- Sự trao đổi chéo của các crômatit trong cặp tương đồng ở kì đầu giảm phân I dẫn đến hình thành các NST có sự tổ hợp mới của các alen ở nhiều gen.. - Ở kì sau giảm phân I, sự phân li[r]
Trang 1SỞ GIÁO DỤC – ĐÀO TẠO ĐĂKLĂK KỲ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI CẤP TRƯỜNG
TRƯỜNG THPT BUÔN MA THUỘT NĂM HỌC 2012-2013
Môn Sinh học, thời gian làm bài: 180 phút
(không kể thời gian giao đề)
Câu 1 (2,0 điểm):
a, Hình bên mô tả các kỳ khác nhau
của quá trình nguyên phân ở một tế
bào sinh vật có 2n=6
Hãy xác định tên của mỗi kỳ
và sắp xếp lại các kỳ theo đúng trình
tự của quá trình nguyên phân
b, Vì sao quá trình giảm phân diễn ra
bình thường (không có đột biến) lại có thể tạo ra nhiều loại giao tử có bộ nhiễm sắc thể khác nhau?
Câu 2 (1,0 điểm):
Trong tế bào chất: loại bào quan nào chỉ có ở tế bào thực vật và loại bào quan nào chỉ có ở
tế bào động vật? Chức năng của từng loại bào quan đó?
Câu 3 (1,5 điểm):
a) Cấu tạo một phân tử ATP? Cơ chế truyền năng lượng của ATP?
b) Cho sơ đồ mô tả các con đường chuyển hóa giả định:
: chuyển hóa
- - - : ức chế ngược
Nếu E và H dư thừa thì nồng độ của chất nào sẽ tăng lên bất thường? Giải thích
Câu 4 (1,5 điểm):
a, Hoàn thành các phương trình sau:
C6H12O6 Vi khuẩn êtilic ? + ? + Q
C6H12O6 Vi khuẩn lactic ? + Q
b, Hai nhóm vi khuẩn trên thực hiện kiểu chuyển hóa dinh dưỡng nào? Phân biệt kiểu chuyển
hóa đó với các kiểu chuyển hóa còn lại của vi sinh vật hóa dưỡng theo bảng sau:
Kiểu chuyển hóa dinh dưỡng Chất nhận electron cuối cùng
1
2
3
Câu 5 (2,0 điểm):
a, Thế nào là hô hấp sáng? Hiện tượng hô hấp sáng xảy ra ở nhóm thực vật nào? Trong điều
kiện nào? Giải thích Nguồn nguyên liệu và các bào quan thực hiện hô hấp sáng là gì?
b, Giải thích tại sao buổi trưa nắng gắt, cường độ ánh sáng rất mạnh nhưng cường độ quang
hợp lại giảm?
Câu 6 (1,0 điểm):
Khi cây mọc cạnh bức tường cao, thân cây thường nghiêng ra xa bức tường Cơ chế nào gây
ra hiện tượng này? Điều này có ý nghĩa như thế nào đối với cây?
ĐỀ CHÍNH THỨC
F
H
Trang 2Câu 7 (1,0 điểm):
Một học sinh làm thí nghiệm sau: Lấy một cây nhỏ còn nguyên bộ rễ, nhúng bộ rễ đã rửa sạch vào dung dịch xanh mêtilen Một lúc sau, lấy cây ra, rửa sạch bộ rễ và lại nhúng tiếp vào dung dịch CaCl2
Hiện tượng gì sẽ xảy ra ở dung dịch CaCl2? Giải thích
Câu 8 (1,5 điểm):
Quan sát sơ đồ dưới đây, từ đó cho biết:
a, Rễ cây hấp thụ nitơ ở những dạng nào?
b, Tên của các nhóm sinh vật ở các vị trí (a), (b), (c), (d) trên sơ đồ
Câu 9 (2,0 điểm):
a, Vì sao tim co bóp để tống máu vào mạch một cách gián đoạn nhưng máu chảy trong
mạch thành dòng liên tục?
b, Sự khác nhau về thành phần cấu tạo của cơ chế điều hòa huyết áp và điều hòa nồng độ
glucôzơ trong máu? Vì sao những người cao huyết áp thì không nên ăn mặn?
Câu 10 (2,5 điểm):
a, Trong quá trình nhân đôi ADN ở sinh vật nhân sơ có sự tham gia của những loại enzim
nào? Chức năng của mỗi loại enzim? Tại sao chỉ một mạch đơn mới được tổng hợp liên tục, mạch còn lại được tổng hợp gián đoạn?
b, Khi quan sát quá trình nhân đôi một lần của 1 phân tử ADN người ta thấy có 80 đoạn
okazaki và 100 đoạn mồi Cho biết ADN trên thuộc dạng nào? Có ở đâu?
Nếu cho rằng kích thước các đơn vị tái bản đều bằng 5100 ăngstron, thì môi trường nội bào cung cấp tổng số nuclêôtit cho phân tử ADN trên nhân đôi 2 lần là bao nhiêu?
Câu 11 (2,0 điểm):
Ở một loài thực vật, màu sắc hoa là do sự tác động của hai cặp gen (A,a và B,b) phân li độc lập Gen A và gen B tác động đến sự hình thành màu sắc hoa theo sơ đồ:
Lai 2 cây hoa trắng (không có sắc tố đỏ) thuần chủng thu được ở F1 gồm toàn cây hoa đỏ Cho
F1 tự thụ phấn được F2, chọn ngẫu nhiên 2 cây hoa đỏ ở F2 cho giao phấn với nhau Tính theo lý thuyết, xác suất xuất hiện cây hoa trắng đồng hợp lặn cả 2 cặp gen ở F3 là bao nhiêu?
Câu 12 (2,0 điểm):
Cho giao phối 2 dòng ruồi giấm thuần chủng thân xám, cánh dài và thân đen, cánh cụt thu được F1 100% ruồi thân xám, cánh dài Tiếp tục cho F1 giao phối với nhau được F2 có tỉ lệ 70,5% ruồi thân xám, cánh dài: 20,5% ruồi thân đen, cánh cụt: 4,5% ruồi thân xám, cánh cụt: 4,5% ruồi thân đen, cánh dài Xác định quy luật di truyền chi phối phép lai và kiểu gen P, F1, F2
- Hết -
gen A
enzim A
gen B enzim B
(a) (b)
(c)
(d)
Trang 3SỞ GIÁO DỤC – ĐÀO TẠO ĐĂKLĂK KỲ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI LỚP 12 TRƯỜNG THPT BUÔN MA THUỘT NĂM HỌC 2012-2013
Môn Sinh học, thời gian: 180 phút
HƯỚNG DẪN CHẤM ĐỀ CHÍNH THỨC:
Câu 1 a, Tên các kỳ:
- Tế bào 1: Kỳ trước; Tế bào 2: Kỳ sau; Tế bào 3: Kỳ giữa; Tế bào 4: Kỳ cuối
- Thứ tự theo trình tự nguyên phân: 1, 3, 2, 4
b,
- Sự trao đổi chéo của các crômatit trong cặp tương đồng ở kì đầu giảm phân I
dẫn đến hình thành các NST có sự tổ hợp mới của các alen ở nhiều gen
- Ở kì sau giảm phân I, sự phân li độc lập của các NST kép trong cặp NST tương
đồng dẫn đến sự tổ hợp tự do của các NST kép có nguồn gốc từ mẹ và từ bố
- Ở kì sau giảm phân II sự phân li của các nhiễm sắc tử chị em khác nhau do có
sự trao đổi chéo và sự tổ hợp ngẫu nhiên của các NST đơn khác nhau ở 2 cực tế
bào
0,5
1,5
Câu 2 - Loại bào quan chỉ có ở tế bào thực vật là lục lạp, chức năng của lục lạp là quang
hợp, tổng hợp nên các chất hữu cơ cần thiết cho cơ thể thực vật
- Loại bào quan chỉ có ở tế bào động vật là trung thể, chức năng của trung thể là
bào quan hình thành nên thoi vô sắc trong quá trình phân chia tế bào động vật
0,5
0,5
Câu 3 a, - Một phân tử ATP gồm 1 phân tử đường ribô, 1 phân tử ađênin và 3 nhóm
phốtphat
- Phân tử ATP chuyển nhóm phốtphat cuối cùng cho chất cần sử dụng năng
lượng ADP, ADP kết hợp với nhóm phốtphat tạo thành ATP
b,
- Nếu E và H dư thừa thì nồng độ của chất A sẽ tăng lên bất thường
- Vì E và H dư thừa ức chế ngược làm cho C không chuyển thành D và F, làm
cho nồng độ C tăng lên Nồng độ C tăng ức chế ngược làm cho A không chuyển
thành B nên nồng độ chất A tăng lên bất thường
0,75
0,75
Câu 4 a Hoàn thành phương trình :
C6H12O6 2C2H5OH + 2CO2 + Q
C6H12O6 2CH3CHOHCOOH + Q
b
- Hai nhóm vi khuẩn trên chuyển hóa dinh dưỡng theo kiểu lên men
- Phân biệt các kiểu chuyển hóa dinh dưỡng:
Kiểu chuyển hóa dinh dưỡng Chất nhận electron cuối cùng
2 Hô hấp hiếu khí là O2
0,5
0,25 0,75
Vi khuẩn etilic
Vi khuẩn lactic
Trang 4Câu 5 a,
- Hô hấp sáng là quá trình hô hấp xảy ra ở ngoài sáng (phần hô hấp được tăng
thêm dưới tác động kích thích của ánh sáng)
- Hiện tượng hô hấp sáng xảy ra ở nhóm thực vật C3
- Trong điều kiện trời nắng gắt, nhiệt độ cao, gió mạnh
- Vì trong điều kiện đó thực vật C3 thoát hơi nước mạnh, lỗ khí đóng, hàm lượng
CO2 cạn kiệt, dẫn đến enzim hoạt động theo hướng oxi hoá chất Ribulôzơ 1,5
điphôtphat theo con đường hô hấp sáng
- Nguồn nguyên liệu: axit glicôlic
- Các bào quan thực hiện hô hấp sáng: lục lạp, perôxixôm, ti thể
b,
- Vì buổi trưa nắng gắt, cường độ thoát hơi nước mạnh hơn hút nước, tế bào lá
héo, tăng quá trình tổng hợp axit Abxixic (ABA), tế bào hạt đậu giảm sức trương
nước, khí khổng đóng lại trao đổi khí ngừng lại, khoảng gian bào mô giậu thiếu
CO2, cường độ quang hợp giảm
- Buổi trưa cường độ ánh sáng rất mạnh, tỉ lệ tia sáng có bước sóng ngắn cao nên
cường độ quang hợp giảm
1,5
mỗi ý đúng cho 0,25
0,5
Câu 6 - Do ánh sáng chiếu vào cây từ 1 hướng → auxin vận chuyển chủ động về các tế
bào ở phía ít ánh sáng → hàm lượng auxin nhiều kích thích các tế bào ở phía này
sinh trưởng dãn dài nhanh hơn nên ngọn thân cong về phía có ánh sáng và
nghiêng ra xa bức tường
- Ý nghĩa : giúp cây lấy được ánh sáng cần cho quang hợp
0,75
0,25
Câu 7 - Hiện tượng xảy ra: dung dịch CaCl2 từ không màu dần dần chuyển sang màu
xanh
- Giải thích: Do cơ chế hấp thụ thụ động
+ Xanh mêtilen được hấp thụ vào tế bào lông hút nhưng chỉ nằm lại ở lớp biểu bì
của rễ do tính thấm chọn lọc vì xanh mêtilen là chất độc
+ Khi nhúng bộ rễ vào dung dịch CaCl2: Các ion Ca2+ và Cl- khếch tán từ ngoài
vào trong, ngược lại xanh mêtilen từ tế bào biểu bì của rễ khuếch tán ra ngoài nên
dung dịch từ không màu dần dần chuyển sang màu xanh
0,25
0,75
Câu 8 a Rễ cây hấp thụ nitơ ở dạng ion NO3- và NH4+
b Tên của các nhóm sinh vật ở các vị trí
(a): vi khuẩn cố định nitơ: khử nitơ khí quyển thành dạng amôn
(b): vi khuẩn amôn hóa: phân giải nitơ từ xác sinh vật thành NH3.
(c): vi khuẩn nitrat hóa: chuyển hóa NH4+ thành NO3-
(d): vi khuẩn phản nitrat hóa: chuyển hóa NO3- thành thành nitơ phân tử
0,5 1,0
Trang 5Câu 9 a,
Tim co bóp để tống máu vào mạch một cách gián đoạn nhưng máu chảy trong
mạch thành dòng liên tục vì:
Thành mạch có tính đàn hồi:
+ Khi tim co, một lượng máu được tống vào động mạch làm thành mạch dãn
+ Khi tim dãn, thành mạch co lại một cách thụ động, thế năng tim được tích lũy ở đó → Máu được vận chuyển tiếp theo với lượng máu tống ra khi tim co
Van tim đóng mở một chiều
b,
- Sự khác nhau về thành phần cấu tạo của cơ chế điều hòa huyết áp và nồng độ
glucôzơ trong máu:
Điểm so sánh Điều hòa huyết áp Điều hòa glucôzơ
Bộ phận tiếp nhận kích
thích
Thụ quan áp lực Tế bào tụy
- Những người cao huyết áp không nên ăn mặn vì:
+ Khi ăn mặn, lượng Na+ trong máu tăng + Na+ có tác dụng giữ nước → thể tích máu trong mạch tăng → tăng áp lực
thành mạch máu → huyết áp tăng cao dễ vỡ mạch máu
1,0
1,0
Câu 10
a-
- Các enzim: enzim tháo xoắn, ARN pôlimeraza, ADN pôlimeraza, ligaza
+ Enzim tháo xoắn: tách 2 mạch ADN thành chạc chữ Y
+ ARN pôlimeraza: tổng hợp đoạn ARN mồi
+ ADN pôlimeraza: tổng hợp mạch đơn mới theo NTBS (A-T, G-X và ngược lại)
+ Ligaza: nối các đoạn Okazaki với nhau
- ADN pôlimeraza chỉ có thể bổ sung nucleotit vào nhóm 3’-OH, do vậy khi nhân
đôi, một mạch mới bổ sung dựa vào mạch khuôn có đầu 3’-OH thì được tổng hợp
liên tục Mạch bổ sung thứ hai được tổng hợp từng đoạn ngắn (đoạn Okazaki)
ngược với chiều phát triển của chạc chữ Y, sau đó được nối lại nhờ enzim nối
ligaza tạo thành mạch bổ sung hoàn chỉnh
b,
Ta có : Tổng số đoạn mồi = tổng số đoạn okazaki + 2 số đơn vị tái bản
=> 100 = 80 + 2 đơn vị tái bản
=> số đơn vị tái bản = 10
Ở sinh vật nhân sơ (hoặc ADN ở ti thể và lạp thể ) có ADN dạng vòng chỉ có 1
đơn vị tái bản => ADN trên là ADN dạng mạch kép có ở trong nhân của tế bào
sinh vật nhân thực
Số nuclêôtit của 1 đơn vị tái bản= 5100x2/3.4 = 3000
∑Nmtcc = NADN (2x – 1)= 10.3000 (22 – 1)= 90 000 (nu)
0,5 0,5
0,5
0,75
0,25
Trang 6Câu 11 Từ sơ đồ đề bài, ta có:
A-B- : Hoa đỏ
A-bb
aaB- : Hoa trắng (hoa không màu)
aabb
Suy ra, kiểu gen của hai giống hoa trắng Pt/c là : AAbb x aaBB
Sơ đồ lai từ P đến F2
Ptc: AAbb (hoa trắng) x aaBB (hoa trắng)
GP: Ab aB
F1: AaBb (100% hoa đỏ)
F1 x F1: AaBb x AaBb
GF1: (AB, Ab, aB, ab) (AB, Ab, aB, ab)
F2:
KG KH
1 AABB
2 AABb
4 AaBb
1 AAbb
2 Aabb
1 aaBB → 7 cây hoa trắng
2 aaBb
1 aabb
2 cây hoa đỏ F2 giao phấn, F3 xuất hiện cây hoa trắng đồng hợp lặn cả 2 cặp gen
(aabb) → 2 cây hoa đỏ F2 phải có kiểu gen AaBb
Xác suất xuất hiện cây hoa đỏ F2 AaBb =4/9
Xác suất xuất hiện cây hoa trắng đồng hợp lặn cả 2 cặp gen ở F3 :
= 4/9 (AaBb) x 4/9 (AaBb) x 1/4 (ab) x1/4 (ab) = 1/81
0,25
0,5
0,25 0,5 0,5
Câu 12 * Giải thích:
Pt/c, tương phản, F1 đồng loạt TX, CD
F2 phân ly: TX : TĐ =3:1; CD: CC =3:1
→ Thân xám (gen B) > thân đen (gen b) Cánh dài (gen V) > cánh cụt (gen v)
→ Ruồi F1 chứa 2 cặp gen dị hợp (Bb, Vv)
Ở F2, ruồi thân đen, cánh cụt =20,5% (≠ 1/16=6,25% và ≠ ¼= 25%)
→ 2 cặp tính trạng trên di truyền theo quy luật liên kết gen và có xảy ra hoán vị
gen ở ruồi cái
20,5%bv
bv ở F2= 50%bv(♂F1) x 41%bv(♀F1) (Do ở ruồi giấm, con đực không xảy ra HVG)
Tần số HVG f = 100% -2.41% =18%
Sơ đồ lai: P BV
BV
bv
bv
(100% ruồi TX, CD)
0,5
0,5
0,25
0,75
Trang 7F1 x F1 ♀BV
bv
bv
G F1 (BVbv41% (BVbv50%)
BvbV9%)
F2 20,5% BV
BV
41% BV
bv
70,5% ruồi TX, CD
4,5% BV
Bv
4,5% BV
bV
20,5% bv
bv
20,5% ruồi TĐ, CC
4,5% Bv
bv
4,5% ruồi TX, CC
4,5% bV
bv
4,5% ruồi TĐ, CD