Doi moi Phuong phap day hoc KIem tra danh gia

- Đánh giá các phương án - Quyết định.. Trong các phương pháp dạy học truyền thống cũng có thể áp dụng thuận lợi quan điểm dạy học giải quyết vấn đề như thuyết trình, đàm t[r]

a) Quan điểm dạy học là gì?

Quan điểm dạy học là những định hướng tổng thể cho các hành động phương pháp, trong đó có sự kết hợp giữa các nguyên tắc dạy học làm nền tảng, những cơ sở lý thuyết của

lý luận dạy học đại cương hay chuyên ngành, những điều kiện dạy học và tổ chức cũng như những định hướng về vai trò của GV à HS trong quá trình dạy học Quan điểm dạy học là những định hướng mang tính chiến lược dài hạn, có tính cương lĩnh, là mô hình lý thuyết của PPDH

a) Quan điểm dạy học là gì?

Có nhiều quan điểm dạy học như:

-Dạy học giải quyết vấn đề;

-Dạy học giải thích - minh họa;

-Dạy học kế thừa;

-Dạy học khám phá;

-Dạy học nghiên cứu;

-Dạy học định hướng hành động;

-Dạy học định hướng học sinh;

-Dạy học theo định hướng HS; -Dạy học theo tình huống;

-Dạy học tổng thể;

-Dạy học gắn với kinh nghiệm; -Dạy học định hướng mục tiêu; -Dạy học giao tiếp; Dạy học mở, v.v

Ngoài ra trong các môn còn có những quan điểm dạy học đặc thù

a) Quan điểm dạy học là gì?

Quan điểm dạy học là khái niệm rộng, định hướng cho việc lựa chọn các PPDH cụ thể: Một quan điểm dạy học

có nhiều PPDH phù hợp, một PPDH cụ thể có các KTDH đặc thù Trong các quan điểm dạy học nêu trên, dạy học giải quyết vấn đề là con đường cơ bản để phát huy tính tích cực nhận thức của HS

b) Dạy học giải quyết vấn đề:

- Khái niệm vấn đề và dạy học giải quyết vấn đề:

Một vấn đề được đặc trưng bởi 3 thành phần:

+ Trạng thái xuất phát: Không mong muốn;

+ Trạng thái đích: Trạng thái mong muốn;

+ Sự cản trở;

Trạng thái xuất phát

Sự cản trở

Trạng thái đích

Cấu trúc của vấn đề

b) Dạy học giải quyết vấn đề:

Dạy học giải quyết vấn đề là một trong những quan điểm dạy học nhằm phát triển năng lực tư duy sáng tạo, năng lực giải quyết vấn đề của HS HS được đặt trong một tình huống có vấn đề, thông qua việc giải quyết vấn

đề đó giúp HS lĩnh hội trí thức, kỹ năng và phương pháp nhận thức

b) Dạy học giải quyết vấn đề:

- Cấu trúc của quá trình giải quyết vấn đề:

1 NHẬN BIẾT VẤN ĐỀ:

- Phân tích tình huống

- Nhận biết vấn đề

- Trình bày vấn đề

2 TÌM CÁC PHƯƠNG ÁN GIẢI QUYẾT:

- So sánh với các nhiệm vụ đã giải quyết

- Tìm các cách giải quyết mới

- Hệ thống hóa, sắp xếp các phương án giải quyết

3 QUYẾT ĐỊNH PHƯƠNG ÁN (GQVĐ):

- Phân tích các phương án

- Đánh giá các phương án

- Quyết định

b) Dạy học giải quyết vấn đề:

- Vận dụng dạy học giải quyết vấn đề:

Dạy học giải quyết vấn đề không phải một PPDH cụ thể

mà là một quan điểm dạy học, nên có thể vận dụng trong hầu hết các hình thức và PPDH Trong các phương pháp dạy học truyền thống cũng có thể áp dụng thuận lợi quan điểm dạy học giải quyết vấn đề như thuyết trình, đàm thoại để giải quyết vấn đề

a) Phương pháp dạy học là gì?

Khái niệm PPDH ở đây được hiểu theo nghĩa hẹp, đó là PPDH cụ thể, các mô hình hành động PPDH cụ thể là những hình thức, cách thức hành động của GV và HS nhằm thực hiện những mục tiêu DH xác định, phù hợp với những nội dung và những điều kiện dạy học cụ thể

b) Yêu cầu về đổi mới phương pháp dạy học:

Những định hướng chung, tổng quát về đổi mới PPDH các môn học thuộc chương trình giáo dục THPT là:

- Phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động của người học, hình thành và phát triển năng lực tự học (sử dụng SGK, nghe, chi chép, tìm kiếm thông tin…), trên

cơ sở đó trao dồi các phầm chất linh họat, độc lập, sáng tạo của tư duy

- Lựa chọn và vận dụng một cách linh hoạt các phương pháp chung và phương pháp đặc thù của môn học để thực hiện

b) Yêu cầu về đổi mới phương pháp dạy học:

Những định hướng chung, tổng quát về đổi mới PPDH các môn học thuộc chương trình giáo dục THPT là:

- Việc sử dụng PPDH gắn chặt với hình thức tổ chức dạy học

- Cần sử dụng đủ và hiệu qủa các thiết bị dạy học môn học tối thiểu đã quy định

Việc đổi mới PPDH của GV được thể hiện qua 4 đặc trưng cơ bản sau:

- Dạy học thông qua các tổ chức liên tiếp các hoạt động học tập, từ đó giúp HS tự khám phá những điều chưa biết chứ không phải thụ động tiếp thu những tri thức đã được sắp đặt sẵn

b) Yêu cầu về đổi mới phương pháp dạy học:

Việc đổi mới PPDH của GV được thể hiện qua 4 đặc trưng cơ bản sau:

- Chú trọng rèn luyện cho HS những tri thức phương pháp để họ biết cách đọc SGK và các tài liệu học tập, biết cách tự tìm lại các kiến thức đã có, biết cách suy luận để tìm tòi và phát hiện kiến thức mới…

- Tăng cường phối hợp học tập các cá thể với học tập hợp tác theo phương châm “tạo điều kiện cho HS nghĩ nhiều hơn, làm nhiều hơn và thảo luận nhiều hơn”

- Chú trọng đánh giá kết qủa học tập theo mục tiêu bài học trong suốt tiến trình dạy học thông qua hệ thống câu hỏi, bài tập

- Học tích cực lôi cuốn HS tham gia vào giải quyết vấn

đề, trả lời càu hỏi, đặt câu hỏi, thảo luận, giải thích, tranh luận hoặc động não trong lớp học

- Học tích cực khiến cho những gì mà HS học được là một phần của bản thân họ Học sinh phải thảo luận về những cái mà họ đang học, đang viết, đang liên hệ với những kiến thức đã học và ứng dụng nó vào cuộc sống hàng ngày

c) Phương pháp học tập tích cực:

GV là trung tâm trong hoạt động

dạy và học HS là trung tâm trong hoạt động dạy và học Tập trung vào sản phẩm học tập Tập trung vào qúa trình học tập

GV là “nguồn cung cấp kiến thức” GV là “người tổ chức” việc tiếp

nhận các kiến thức

GV như là người “làm hộ” cho HS GV như là người “tạo điều kiện”

để HS tự học Tập trung vào chủ đề cụ thể Tập trung vào việc học toàn diện

* Vai trò của GV trong học tích cực:

c) Phương pháp học tập tích cực:

* Vai trò của HS trong học tích cực:

Vai trò của HS trong cách học truyền thống và cách học tích cực:

HS là người tiếp nhận kiến thức thụ

động HS là người học tích cực và cùng tham gia

HS tập trung vào việc trả lời các câu

Học “nhồi nhét” Chịu trách nhiệm cho việc học của mình – học phản ánh (nhìn lại qúa trình)

HS muốn tự nói lên ý kiến của mình HS lắng nghe tích cực ý kiến của

người khác

HS tiếp thu các kiến thức riêng rẽ HS kết nối các kiến thức đã học được

d) Một số biện pháp đổi mới PPDH:

- Cải tiến các PPDH truyền thống:

Đổi mới PPDH không có nghĩa là loại bỏ các PPDH truyền thống quan thuộc mà cần bắt đầu bằng việc cải tiến để nâng cao hiệu qủa và hạn chế nhược điểm của chúng

Tuy nhiên, các PPDH truyền thống có những hạn chế tất yếu, vì thế bên cạnh các PPDH truyền thống cần kết hợp sử dụng các PPDH mới

- Kết hợp đa dạng các PPDH:

Không có một PPDH toàn năng phù hợp với mọi mục tiêu và nội dung dạy học Vì vậy việc phối hợp đa dạng các phương pháp và hình thức dạy học trong toàn bộ qúa trình dạy học là phương hướng quan trọng để phát huy tính tích cực và

d) Một số biện pháp đổi mới PPDH:

- Vận dụng dạy học giải quyết vấn đề:

Dạy học giải quyết vấn đề (dạy học nêu vấn đề, dạy học nhận biết và giải quyết vấn đề) là quan đểm dạy học nhằm phát triển năng lực tư duy, khả năng nhận biết và giải quyết vấn đề HS được đặt trong tình huống có vấn đề, đó là tình huống chứa đựng mâu thuẫn nhận thức, thông qua việc giải quyết vấn đề, giúp HS lĩnh hội tri thức, kỹ năng và phương pháp nhận thức Dạy học giải quyết vấn đế là con đường cơ bản để phát huy tính tích cực nhận thức của HS, có thể áp dụng nhiều hình thức dạy học với những mức độ tự lực khác nhau của HS

d) Một số biện pháp đổi mới PPDH:

- Vận dụng dạy học theo tình huống:

Dạy học theo tình huống là một quan điểm dạy học, trong đó việc dạy học được tổ chức theo một chủ đề phức hợp gắn với các tình huống thực tiển cuộc sống và nghề nghiệp

- Vận dụng dạy học định hướng hành động:

Dạy học định hướng hành động là một quan điểm dạy học nhằm làm cho hoạt động trí óc và hoạt động chân tay kết hợp chặt chẽ với nhau

d) Một số biện pháp đổi mới PPDH:

- Tăng cường sử dụng phương tiện dạy học và CNTT trong dạy học:

Phương tiện dạy học có vai trò quan trọng trong việc đổi mới PPDH, nhằm tăng cường tính trực quan và thí nghiệm, thực hành trong dạy học Việc sử dụng các phương tiện dạy học cần phù hợp với mối quan hệ giữa phương tiện dạy học và PPDH

- Tăng cường các phương pháp đặc thù bộ môn:

Phương pháp dạy học có mối quan hệ biện chứng với nội dung dạy học Vì vậy bên cạnh những phương pháp chung

có thể sử dụng cho nhiều bộ môn khác nhau thì việc sử dụng các PPDH đặc thù có vai trò quan trọng trong dạy học bộ

môn

d) Một số biện pháp đổi mới PPDH:

- Bồi dưỡng phương pháp học tập cho HS:

Phương pháp học tập một cách tự lực đóng vai trò quan trọng trong việc tích cực hóa, phát huy tính sáng tạo của HS Bằng nhiều hình thức khác nhau, cần luyện tập cho HS các phương pháp học tập chung và các phương pháp học tập trong bộ môn

- Đổi mới việc kiểm tra đánh giá kết qủa học tập của HS:

Trong đánh giá thành tích học tập của HS không chỉ đánh giá kết qủa mà chú ý cả qúa trình học tập Đánh giá thành tích học tập theo quan điểm phát triển năng lực không giới hạn vào khả năng tái hiện tri thức mà chú trọng khả năng vận dụng tri thức trong việc giải quyết các nhiệm vụ phức hợp

d) Một số biện pháp đổi mới PPDH:

Cần sử dụng phối hợp các hình thức, phương pháp kiểm tra, đánh giá khác nhau Kết hợp giữa kiểm tra miệng, kiểm tra viết và bài tập thực hành Kết hợp giữa trắc nhiệm tự luận với trắc nghiệm khách quan

e) Kỹ thuật dạy học:

- Kỹ thuật dạy học là cách thức hành động của GV và

HS trong các tình huống hành động nhỏ nhằm thực hiện

và điều khiển quá trình dạy học

- Các KTDH vô cùng phong phú về số lượng Bên cạnh những KTDH thông thường, ngày nay người ta đặc biệt chú trọng các KTDH phát huy tính tích cực, sáng tạo của người học

* Đánh giá kết qủa học tập của HS thường dựa trên 5

của HS d) Sử dụng nhiều hình thức đánh giá cho từng mục

tiêu học tập e) Khi giải thích những kết qủa đánh giá, cần ghi

những hạn chế vào báo cáo

- Loại quan sát giúp đánh giá các thao tác, các hành vi, các phản ứng vô thức, các kỹ năng thực hành và cả một

số kỹ năng về nhận thức, chẳng hạn cách giải quyết vấn

đề trong một tình huống đang được nghiên cứu

- Loại vấn đáp có tác dụng tốt để đánh giá khả năng đáp ứng các câu hỏi được nêu một cách tự phát trong một tình huống cần kiểm tra, cũng thường được sử dụng khi sự tương tác giữa người hỏi và người đối thoại là quan trọng

- Loại viết thường được sử dụng nhiều nhất:

Loại đánh giá viết được chia làm 2 nhóm chính:

+ Nhóm các câu hỏi tự luận;

+ Nhóm các câu hỏi trắc nghiệm khách quan;

nhất hữu cơ giữa qúa trình dạy học, trong đó đổi mới KTĐG thúc đẩy đổi mới PPDH Mối quan hệ giữa đổi mới PPDH và đổi mới KTĐG thể hiện qua các nội dung sau đây:

- Đổi mới PPDH phải dựa trên kết qủa đổi mới KTĐG và ngược lại đổi mới KTĐG chỉ phát huy hiệu qủa cuối cùng khi thông qua đổi mới PPDH

- Từ việc đổi mới phương pháp dạy và học sẽ thúc đầy

GV đổi mới KTĐG để đạt hiệu qủa tương ứng, nắm vững chuẩn kiến thức, kỹ năng của chương trình giáo dục THPT và tình hình học tập của HS, ra đề sát mục tiêu mỗi bài, mỗi chương, mỗi môn học

KTĐG thúc đẩy đổi mới PPDH Mối quan hệ giữa đổi mới PPDH và đổi mới KTĐG thể hiện qua các nội dung sau đây:

- KTĐG có tác dụng thúc đẩy GV đổi mới PPDH và HS đổi mới phương pháp học tập Từ thông tin “phản hồi” qua kết qủa KTĐG, HS tự đánh giá mức độ lĩnh hội kiến thức, rèn luyện kỹ năng so với yêu cầu của chương trình Từ đó, hình thành cho HS nhu cầu tự tìm tòi kiến thức, rèn luyện

kỹ năng thông qua tự học, tự nghiên cứu, hình thành phương pháp tự học

- Thông qua kết qủa KTĐG, các cơ quan quản lý xác định biện pháp phù hợp để điều chỉnh qúa trình dạy học, nâng cao chất lượng giáo dục, trong đó có việc chỉ đạo đổi mới