+Một số giáo viên mới bồi dưỡng học sinh giỏi, thường hay nôn nóng, bỏ qua bước làm chắc cơ bản, cho ngay bài khó, học sinh mới đầu đã gặp ngay một “mớ bòng bong”, không nhận ra và ghi n[r]
Trang 1Trường THCS Bình Nhân
Tổ Xã Hội
Cộng Hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam Độc Lập – Tự Do – Hạnh phúc
Bình Nhân, ngày 19 tháng 10 năm 2012
BÁO CÁO THAM LUẬN VỀ CÔNG TÁC BỒI DƯỠNG HỌC SINH
GIỎI MÔN HÓA.
I.Vai trò của công tác bồi dưỡng học sinh giỏi.
Đảng ta quan niệm “ Hiền tài là nguyên khí của quốc gia” và rất coi trọng việc bồi dưỡng nhân tài cho đất nước Bộ giáo dục và đào tạo cũng
có những chủ trương mới về công tác bồi dưỡng học sinh giỏi Đó là tiếp tục chú trọng xây dựng hệ thống các trường chuyên một cách hoàn thiện hơn, khuyến khích và tôn vinh các học sinh xuất sắc đạt thành tích cao Vận dụng cách dạy học phân hoá vào bồi dưỡng học sinh giỏi : Các trường có thể xây dựng phân phối chương trình riêng phù hợp với khả năng tiếp thu của học sinh Các em học sinh có năng khiếu có thể được học với chương trình
có tốc độ cao hơn học sinh bình thường
Trường THCS Bình Nhân từ lâu đã có truyền thống coi công tác bồi dưỡng học sinh giỏi là công tác mũi nhọn và trọng tâm Nó có tác dụng thiết thực và mạnh mẽ nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ của đội ngũ các thầy cô giáo, nâng cao chất lượng giáo dục khẳng định thương hiệu của nhà trường, tạo ra khí thế hăng say vươn lên học tập giành những đỉnh cao trong học tập của học sinh
II Thực trạng và những chủ trương của nhà trường về công tác bồi dưỡng học sinh giỏi
I Thực trạng của nhà trường.
Trường THCS Bình Nhân nằm ở thuộc xã Bình Nhân một xã vùng
khó khăn với dân số chủ yếu là dồng bào các dân tộc ít người Mặc dù vậy với chỉ đạo của BGH nhà trường và nỗ lực của các thầy cô giáo trong năm học 2010 – 2011 trường THCS Bình Nhân đã bồi dưỡng và đạt được 6/147 h/s một con số tương đối ấn tượng đối với một xã vùng đặc biệt khó khăn như xã Bình Nhân Nhưng đối với năm học 2012 – 2013 để duy trì kết quả của năm học vừa qua thực sự là một thử thách lý do trong số học sinh giỏi năm học vừa qua đã xin chuyển trường 4 em như vậy là chỉ còn 2 em với thực trạng trên ngay từ đầu năm BGH nhà trường đã xây dựng kế hoặc và chỉ tiêu năm học riêng học sinh giỏi phấn đấu duy trì tối đa là bẩy em trong năm hoc tới
II.Giải pháp và kiến nghị.
1.Ưu tiên công tác bồi dưỡng học sinh giỏi
Trang 2-Phân công các thầy cô giáo giỏi trực tiếp phụ trách bồi dưỡng các đội học sinh giỏi
-Tạo mọi điều kiện để các thầy cô giáo trẻ tích luỹ kiến thức, học hỏi phương pháp và kinh nghiệm, nâng cao trình độ, nhanh chóng đảm nhận được nhiệm vụ bồi dưỡng học sinh giỏi với chất lượng ngày càng cao
-Dành nhiều thời gian , lập kế hoạch triển khai sớm và phù hợp, bố trí phòng học, nâng cao dần và từng bước chế độ cho các thầy cô giáo bồi dưỡng học sinh giỏi thể hiện ở hai biện pháp song song: tính hệ số cho các tiết bồi dưỡng HSG và mức khen thưởng cho các giải Tôn vinh các thầy cô giáo và học sinh đạt nhiều thành tích xuất sắc
2.Phát huy trí tuệ của tập thể, đề cao năng lực và trách nhiệm cá nhân: Nhà trường, các tổ nhóm chuyên môn, các đoàn thể đều cần coi trọng công tác bồi dưỡng học sinh giỏi
-Nhà trường cần quan tâm tạo nhiều điều kiện tốt cho BDHSG
-Coi bồi dưỡng đội học sinh giỏi mỗi môn là nhiệm vụ chung của tổ (nhóm) chuyên môn Các thầy cô giáo giỏi, có kinh nghiệm cần xây dựng chương trình, nội dung, hệ thống luyện tập cụ thể đầy đủ chi tiết, đúc kết kinh nghiệm thành tài liệu chung quý giá của nhà trường qua các thế hệ, truyền đạt lại cho các lực lượng trẻ Các thầy cô giáo trẻ cần tích cực chủ động nghiên cứu, tìm tòi, khám phá , tận dụng công nghệ thông tin để tích luỹ kiến thức nâng cao trình độ Lấy nỗ lực của bản thân là chính , coi việc học hỏi vốn kiến thức, kinh nghiệm của các thế hệ đi trước là quan trọng trong việc định hướng tìm tòi, xác định trọng tâm kiến thức, kỹ năng , phương pháp để đạt được hiệu quả cao trong thời gian ngắn nhất
-Từng các nhân được phân công phụ trách bồi dưỡng học sinh giỏi cần đề cao trách nhiệm, lựa chọn đội tuyển cẩn thận, có chất lượng, lên kế hoạch bồi dưỡng sớm, cụ thể, đầy đủ; bồi dưỡng thường xuyên, liên tục, tăng cường kiểm tra, đánh giá, thi thử để điều chỉnh, uốn nắn kiến thức kỹ năng một cách kịp thời và hiệu quả
- Các đoàn thể xây dựng kế hoạch hành động của mình coi trọng việc đẩy mạnh công tác bồi dưỡng học sinh giỏi : Công đoàn tổ chức thi đua, động viên khen thưởng; đoàn TN tổ chức bồi dưỡng, huấn luyện, đưa đón,
cổ vũ, tổ chức các cuộc thi trí tuệ đạt hiệu quả cao
3 Kiên trì quan điểm dạy thực chất, học thực chất trong công tác bồi dưỡng học sinh giỏi
-Trên cơ sở nghiên cứu, phân tích các đề thi học sinh giỏi, rút ra yêu cầu , mức độ đòi hỏi về kiến thức, kỹ năng; từ đó lựa chọn hệ thống bài luyện tập phù hợp (kinh nghiệm phải luyện tập cao hơn yêu cầu khoảng 20% thì học sinh khi đi thi mới tự tin và chắc chắn đạt kết quả tốt)
Trang 3-Không chạy theo thành tích giả tạo.
4.Nắm vững phương châm : dạy chắc cơ bản rồi mới nâng cao -Thông qua những bài luyện cụ thể để dạy phương pháp tư duy - dạy kiểu dạng bài có quy luật trước , loại bài có tính đơn lẻ, đặc biệt sau
-Có một câu đánh giá trình độ dạy học sinh giỏi hóm hỉnh và chí lý : dạy trúng đề mà học sinh không làm được là dạy tồi, dạy trúng đề mà học sinh làm được là gặp may, dạy không trúng đề mà học sinh vẫn làm tốt mới
là dạy giỏi
- ý nghĩa: Để giải được các bài toán dành cho học sinh giỏi, học sinh cần phải hiểu kiến thức một cách cơ bản , hệ thống,vững chắc, sâu sắc và có khă năng vận dụng linh hoạt
+Mỗi loại kiến thức (khái niệm, định luật, định lý…) đều có nội hàm riêng và cách vận dụng(hay quy tắc, phương pháp) đặc trưng của nó Khi
dạy cần phải thông qua một số bài thí dụ cụ thể để khắc sâu cho học sinh đầy
đủ, cặn kẽ nội hàm và phương pháp vận dụng của kiến thức đó Được như
vậy, khi gặp hàng chục, hàng trăm bài khác, mặc dù có những chi tiết cụ thể khác nhau nhưng học sinh vẫn làm được vì chúng giống nhau ở điểm cốt lõi Thí dụ : Khảo sát hàm số
+Có những loại bài liên quan đến đến rất nhiều loại kiến thức kỹ năng khác nhau, học sinh muốn làm được cần phải biết chia bài đó thành nhiều bài toán nhỏ, trong mỗi bài nhỏ dùng kiến thức, kỹ năng nào Muốn làm được như vậy, học sinh phải nắm thật vững nội hàm và phương pháp vận dụng của từng loại kiến thức, biết được chúng liên quan với nhau như thế
nào (hay từng kiến thức nằm trong một hệ thống như thế nào), từ đó mới biết khi nào cần sử dụng kiến thức nào Nói cách khác, phải dạy một cách cơ bản, vững chắc và hệ thống Nếu dạy được học sinh đến trình độ đó, thì từ
yêu cầu và điều kiện của bài ra, học sinh sẽ biết chia việc giải một bài toán khó ra nhiều công đoạn, mỗi công đoạn dùng kiến thức , phương pháp nào
Dù cho bài toán biến hoá nhiều kiểu, nhưng cũng không ra ngoài những kiến thức và phương pháp trong chương trình đã học Thí dụ : tìm Công thức phân tử của một chất;
-Lý do phải dạy theo nhưng phương châm nêu trên:
+Dạy chắc cơ bản trước rồi mới nâng cao: Các bài cơ bản là những bài dễ, chỉ liên quan đến một hoặc vài loại kiến thức kỹ năng, cần phải luyện tập nắm vững từng loại trước đã Sau đó mới nâng cao đưa dần những bài tổng hợp nhiều loại kiến thức, học sinh đã nắm vững từng loại sẽ dễ dàng nhận ra và giải quyết được Đối với học sinh giỏi bước này có thể làm nhanh, hoặc cho tự làm nhưng phải kiểm tra biết chắc chắn là chắc cơ bản rồi mới nâng cao, nếu bỏ qua bước này trình độ của học sinh sẽ không ổn
Trang 4định và không vững chắc (những học sinh lúc thì làm được, lúc thì không là học sinh có tư chất, nhưng không chắc cơ bản)
+Mỗi loại cần thông qua một hoặc hai bài điển hình, quan trọng là phải rút ra phương pháp (thường dưới dạng một quy tắc), rồi cho thêm một
số bài cho học sinh tự vận dụng cho thành thạo phương pháp, cần kiểm tra thẩm định xem học sinh đã nắm chắc chưa, nếu chưa cần phải củng cố đến khi được mới thôi
+Hầu hết các bài đều có thể quy về một loại nào đó cùng nhiều bài khác có quy tắc giải chung, đó là phổ biến : mỗi loại bài toán có một loại nguyên tắc, cứ xác định đúng loại bài, sử dụng đúng nguyên tắc là giải quyết được Nhưng cá biệt có một ít bài không theo những nguyên tắc chung, thuộc những tình huống cá biệt, có thể sử dụng những cách riêng, thường
không rõ quy luật, nhưng giải quyết nhanh Cần phải coi trọng loại bài có nguyên tắc là chính Loại sau chỉ nên giới thiệu sau khi đã học kỹ loại trên,
vì loại đó học bài nào chỉ biết bài đó mà không áp dụng cho nhiều bài khác được
-Nên tránh:
+Một số giáo viên mới bồi dưỡng học sinh giỏi, thường hay nôn nóng,
bỏ qua bước làm chắc cơ bản, cho ngay bài khó, học sinh mới đầu đã gặp ngay một “mớ bòng bong”, không nhận ra và ghi nhớ được từng đơn vị kiến thức kỹ năng, kết quả là không định hình được phương pháp từ đơn giản đến phức tạp, càng học càng hoang mang
+Một số lại coi những bài đơn lẻ không có quy luật chung là quan trọng dưa nhiều hơn và trước những bài có nguyên tắc chung (coi những bài
đó mới là “thông minh”), kết quả là học sinh bị rối loạn, không học được
phương pháp tư duy theo kiểu đúng đắn khoa học và thông thường là : mỗi loại sự việc có một nguyên tắc giải quyết, chỉ cần nắm vững một số nguyên tắc là giải quyết được hầu hết các sự việc.
5.Bồi dưỡng học sinh giỏi là một quá trình lâu dài Cần phải bồi dưỡng hứng thú và tính tích cực, độc lập nghiên cứu của học sinh
-Cần phát hiện sớm các em học sinh giỏi và bồi dưỡng sớm, tốt nhất
từ lớp 6 để có thể đạt kết quả cao
-Cách tốt nhất bồi dưỡng hứng thú cho học sinh là hướng dẫn dìu dắt cho các em đạt được những thành công từ thấp lên cao Nhiều học sinh lúc đầu chưa bộ lộ rõ năng khiếu nhưng sau quá trình được dìu dắt đã trưởng thành rất vững chắc và đạt thành tích cao
-Để đạt hiệu quả cao, cần phải phải tăng cường hướng dẫn học sinh tự tìm đọc các tài liệu có định hướng theo những chuyên đề
Trang 5Trên đây là bản tham luận về công tác bồi dưỡng học sinh giỏi môn hóa của tổ xã hội
Nơi nhận: Chuyên môn nhà trường
Tổ báo cáo
Bình nhân, ngày 19/10/2012
Người viết
Lục Thị Diện