Song nhờ sự gan góc kiên cường của chiếc lá chống chọi với thiên nhiên khắc nghiệt đã lấy lại nghị lực sống cho Giôn-xi -> Sự hồi sinh của Giôn-xi khẳng định sức mạnh [r]
Trang 1Huyện Đông Triều, tỉnh Quảng Ninh
Tháng 5/ 2012
Trang 3Nội dung cần đạt
- Truyện ngắn “Chiếc lá cuối cùng” là bức thông điệp màu xanh về tình thương và sự sống con người qua tấm lòng nhân hậu, cảm thông, sự quan tâm chia sẻ giữa những người nghệ sĩ nghèo trong truyện Không những thế các em sẽ có được kĩ năng miêu tả diễn biến tâm lí và khắc họa tính cách nhân vật, nghệ thuật xây dựng tình huống đảo ngược bất ngờ thú vị của nhà văn O.Hen
ri
- Xác định giá trị bản thân sống có tình yêu thương và trách nhiệm với mọi người xung quanh.
Trang 4I Tìm hiểu chung
1 Tác giả:
§¹i T©y D ¬ng Th¸i B×nh D ¬ng
Ca-na-®a
Me-xi-co
Trang 5I.Tìm hiểu chung
- Văn phong của ông nhẹ nhàng giàu chất
trữ tình sâu lắng xúc động Đặc biệt nhất là nghệ thuật đảo ngược tình huống hai lần một cách đột ngột bất ngờ thú vị
2 Tác phẩm
- Phần văn bản được trích từ 1/4 phần cuối của truyện ngắn cùng tên Đó là một câu chuyện hay và tiêu biểu cho phong cách nghệ thuật của O Hen-ri.
O Hen-ri (1862-1910)
Trang 6I.Tìm hiểu chung
Trang 7(Trích)
Khi hai người lên trên gác thì Giôn-xi đang ngủ Xiu kéo tấm mành mành
xuống che kín cửa sổ và ra hiệu cho cụ Bơ-men sang buồng bên cạnh Sang đến nơi, họ sợ sệt ngó ra ngoài cửa sổ, nhìn cây thường xuân Rồi họ nhìn nhau một lát, chẳng nói năng gì Một cơn mưa lạnh lẽo, dai dẳng vẫn đang rơi, lẫn cùng với tuyết Cụ Bơ-men mặc chiếc áo sơ mi cũ màu xanh, ngồi đóng vai một tay thợ mỏ già trên cái ấm đun nước lật úp giả làm tảng đá.
Sáng hôm sau, Xiu tỉnh dậy sau khi chợp mắt được một tiếng đồng hồ thì thấy Giôn-xi đang mở to cặp mắt thẫn thờ nhìn tấm mành mành màu xanh đã kéo
xuống.
“Kéo nó lên, em muốn nhìn”, cô thều thào ra lệnh
Xiu làm theo một cách chán nản.
Trang 8(Trích)
kéo dài suốt cả một đêm, tưởng chừng như không bao giờ dứt, vẫn còn một
chiếc lá thường xuân bám trên bức tường gạch Đó là chiếc lá cuối cùng trên cây
Ở gần cuống lá còn giữ màu xanh sẫm, nhưng với rìa lá màu răng cưa đã nhuốm màu vàng úa, chiếc lá vẫn dũng cảm treo bám vào cành cách mặt đất chừng hai mươi bộ.
“Đó là chiếc lá cuối cùng”, Giôn-xi nói, “Em cứ tưởng là nhất định trong đêm vừa qua nó đã rụng Em nghe thấy gió thổi Hôm nay nó sẽ rụng thôi và cùng lúc
đó thì em sẽ chết”.
“Em thân yêu, thân yêu !”, Xiu nói, cúi khuôn mặt hốc hác xuống gần gối” Em hãy nghĩ đến chị, nếu em không muốn nghĩ đến mình nữa Chị sẽ làm gì đây?” Nhưng Giôn-xi không trả lời Cái cô đơn nhất trong khắp thế gian là một tâm hồn đang chuẩn bị sẵn sàng cho chuyến đi xa xôi bí ẩn của mình Khi những dây ràng buộc cô với tình bạn và với thế gian cứ lơi lỏng dần từng sợi một, ý nghĩ kì quặc ấy hình như càng choán lấy tâm trí cô mạnh mẽ hơn.
Trang 9(Trích)
Ngày hôm đó trôi qua và ngay cả trong ánh hoàng hôn họ vẫn có
thể trông thấy chiếc lá thường xuân đơn độc níu vào cái cuống của nó trên
tường Thế rồi, cùng với màn đêm buông xuống, gió bấc lại ào ào, trong khi mưa vẫn đập mạnh vào cửa sổ và rơi lộp độp xuống đất từ mái hiên thấp kiểu Hà Lan Khi trời vừa hửng sáng thì Giôn-xi, con người tàn nhẫn, lại ra lệnh kéo mành lên.
Chiếc lá thường xuân vẫn còn đó.
Giôn-xi nằm nhìn chiếc lá hồi lâu, rồi cô gọi Xiu đang quấy món cháo gà trên lò hơi đốt.
“Em thật là một con bé hư, chị Xiu thân yêu ơi”, Giôn-xi nói, “Có một cái gì đấy
đã làm cho chiếc lá cuối cùng vẫn còn đó để cho em thấy rằng mình đã tệ như thế nào Muốn chết là một tội Giờ thì chị có thể cho em xin tí cháo và chút sữa pha chút rượu vang đỏ và – khoan – đưa cho em chiếc gương tay trước đã, rồi xếp mấy chiếc gối lại quanh em, để em ngồi dậy xem chị nấu nướng”
Trang 10(Trích)
Một tiếng đồng hồ sau, cô nói: “Chị Xiu thân yêu ơi, một ngày
nào đó em hi vọng sẽ được vẽ vịnh Na-plơ”
Buổi chiều, bác sĩ tới và khi ông ra về, Xiu kiếm cớ ra ngoài hành lang.
“Được năm phần mười rồi”, bác sĩ nói và cầm lấy bàn tay mảnh dẻ run rẩy của Xiu,” chăm sóc chu đáo thì chị sẽ thắng Và bây giờ tôi phải xuống dưới nhà thăm một bệnh nhân khác, tên là Bơ-men, hình như là một nghệ sĩ thì phải Cũng lại chứng sưng phổi Ông cụ là một người già yếu, bệnh tình nguy kịch Chẳng còn
hi vọng gì, nhưng hôm nay cụ sẽ vào nằm bệnh viện để được chăm sóc chu đáo hơn”.
Hôm sau, bác sĩ bảo Xiu: “Cô ấy khỏi nguy hiểm rồi, chị đã thắng Giờ chỉ còn việc bồi dưỡng và chăm nom - thế thôi”.
Và buổi chiều hôm đó, Xiu tới bên giường Giôn-xi nằm, thấy Giôn-xi đang vui vẻ đan một chiếc khăn choàng len màu xanh thẫm rất vô dụng, chị ôm lấy cả người Giôn-xi lẫn những chiếc gối
Trang 11(Trích)
“Chị có chuyện này muốn nói với em, con chuột bạch của chị,
cô nói, “Cụ bơ-men đã chết vì sưng phổi hôm nay ở bệnh viện rồi Cụ ốm chỉ có hai ngày Buổi sáng ngày thứ nhất, bác gác cổng thấy cụ ốm nặng trong căn
phòng của cụ ở tầng dưới Giầy và áo quần của cụ ướt sũng và lạnh buốt Chẳng
ai hình dung nổi cụ đã ở đâu trong một đêm khủng khiếp như thế Nhưng rồi
người ta tìm thấy một chiếc đèn bão vẫn còn thắp sáng và một chiếc thang đã bị lôi ra khỏi chỗ để của nó, và vài chiếc bút lông rơi vung vãi, và một bảng pha màu
có màu xanh và màu vàng trộn lẫn với nhau,và - em thân yêu ơi, em hãy nhìn ra người cửa sổ, nhìn chiếc lá thường xuân cuối cùng ở trên tường Em có lấy làm
lạ tại sao chẳng bao giờ nó rung rinh hoặc lay động khi gió thổi không? Ồ, em thân yêu, đó chính là kiệt tác của cụ Bơ-men, - cụ đã vẽ nó ở đấy vào cái đêm mà chiếc lá cuối cùng đã rụng”.
(O.Hen-ri), Chiếc lá cuối cùng,
theo bản dịch của Ngô Vĩnh Viễn,
trong tập truyện ngắn Chiếc lá cuối cùng,
NXB Văn học, Hà Nội, 1983
Trang 12I.Tìm hiểu chung
Giôn-xi ốm nặng và cô chờ đợi chiếc
lá thường xuân cuối cùng rụng cũng là lúc cô lìa đời Nhưng qua một đêm mưa tuyết dữ dội chiếc lá vẫn còn đó khiến cô thoát khỏi ý nghĩ đó và dần dần bình phục Xiu - người bạn gái cùng phòng đã cho cô biết sự thật về chiếc lá Chính là bức tranh của hoạ
sĩ Bơ-men đã được vẽ một cách bí mật trong một đêm mưa gió để cứu Giôn-xi
và cụ đã chết vì bệnh viêm phổi.
Tóm tắt đoạn trích O.Hen-ri (1862-1910)
Trang 13- Theo em truyện được xây dựng theo
trình tự nào? Và trong truyện hình ảnh nào để lại dấu ấn sâu đậm nhất trong lòng em ?
O Hen-ri (1862-1910)
Trang 14ra đi -> Cụ Bơ-men vẽ chiếc lá gắn vào dây thường xuân trong đêm mưa gió tuyết rơi cứu sống Giôn-xi -> Cụ đã qua đời vì giá lạnh
Chiếc lá cuối cùng là hình ảnh sâu đậm nhất
Vì : về cấu trúc là cầu nối liên kết
giữa nhân vật - sự việc Về nội dung mang vẻ đẹp nhân văn.
O Hen-ri (1862-1910)
Trang 16Hoạ sĩ nghèo yêu nghệ thuật.
3 Phân tích văn bản
O Hen-ri (1862-1910)
Trang 17I.Tìm hiểu chung
đã miêu tả bằng những chi tiết, hình ảnh nào? Từ những chi tiết miêu tả của tác giả
em có thể hình dung như thế nào về tình trạng sức khỏe cũng như trạng thái tinh thần của Giôn-xi ? Hãy trình suy nghĩ đánh giá của mình?
O Hen-ri (1862-1910)
Trang 18I.Tìm hiểu chung.
Nằm trên giường bệnh khắc khoải ngắm nhìn đếm từng chiếc lá vàng rơi -> gợi cảm giác cuộc đời tàn lụi dần dần, mỗi phút trôi qua là một sự rơi rụng mất mát
Sự tươi tốt dần dần tan biến nhường chỗ cho sự héo hắt trống rỗng khẳng khiu…
Sự mất mát tàn lụi
Là bạn của tử thần
O Hen-ri (1862 – 1910)
Trang 19I.Tìm hiểu chung.
1.Tác giả:
- Là cây bút truyện ngắn xuất
sắc của nền văn học Mĩ đầu
Qua đêm mưa gió phũ phàng chiếc lá vẫn còn đó
Sức khỏe yếu ớt gần như cạn kiệt sự sống Tinh thần suy sụp, chán nản, tuyệt vọng với ý nghĩ :“Chiếc lá cuối cùng rụng sẽ buông xuôi lìa đời”
O Hen-ri(1862-1910)
? Em thử phỏng đoán xem liệu khi nhìn thấy chiếc
lá thường xuân cuối cùng đơn độc níu vào cái cuống của nó trên tường qua đêm sau trận mưa vùi dập và những cơn gió phũ phàng Giôn-xi sẽ nghĩ gì?
Trang 20I.Tìm hiểu chung.
1.Tác giả:
-Là cây bút truyện ngắn xuất
sắc của nền văn học Mĩ đầu
Qua đêm mưa gió phũ phàng chiếc lá vẫn còn đó
Sức khỏe yếu ớt gần như cạn kiệt sự sống Tinh thần suy sụp, chán nản, tuyệt vọng với ý nghĩ :“Chiếc lá cuối cùng rụng sẽ buông xuôi lìa đời”
Trang 21I.Tìm hiểu chung
1.Tác giả:
-Là cây bút truyện ngắn xuất
sắc của nền văn học Mĩ đầu
Qua đêm mưa gió phũ phàng chiếc lá vẫn còn đó
Muốn ăn cháo, uống sữa pha rượu, soi gương, ngồi dậy xem Xiu nấu nướng
Giôn-xi ngạc nhiên, vui, khâm phục sự kiên cường của chiếc lá
“ Em thật là một con bé hư, chị Xiu thân yêu ơi”, Giôn-xi nói “có một cái gì đấy đã làm cho chiếc lá cuối cùng vẫn còn đó để cho em thấy rằng mình đã tệ như thế nào Muốn chết là một tội Giờ thì chị có thể cho em xin tí cháo và chút sữa pha ít rượu vang đỏ và - khoan - đưa cho em chiếc gương tay trước đã, rồi xếp mấy chiếc gối lại quanh em, để em ngồi dậy xem chị nấu nướng”
Sức khỏe yếu ớt gần như cạn kiệt sự sống Tinh thần suy sụp, chán nản, tuyệt vọng với ý nghĩ :“Chiếc lá cuối cùng rụng sẽ buông xuôi lìa đời”
O.Hen-ri(1862-1910)
Trang 22I.Tìm hiểu chung
Qua đêm mưa gió phũ phàng chiếc lá vẫn còn đó
Sức khoẻ yếu ớt gần như cạn kiệt sự sống Tinh thần suy sụp, chán nản,tuyệt vọng với ý nghĩ: “Chiếc lá cuối cùng rụng sẽ buông xuôi lìa đời”
Muốn ăn cháo, uống sữa pha rượu, soi gương, ngồi dậy xem Xiu nấu nướng
Giôn-xi ngạc nhiên, vui, khâm phục sự kiên cường của chiếc lá
Nhu cầu sự sống đã trở lại
“ Chị Xiu thân yêu ơi, một ngày nào đó em
hi vọng sẽ được vẽ vịnh Na – plơ”.
Chiếc lá đã lấy lại nghị lực sống cho Giôn-
xi giúp cô hồi sinh trở lại.
O Hen-ri (1862-1910)
Trang 23I.Tìm hiểu chung
Qua đêm mưa gió phũ phàng chiếc lá vẫn còn đó
Sức khoẻ yếu ớt gần như cạn kiệt sự sống Tinh thần suy sụp, chán nản, tuyệt vọng với ý nghĩ: “Chiếc lá cuối cùng rụng sẽ buông xuôi lìa đời”
Muốn ăn cháo, uống sữa pha rượu, soi gương, ngồi dậy xem Xiu nấu nướng
Sức sống mãnh liệt của chiếc lá đã lấy lại nghị lực sống cho Giôn-xi giúp cô hồi sinh trở lại.
- Bệnh nặng chán nản tuyệt vọng
không muốn sống -> Yếu đuối thiếu
nghị lực.Song nhờ sự gan góc kiên
cường của chiếc lá chống chọi với
thiên nhiên khắc nghiệt đã lấy lại
nghị lực sống cho Giôn-Xi -> Nghệ
thuật đảo ngược tình huống.
Giôn-xi ngạc nhiên, vui, khâm phục sự kiên cường của chiếc lá
O Hen-ri (1862-1910)
Từ diễn biến tâm trạng của nhân vật Giôn-xi
em hãy nêu nhận xét của mình về nghệ thuật xây dựng tình huống truyện của tác giả ?
Trang 24I.Tìm hiểu chung
Qua đêm mưa gió phũ phàng chiếc lá vẫn còn đó
Sức khoẻ yếu ớt gần như cạn kiệt sự sống Tinh thần suy sụp, chán nản, tuyệt vọng với ý nghĩ: “Chiếc lá cuối cùng rụng sẽ buông xuôi lìa đời”
Muốn ăn cháo, uống sữa pha rượu, soi gương, ngồi dậy xem Xiu nấu nướng
Sức sống mãnh liệt của chiếc lá đã lấy lại nghị lực sống cho Giôn-xi giúp cô hồi sinh trở lại.
- Bệnh nặng chán nản tuyệt vọng
không muốn sống -> Yếu đuối thiếu
nghị lực.Song nhờ sự gan góc kiên
cường của chiếc lá chống chọi với
thiên nhiên khắc nghiệt đã lấy lại
nghị lực sống cho Giôn-Xi -> Nghệ
thuật đảo ngược tình huống.
Nghệ thuật đảo ngược tình huống
Giôn-xi ngạc nhiên, vui, khâm phục sự kiên cường của chiếc lá
O Hen-ri (1862-1910)
Trang 25I.Tìm hiểu chung.
2 Sự hồi sinh của Giôn-xi khẳng định điều gì ?
3 Em rút ra bài học cuộc sống nào từ nhân vật Giôn-xi ?
Trang 26I.Tìm hiểu chung
3 Bài học: Sống phải có nghị lực, niềm tin
và hi vọng
Đáp án thảo luận nhóm
Trang 27I.Tìm hiểu chung
Qua đêm mưa gió phũ phàng chiếc lá vẫn còn đó Sức sống mãnh liệt của chiếc lá.
Sức khoẻ yếu ớt gần như cạn kiệt sự sống Tinh thần suy sụp, chán nản, tuyệt vọng với ý nghĩ: “Chiếc lá cuối cùng” rụng sẽ buông xuôi lìa đời -> không còn niềm tin vào sự sống
Vui, muốn ăn cháo, uống sữa pha rượu, soi gương, ngồi dậy.
Chiếc lá lấy lại nghị lực sống cho Giôn-xi giúp cô hồi sinh trở lại.
- Bệnh nặng chán nản tuyệt vọng
không muốn sống -> Yếu đuối thiếu
nghị lực Song nhờ sự gan góc kiên
cường của chiếc lá chống chọi với
thiên nhiên khắc nghiệt đã lấy lại
nghị lực sống cho Giôn-xi -> Sự hồi
sinh của Giôn-xi khẳng định sức
mạnh của nghệ thuật -> Nghệ thuật
đảo ngược tình huống Nghệ thuật đảo ngược tình huống
O Hen-ri (1862-1910)
Trang 28I.Tìm hiểu chung
- Đồng thời tập phân tích tìm hiểu hai nhân vật còn lại là Xiu và cụ Bơ-men Để hiểu rõ hơn về phẩm chất của hai nhân vật này các em hãy nghiên cứu soạn bài theo những câu hỏi sau :
- Bệnh nặng chán nản tuyệt vọng
không muốn sống -> Yếu đuối thiếu
nghị lực Song nhờ sự gan góc kiên
cường của chiếc lá chống chọi với
thiên nhiên khắc nghiệt đã lấy lại
nghị lực sống cho Giôn-xi -> Sự hồi
sinh của Giôn-xi khẳng định sức
mạnh của nghệ thuật -> Nghệ thuật
đảo ngược tình huống.
O Hen-ri (1862-1910)
Trang 29I.Tìm hiểu chung
không muốn sống -> Yếu đuối thiếu
nghị lực Song nhờ sự gan góc kiên
cường của chiếc lá chống chọi với
thiên nhiên khắc nghiệt đã lấy lại
nghị lực sống cho Giôn-xi -> Sự hồi
sinh của Giôn- xi khẳng định sức
mạnh của nghệ thuật -> Nghệ thuật
đảo ngược tình huống.
1 Khi Giôn-xi ốm Xiu đã có những cử chỉ, hành động lời nói và cách chăm sóc như thế nào? Em có nhận xét gì về những việc làm ấy của Xiu? Qua đó em
có nhận xét đánh giá gì về nhân vật Xiu,
ấn tượng của em về nhân vật ấy ?
2 Cụ Bơ-men là người như thế nào? Theo dõi phần đầu của văn bản em hãy cho biết thái độ và tâm trạng của cụ Bơ- men khi Xiu kéo mành lên ? Vì sao cụ có thái độ và tâm trạng ấy ?
O Hen-ri (1862-1910)
Trang 30I.Tìm hiểu chung.
không muốn sống -> Yếu đuối thiếu
nghị lực Song nhờ sự gan góc kiên
cường của chiếc lá chống chọi với
thiên nhiên khắc nghiệt đã lấy lại
nghị lực sống cho Giôn-xi -> Sự hồi
sinh của Giôn-xi khẳng định sức
mạnh của nghệ thuật -> Nghệ thuật
đảo ngược tình huống.
3 Cụ Bơ-men vẽ chiếc lá trong hoàn cảnh nào? Cụ vẽ nhằm mục đích gì? Tại sao tác giả bỏ qua không nói đến cụ Bơ-men vẽ trong đêm gió tuyết ra sao mà chỉ đến những dòng cuối cùng của truyện mới cho bạn đọc biết qua lời kể của Xiu?
4 Vì sao Xiu gọi “Chiếc lá cuối cùng” của
cụ Bơ men là một kiệt tác nghệ thuật?
5 Nhà văn kết thúc truyện bằng lời kể của nhân vật Xiu chứ không để Giôn-xi có phản ứng gì Điều đó có ý nghĩa gì?
O Hen-ri (1862-1910)
Trang 31I.Tìm hiểu chung
không muốn sống -> Yếu đuối thiếu
nghị lực Song nhờ sự gan góc kiên
cường của chiếc lá chống chọi với
thiên nhiên khắc nghiệt đã lấy lại
nghị lực sống cho Giôn-xi -> Sự hồi
sinh của Giôn-xi khẳng định sức
mạnh của nghệ thuật -> Nghệ thuật
đảo ngược tình huống.
6 Đọc văn bản em hiểu những điều nào sâu sắc về tình cảm con người? Về vai trò của nghệ thuật chân chính?
7 Nét độc đáo về nghệ thuật của truyện ngắn này? Em hãy chỉ ra kết nghệ thuật ngược tình huống hai lần ? Từ đó em hiểu
gì về tư tưởng và tài năng sáng tác của tác giả?
8 Sau khi phân tích cùng với cảm nhận sơ lược em hãy dùng vốn văn của mình
chứng minh rằng:“Chiếc lá cuối cùng là bản thông điệp màu xanh”.
O Hen-ri (1862-1910)