ThuyêtMinh Macadamia

Nghiêncứu về cải thiện giống đã góp phần tăng năng suất 27,1%, các yếu tố dinh dưỡngtổng cộng là 17,7%, tưới nước 8,2% và Zn trong đất 5,2%.Một số nghiên cứu về dinh dưỡng cho rằng đạm N

Trang 1

THUYẾT MINH DỰ ÁN thuộc Chương trình Nông thôn miền núi

I, THÔNG TIN CHUNG VỀ DỰ ÁN

1 Tên Dự án:

Ứng dụng tiến bộ khoa học công nghệ xây dựng mô hình sản xuất giống và phát triển cây Macadamia theo hướng hữu cơ trên địa bàn tỉnh Phú Thọ.

2 Mã số:

3 Cấp quản lý: - Bộ Khoa học và Công nghệ:

- Ủy quyền cho địa phương quản lý:

4 Thời gian thực hiện: Từ

5 Dự kiến kinh phí thực hiện: triệu đồng Trong đó: - Ngân sách sự nghiệp khoa học trung ương: triệu đồng - Ngân sách địa phương: triệu đồng - Nguồn khác: triệu đồng Phương thức khoán chi: - Khoán chi đến sản phẩm cuối cùng:

- Khoán chi từng phần:

6 Tổ chức chủ trì thực hiện Dự án: Tên tổ chức:

Địa chỉ:

Điện thoại:

7 Chủ nhiệm Dự án: Họ, tên:

Học hàm, học vị:

Địa chỉ:

Điện thoại:

8 Tổ chức hỗ trợ ứng dụng công nghệ:

Trang 2

Tên cơ quan:

Điện thoại: Fax:

Website:

Địa chỉ:

Họ và tên thủ trưởng tổ chức:

9 Tính cấp thiết của dự án:

9.1 Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội

9.1.1 Điều kiện tự nhiên

- Vị trí địa lý: Tỉnh Phú Thọ, phía Bắc giáp tỉnh Tuyên Quang, phía nam

giáp tỉnh Hoà Bình, phía đông giáp tỉnh Vĩnh Phúc, phía Tây giáp tỉnh Sơn La

và Yên Bái, ở vị trí tiếp giáp giữa Đông bắc, đồng bằng Sông hồng và Tây bắc là trung tâm tiểu vùng Tây - Đông bắc Tổng diện tích tự nhiên 353.330,47 ha, chiếm 1,2% diện tích cả nước, chiếm 5,4 % diện tích vùng miền núi phía bắc Với vị trí “ngã ba sông”, cửa ngõ phía tây của thủ đô Hà Nội, cầu nối các tỉnh đồng bằng bắc bộ với các tỉnh miền núi Đông bắc; Phú Thọ có hệ thống giao thông thuỷ, bộ thuận tiện cho giao lưu thương mại và phát triển kinh tế

- Đất đai: Tổng diện tích đất tự nhiên 353.330,47 ha, nhưng tỷ trọng đất nông nghiệp vẫn là chủ yếu chiếm 79,86%

Trong đó: Đất sản xuất nông nghiệp 27,84% (98.370,37ha); Đất có khả năng trồng cây ăn quả chiếm 41,96% (41.582,2 ha), nhưng chủ yếu là vườn tạp, hiệu quả kinh tế thấp (bảng 1)

Với tiềm năng về diện tích đất có khả năng trồng cây ăn quả trong đó có cây Macadamia Đặc biệt là với định hướng nâng cao hiệu quả sử dụng đất, cải tạo diện tích vườn tạp, vườn cây hiệu quả thấp, khai thác diện tích đất chưa sử dụng (15.563,04 ha), tỉnh Phú Thọ đã xác định mở rộng diện tích tích trồng các loại cây ăn quả có giá trị thương phẩm cao, trong đó có cây Macadamia ruột đỏ

Bảng 1: Hiện trạng sử dụng đất tỉnh Phú Thọ

Trang 3

1 Đất rừng sản xuất 123.254,63 34,88

V Đất sông suối và mặt nước c.dùng 17.162,61 4,86

đỏ có khả năng ra hoa, kết quả tốt

+ Lượng mưa: Theo dõi nhiều năm tại Đài khí tượng thuỷ văn, tổng lượngmưa trung bình năm là 1.617 mm, đây là một điều kiện thuận lợi để phát triểncây Macadamia (Lượng mưa trung bình năm thích hợp cho trồng câyMacadamia là 1.250 - 1.850 mm)

+ Số giờ nắng trong năm 3.000 - 3.200 giờ, độ ẩm tương đối trung bình 85%.+ Ngoài ra, các chỉ tiêu về độ ẩm, bức xạ nhiệt, lượng bốc hơi cũng phùhợp cho cây Macadamia sinh trưởng phát triển

9.1.2 Điều kiện kinh tế - xã hội

- Giao thông: Mạng lưới giao thông trên địa bàn tỉnh với tổng chiều dài11.483 km đường bộ, 248 km đường sông và 90 km đường sắt Đã đảm bảo100% có đường ô tô vào đến trung tâm xã Mạng lưới giao thông của tỉnh(đường bộ, đường sắt, đường thủy) phân bố tương đối hợp lý, thuận tiện choviệc lưu thông hàng hóa, hành khách nội, ngoại tỉnh

Trang 4

- Dân số và lao động: Phú Thọ có 277 xã, phường, thị trấn trong đó có 248

xã và 29 phường, thị trấn Toàn tỉnh có 218 xã, thị trấn miền núi với 66 xã đặcbiệt khó khăn Dân số 1.360.228 người (mật độ dân số đạt 385 người/km2) Dân

số cư trú khu vực thành thị chiếm 18,59% tổng dân số của tỉnh (252.806 người),dân số cư trú khu vực nông thôn chiếm 81,41% tổng dân số của tỉnh (1.107.422người)

Toàn tỉnh có 883,5 nghìn người trong độ tuổi lao động, trong đó có 429,9nghìn người làm việc trong lĩnh vực nông - lâm - ngư nghiệp chiếm 48,65%tổng lao động của tỉnh Số người trong độ tuổi lao động chưa có việc làm ổnđịnh trong toàn tỉnh 14.200 người (chiếm 1,68%)

Việc phát triển vùng cây ăn quả sản xuất tập chung định hướng sản xuấthàng hóa sẽ góp phần tạo công ăn việc làm và nâng cao hiệu quả sử dụng nguồnlao động sẵn có trên địa bàn tỉnh

- Tổng sản phẩm tăng thêm thực tế của ngành nông - lâm - ngư nghiệp năm

2013 là 8.352.373 triệu đồng chiếm 27,43% trong tổng sản phẩm tăng thêm thực

tế của tỉnh (GRDP) năm 2013 Thu nhập bình quân đầu người ngành nông - lâm

- ngư nghiệp năm 2013 đạt 19,23 triệu đồng/người/năm, đến năm 2014, thu nhậpbình quân đầu người khu vực nông thôn của tỉnh Phú Thọ đạt 20,5 triệuđồng/người/năm

9.2 Tình hình nghiên cứu về cây Macadamia

9.2.1 Trên thế giới

9.2.1.1 Đặc điểm hình thái, sinh lý, sinh thái, phân bố

Macadamia (Macadamia) là tên gọi chung của các loài cây thuộc chiMacadamia, thuộc họ Chẹo thui (Proteaceae) Trong số các loài cây thuộc chinày chỉ có 2 loài là Macadamia tetraphylla và Macadamia integrifolia là cho quả

ăn được, hạt chứa dầu cho thương phẩm gần giống hạt Điều (dẫn theo NguyễnĐình Hải, 2010) Các giống Macadamia trồng ở Việt Nam hiện nay đa số thuộcloài Macadamia integrifolia

Macadamia là loài thân gỗ, hệ rễ cọc kém phát triển, thân thẳng chia cànhnhiều, trên thân có nhiều bì khổng (khi nhân giống bằng giâm hom có khả năngphát rễ từ các bì khổng); lá cứng, mép lá lượn sóng hoặc có răng cưa cứng nhọnnhư gai; hoa tự bông đuôi sóc mọc ra từ cành 1,5 đến 2 tuổi, hoa lưỡng tính.Macadmaia ra hoa có 3 thời kỳ phát dục: thời kỳ ngủ nghỉ của mầm, thời kỳvươn dài hoa và thời kỳ ra hoa Thời kỳ ngủ nghỉ biến động khoảng 50-96 ngày,thời kỳ vươn dài, kéo dài khoảng 60 ngày Thời điểm nở hoa sau khi phân hoá

Trang 5

mầm hoa 136-153 ngày Ở Trung Quốc thời điểm nở hoa vào khoảng tháng 2đến tháng 3, một số giống chậm hơn có thể đến tháng 4 (Lục Siêu Trung, 2000).

Quả Macadamia phát dục chia làm 5 giai đoạn, thời gian đầu sau ra hoa

30 ngày, quả non đường kính dưới 1 cm, phía ngoài vỏ quả màu xanh, bên trongxanh nhạt; thời gian sau ra hoa 40-50 ngày, đường kính 1,5 cm; thời gian sau rahoa 50-60 ngày, đường kính quả khoảng 2 cm, lớp bên trong vỏ quả màu nâunhạt, nhân quả đã nhìn rõ, màu trắng sữa; thời gian sau ra hoa 60-70 ngày,đường kính 2,5 cm, vỏ quả dày, nhân hạt đã đậm đặc, màu trắng sữa; sau ra hoa110-140 ngày, đường kính 3 cm, vỏ ngoài của quả mỏng đi, có lớp trong màunâu vàng, quả cứng lên, đỉnh chóp có lỗ nảy mầm màu trắng, nhân quả màutrắng, cứng (dẫn theo Nguyễn Công Tạn, 2003)

Quả hình trái đào, hoặc tròn như hòn bi, khi chín vỏ quả chuyển từ xanhsang nâu, vỏ khô tự nứt, bên trong chứa một hạt, hiếm khi có 2-3 hạt Nếu quảchỉ chứa 1 hạt thì hạt tròn như hạt nhãn Vỏ quả cứng và láng bóng như hạt sở,đường kính hạt khoảng 2-3 cm, trọng lượng tươi khoảng 8-9 gram, tỷ lệ nhân30-50%, tỷ lệ dầu trong nhân 71-80%

Theo báo cáo của Trung tâm đa dạng Úc, Macadamia chịu được khô hạn,

độ dốc (Duke, 1978) Theo nghiên cứu sinh thái của cây Macadamia sống ở nơi

có nhiệt độ hàng năm 15-250C, lượng mưa hàng năm 700-2600mm, pH từ 4,5-8.Macadamia phát triển tốt nhất trong khu vực rừng nhiệt đới, dọc theo bờ biểnvới độ ẩm cao và mưa nhiều Macadamia mọc tốt trên nhiều loại đất, nhưngkhông thành công trên bãi cát ven biển bạc màu, đất sét nặng hoặc rặng núi sỏi.Sản lượng tốt trên đất sét pha mùn, thoát nước tốt và đất sét pha mùn cát

Cây Macadamia có nguồn gốc từ vùng 25-310 vĩ độ Nam thuộc Australia.Macadamia, lần đầu tiên được phát hiện mọc hoang dại ở rừng mưa Nhiệt đớiven biển vùng Đông Nam bang Queensland và miền Bắc bang New South Walescủa Australia (Úc), sau đó được di thực đến trồng ở quần đảo Hawaii của Mỹ vàmột số quốc gia khác như: Trung Quốc, Thái Lan, Indonesia, Nam Phi, Brazil,

Như vậy, cây Macadamia nhiều giá trị sử dụng và có phân bố khá rộng từNam bán cầu đến Bắc bán cầu Cây có thể sinh trưởng phát triển được trên rấtnhiều quốc gia và vùng lãnh thổ từ châu Úc, châu Mỹ, châu Á và thậm chí cảchâu Phi Đặc biệt, cây Macadamia được trồng khá nhiều ở Trung Quốc (nướcláng giềng với Việt Nam) Macadamia trồng ở Trung Quốc sinh trưởng và pháttriển tốt, nhất là vùng sinh thái phía Nam Trung Quốc giáp với Việt Nam Đặc

Trang 6

điểm phân bố này là một trong những cơ sở quan trọng trong việc lựa chọngiống Macadamia ở Phú Thọ.

9.2.1.2 Di truyền và chọn giống

Cây Macadamia được nghiên cứu chủ yếu trên thế giới về chọn lọc câytrội, khảo nghiệm dòng vô tính và khảo nghiệm hậu thế Các nghiên cứu nàyđược thực hiện trên nhiều vùng sinh thái để xác định hệ số di truyền, quan hệgiữa các kiểu gen với điều kiện hoàn cảnh, ngoài ra còn áp dụng chỉ thị phân tửvào chọn giống (Hardner & MeConchie, 1999; Peace, Hardner and others, 2000;Peace et al, 2001) Một số nghiên cứu đã chỉ ra tương quan di truyền giữa hạt vànhân có thể đạt rg = 0,80 (Hardner, Winks, 2001)

Một số nghiên cứu lai giống đã được thực hiện thành công trên câyMacadamia (Hardner, MeConchie and others, 2000) Tác giả Cliff Tanner chorằng các giống Macadamia lai có nhân chiếm tỷ lệ trung bình 46% khối lượnghạt, hạt thơm, hàm lượng dầu cao khoảng 75%, vỏ rất mỏng, các giống câyMacadamia lai có kích cỡ trung bình, tán hình tháp và bắt đầu cho quả sau 5năm trồng

Có nhiều nghiên cứu về cải thiện di truyền cho Macadamia (Hardner et al,2009) Nghiên cứu cho thấy không có tương quan di truyền giữa kích thước cây

và năng suất hạt của cây (Hardner et al, 2002) Nghiên cứu chọn lọc sớm nhằmrút ngắn thời gian để vườn quả đạt năng suất hơn và kiểm soát được di truyền(Hardner et al, 2009) Nghiên cứu về năng suất đã chỉ ra mối quan hệ có ý nghĩacủa giữa kiểu gen (G) và môi trường (E) cho sự chọn lọc sớm (Hardner et al,2006) Năng suất trồng vườn cây ăn quả sau này trong cùng độ tuổi có thể tănglên đến 60% (MaFadyen et al, 2004) Các hệ số di truyền về năng suất ở tuổi 10

là rất cao (Hardner et al, 2009)

Nghiên cứu về chọn giống kháng sâu, bệnh được coi là một trong nhữngnội dung quan trọng của chiến lược phát triển cây Macadamia (Akinsanmi et al,2007; Hardner et al, 2009) Phát triển các giống kháng sâu bệnh đòi hỏi một sựhiểu biết tốt hơn về các chu kì sâu bệnh hại (Hardner et al, 2009)

Từ năm 1936 ở Hawai đã có chương trình cải tạo giống Macadamia (Bell,1995) Năm 1960 đã nghiên cứ chọn giống có chất lượng nhân trong hạt cao và

đã chọn được 5 giống có chất lượng cao nhất, đặc biệt là 2 dòng Keaau và Kau

có tỷ lệ nhân tương ứng là 97% và 98% (Hamilton, Ito, 1976)

Trang 7

Như vậy, các nghiên cứu về di truyền và chọn giống cây Macadamia đãđược thực hiện khá nhiều trên thế giới Các nghiên cứu đã quan tâm đến mốitương quan giữa hình thái tán, kích thước cây với năng suất quả Các nghiên cứu

đã chỉ rõ kích thước cây không ảnh hưởng đến năng suất quả, nhưng hình tháitán lá, độ cao tán ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng hạt Macadamia

9.2.1.3 Kỹ thuật gây trồng

Macadamia được trồng phổ biến để lấy hạt ở Hawai từ những năm 1930, sau đóđược trồng rộng rãi ở Astralia từ năm 1960 Hiện nay, Macadamia được trồng ở nhiềuvùng khác như Trung Quốc, Nam Phi, Kenya, Zimbabue, Israel, California, Guatemala,Brazil, Costa Rica v.v (Nagao & Hirae, 1992; Hardner & MeConchie, 1999) Sản lượnghạt Macadamia ở vườn quả thành thục ở Hawaii, Astralia và Nam Phi đạt năng suấthàng năm từ 3,5-5 tấn hạt/ha (Mavis, 1997; Allan, 1992; Allan, 2001)

Tại Trung Quốc, cây Macadamia bắt đầu trồng từ năm 1969 với 65 giốngban đầu nhập từ Australia, Hawai, đến nay đã trồng được hơn 4000ha chủ yếutại phía nam giáp với Việt Nam, Lào và Miến Điện có triển vọng đạt sản lượng

1500 tấn đến 2500 tấn hạt (Tran Hien Quoc, 2000)

Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng Macadamia có hoa lưỡng tính, thường xảy ra thụphấn chéo, nên trong vườn quả nên trồng từ 2-4 dòng vô tính Mật độ trồng câyMacadamia nên trồng từ 200-357 cây/ha Như vậy, cây Macadamia đã được gây trồng

ở nhiều nơi trên thế giới, các biện pháp kỹ thuật phối trí giữa các dòng, mật độ đã đượctổng kết Tuy nhiên, năng suất và sản lượng quả mỗi nơi vẫn có sự khác nhau do biệnpháp kỹ thuật chăm sóc, giống và lập địa,… Do đó, đối với mỗi vùng sinh thái khácnhau cần có những biện pháp trồng, chăm sóc cụ thể để tăng năng suất quả

9.2.1.4 Các biện pháp tác động tăng năng suất quả

Nghiên cứu ở Kenya trồng cây Macadamia ở các độ cao và lượng mưakhác nhau 1280-1750m và độ cao lớn hơn 1750m đã xác định được 17 dòng saiquả cho sản lượng hạt từ 55-80 kg hạt/cây và cải thiện tỷ lệ nhân lên đến (31,3-33,7%) ở tuổi 15 (Natalio.Ondabu, Lusikea.Wasilwa & Groace.Watani, 2007) Các nghiên cứu tại Australia về phân tích đất và dinh dưỡng qua lá và các dữliệu về khí tượng thường xuyên được cập nhật Các nghiên cứu chỉ ra rằng năng suấtliên quan đến khả năng thích ứng với khí hậu Cây Macadamia sinh trưởng phát triểntốt ở khoảng nhiệt tối ưu 23-240C và tối đa là 380C, nhiệt độ cao ảnh hưởng đến sựphát triển của cây (Allan, 1972; Shigeura, 1981; Liang et al, 1983) Nếu trồng ở vùng

có khí hậu lạnh hơn dẫn đến sự phát triển chậm hơn và ra quả muộn

Trang 8

Tại Hawaii trồng các vườn quả Macadamia đều dựa trên hồ sơ phân loạiđất, thời tiết và sử dụng các giống có năng suất cao (Liang et al, 1983) Nghiêncứu về cải thiện giống đã góp phần tăng năng suất 27,1%, các yếu tố dinh dưỡngtổng cộng là 17,7%, tưới nước 8,2% và Zn trong đất 5,2%.

Một số nghiên cứu về dinh dưỡng cho rằng đạm (N) là nhân tố quan trọngđược sử dụng để kiểm soát tăng trưởng và đậu quả Nghiên cứu về đạm trong láthông qua chỉ số phân tích lá có liên quan đến bón N trong đất hoàn toàn phù hợpvới nghiên cứu của Ljones (1966), Childers (1975), cũng đã khẳng định rằng N làchất dinh dưỡng quan trọng được sử dụng để kiểm soát tăng trưởng và đậu quả,Warner và Fox (1972) thấy rằng cây Macadamia có năng suất cao thì N trong lácao hơn N trong cây có năng suất thấp Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng N trong lácao thì sinh trưởng nhanh chóng và hạt ở giai đoạn tích luỹ dầu trong tháng 12,tháng 1 ở Australia, N cũng tích tụ trong thời gian phát triển quả Macadamia Một số nghiên cứu còn đề cập đến nhu cầu tưới nước cho cây trong mùakhô, hay nghiên cứu về côn trồng Do đó, tại Hawaii Liang và cộng sự (1983) đãđưa ra kết luận rằng khi trồng cây Macadamia phải dựa trên hồ sơ phân tích đất,thời tiết và năng suất Cây Macadamia đã trồng thành công ở một số nước trên thếgiới và đã được sản xuất quy mô trang trại Qua các nghiên cứu trên có thể thấyviệc sử dụng các biện pháp kỹ thuật nhằm tăng năng suất và khả năng đậu quả làhết sức quan trọng đối với cây Macadamia Các biện pháp kỹ thuật tăng năng suấtđược thực hiện thông qua việc cải thiện giống, chế độ chăm sóc, bón phân và thờigian tỉa cành tạo tán Tuy nhiên, đây là cả một quá trình phức tạp, đòi hỏi phải cónhững nghiên cứu và theo dõi lâu dài mới đạt được những kết quả nhất định

9.2.2 Tại Việt Nam

9.2.2.1 Đặc điểm hình thái, sinh lý, sinh thái, phân bố

Đặc điểm hình thái

Hiện nay, những nghiên cứu về cây Macadamia tại nước ta vẫn còn rất ít,một số nghiên cứu mới chủ yếu tập trung trồng thử nghiệm giống mà ít cónghiên cứu về hình thái, sinh lý của từng giống Một số công trình nghiên cứu có

mô tả đặc điểm hình thái của cây Macadamia mới chỉ dừng lại ở việc tổng hợpcác kết quả nghiên cứu về cây Macadamia trên thế giới của (Nguyễn Công Tạn,2003; Lê Đình Khả, 2003) Các công trình nghiên cứu đã chỉ ra được đặc điểmhình thái của cây Macadamia có rễ chùm lớn, rễ chính không phát triển, có tới70% bộ rễ phân bố tập trung ở tầng đất 0-30cm Thân cây thẳng đứng, phân

Trang 9

cành nhiều Lá mọc vòng, đôi khi có 2 lá mọc đối xứng hoặc 4 lá mọc vòng.Phiến lá dài 75-250mm, cứng, viền lá hình sóng, có trường hợp có gai cứng.Hoa cây Macadamia là hoa tự hình trụ, mọc từ cảnh nhỏ đã thành thục 1,5-2năm Hoa mọc ở nách lá, cuống hoa dài 3-4 mm Macadamia là hoa lưỡng tính,không có cánh hoa mà chỉ có vẩy dạng cánh hoa, hoa có màu trắng hoặc hồngtuỳ theo từng dòng Quả Macadamia hình cầu, màu xanh, đường kính khoảng25-30 mm Vỏ quả màu xanh dày khoảng 3mm, khi chín vỏ quả nứt dọc(Nguyễn Công Tạn, 2003) Tuy nhiên, các nghiên cứu ở Việt Nam chưa đề cậpđến việc phân biệt hình thái các dòng Macadamia để làm cơ sở cho nhận biếttrong quá trình mua giống và theo dõi sản lượng vườn quả.

Đặc điểm sinh thái và phân bố

Về đặc điểm sinh thái cây Macadamia là loại cây chịu khí hậu mát, mưa

ẩm và khô hạn xen kẽ Sinh trưởng thích hợp trong điều kiện khí hậu nhiệt đớigió mùa, có khả năng chịu hạn cao đồng thời chịu được mưa ẩm Macadamia cóthể sinh trưởng trên nhiều loại đất khác nhau: từ đất sét mùn pha cát, đất đỏbazan hoặc các loại đất có nguồn gốc núi lửa, đất có lẫn đá ong đến đất sét nặng

Độ pH tối ưu trong đất khoảng 5-5,5 Cây Macadamia không chịu được điềukiện ngập úng Lượng mưa trung bình từ 700mm đến 3.000mm, lượng mưa tối

ưu từ 1.500mm đến 2.500mm (Nguyễn Công Tạn, 2003)

Macadamia phát triển được ở độ cao so với mặt biển từ 300 m đến 1.200 m.Một trong những yêu cầu sinh thái thiết yếu nhất đối với cây Macadamia đó là biên

độ nhiệt, đặc biệt là nhiệt độ thích hợp cho cây Macadamia ra hoa Nhiệt độ chocây Macadamia sinh trưởng từ 120C đến 320C, nhiệt độ tối ưu để cây ra nhiều hoa

là từ 120C đến 210C, tốt nhất là 180C Nếu nhiệt độ ban đêm thấp hơn 120C và caohơn 210C cây Macadamia đều không thể hình thành chồi hoa (http://wasi.org.vn/) Nhiệt độ để phát lộc khoảng 20-300C Sau khi chồi hoa được hình thành, cần cóthêm 60 ngày mới có thể thấy được nụ hoa bằng mắt thường và hoa nở từ cuốitháng 2 kéo dài tới đầu tháng 4 Nụ hoa có thể chịu đựng sương giá ngắn hạn 0-20C trong 5-7 ngày Macadamia có khả năng chịu rét tốt, nhiệt độ tối thấp -5 0

C kéo dài 6 – 7 ngày chưa gây tổn thất rõ ràng với nụ hoa nhưng lạnh sâu hơn vàdài hơn sẽ làm nụ hoa thui chột (Nguyễn Công Tạn, 2003)

Mùa hoa nở và sau hoa nở (tháng 3,4) gặp nắng hạn sẽ gây rụng hoanghiêm trọng Cây Macadamia ra rất nhiều hoa, mỗi bông đuôi sóc có từ 100-

300 hoa, nhưng tỷ lệ đậu quả lại chỉ đạt 0,1 - 0,3% Khí hậu không thuận lợi có

Trang 10

thể hoàn toàn không đậu quả Tại Bắc bán cầu, quả Macadamia chín vào tháng 9tới giữa tháng 11; 3 tháng trước đó là giai đoạn tích luỹ dầu cho hạt quan trọngnhất, đòi hỏi khí hậu ẩm và nóng nhưng không quá 380 C (http://wasi.org.vn/) Hiện nay cây Macadamia được trồng hầu hết các vùng sinh thái của ViệtNam Trong các khảo nghiệm giống trên các vùng sinh thái của Việt Nam: TâyBắc (Sơn La, Hoà Bình), Đông Bắc (Đại Lải, Quảng Ninh), Bắc Trung bộ(Quảng Trị, Thanh Hoá), Tây Nguyên (Gia Lai, Đăk Lắc), Ba Vì – Hà Nội đãđều chỉ ra cơ bản cây sinh trưởng và phát triển tốt, một số dòng đã ra hoa, kếtquả Tuy nhiên, các vùng sinh thái thích hợp nhất và cho sản lượng quả cao làvùng Tây Bắc và Tây Nguyên (Mai Trung Kiên, 2013).

Tổng quan cho thấy đặc điểm sinh thái cây Macadamia khá phù hợp vớikhí hậu Việt Nam đặc biệt là vùng Tây Bắc nơi có nhiệt độ bình quân nămkhoảng 20-250C, lượng mưa 1.500mm đến 2.500mm

9.2.2.2 Giống cây Macadamia tại Việt Nam

Macadamia là cây lâu năm vì thế giống là khâu có tính chất quyết định Việclựa chọn giống sẽ ảnh hưởng đến khả năng sinh trưởng, phát triển và năng suất quảhạt, từ đó ảnh hưởng đến hiệu quả kinh tế của người trồng Macadamia Việc chọnlựa giống cần dưa trên những đặc trưng về giống như thời gian nở hoa, độ rậm củatán, dạng tán và dựa trên các đặc trưng của nhân hạt như tỷ lệ nhân, khối lượngnhân, thời kì rụng quả, khả năng chống đốm vỏ (Nguyễn Công Tạn, 2003)

Các nghiên cứu về giống Macadamia tại Việt Nam trong những năm qua

đã đạt được một số thành tựu rất lớn Một số giống đã được khảo nghiệm vàtrồng ở Việt Nam phải kể đến là:

- Theo Nguyễn Đình Hải (2010) và Mai Trung Kiên (2013) giốngMacadamia được Viện nghiên cứu Giống và Công nghệ Sinh học Lâm nghiệp -Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt Nam nghiên cứu và trồng bao gồm: Các dòngcây ghép được nhập từ Australia: Daddow, 246, 344, 842, 816, 849, 856, 741,NG8 và Trung quốc: OC, A800

- Giống Macadamia của Trung tâm Dịch vụ và Chuyển giao Kỹ thuậtNông Lâm nghiệp Ba Vì – Công ty Cổ phần Xuất nhập khẩu Nông lâm sản Chếbiến gồm: 842, 741, 800, 900, 695, OC, 246, 816, 849

- Giống Macadamia nhập từ Thái Lan được Viện khoa học kỹ thuật NôngLâm nghiệp Tây Nguyên nghiên cứu gồm: H2, 508, OC, 814, 246, 344, 741,

660, A4, A16, A38, A268, A203, 246, 344, DAD, Quế nhiệt (http://wasi.org.vn)

Trang 11

Thành tựu lớn nhất trong nghiên cứu giống Macadamia hiện nay là năm

2011 và năm 2013 Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã công nhận giốngcho 11 dòng Macadamia đã khảo nghiệm thành công ở Việt Nam, trong đó có 3giống Quốc gia (OC, 816, 246) và 8 giống tiến bộ kỹ thuật (842, 849, 741, 695,

800, 900, 482 và Daddow) (Bộ NN&PTNT, 2011, 2013) Các giống được côngnhận cụ thể như sau:

Bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn công nhận một số giống câyMaccadimia là giống tiến bộ kỹ thuât tại quyết định số 2039 và 2040/QĐ-BNN-TCLN ngày 01 tháng 9 năm 2011

1 Dòng Macadamia ký hiệu là 741

- Mã số giống mới được công nhận : MC.BV.11.06

- Vùng áp dụng : Trạm Cankina – Ba vì – Hà Nội và những nơi có điều kiện sinhthái tương tự

- Vùng áp dụng: Trạm Cankina – Ba vì – Hà Nội và những nơi có điều kiện sinhthái tương tự

5 Dòng Macadamia ký hiệu là OC

- Mã số giống mới được công nhận : MC.KRN.12.15

- Vùng áp dụng : Krông Năng và những nơi có điều kiện sinh thái tương tự

Trang 12

- Vùng áp dụng : Krông Năng và những nơi có điều kiện sinh thái tương tự Mới đây theo quyết định số 65/QĐ-BNN-TCLN ngày 11 tháng 01 năm

2013 công nhận bổ sung 02 giống Macadamia (Maccadamia intergrifolia) làgiống tiến bộ kỹ thuật do Trung tâm nghiên cứu giống cây rừng (Viện Khoa họcLâm nghiệp Việt Nam) nghiên cứu chọn tạo

1 Dòng Macadamia daddow

- Mã số giống được công nhận : MC.BV.12.28

- Vùng áp dụng : Ba vì - Hà Nội và những nơi có điều kiện sinh thái tương tự

- Vùng áp dụng : Ba vì - Hà Nội và những nơi có điều kiện sinh thái tương tự Trong quyết định số 65/QĐ-BNN-TCLN ngày 11 tháng 01 năm 2013 thì

đã nâng cấp và công nhận được 03 giống Quốc gia cho các dòng: OC, 246 và

816 Các giống này áp dụng cho 2 vùng sinh thái là Tây Nguyên (Krông Năng)

và Tây Bắc (Sơn La) và các nơi có điều kiện sinh thái tương tự

9.2.2.3 Kỹ thuật trồng

Đặc điểm thổ nhưỡng các vùng đã trồng cây Macadamia

Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt Nam đã thực hiện nghiên cứu khảo nghiệmcây Macadamia trên 9 địa điểm: Ba Vì (Hà Nội), Uông Bí (Quảng Ninh), Mai Sơn(Sơn La), Đại Lải (Vĩnh Phúc), Krong Năng (Đăk Lắc), Đăk Plao (Đăk Nông),Đồng Hới (Quảng Bình), Hoành Bồ (Quảng Ninh), Nam Đàn (Nghệ An), Cầu Hai(Phú Thọ) Đặc điểm đất đai trong các khảo nghiệm cây Macadamia trên các vùngsinh thái là đất đồi, có độ dốc từ 5-100, thực bì chủ yếu cỏ tranh, cây bụi, Sim,Mua,… thuộc nhóm đất Feralit (Sơn La, Phú Thọ, ), đất đỏ Bazan (Đăk Nông, ĐăkLắc) riêng ở Ba Vì (Hà Nội) và Đại Lải (Vĩnh Phúc) trên đất sạn sỏi kết, tầng đấtmỏng Các số liệu phân tích đất cho thấy đất chủ yếu đất chua (pH = 3,46-4,62),thiếu lân, kali và canxi Trong 9 địa điểm trồng tác giả đánh giá các chất dinhdưỡng như: đạm, lân, kali, canxi và manhê đều thấp (Nguyễn Đình Hải, 2010) Bảng: Tính chất hoá - lý của đất ở các khu vực khảo nghiệm

Trang 13

Cation trao đổi (1đl/100mg)

Al +++

0,02

2- 0,00

0,02- 0,002

Ba Vì 0-30 3,85 1,91 0,12 0,31 0,62 1,1 0,41 0,68 30,51 33,71 35,78 Uông Bí 0-30 4,11 2,12 0,8 0,37 0,79 0,1 0,58 3,86 62,02 14,37 4,61 Mai Sơn 0-30 3,91 3,15 0,12 3,32 7,2 0,1 0,67 4,2 7,15 22,1 70,84 Đại Lải 0-30 3,75 2,1 0,14 1,08 1

60 0,41 0,27 3,02 28,74 42,76 28,50

K.r Năng 0-30

,29

3,77 0,14 5,15 4,47 0,45 2,21 1,31 22,32 24,5 52,92

Đắc Plao 0-30 3,77 2,89 0,18 0,92 5,97 0,38 0,31 3,69 23,9 31,51 44,53 Đồng Hới 0-30 4,6 1,03 0,07 0,92 0,68 0,41 0,13 0,21 4,46 37,25 18,2 Hoành Bồ 0-30 3,62 1,14 0,09 3,37 8,66 0,13 0,07 3,4 49,08 29,19 21,72 Nam Đàn 0-30 3,55 1,98 0,0 4,61 6,00 0,15 0,3 ,67 47,36 14,35 3,28 Cầu Hai 0-30 3,46 1,66 0,08 7,2 4,83 0,15 0,07 2,6 29,85 41

8 18,25

(Nguồn: Nguyễn Đình Hải, 2010)

Như vậy, qua một số kết quả nghiên cứu phân tích về đặc điểm thổnhưỡng, đất đai tại các vùng khảo nghiệm trên cả nước cho thấy cây Macadmaia

có thể sinh trưởng và phát triển được ở những nơi có điều kiện đất xấu, nghèochất dinh dưỡng Để nâng cao khả năng sinh trưởng và đậu quả có thể bổ sungdinh dưỡng cho cây

Trang 14

năng thoát nước tốt và giàu hữu cơ, đất khô bí chặt (Nguyễn Đình Hải, 2010).Tuy nhiên, tác giả vẫn chưa đưa ra được loại đất trồng, thành phần cơ giới, pH, Nguyễn Đình Hải (2010) có nêu trong kỹ thuật xử lý thực bì, làm đất như pháttrắng thực bì, làm đất toàn diện, làm đất cục bộ, đào hố: kích thước 80cm x80cm x80cm Kỹ thuật mới chỉ dừng lại ở việc mô tả cách thức làm đất mà chưanêu được điều kiện làm đất cụ thể cho từng nơi, đặc biệt đối với đất dốc thì kỹthuật làm đất như thế nào? Đây cũng là một trong những vấn đề tồn tại trongnghiên cứu trồng Macadamia ở Việt Nam hiện nay.

Một số kỹ thuật trồng cây Macadamia đã được đề cập đến như: Cần huấnluyện cây chịu nắng và chịu được tưới ướt trước khi đem trồng, đảm bảo đủ ẩmtrong đất khi trồng Trước khi trồng cây phải bóc vỏ bầu, tránh làm vỡ bầu, đặt câyngay ngắn vào giữa hố, lấp đất tơi, ấn nhẹ xung quanh, tiếp tục xới lớp đất mặt xungquanh vun vào cho đầy hố Sau khi trồng cần có cây cắm để cho cây không bị giólàm nghiêng, dùng cỏ, rác phủ xung quanh gốc cây (Nguyễn Đình Hải, 2010)

Trong hướng dẫn kỹ thuật trồng cây Macadamia tại Việt Nam, tác giảNguyễn Đình Hải (2010) có đề xuất bón lót cho cây theo tỷ lệ (50kg phânchuồng hoai + 0,5 kg NPK/cây)

Kỹ thuật chăm sóc, tỉa cành tạo tán

Kỹ thuật chăm sóc nuôi dưỡng cây Macadamia ở Việt Nam đã nêu: Sau khitrồng vào các tháng không có mưa thì cứ 10 ngày tưới nước cho cây 1 lần với lượngnước 20 lít/cây; Định kỳ chăm sóc cây như phát dọn thực bì, xới vun gốc, tủ lá giữ

ẩm cho cây thông thường 3 – 4 lần/năm; Hàng năm bón thêm phân cho cây vớilượng 500g NPK chia làm 2 lần, lần 1 vào tháng 2,3; lần 2 vào tháng 8,9 Đặc biệt kỹthuật tỉa cành tạo tán cây Macadamia cần được chú trọng (Nguyễn Đình Hải, 2010)

Macadamia ra hoa, quả trong khuôn của tán cây, quả mọc từ cành già 2tuổi (cành của năm trước), yêu cầu về tạo tán không cao như tạo tán nhãn, vải,xoài, là những cây ra quả ở ngọn cành Mục đích tạo tán cho Macadamia là nuôidưỡng bộ khung phát triển hài hòa có thân chính và 2-3 cành chính sao cho câysau này phát triển có tán tròn đều (Nguyễn Công Tạn, 2005)

Phương pháp tạo tán phải tùy vào tình hình cụ thể, với những giống có ưuthế sinh trưởng ở ngọn yếu không cần cắt ngọn thân chính, chỉ cần cắt bớt ngọncác cành chính Đối với giống có sinh trưởng ngọn mạnh thì cần cắt ngọn thânchính để xúc tiến phân cành, sau đó chọn những cành khỏe (2-3 cành) giữ lại, tỉa

Trang 15

bỏ những cành yếu, sau để tán cây phát triển bình thường chỉ tỉa bỏ những cànhbên trong của những cây có tán quá dày (Nguyễn Công Tạn, 2003).

Trong hướng dẫn kỹ thuật tỉa cành tạo tán của Nguyễn Đình Hải (2010) chorằng sau khi trồng cây cao khoảng 1-1,2m nên cắt ngọn ở độ cao 80cm để thúc đẩy racành Sau lần bấm ngọn lần 1 khi các chồi lên cao khoảng 0,5m thì tiến hành bấmngọn lần 2 Bấm lần 3 khi các chồi lần 2 cao khoảng 1m Cắt bỏ các cành bên quá gầnmặt đất (dưới đầu gối) và dưới vết gép (cây ghép) Cắt bỏ các cành chạc 3 có góc phâncành quá hẹp Cắt bỏ các cành bên, chỉ để lại một ngọn chính và cành bên Tạo ra tánhình tròn đều nuôi dưỡng bộ khung phát triển hài hoà (Nguyễn Đình Hải, 2010)

Nhìn chung, trên thế giới cây Macadamia đã được nghiên cứu tương đốiđầy đủ về đặc điểm sinh lý sinh thái cũng như kỹ thuật gây trồng, nhưng ở ViệtNam cây Macadamia vẫn còn chưa được nghiên cứu sâu cho từng bước kỹ thuậtchăm sóc tỉa cành tạo tán để kích thích ra hoa

9.2.2.4 Các biện pháp tác động tăng năng suất quả

Macadamia là cây trồng với mục đích chính là lấy quả Vì vậy việc theodõi, tác động các yếu tố ảnh hưởng tới quá trình phát sinh nụ, chồi hoa và quátrình ra hoa, đậu quả là rất quan trọng Trước đây việc kích thích sai quả cho một

số loài cây ăn quả hầu như được sử dụng bằng các phương pháp dân gian như:bẻ cành, chặt gốc, vặt lá, băm gốc, khắc thân, khoanh vỏ Hiện nay, theo một sốnghiên cứu của các nhà khoa học đã sử dụng các phương pháp ứng dụng tiến bộ

kỹ thuật bằng hóa chất để kích thích tăng khả năng ra hoa, đậu quả, nâng caonăng suất và chất lượng quả cho một số loài cây ăn quả

Sử dụng chất kích thích sinh trưởng

Khi nghiên cứu sử dụng các chất kích thích sinh trưởng để tăng khả năng rahoa, đậu quả cho các cây ăn quả như: Hồng không hạt, Vải, Điều, một số tácgiả đã đưa ra một số kết quả nghiên cứu như sau:

Hoàng Văn Đảy (2008) khi nghiên cứu ảnh hưởng của một số chế phẩm điềuhoà sinh trưởng kích thích phát tố hoa trái thiên nông (0,05%), Atonik (0,03%),GA3 (40 ppm) đến sự rụng quả, năng suất, chất lượng quả hồng Bảo Lâm đã đưa rakết luận sau: các chế phẩm điều hoà sinh trưởng đều làm tăng tỷ lệ đậu quả so vớiđối chứng và sự sai khác giữa các công thức không có sự sai khác về mặt thống kê.Tăng số quả thu hoạch/cành so với đối chứng và giảm tỷ lệ rụng quả

Trần Thị Hoàng Anh và c.s (2008) nghiên cứu thử nghiệm chất kích rahoa, đậu quả tăng năng suất cho cây Điều tại Đăk Lắc với 5 công thức, được bố

Trang 16

trí theo khối ngẫu nhiên đầy đủ, mỗi công thức 15 cây 3 lần lặp lại Tác giả chorằng phun chế phẩm ĐQĐ với liều lượng 160g/8 lít nước phun cho 3 cây và 3đợt cho năng suất cao nhất.

Theo Trần Thị Dậu (2009) “Nghiên cứu ảnh hưởng của một số chất điềuhóa sinh trưởng và dinh dưỡng qua lá đến năng suất và phẩm chất của giống vảichín sớm yên phú trồng tại Gia Lâm – Hà Nội” đã đưa ra kết luận α-NAA có ảnhhưởng tốt đến quá trình ra hoa đậu quả và hình thành năng suất quả của giống vảichín sớm Yên Phú Xử lý α-NAA đã làm xuất hiện hoa và nở hoa sớm hơn từ 3-6ngày, tăng tỷ lệ đậu quả và giữ quả, tăng khối lượng quả và tăng năng suất từ 9,83đến 72,73% so với đối chứng GA3 đã có ảnh hưởng tích cực đến ra hoa đậu quả

và hình thành năng suất của giống vải Yên Phú, xử lý GA3 nồng độ 50 ppm làmtăng tỷ lệ đậu quả, tăng khối lượng quả lên 24,7% so với đối chứng

Theo thông tin của công ty Hóa chất Việt Mỹ cho biết để tăng năng suất câytrồng, bên cạnh biện pháp xúc tiến hình thành quả, cần ngăn ngừa hiện tượng rụng

nụ, hoa và quả non Nguyên nhân của hiện tượng này là khi quả sinh trưởngnhanh thì hàm lượng auxin nội sinh từ hạt không đủ để cung cấp cho quả lớn Nếugặp một số điều kiện bất thuận thì sự tổng hợp axit abxixic và etylen tăng nhanhlàm cho sự cân bằng hormone thuận lợi cho sự rụng, tầng rời xuất hiện nhanhchóng Ðể ngăn chặn sự hình thành tầng rời thì phải bổ sung thêm auxin ngoạisinh Người ta sử dụng các chất điều hòa sinh trưởng như α-NAA, GA, SADHcho cây Nồng độ xử lý thích hợp phụ thuộc vào từng loại chất và loại cây trồng

Sử dụng phân bón

Ngoài việc sử dụng các hóa chất thì liều lượng và thời vụ bón phân cũng làyếu tố khá quan trọng ảnh hưởng tới sự ra hoa, đậu quả của cây ăn quả Theonghiên cứu nâng cao năng suất, chất lượng trái cây của Trần Văn Hậu thuộc ViệnCây ăn quả miền Nam cho thấy cây ăn trái có 3 thời kỳ cần bón phân: Thời kỳ sauthu hoạch, thời kỳ chuẩn bị ra hoa và thời kỳ phát triển trái (http://sofri.org.vn):

- Thời kỳ sau thu hoạch: Việc bón phân vào thời kỳ này rất quan trọng vì nếukhông thì cây không đủ dinh dưỡng để hồi phục Năng suất trái cây phụ thuộc vàohiệu quả quang hợp, nên cần phải nhanh chóng cho cây ra nhiều đọt non, nhiều lá.Nếu vườn cây bình thường thì sử dụng tỷ lệ NPK 1:1:1, nếu vườn sinh trưởng kém,vườn vừa cho năng suất cao thì có thể sử dụng tỷ lệ NPK: 2:1:1 hoặc 3:1:1 Lượngphân bón ở giai đoạn này thường căn cứ vào đặc điểm của cây và năng suất trái vừathu hoạch, nếu năng suất càng cao thì lượng bón phải càng nhiều

Trang 17

- Thời kỳ chuẩn bị ra hoa: Lúc này cây cần dinh dưỡng đẻ lá và đọt vừa rathành thục, tạo mầm hoa nên cần giảm tỷ lệ N mà tăng P hoặc K

- Thời kỳ phát triển trái: Thời kỳ này dài hay ngắn tùy cây nhưng có thểchia làm 3 giai đoạn nhỏ: (i) Giai đoạn sau đậu trái: Thường trong khoảng 1tháng đầu sau đậu trái, lúc này trái lớn rất chậm nên không cần nhiều dinhdưỡng, tuy nhiên cũng không thể thiếu vì nếu thiếu sẽ dễ gây rụng trái (ii) Giaiđoạn trái phát triển nhanh: Lúc này trái cây sẽ lớn rất nhanh nên cần nhiều dinhdưỡng Với những cây có quả nơi nách lá, cành, thân như cây có múi (bưởi,cam, quýt), mít, sầu riêng,… thì cần hạn chế cây sinh đọt và lá mới nên cần tăng

tỷ lệ K lên NPK: 2:2:3 (iii) Thời kỳ trái trưởng thành, chín: Lúc này trái cây đãlớn hết cỡ và bước vào giai đoạn thành thục, chín, cây cần bón đủ K thì mới cómẫu mã trái đẹp, chất lượng Tỷ lệ NPK lúc này thường là 1:1:2

Tại Việt Nam, các công trình nghiên cứu sử dụng chất kích thích vàliều lượng phân bón, thời điểm bón để tăng khả năng ra hoa, đậu quả, tăng năngsuất, chất lượng quả cây Macadamia còn rất hạn chế, một số kết quả theo dõi rahoa, kết quả và đánh giá chất lượng quả đã được thực hiện tại Viện Khoa họcLâm nghiệp Việt Nam Nguyễn Đình Hải (2010) khi nghiên cứu thời gian rahoa, kết quả của các dòng Macadamia tại Ba Vì (Hà Nội) tác giả chỉ mới đề cậpđến sự phát triển của hoa chia làm 3 giai đoạn là hình thành chồi hoa, vươn dàihoa và hoa tự nở Chồi hoa bước vào giai đoạn ngủ kéo dài từ 50-96 ngày, hoavươn dài thường kéo dài 60 ngày và hoa nở khoảng 6-7 ngày Thời gian ra hoacủa các dòng Macadamia phụ thuộc vào tuổi cây ghép, dòng cây ghép Thời gian

từ khi nở hoa đến khi kết thúc cũng phụ thuộc vào từng dòng từ 9-30 ngày Tỷ lệđậu quả của các dòng Macadamia cũng khác nhau rất nhiều, các dòng không có

sự tương quan giữa số hoa/bông và số quả/bông Kết quả nghiên cứu chỉ ra dòng

842 có tỷ lệ đậu quả trên bông cao nhất 1,6% tiếp đến dòng 246, OC, Daddow,

344, 849, 816, 800, A800, 900 và 695 Nghiên cứu cũng chỉ ra, quả phát triển từkhi còn non đến khi thành thục, bước vào thời kỳ chín và rụng, tỷ lệ đậu quảphản ánh mức độ rơi rụng trong quá trình phát triển của quả, do đó cũng phảitìm biện pháp lâm sinh, kết hợp chăm sóc để hạn chế tỷ lệ rơi rụng

Như vậy, từ các kết quả nghiên cứu trên các loài cây ăn quả phổ biến ởViệt Nam cho thấy các phương pháp kích thích sinh trưởng, ra hoa, đậu quả đãnâng cao được năng suất và chất lượng quả khá cao Tuy nhiên, cây Macadamia

là một loài cây cho quả mới được trồng trên địa bàn tỉnh Lai Châu nói riêng vàcủa cả nước nói chung Nên việc nghiên cứu, sử dụng các biện pháp nhằm kích

Trang 18

thích ra hoa, quả cho loài cây này có khá mới mẻ Vì vậy, các kết quả nghiêncứu trên là cơ sở tiến hành nghiên cứu thử nghiệm các phương pháp kích thíchsinh trưởng, ra hoa, đậu quả cho cây Macadamia trên địa bàn tỉnh Lai Châu.

9.2.2.5 Nghiên cứu trồng cây Macadamia tại Tây Bắc

Năm 2002, Trung tâm nghiên cứu giống cây rừng - Viện Khoa học Lâmnghiệp Việt Nam đã nhập 9 dòng cây ghép đã được chọn lọc của Australia (246;344; 741; 294; 816; 849; 856; NG8, Daddow) và 2 dòng của Trung Quốc (OC,A800) Khảo nghiệm 01ha được bố trí tại Mai Sơn (Sơn La), sau hơn 4-5 nămtrồng đã cho quả khá sai Theo kết quả nghiên cứu đến các dòng Macadamiatrồng tại Sơn La từ năm 2004-2013, sau 9 năm sản lượng trung bình của một câyđạt 7,6 kg/cây (Mai Trung Kiên, 2013) Trong các dòng trên đã có 3 dòng đãđược công nhận giống quốc gia là dòng OC, 246, 816 áp dụng trồng tại Sơn La

và những nơi có điều kiện sinh thái tương tự (Quyết định 65)

Trong nghiên cứu về đặc điểm sinh thái trồng Macadamia tại Tây BắcNguyễn Đức Kiên và cộng sự (2013) đã chỉ ra một số địa điểm trồngMacadamia có sinh trưởng và phát triển tốt như Mai Sơn (Sơn La), Điện BiênPhủ (Điện Biên), Ba Vì (Hà Nội) và Krông Năng (Đăk Lắc) đều có nhiệt độ 22đến 230C, nhiệt độ trung bình ngày nóng nhất của tháng nóng nhất từ 31-340C,nhiệt độ trung bình ngày tháng lạnh nhất từ 10-170C và lượng mưa từ 1400-

1800 mm Tác giả cũng chỉ ra rằng ở Việt Nam điều kiện khí hậu phù hợp nhấtcho gây trồng cây Macadamia là nhiệt độ trung bình năm từ 20-250C, nhiệt độtrung bình ngày nóng nhất từ 30-350C, nhiệt độ trung bình ngày lạnh nhất từ 10-180C và lượng mưa từ 1400-2500mm (Nguyễn Đức Kiên, 2013)

Theo Nguyễn Đức Kiên và cộng sự (2013), các mô hình trồng Macadamia

ở Tây Bắc đa số trồng bằng cây ghép Ở vùng Tây Bắc Macadamia sinh trưởngkhá tốt, với chiều cao trung bình sau 8 năm trồng dao đông từ 4,2-5,0m vàđường kính tán từ 3,8-5,5m Sau 8 năm trồng cây Macadamia đều đã ra quả,năng suất quả trung bình dao động 1,9-4,2kg/cây

Bên cạnh đó, tháng 9/2012 Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt Nam đã trồng khảonghiệm 14 dòng Macadamia tại huyện Tân Uyên, tỉnh Lai Châu gồm: 246, 344, 741,

800, 816, 842, 849, OC, A38, A16, 900, 814, 788 và 695 Kết quả sau 1 năm trồng chothấy các cây trồng khảo nghiệm có tỷ lệ sống cao >95%, sinh trưởng về đường kính gốc

và chiều cao chưa có sự sai khác rõ rệt giữa các dòng (Mai Trung Kiên, 2013)

Trang 19

Như vậy, cây Macadamia trồng ở vùng Tây Bắc nói chung có tỷ lệ sốngcao (>90%), sinh trưởng tốt, năng suất khá cao Tuy nhiên, để phát triển đượccây Macadamia như là một cây ăn quả thương mại tại Lai Châu điều quan trọngphải hiểu biết về điều kiện sinh thái, kỹ thuật tạo tán, theo dõi, chăm sóc trongquá trình ra hoa và kết quả nhằm tăng tỷ lệ ra hoa và đậu quả, góp phần tăngnăng suất và chất lượng hạt Macadamia.

9.2.3 Tình hình sản xuất cây Macadamia tại Phú Thọ.

Từ những năm 1995 đã thử nghiệm trồng một số giống Macadamia tạithị xã Phú Thọ Một số công trình nghiên cứu có mô tả đặc điểm hình thái củacây Macadamia mới chỉ dừng lại ở việc tổng hợp các kết quả nghiên cứu về câyMacadamia trên thế giới của (Nguyễn Công Tạn, 2003; Lê Đình Khả, 2003)

Năm 2012, mô hình trồng 200 cây mắc ca tại xã Vĩnh Lại, huyện Lâm thao,tỉnh Phú thọ đã cho kết quả rất khả quan Hộ dân đã có thu nhập ngoài cung cấpmắt ghép cho hiệp hội Mắcca Việt Nam và thu sản phẩm hạt 80 triệu/ha/năm

9.3 Tính cần thiết của việc thực hiện dự án

Trong sản xuất, phát triển nông nghiệp, việc ứng dụng các giải pháp, có kiểmsoát và hướng tới tạo ra các sản phẩm nông nghiệp sạch, đảm bảo vệ sinh an toànthực phẩm đã và đang là xu hướng tất yếu Hiện nay, ứng dụng nông nghiệp hữu cơcũng đã và đang được Đảng, Nhà nước và các cấp chính quyền đặc biệt quan tâm,các sản phẩm rau quả sạch, an toàn với nhiều giống cây con mới từng bước đượcphát triển mở rộng cả về quy mô và chất lượng nhằm đáp ứng nhu cầu tiêu dùngtrong và ngoài nước Tuy nhiên, thực tế hiện nay các sản phẩm nông sản trên thịtrường phần lớn chưa kiểm soát được chất lượng, không có nguồn gốc rõ ràng Bêncạnh đó các sản phẩm nông sản chất lượng, đặc biệt là phục vụ các thời điểm trước,trong và sau dịp Tết nguyên đán ở nước ta, đáp ứng nhu cầu của thị trường

Phú Thọ là tỉnh miền núi có diện tích đất đồi thấp, vườn tạp có khả năng trồngcây ăn quả còn rất lớn (41.582,2 ha) Với đặc điểm đất có tầng canh tác dầy 70cm-100cm, độ dốc thấp, dễ thoát nước, thoáng khí; nhiệt độ trung bình hàng năm23,50C -24,20C, số giờ nắng trung bình năm 1.350-1.519 giờ, độ ẩm không khí82%-86%, lượng mưa 1.500mm - 1.600mm, rất phù hợp cho sự sinh trưởng vàphát triển của cây Macadamia Ngoài ra, ở nông thôn Phú Thọ còn dư thừa mộtlượng lớn lao động (14.200 lao động) chưa có việc làm, đây là lợi thế trong việckhai thác tiềm năng lao động sản xuất nông nghiệp trong đó có sản xuất cây ăn quả,cây công nghiệp

Định dạng
Số trang	39
Dung lượng	342,5 KB