benh ngoai khoa

Không được dùng nước lạnh để điều trị trong các trường hợp tổ chức bị viêm hoá mủ, hoại tử,.. hoại thư, khối u hoặc cơ thể bị thiếu máu.[r]

?Bộ Giáo dục và Đào tạo

Trường đại học Nông nghiệp I

Phần một

Ngoại khoa đại cương

Chương 1

Viêm

I Khái niệm về viêm

Viêm là một triệu chứng thường thấy nhất đối với bệnh ngoại khoa, hầu như tất cả các bệnh ngoại khoa đều phát sinh triệu chứng viêm

Viêm là phản ứng của toàn thân chống lại mọi vật kích thích có hại đối với cơ thể, nó thể hiện tại cục bộ các mô bào Bản thân của viêm là một quá trình bệnh lý lấy phòng

vệ là chủ yếu nhằm duy trì sự cân bằng trong cơ thể Phản ứng này được hình thành trong quá trình tiến hoá của sinh vật và được thể hiện ở phản ứng tổng hợp toàn thân bao gồm những biến đổi về mạch máu, mô bào và dịch thể

Triệu chứng của viêm xuất hiện nặng hay nhẹ, tiên lượng tốt hay xấu đều có liên quan chặt

chẽ đối với tính chất của vật kích thích, cường độ và thời gian kích thích dài hay ngắn Nhưng

điều quan trọng nhất là khả năng phản ứng của cơ thể đối với vật kích thích, đặc biệt là trạng thái

thần kinh của con vật Vì vậy mà cùng một nhân tố kích thích, với một thời gian và cường độ

kích thích như nhau và đối với cơ thể này thì phản ứng viêm xuất hiện rất nặng còn đối với cơ thể

khác thì phản ứng viêm xuất hiện rất nhẹ hoặc không có Như vậy có thể nói trạng thái thần kinh

của cơ thể động vật có ý nghĩa rất lớn đối với quá trình phát sinh và phát triển của viêm

kiện cho cơ thể gia súc nhanh chóng tiêu viêm

II Nguyên nhân

Có nhiều nguyên nhân gây viêm:

1 Nguyên nhân cơ giới

2

Tru?ng é?i h?c Nụng nghi?p Hà N?i ưưưư Giỏo trỡnh B?nh ngo?i khoa gia sỳc

ưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưư

Do những chấn thương về cơ giới như gia súc bị đánh đập, trượt ngã, gia súc húc, cắn

cũng gây viêm cho cơ thể gia súc

3 Nguyên nhân hoá học

Do các loại hoá chất có tác dụng phân huỷ tế bào tổ chức cơ thể gia súc gây nên như các loại

axit, kiềm mạnh, các chất photpho, thuỷ ngân v.v

4 Nguyên nhân sinh vật

Các loại vi khuẩn, virut, ký sinh trùng, các loại côn trùng đều có thể gây viêm cho cơ thể gia

súc do độc lực cũng như sự tác động cơ giới của chúng Vi khuẩn gây viêm thường có

gây nhiễm trùng toàn thân như các trực khuẩn gây hoại thư sinh hơi.

ư Vi khuẩn gây nhiễm trùng đặc biệt: Chủ yếu là vi khuẩn gây hiện tượng truyền nhiễmtừ

các vết thương như vi khuẩn uốn ván, vi khuẩn nhiệt thán, tỵ thư (Clostridium tetani, Bacillus

anthracis, Malleomyces mallei)

Ngoài ra các loại nấm gây bệnh như: Actinomyces, Botriomyces cũng gây viêm cho cơthể

chèn ép tổ chức gây hiện tượng sưng cục bộ vùng tổ chức bị viêm

ư Đỏ: Màu sắc trên bề mặt của ổ viêm thay đổi tuỳ theo sự phát triển của nó Giai đoạn đầu

vật gây viêm kích thích làm hưng phấn thần kinh co mạch các mạch máu co lại máu được dồn

đến trong các huyết quản làm cho vùng viêm có màu đỏ Sau đó mạch máu bị dãn ra máu ứ lại,

lưu lượng máu chậm, tổ chức thiếu oxy vùng viêm chuyển sang màu tím bầm

ư Nóng: Do có hiện tượng sung huyết cục bộ, sự trao đổi chất ở vùng viêm tăng lên nhiệt

lượng sản sinh ra mạnh làm cho tổ chức vùng bệnh nóng hơn bình thường

ư Đau: Do dịch rỉ viêm (trong dịch rỉ viêm có nhiều chất như Histamin, H+, K+) kích thích các

đầu mút thần kinh cảm giác, chèn ép tế bào tổ chức cục bộ vùng viêm gây nên Mức độđau

không giống nhau, nó phụ thuộc vào tính chất các tế bào tổ chức, sự phân bố của thần kinh cảm

giác đến vùng viêm Viêm ở da, ở màng xương cảm giác đau rõ hơn viêm các tổ chức khác, khi

3

Tru?ng é?i h?c Nụng nghi?p Hà N?i ưưưư Giỏo trỡnh B?nh ngo?i khoa gia sỳc

ưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưư

viêm ở cục bộ nghiêm trọng cảm giác đau kịch liệt sẽ làm cho con vật bị rối loạn thần kinh, trạng

thái toàn thân gia súc không ổn định, con vật sẽ sốt cao, ăn uống kém hoặc bỏ ăn, tinh thần mệt

mỏi ủ rũ, sức chống đỡ của cơ thể giảm thấp

ư Cơ năng trở ngại: Khi bị viêm thường làm cho cơ năng của vùng viêm bị trở ngại như viêm

khớp, viêm cơ, viêm gân, viêm móng làm cho con vật bị què, đi đứng khó khăn Viêm giác mạc,

viêm kết mạc mắt, con vật sợ ánh sáng, mắt nhắm lại Nhưng cũng có trường hợp tổ chức bị viêm

nhưng hoạt động cơ năng của nó lại tăng mạnh lên như viêm tuyến nước bọt, nước bọt lại tiết ra

nhiều hơn bình thường

IV Phân loại viêm

Có nhiều cách phân loại viêm:

1 Căn cứ vào tổ chức bị viêm

Như viêm cơ, viêm khớp, viêm gân v.v

Cách gọi tên cũng đơn giản sau tên tổ chức thêm chữ viêm.

2 Căn cứ vào thời gian tiến triển của viêm

không cao, dịch rỉ viêm ít nên tổ chức cục bộ ít sưng, không có hiện tượng thuỷ thũng, phù nề ở ổ

viêm Viêm mãn tính thường gặp trong trường hợp sức đề kháng của cơ thể gia súc cânbằng với

nguyên nhân gây viêm

bạch cầu trung tính vẫn chiếm ưu thế nhưng cũng có các loại tế bào khác như limphô bào, đại

thực bào

3 Căn cứ vào tính chất và thành phần của dịch rỉ viêm

Căn cứ vào tính chất và thành phần của dịch rỉ viêm trong ngoại khoa có thể phân thành mấy

loại sau:

a) Viêm thanh dịch (viêm nước)

Đặc điểm của loại viêm này là có nhiều huyết tương tràn ra ngoài mạch máu đó là mộtloại

nước trong chứa từ 3ư5% albumin, ngoài ra còn có một ít bạch cầu, liên bào long và tơ huyết lẫn

vào, khi có nhiều bạch cầu thì dịch viêm có màu trắng đục Dịch rỉ viêm này dễ đông lại khi ra

ngoài không khí ở trong cơ thể nó thường thấm nhiễm vào trong tổ chức liên kết gây sưng, phù

như trong các trường hợp do côn trùng đốt, bỏng do hoá chất, ngoài ra viêm thanh dịch thường

gặp ở viêm khớp hoặc viêm bao khớp

Men phân giải protein phần lớn là do bạch cầu tan rữa và do vi khuẩn sinh ra

Trạng thái của mủ phụ thuộc vào nguyên nhân và điều kiện hình thành ra nó Mủ lỏngthường do liên cầu trùng (Streptococcus), mủ sền sệt do tụ cầu trùng (Staphylococcus),

khuẩn yếm khí sinh ra

Viêm hoá mủ phần lớn là do vi khuẩn, ngoài ra các loại hoá chất có kích thích mạnh đối với tổ chức như dầu ba đậu, tinh dầu thông, canxi clorua cũng gây viêm hoá mủ.c) Viêm tăng sinh

Là quá trình viêm trong đó sự tăng sinh của tế bào tổ chức cục bộ chiếm ưu thế còn hiện tượng hoại tử, sung huyết, dịch rỉ viêm xuất hiện là thứ yếu Hiện tượng tăng sinh chủ yếu phát

sinh ở mô kẽ Trong tổ chức tăng sinh có nhiều đại thực bào, limphô bào và tế bào plasma Hậu

quả của viêm tăng sinh thường làm cho tế bào tổ chức bị xơ hoá, bị cứng lại Nếu trongcác xoang

bị viêm tăng sinh sẽ làm cho xoang bị hẹp thậm chí tắc lại như viêm ống dẫn sữa ở đầu

vú, viêm

tăng sinh bao dương vật v.v gây tắc tia sữa và hẹp bao dương vật.

V Tiên lượng của viêm

Viêm cấp tính thường có tiên lượng tốt, trong một thời gian ngắn viêm sẽ tiêu tan và bị hấp

thu nhanh, tổ chức bị tổn thương được tái sinh và bù đắp, cơ năng chóng hồi phục trở lại bình

thường Trong trường hợp viêm tổ chức bị ứ máu ở tĩnh mạch lâu nguyên nhân gây bệnh tiếp tục

kích thích tế bào tổ chức thì viêm cấp tính sẽ chuyển thành viêm mãn tính Nếu dịch rỉ viêm

không được cơ thể hấp thu hoàn toàn hoặc không thải hết ra ngoài nó tiếp tục kích thích làm cho

tế bào tổ chức bị hoại tử, gây lở loét Trường hợp viêm nhiễm trùng nặng dẫn đến bệnhlan tràn

gây bại huyết toàn thân có thể nguy hiểm đến tính mạng gia súc

Vi Điều trị

5

Tru?ng é?i h?c Nụng nghi?p Hà N?i ưưưư Giỏo trỡnh B?nh ngo?i khoa gia sỳc

ưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưư

1 Nguyên tắc điều trị viêm

a) Loại trừ nguyên nhân

Cần phải hết sức chú ý đến tình hình chăn nuôi, sử dụng, chăn thả, quản lý gia súc Nếucó

hiện tượng viêm phát sinh phải tìm ra nguyên nhân để loại trừ ngay Ví dụ gia súc bị viêm móng

do vật lạ đâm vào (đóng móng cho ngựa, bò kéo xe) phải tháo ngay móng sắt ra Trâu

bò cày kéo

bị vai cày cọ xát làm vỡ vai phải cho gia súc nghỉ ngay để điều trị và kiểm tra lại dụng

cụ, sửa

chữa cho phù hợp với cơ thể gia súc tránh gây tổn thương cho gia súc.

b) Để gia súc ở trạng thái yên tĩnh

Khi gia súc bị viêm cần phải cho gia súc nghỉ ngơi hoàn toàn, không được sử dụng; chăn dắt,

giữ gia súc tại chuồng tránh những kích thích bên ngoài đối với vùng bệnh, tạo điều kiện cho viêm

chóng hồi phục Gia súc bị viêm ở bốn chân phải hạn chế vận động, gia súc bị viêm ở mắt để gia

súc ở trong chuồng che kín tránh ánh sáng trực tiếp chiếu vào mắt Ngựa, bò bị viêm móng thì phải

tháo móng sắt ra cho gia súc đứng trên nền đất mềm

c) Phải đặc biệt chú ý đến việc hộ lý chăm sóc gia súc

Tuy viêm là trạng thái bệnh lý thể hiện ở cục bộ nhưng trên thực tế ít nhiều cũng có ảnh

hưởng đến toàn thân Do đó trong điều trị viêm ngoài việc xử lý ở cục bộ cần phải chú

ý đến điều

trị toàn thân nhằm bổ sung dinh dưỡng, nâng cao sức đề kháng giúp cho cơ thể chống lại một

cách hiệu quả tác nhân gây bệnh, thúc đẩy quá trình viêm chóng hồi phục

2 Điều trị viêm bằng hoá chất

a) Dùng thuốc tiêu viêm

Thường dùng ở giai đoạn đầu của viêm cấp tính để tiêu độc vùng viêm, hạn chế viêm lan tràn,

giúp cho cơ thể hấp thu dịch rỉ viêm tạo điều kiện cho bệnh chóng hồi phục

Thường người ta hay dùng dung dịch axetat chì (Plumbum aceticum) 5% để làm thuốc tiêu

viêm trên bề mặt của tổ chức Người ta còn dùng hỗn hợp các chất sau để ngâm hoặc rửa vùng

viêm cũng có tác dụng tiêu viêm ở cục bộ:

Rp1: Chì axetat 20

Kẽm sulfat 30

Nước 500

D.S pha thành dung dịch rửa, ngâm vùng viêm

Rp1: Chì axetat 15

Phèn chua 30

Nước 200

D.S pha thành dung dịch rửa, ngâm vùng viêm

Hoặc dùng bột chì, phèn chua, cao lanh, long não, bạc hà (mentol) hỗn hợp lại thành bột tiêu

viêm Khi dùng cho nước vào thành hồ sền sệt bôi lên vùng viêm (loại này không đượcdùng đối

với những vết thương hở) Cũng có thể dùng 3 phần hỗn hợp bột này với 7 phần

Ngoài việc dùng các loại thuốc tiêu viêm ở giai đoạn đầu người ta còn dùng các loại hoá

chất, các loại thuốc có tính kích thích các đầu mút thần kinh cảm giác gây sung huyết dẫn đến tăng

cường tuần hoàn cục bộ, thúc đẩy hấp thu dịch rỉ viêm, làm cho viêm chóng hồi phục Thường

dùng các loại thuốc này để điều trị viêm á cấp tính, viêm mãn tính

Thuốc có tác dụng kích thích nhẹ gồm các loại sau:

ư Cồn Iod: có tác dụng tiêu độc, kích thích nhẹ, dùng để bôi vào vùng viêm

tan trong cồn long não rồi mới trộn dung dịch amoniac 10% vào

Khi dùng xoa bóp mạnh lên vùng viêm Hỗn hợp 4:3:1 có tác dụng kích thích nhẹ, làm cho

viêm á cấp tính, mãn tính chuyển thành viêm cấp tính, tăng cường tuần hoàn ở cục bộ làm viêm

chóng tiêu tan

ư Hợp chất gồm: Iod ư long não ư Ethe

Cách hỗn hợp như sau:

Iod 20

Cồn 95o 100

Ethe 60

Long não 20

Dầu thầu dầu 25

Cách dùng: Cắt và cạo sạch lông vùng bị bệnh, lấy nước và xà phòng rửa sạch, lau khô rồi

dùng bàn chải nhúng vào dung dịch của hợp chất trên xát mạnh lên vùng viêm độ 20 phút, mỗi

3 Điều trị viêm bằng vật lý (lý liệu pháp)

Lý liệu pháp hay còn gọi là vật lý trị liệu ngày nay đã thành môn học độc lập Từ xa xưa con

người đã biết lợi dụng những nhân tố tự nhiên như nước, ánh sáng mặt trời v.v để điều trị bệnh

cho người và gia súc Ngày nay ngoài việc lợi dụng những nhân tố trên, người ta còn chế tạo ra

được các phương tiện hiện đại để điều trị Những nhân tố vật lý trong thiên nhiên hay nhân tạo

đều bao gồm: nước, ánh sáng, điện

Sự phát triển không ngừng của môn vật lý trị liệu nói lên vai trò quan trọng của nó đối với

việc điều trị bệnh cho người và gia súc Tuy nhiên với các nhân tố tự nhiên bị hạn chế rất lớn

trong việc sử dụng chúng, không phải lúc nào cũng có thể dùng chúng để điều trị bệnh theo ý

muốn của con người được

Theo sự phát triển của vật lý học, y học, sinh lý học, người ta đã sáng chế ra nhiều loại máy

móc, sản xuất ra những nhân tố vật lý nhân tạo Đồng thời người ta cũng đã hiểu sâu hơn về cơ

chế tác dụng của các phương pháp điều trị đối với cơ thể con bệnh, cách sử dụng các thiết bị điều

7

Tru?ng é?i h?c Nụng nghi?p Hà N?i ưưưư Giỏo trỡnh B?nh ngo?i khoa gia sỳc

ưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưư

trị Trước kia người ta cho rằng lý liệu pháp chỉ thích hợp trong việc điều trị các bệnh ởthể mãn

tính, ngày nay lý liệu pháp còn có thể điều trị có kết quả nhiều loại bệnh ở thể cấp tính.Đồng

thời lý liệu pháp không phải là một phương pháp dùng để điều trị riêng cho một loại bệnh nào mà

nó là phương tiện điều trị cho hầu hết các loại bệnh cho người và gia súc

Lý liệu pháp ngoài tác dụng đối với cục bộ nó còn thông qua hệ thống thần kinh, thể dịch

ảnh hưởng đến trạng thái toàn thân Đồng thời đối với những cơ thể khác nhau và có quá trình

bệnh lý khác nhau thì ảnh hưởng của nó đối với cơ thể cũng không giống nhau Do đó nếu

phương pháp điều trị không chính xác, liều lượng không đúng sẽ gây ra những hậu quả nghiêm

trọng đối với cơ thể con bệnh Do vậy khi điều trị bằng lý liệu cần phải chú ý các vấn

đề sau:

ư Phải chẩn đoán chính xác, tìm hiểu kỹ nguyên nhân và quá trình phát sinh bệnh

ư Trên cơ sở đó lựa chọn phương pháp và liều lượng đúng khi điều trị

ư Để nâng cao hiệu quả và rút ngắn thời gian điều trị có thể kết hợp lý liệu pháp với các cách

điều trị khác

ư Trong quá trình điều trị phải chú ý quan sát kỹ các phản ứng của cơ thể, hiệu quả điều trị,

nếu phát hiện thấy những biến chứng thì phải ngừng ngay việc điều trị.

Ngày nay lý liệu pháp bao gồm các nội dung sau: Thuỷ liệu pháp, parafin liệu pháp, quang

liệu pháp, điện liệu pháp, vận động liệu pháp, xoa bóp liệu pháp

viêm móng, viêm thấp khớp cấp tính của gia súc

Nước lạnh được áp dụng điều trị trong các trường hợp viêm cấp tính ở giai đoạn đầu Đối với

viêm mãn tính nếu điều trị bằng nước lạnh kéo dài thời gian quá lâu sẽ có hại Vì nước lạnh làm

giảm sự trao đổi chất của tế bào tổ chức cục bộ, làm tế bào dễ bị hoại tử Có thể điều trịviêm

bằng nước lạnh theo các phương pháp sau:

ư Ngâm vùng bệnh vào trong nước lạnh: Trường hợp gia súc bị viêm móng cấp tính ta

có thể

cho gia súc đứng ngâm chân vào trong nước ở ao hồ, hoặc trong thùng chậu đựng nướclạnh

ư Chườm nước lạnh: dùng khăn, vải nhúng vào nước lạnh hoặc túi nilông, túi cao su đựng

nước đá, chườm lên vùng bệnh cho gia súc

Điều trị bằng nước lạnh mỗi lần 30 phút, mỗi ngày 1ư3 lần

Không được dùng nước lạnh để điều trị trong các trường hợp tổ chức bị viêm hoá mủ, hoại tử,

hoại thư, khối u hoặc cơ thể bị thiếu máu

Dùng nước nóng để điều trị sẽ làm sung huyết, tăng cường tuần hoàn cục bộ Do tuần hoàn

cục bộ được tăng cường nên dịch rỉ viêm sẽ khuếch tán nhanh và rộng nên không tích

kháng của cơ thể tăng lên, viêm sẽ chóng hồi phục

Người ta dùng nước nóng để điều trị viêm á cấp tính và viêm mãn tính Không được sửdụng

nước quá nóng (trên 42oC) để điều trị vì dễ gây bỏng cho gia súc

Không dùng nước nóng để điều trị các trường hợp sau: gia súc bị xuất huyết, khối u ác tính,

rối loạn tim mạch, hoặc gia súc mắc các bệnh ngoài da như: exzéma, lở loét, hoại tử, hoại thư

Điều trị bằng nước nóng theo các cách sau:

ư Chườm bằng khăn, vải gạc: Lấy khăn, vải (khăn

mặt, khăn tắm vải màn) gấp lại rồi nhúng vào nước

nóng đắp lên vùng bệnh,

cứ 3ư5 phút thay một lần, làm

trong vòng 60 phút.

ư Chườm bằng túi cao su: Túi cao su đựng nước nóng

để chườm lên vùng bệnh cho gia súc mỗi lần 20ư30

phút, mỗi ngày 3ư5 lần Phương pháp điều trị này có

ưu điểm là không làm ướt lông da của gia súc (hình 1)

Hình 1 Túi chườm bằng cao su

ư Phun hơi nóng: Dùng hơi nước được chưng cất

trong các nồi cao áp, qua vòi phun vào vùng bệnh sẽ gây

sung huyết chủ động, cải thiện quá trình trao đổi chất ở

cục bộ, thúc đẩy sự hồi phục tổ chức sau khi bị tổn

thương Thường người ta phun hơi nóng để điều trị viêm

khớp, viêm cơ, viêm thần kinh mãn tính Khi điều trị

viêm bằng phương pháp này phải có dụng cụ chuyên

dùng (nồi chưng khí, vòi phun) phải chú ý đề phòng

bỏng cho gia súc Hơi nóng từ trong nồi chưng khí

phát ra nóng từ 90ư100oC

Do vậy khi điều trị vòi phun

phải để cách cơ thể gia súc khoảng 50cm, như vậy khi

nhiệt

độ hơi nước tác dụng lên vùng bệnh trên cơ

Hình 2 Nồi chưng hơi nóng

thể gia súc còn khoảng 40ư50oC, mỗi lần phun từ 20ư

30 phút Nếu không có dụng cụ chuyên dùng ta có thể lấy nồi hấp cao áp, nồi nấu rượu,vòi bơm

thuốc trừ sâu để làm vòi phun hơi nóng (hình 2), (hình 3)

9

Tru?ng é?i h?c Nụng nghi?p Hà N?i ưưưư Giỏo trỡnh B?nh ngo?i khoa gia sỳc

ưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưư

Hình 3 Phương pháp phun hơi nước nóng để điều trị

parafin có những ưu điểm cơ bản sau:

ư Nó có khả năng giữ nhiệt rất lâu sau khi được đun nóng nhưng nó lại truyền nhiệt rất chậm

(sự truyền nhiệt là sự phát tán nhiệt của parafin chậm hơn nước 10 lần) Do đó khi đun parafin

nóng đến 90oC nó vẫn không gây bỏng cho gia súc Nhiệt độ được giữ lâu và khuếch tán sâu vào

tổ chức thúc đẩy tuần hoàn cục bộ, giúp cơ thể hấp thu nhanh dịch rỉ viêm

ư Parafin có tác dụng chèn ép cơ giới đối với tổ chức cục bộ gây sung huyết tổ chức ở cục bộ,

hạn chế viêm lan tràn

ư Parafin còn làm da ở vùng bệnh được êm dịu và tổ chức vùng bệnh đỡ căng nên giảmđau.

Trong điều trị người ta dùng parafin trắng (parafin trung tính không kích thích tổ chức)

có độ

nóng chảy tại 52ư55oC

Dùng nồi, xoong để đun nóng chảy parafin Nếu trong nồi xoong có nước phải đun chonước

khô kiệt rồi mới được cho parafin vào, không được để lẫn nước lã với parafin sẽ gây bỏng cho gia

súc (nước nóng trên 50oC đã gây bỏng cho gia súc) Parafin được đun nóng chảy đến 65oC là có

thể dùng được, sau đó tăng lên đến 85oC là tối đa

Trước khi điều trị bằng parafin phải cắt và cạo sạch lông vùng bệnh, bôi lên da một lớpvaselin để sau khi điều trị xong dễ bóc lớp parafin ra khỏi da Bệnh súc phải được cố định trong

parafin, sao cho lớp parafin được phủ lên da, dày độ 1ư1,5 cm là được Bên ngoài lớp parafin

dùng vải dầu hoặc vải gạc phủ lên rồi băng lại

ư Ngâm vùng bệnh vào trong parafin nóng chảy: Phương pháp này thường dùng để điều trị

bệnh ở 4 chân Đun parafin nóng chảy ở nhiệt độ nhất định rồi phết một lớp mỏng lên vùng bệnh

(dày khoảng 0,5cm) để đề phòng bỏng cho gia súc Sau đó dùng vải dầu quấn xung quanh vùng

bệnh hai vòng, tạo thành một khoảng trống giữa hai vòng vải dầu từ 2ư3 cm Đun parafin nóng

chảy ở nhiệt độ cao hơn nhiệt độ cần điều trị 1oC rồi đổ parafin nóng chảy vào giữa 2 vòng vải

dầu, đồng thời thu hẹp vòng vải dầu lại Bên ngoài vòng vải dầu lót bông, sau đó dùng băng cuộn

vải gạc để giữ nhiệt

Điều trị viêm bằng parafin theo ba phương pháp trên, mỗi ngày một lần, mỗi lần từ 1ư4giờ,

mỗi liệu trình từ 10ư15 ngày Sau mỗi lần điều trị nên dùng khăn mềm lau sạch mồ hôi trên da,

rồi dùng bông băng cuộn băng vùng bệnh lại Để cho gia súc nghỉ 15ư30 phút mới cho vận động

Đặc biệt về mùa đông cần chú ý đề phòng cảm lạnh cho gia súc

Thường dùng parafin để điều trị trong những trường hợp sau: Xương bị chấn thương cấp tính,

mãn tính, viêm dây thần kinh, viêm gân, viêm cơ, phong thấp Không được dùng parafin để điều

trị viêm hoá mủ, hoại tử, vết thương mới

tính không hoá mủ có kết quả rất tốt, vì nó có tác dụng chèn ép cơ giới nên nó làm giảm viêm,

Dưới tác dụng của tia hồng ngoại tổ chức được sưởi ấm

nên vùng bệnh như được chườm bởi hơi nóng khô (hình 4)

Khi điều trị phải để đèn cách

cơ thể từ 50ư70 cm, mỗi lần

điều trị 25ư60 phút, mỗi ngày điều trị 1ư3 lần, liệu trình từ 15ư18

ngày Bệnh ở thể cấp tính thì dùng lượng nhỏ, bệnh ở thể mãn

tính thì dùng lượng lớn Có thể dùng kết hợp với tia tử ngoại

để điều trị bệnh ở thể cấp tính Không được dùng tia hồng

ngoại với lượng lớn kết hợp với tia

tử ngoại để điều trị

Thường dùng tia hồng ngoại để điều trị viêm khớp, viêm cơ,

viêm gân cấp tính và mãn tính (hình 5)

trời" nhân tạo (hình 6)

Đèn solux loại nhỏ có công suất là 200W, loại lớn từ 500ư1000W Người ta dùng đèn solux

để điều trị các trường hợp viêm á cấp tính và viêm mãn

tính nó có tác dụng làm tiêu viêm và giảm đau Qua kinh

nghiệm thực tế cho thấy dùng đèn solux để điều trị rất

thích hợp với những vết thương lành ở thời kỳ I, nó có

thể làm tiêu tan những tế bào

bị hoại tử, làm giảm sự phân

tiết mủ, thúc đẩy sự tăng sinh

và quá trình hồi phục của tế

bào

Khi điều trị mỗi ngày chiếu một lần từ 15ư60 phút,

liệu trình 15 ngày

* Đèn tử ngoại: Là loại đèn thuỷ ngân thạch anh cao

áp Cấu tạo chủ yếu của nó gồm một ống làm bằng thuỷ

tinh thạch anh có hình chữ U hoặc hình ống trong có chứa

thuỷ ngân Thuỷ ngân trong ống bị nhiệt điện kích thích sẽ

sản sinh ra tia cực tím Bước sóng của tia cực tím thường là

400nm đến vài àm Trong y học người ta thường dùng

bước sóng của tia tử ngoại từ 400nm đến 18nm

diệt Dưới tác dụng trực tiếp của tia tử ngoại sẽ làm cho albumin trong tế bào vi khuẩn

bị đông vón lại Tuy nhiên các loại vi khuẩn có độ mẫn cảm khác nhau với tia tử ngoại.Trong đó liên cầu

trùng có độ mẫn cảm cao nhất, vi khuẩn lao có sức đề kháng mạnh với tia tử ngoại Ngoài ra tia tử

ngoại còn có khả năng làm tăng sự thực bào của bạch cầu

ư ảnh hưởng của tia tử ngoại đối với da của cơ thể gia súc: Khi chiếu tia tử ngoại lên cơthể

gia súc thì da chịu ảnh hưởng đầu tiên, ảnh hưởng của nó đối với da rất phức tạp

ư Sau khi được chiếu tia tử ngoại một thời gian từ 2ư10 giờ, da vùng được chiếu nổi ban đỏ

Tia tử ngoại là một loại tia sáng lạnh Do đó hiện tượng nổi ban đỏ trên da không phải

mạch máu giãn nở gây viêm ở cục bộ

ư ảnh hưởng của tia tử ngoại đối với hệ thần kinh: Tia tử ngoại ảnh hưởng đến hệ thống thần

kinh theo hai đường: một là tác động trực tiếp đến thần kinh da, hai là thông qua nhữngsản phẩm

phân giải của tổ chức kích thích đối với hệ thống thần kinh

ư ảnh hưởng của tia tử ngoại đối với sự hình thành vitamin D3: dưới tác dụng của tia tửngoại

lên cơ thể động vật làm cho 7ưdehydrocholesterol vỡ mạch nối 9ư10 biến thành

vitamin D3 Do

đó người ta thường dùng tia tử ngoại chiếu trên toàn thân để điều trị bệnh còi xương, mềm xương

cho gia súc (hình 7)

Hình 7 Chiếu tia tử ngoại để điều trị toàn thân cho bê

ư Tác dụng chống dị ứng của tia tử ngoại: Khả năng chống dị ứng của tia tử ngoại có liên

quan đến sự phân giải protein hình thành trong da Do đó trong lâm sàng người ta ứng dụng để

điều trị bệnh phong thấp, viêm do dị ứng

Khi sử dụng tia tử ngoại để điều trị người ta phải xác định liều sinh vật Liều sinh vật được

tính bởi khoảng cách của đèn tử ngoại đặt để điều trị với cơ thể gia súc và thời gian đủ

để cho tia

tử ngoại bắt đầu có tác dụng trên cơ thể gia súc (xuất hiện những ban đỏ trên da)

Phương pháp xác định liều lượng như sau:

Trên cơ thể gia súc người ta chọn chỗ da nào không có sắc tố ư Cắt và cạo sạch lông gia súc

với một diện tích 16ì5 cm, dùng cồn 70o sát trùng da Sau đó ta dùng một tấm bìa đen

đèn Sau 18ư24 giờ ta kiểm tra phản ứng trên da nếu thấy trên da ứng với ô nào da bị phản ứng

viêm xuất hiện nhẹ nhất thì lấy thời gian được chiếu ở ô đó làm đơn vị tính liều sinh vật Ví dụ ta

thấy trên da ở ô thứ 5 có phản ứng viêm nhẹ, da ở ô thứ 6 hoàn toàn bình thường, ta lấythời gian

chiếu ở ô thứ 5 để tính liều sinh vật Như vậy liều sinh vật của tia tử ngoại được tính như sau:

Khoảng cách đặt đèn tử ngoại cách cơ thể con vật để điều trị cục bộ là 0,5m, thời gian chiếu sáng

là từ 5ư6 phút một lần Đối với điều trị toàn thân khoảng cách đặt đèn là 1m, thời gian chiếu sáng

từ 3ư5 phút Khi điều trị không cần phải cắt lông cho gia súc vì lông gia súc không có trở ngại gì

đến tác dụng của tia tử ngoại lên cơ thể gia súc

Đối với toàn thân, tia tử ngoại kích thích cơ năng phòng vệ của cơ thể, cải thiện trao đổi chất

đặc biệt là trao đổi khoáng, điều trị các chứng thiếu máu, suy dinh dưỡng

Đối với cục bộ, dùng tia tử ngoại để điều trị tổn thương ở da, mụn nhọt, exzema, viêm da,

viêm cơ, loét, viêm khớp, viêm xương, vết thương lâu lành v.v

Người ta còn dùng tia tử ngoại để xử lý máu trước khi tiếp cho gia súc Máu chuẩn bị tiếp

cho bệnh súc sau khi đã cho 5% Natri Citrat để chống đông, dùng đèn tử ngoại đặt cáchbình

đựng máu 0,5m chiếu trong thời gian 10ư15 phút, khi chiếu bình đựng máu để yên không được

lắc Sau khi xử lý xong, tiếp vào tĩnh mạch cho gia súc với liều 1,5ml cho 1kg trọng lượng gia súc

để điều trị các trường hợp: viêm cấp tính hoá mủ, các vết thương nhiễm trùng, loét, lỗ

dò, viêm

tuỷ xương, gãy xương lâu lành Cũng có thể tiếp máu này trước khi mổ để đề phòng nhiễm trùng

vết mổ

Không được dùng máu trên để tiếp cho gia súc mắc các bệnh khối u ác tính, lao ở thời

ư Tác dụng sinh vật của điện một chiều:

Cơ thể động vật có khả năng dẫn điện nhưng tính dẫn điện của các bộ phận trong cơ thể

không giống nhau Nói chung những tổ chức có chứa nhiều nước thì khả năng dẫn điệnmạnh như

mạch máu, mạch lâm ba, tuyến mồ hôi, cơ, còn da và xương ít dẫn điện hơn Khi một dòng điện

vào cơ thể nó phải qua lực cản của da sau đó mới theo mạch máu, tuyến mồ hôi để truyền sang

bên kia Do tác dụng của dòng điện giữa hai cực của tổ chức hình thành một điện trường cố định

nên những ion thoát ra giữa hai điện trường dưới tác dụng của điện cực có thể di động trong đó

Như vậy ở cực âm những ion (ư) từ điện cực chạy đến da và ion (+) từ da chạy sang cực âm

Do trong tổ chức có chứa nhiều loại ion khác nhau và tốc độ di chuyển của chúng cũngkhông giống nhau, cho nên trong tổ chức sản sinh ra hàng loạt sự biến đổi về sinh học cực kỳ

quan trọng Ví dụ K+ và Na+ có thể kích thích tế bào làm thay đổi trạng thái keo của tầng ngoài tế

bào (màng tế bào), tăng độ toan của nó từ đó làm tăng tính thẩm thấu của tế bào, tức là làm tăng

khả năng thẩm thấu của một chất nào đó qua màng vào bên trong tế bào Ngược lại Ca++ và Mg++

có thể làm co chất keo của màng tế bào, làm giảm tính thẩm thấu của màng tế bào, giảm tính

hưng phấn của tế bào Trong điều trị bằng điện một chiều do tốc độ di chuyển các ion K+, Na+,

Ca++, Mg++ không giống nhau, sau một thời gian ở cực âm có thể thấy lượng K+ tănglên, ngược

lại ở cực dương lượng Ca++ tăng lên Do đó ở cực âm có tác dụng tăng sự hưng phấn

viêm và giảm đau

Tác dụng của dòng điện một chiều đối với thần kinh: Tại cực dương làm giảm sự kích ứng

của thần kinh do đó có tác dụng giảm đau, tại cực âm làm tăng tính kích ứng của thần kinh, có

thể kích thích sự tái sinh của thần kinh

Ngoài những tác dụng trực tiếp kể trên, điện một chiều còn kích thích sự cảm thụ của thần

kinh dẫn đến phản ứng hàng loạt của hệ thống thần kinh bao gồm cả thần kinh thực vật như gây

dãn mạch máu, sung huyết biến đổi cơ năng hệ thống phân tiết trong cơ thể

Dùng điện một chiều để điều trị các trường hợp sau: Xúc tiến sự tái sinh của tổ chức, hồi

phục khả năng dẫn truyền của thần kinh trong bệnh liệt bộ phận hoặc liệt hoàn toàn Ngoài ra nó

còn thúc đẩy sự hấp thu dịch viêm, giảm đau, điều trị các bệnh viêm á cấp tính, viêm mãn tính,

bệnh phong thấp, viêm gân, viêm bao khớp, viêm cơ

Không được dùng điện một chiều để điều trị viêm cấp tính, exzema, loét, hoá mủ v.v Người ta dùng dòng điện một chiều để điện phân một số hoá chất, dược phẩm đưa những ion

được phân ly có tác dụng chữa bệnh vào cơ thể động vật để điều trị một số bệnh như điện phân

các chất NaCl, CaCl2, MgSO4, AgNO3, Strychnin Nitrat, Cocain, Novocain, Natri Salicilat v.v

ư

các ion Cl , Ca ++, K+, Mg++, Ag+ sẽ vào cơ thể gia súc để điều trị bệnh

Ngoài ra người ta còn dùng điện cảm ứng để điều trị các bệnh teo cơ, bại liệt không hoàn

toàn v.v Không dùng điện cảm ứng để điều trị viêm cấp tính, co giật

g) Điều trị bằng phương pháp xoa bóp

Xoa bóp là dùng tay kết hợp với các dụng cụ chuyên dùng để điều trị bệnh cho gia súc mang

cơ, giúp tổ chức tái sinh nhanh

ư Kỹ thuật xoa bóp: Khi xoa bóp phải dùng tay sạch và khô để tiến hành Trên vùng bệnh

của gia súc phải được rửa sạch sẽ

Hình 8 Các phương pháp xoa bóp để điều trị bệnh cho gia súc

để cho lông da khô ráo mới tiến hành điều trị động tác xoa bóp bắt đầu từ vùng bình thường đến

vùng bệnh, rồi từ vùng bệnh xoa bóp đến vùng bình thường Xoa bóp từ từ, làm nhịp nhàng ban

đầu dùng lực nhẹ, sau tăng lên dần, nhưng không được làm quá mạnh, làm cho gia súc đau đớn

hoặc làm xây xát da (hình 8)

Dùng phương pháp xoa bóp để điều trị các trường hợp sau: Viêm cơ, teo cơ, thấp cơ, viêm

bao khớp, viêm bao hoạt dịch v.v

Không dùng phương pháp xoa bóp để điều trị các chứng viêm nhiễm trùng hoá mủ, viêm

mạch lâm ba, viêm tĩnh mạch có huyết khối, u ác tính

Vận động bị động là người điều trị bắt gia súc phải vận động theo sự điều khiển của mình

Như cầm chân con vật lắc theo các chiều (co vào, duỗi ra, lắc qua trái, qua phải) Vận động chủ

động là người ta dắt con vật đi lại Qua vận động có thể tăng cường sự hoạt động của

Nhiễm trùng ngoại khoa

I Khái niệm về nhiễm trùng ngoại khoa

Vi sinh vật gây bệnh chủ động hoặc bị động xâm nhập vào tổ chức cơ thể gia súc, trongquá

trình sinh sống và phát triển chúng sản sinh ra độc tố gây những biến đổi về bệnh lý cho tổ chức

ở cục bộ và toàn thân gọi là nhiễm trùng ngoại khoa

Chúng ta đều biết rằng nhiễm trùng ngoại khoa không phải chỉ có từ bên ngoài mà còn

cơ thể thì vết thương dễ bị nhiễm trùng

Ta cần phải phân biệt các khái niệm về "nhiễm trùng", "nhiễm bẩn" và "giữ trùng" Khigia

súc bị thương, trong vết thương có vi khuẩn gây bệnh, lông gia súc, bụi đất rơi vào trường hợp

này gọi là vết thương "nhiễm bẩn" Vết thương bị nhiễm bẩn không nhất định là bị nhiễm trùng

Bởi vì tuy vết thương bị nhiễm bẩn rất có nhiều khả năng dẫn đến bị nhiễm trùng nhưng nếu khi

bị thương máu chảy, dịch lâm ba có thể làm rửa trôi vi khuẩn gây bệnh trong vết

thì vết thương nhiễm bẩn sẽ chuyển sang nhiễm trùng

Trên bề mặt tổ chức thịt non và trong tổ chức sẹo của vết thương gần lành thường có một số

vi khuẩn tồn tại Số vi khuẩn này độc lực đã bị suy giảm, chúng không thể phá hoại các

ngoại khoa toàn thân hay còn gọi là nhiễm trùng máu.

Nhiễm trùng ngoại khoa cũng như các loại nhiễm trùng khác, quá trình phát sinh và phát

triển đều chịu tác động của ba yếu tố cơ bản: mầm bệnh, cơ thể và môi trường bên ngoài Ba yếu

tố này tác động lẫn nhau, liên quan chặt chẽ với nhau và quyết định tiên lượng kết cục của mọi

quá trình nhiễm trùng

II các loại nhiễm trùng

Người ta chia nhiễm trùng ngoại khoa thành ba loại chính: Nhiễm trùng hoá mủ, nhiễmtrùng

thối rữa, nhiễm trùng kỵ khí (yếm khí) Ngoài ra đối với các nhiễm trùng do nấm Actinomyces,

Botriomyces và vi khuẩn Clostridium tetani, người ta xếp vào loại nhiễm trùng ngoại khoa đặc

biệt

1 Nhiễm trùng hoá mủ

Thường do nhóm các vi khuẩn hoá mủ, tụ cầu trùng (Staphylococcus), liên cầu trùng(Streptococcus), song cầu trùng (Diplococcus), vi khuẩn sống trong đường ruột gia súc (E.coli,

Salmonella ) gây nên Có 2 thể nhiễm trùng hoá mủ:

ư Nhiễm trùng mủ cục bộ: Nhiễm trùng xuất hiện trong ba ngày đầu sau khi gia súc bịthương, trước khi vết thương hình thành các mô hạt Quá trình làm mủ bắt đầu ở xung quanh

vách vết thương, nó không lan rộng mà chỉ giới hạn ở phần tổ chức bị tổn thương, bị hoại tử Da

xung quanh vết thương hơi ửng đỏ, có hiện tượng thấm nhiễm và đau, khi ấn tay vào mép vết

thương thì có mủ chảy ra Mủ có màu trắng sữa hoặc vàng chanh, mùi tanh

ư Nhiễm trùng mủ toàn thân (nhiễm trùng huyết): Nhiễm trùng mủ toàn thân là do sự tác

động qua lại rất phức tạp giữa vi sinh vật gây bệnh và cơ thể gia súc Nó thường xảy ra đối với

những vết thương có diện tích rộng, nhiều tổ chức bị dập nát, các vết thương xuyên thủng màng

ngực, màng bụng, xuyên khớp, gãy xương hở v.v Đối với những vết thương thuộc loại này nếu

xử lý không kịp thời và đúng phương pháp thì dễ dẫn đến nhiễm trùng toàn thân.Gia súc bị nhiễm trùng toàn thân thường có trạng thái mệt mỏi, kiệt sức Con vật sốt thất

thường, khi nhiệt độ cơ thể giảm thường toát mồ hôi Da nhợt nhạt, màu đất, trên các niêm mạc

(mắt, âm đạo ) xuất hiện những chấm xuất huyết Gia súc ăn uống kém hoặc bỏ ăn hoàn toàn,

nôn mửa nhiều lần, lưỡi khô và bẩn Tim đập nhanh Gia súc bị thiếu máu, số lượng bạch cầu

tăng, công thức bạch cầu chuyển sang trái, tốc độ huyết trầm nhanh, gia súc bị ỉa chảy dai dẳng

Tại vết thương hiện tượng hoại tử chiếm ưu thế, mủ chảy ra nhiều, quá trình hồi phục của tổ

chức chậm, các mô hạt nhợt nhạt, phù nề, dễ chảy máu Nếu không can thiệp kịp thời gia súc sẽ

chết do kiệt sức vì trúng độc

2 Nhiễm trùng thối rữa

Loại nhiễm trùng này do nhóm các loại vi khuẩn gây thối rữa như: Clostridium

spogenes,

Clostridium putrificum, Bacillus pyocianous, Bacillus coli và nhiều loại khác gây nên.Nếu trong vết thương hiện tượng viêm hoá mủ ở mức vừa phải, tổ chức hoại tử không nhiều

lắm và sức đề kháng của cơ thể gia súc không bị suy giảm nghiêm trọng thì những vi khuẩn

thuộc loại này có khả năng đóng vai trò làm sạch vết thương Vì những loại vi khuẩn này sản sinh

ra men dung giải protein của những tế bào tổ chức bị chết, làm cho những tế bào hoại

tử tan rữa

biến thành nước trôi ra khỏi vết thương, vết thương được dọn sạch những tế bào tổ chức bị hoại

tử, tạo điều kiện thuận lợi cho tế bào tổ chức tái sinh Nhưng trong thực tế vi khuẩn gâythối rữa

thường phát sinh ở những vết thương nhiều tổ chức hoại tử có diện tích rộng, ít khi vi khuẩn gây

thối rữa tác động một cách độc lập mà thường phối hợp với những loại vi khuẩn hoá

Vi khuẩn gây bệnh thường do bốn loại sau:

ư Trực khuẩn gây thuỷ thũng ác tính (Bacillus oedematis maligni) Khi xâm nhập vào vết

thương nó sẽ làm cho da và tổ chức dưới da có hiện tượng thuỷ thũng dạng keo nhầy

ư Trực khuẩn có giáp mô sinh hơi (Bacillus perfrigens): Loại vi khuẩn này phân bố rất rộng

trong thiên nhiên, có nhiều trong phân người và gia súc Sau khi xâm nhập vào vết thương vi

khuẩn có thể theo hệ thống mạch máu và lâm ba lan truyền đi các nơi khác trong cơ thểgia súc,

chúng sinh hơi, sản sinh ra độc tố gây dung huyết, đầu độc thần kinh và các bắp thịt

ư Trực khuẩn làm tan rữa tổ chức (Bacillus histolyticus): loại vi khuẩn này phân bố ít trong

thiên nhiên, khi xâm nhập vào vết thương nó làm cho tế bào tổ chức bị hoại tử và tan rữa.

ư Trực khuẩn gây thuỷ thũng (Bacillus oedematiens): Loại vi khuẩn này sau khi xâm nhập

vào vết thương sẽ gây dung huyết và gây thuỷ thũng

Đối với gia súc khi bị thương rất dễ bị nhiễm trùng yếm khí, nhất là những vết thương nhiều

tổ chức dập nát, tổn thương đến xương, đến mạch máu chính chèn ép tuần hoàn cục bộ làm cho tổ

chức bị thương không được máu nuôi dưỡng sẽ phát triển thành nhiễm trùng yếm khí Ngoài ra

những vết thương thông khí kém (vết thương sâu, miệng hẹp, bị các cục máu đông bịt kín miệng)

cũng dễ dẫn đến nhiễm trùng yếm khí

Trong số các yếu tố chung ảnh hưởng đến sự phát triển nhiễm trùng yếm khí, yếu tố quan

trọng nhất là sự mất máu, suy kiệt của cơ thể và nhiễm lạnh

Nhiễm trùng yếm khí có thể phát sinh do vết thương ở bất kỳ chỗ nào của cơ thể nhưngthường hay gặp nhất là vết thương vùng bốn chân

Tuỳ theo sự tiến triển của chứng bệnh mà người ta chia nhiễm trùng yếm khí ra làm nhiều thể

nhoáng bệnh đặc biệt nặng, bệnh chỉ phát sinh một vài giờ sau khi bị thương Trường hợp này rất

khó cứu chữa được, gia súc bị chết ngay sau đó vài giờ

Thể tuần tiến nhánh thì bệnh phát sinh khi bị thương vài ngày Trong thực tế ta thường gặp

bệnh ở thể tuần tiến chậm Bệnh phát triển chậm, tổ chức quanh vết thương phù nề Hiện tượng

nhiễm độc cơ thể ngày càng tăng, do cơ thể hấp thu độc tố của vi trùng và những sản vật của sự

phân giải tổ chức bị hoại tử

Tại cục bộ vết thương khô, ít chất phân tiết, cơ bị lồi ra, lúc đầu có màu đỏ thẫm sau chuyển

thành màu xám (màu thịt luộc) Trong vết thương những quá trình hồi phục hầu như không có ở

thể nhiễm trùng yếm khí đơn thuần, vết thương không có mủ Chỉ khi có nhiễm trùng thối rữa kết

hợp mới xuất hiện mùi hôi thối rất khó chịu Da xung quanh vết thương bị phù, bóng loáng, nhợt

nhạt, lưới tĩnh mạch dãn rộng Trong trường hợp song song với hiện tượng hoại tử, các

gia súc bị suy giảm nghiêm trọng

III nhân tố thúc đẩy nhiễm trùng ngoại khoa phát triển

Sau khi gia súc bị thương, vi sinh vật gây bệnh xâm nhập vào vết thương Thời gian đầu

chúng không gây nên những biến đổi bệnh lý rõ rệt Sau đó chúng sinh sôi nảy nở mạnh, tăng

cường độc lực, thắng được khả năng bảo vệ của cơ thể, phát sinh triệu chứng viêm Tốc

thương càng phát triển nhanh

ư Tổ chức bị thương được nhiều máu đến cung cấp thì tốc độ nhiễm trùng phát triển càng

nhanh (các tổ chức dưới da, bắp thịt bị thương thì tốc độ nhiễm trùng phát triển nhanh hơn tổ

2 Trạng thái cơ thể gia súc

Tình trạng dinh dưỡng của gia súc càng tốt thì sức đề kháng của cơ thể chống lại hiện tượng

nhiễm trùng càng cao Trường hợp gia súc bị suy yếu nhất là cơ thể bị rối loạn trao đổi chất, rối

loạn quá trình điều hoà thần kinh miễn dịch, thiếu sinh tố, mất máu nặng thì tốc độ pháttriển của

Người ta đã làm thí nghiệm để chứng minh vai trò quan trọng của hệ thống thần kinh trung

ương đối với khả năng chống đỡ sự kích thích của các nhân tố gây bệnh bằng cách dùng dầu

thông hoặc độc tố của vi khuẩn tiêm vào dưới da của hai con thỏ: một con được gây ngủ nhân tạo

và một con bình thường, kết quả là trên con thỏ được gây ngủ nhân tạo đã không xảy raphản ứng

gì đặc biệt, chỉ hơi bị viêm nhẹ ở chỗ tiêm Còn con thỏ đối chứng thì chỗ tiêm bị viêmnhiễm rất

cầu khuẩn khác thì bệnh uốn ván sẽ xuất hiện rất sớm

IV Những bệnh nhiễm trùng ở da và tổ chức dưới da

Bệnh viêm lỗ chân lông (Ostiofolliculitis)

Là bệnh viêm hoá mủ cấp tính ở ngoài túi lông của gia súc, phần lỗ chân lông

1 Nguyên nhân

Chủ yếu là do lông và da của gia súc không được sạch sẽ, lỗ chân lông bị chất bẩn bít kín,

vi khuẩn gây bệnh xâm nhập vào gây nên

Ngoài ra do quá trình trao đổi chất của cơ thể gia súc bị

rối loạn, làm cho cơ năng bài tiết của các tuyến nhờn mất

bình thường (bài tiết quá nhiều hoặc quá ít) cũng gây bệnh