƠI CHỮ

* Ghi nhớ 2: SGK T.165

1 2

3 4

Có 6 chữ: Lối chơi chữ nào được sử dụng trong câu đố sau?

Cái cây xanh xanh Cái lá cũng xanh

Có bông trên cành

Có trái cận mây.

(Đố là cây gì?)

Có 6 chữ: Lối chơi chữ nào được sử dụng trong câu sau:

Kiến bò đĩa thịt, đĩa thịt bò

Có 6 chữ: Lối chơi chữ nào được sử dụng trong câu thơ sau:

Chữ tài liền với chữ tai một vần (Nguyễn Du)

Có 6 chữ: Đây là lối chơi chữ nào trong câu sau:

Cô Cẩm cầm cái chổi chọc chú chuột chù chết cứng

Có 9 chữ: Lối chơi chữ nào được sử dụng trong câu ca dao sau:

Con sông kia bên lở bên bồi Bên lở thì đục, bên bồi thì trong…

(Ca dao)

TRÒ CHƠI Ô CHỮ

Ráo mép chỉ quen tuồng nói dối,Lằn lưng cam chịu dấu roi tra.

Từ nay Trâu Lỗ chăm nghề học,Kẻo hổ mang danh tiếng thế gia

(Lê Quí Đôn)

Chẳng phải liu điu vẫn giống nhà,

Rắn đầu biếng học chẳng ai tha

Thẹn đèn hổ lửa đau lòng mẹ,Nay thét mai gầm rát cổ cha

Ráo mép chỉ quen tuồng nói dối,

Lằn lưng cam chịu dấu roi tra

Từ nay Trâu Lỗ chăm nghề học,Kẻo hổ mang danh tiếng thế gia

(Lê Quí Đôn)

Tiết 59: CHƠI CHỮ

b Dùng từ gần nghĩa : liu điu, hổ lửa, mai gầm, ráo,

lằn, trâu lỗ, hổ mang (tên các loài rắn).

Tiết 59: CHƠI CHỮ

Rắn

- Trời mưa đất thịt trơn như mỡ, dò đến hàng nem chả muốn ăn.

- Bà đồ Nứa, đi võng đòn tre, đến khóm trúc, thở dài hi hóp

III Luyện tập

3 Bài tập 4: SGK T.165: Năm 1946, bà Hằng Phương biếu Bác Hồ một gói cam, Bác Hồ đã làm một bài thơ cảm ơn như sau:

Cảm ơn bà biếu gói cam,

Nhận thì không đúng, từ làm sao đây?

Ăn quả nhớ kẻ trồng cây,

Phải chăng khổ tận đến ngày cam lai?

Trong bài thơ này, Bác Hồ đã dùng lối chơi chữ như thế nào?

Chơi chữ bằng dùng từ ngữ đồng âm

cam

cam

Tiết 59: CHƠI CHỮ

Bác Hồ chơi chữ trong bài thơ “Cảm ơn người tặng cam”

- gói cam (1) -> Danh từ chỉ một loại quả

- cam (2) lai -> Tính từ chỉ sự vui vẻ, hạnh phúc, tốt đẹp

CỦNG CỐ

1 Em hãy nhắc lại khái niệm chơi chữ?

Chơi chữ là lợi dụng đặc sắc về âm, về

nghĩa của từ ngữ để tạo sắc thái dí dỏm, hài hước làm câu văn hấp dẫn, thú vị.

CỦNG CỐ

2 Có những lối chơi chữ nào chúng ta thường gặp?

CỦNG CỐ

2 Có những lối chơi chữ nào chúng ta thường gặp?

CỦNG CỐ

2 Có những lối chơi chữ nào chúng ta thường gặp?

CỦNG CỐ

2 Có những lối chơi chữ nào chúng ta thường gặp?

CỦNG CỐ

2 Có những lối chơi chữ nào chúng ta thường gặp?

CỦNG CỐ

2 Có những lối chơi chữ nào chúng ta thường gặp?

23