Khi con lắc chuyển động nhanh dần theo chiều dương đến vị trí có động năng bằng thế năng th ì li độ góc α c ủa con lắc bằng.. Một đầu con lắc treo vào điểm cố định O, con lắc dao động đi[r]
Trang 1GV : Nguyễn Xuân Trị - 0937 944 688
21
CHƯƠNG IIDAO ĐỘNG CƠ HỌC
CHỦ ĐỀ 5 ĐẠI CƯƠNG VỀ DAO ĐỘNG ĐIỀU HÒA
A TÓM TẮT KIẾN THỨC CƠ BẢN
I DAO ĐỘNG TUẦN HOÀN
1 Định nghĩa: là dao động mà trạng thái chuyển động của vật được lặp lại như cũ sau những khoảng thời gian
bằng nhau xác định
2 Chu kì, tần số của dao động:
+ Chu kì T của dao động điều hòa là khoảng thời gian để thực hiện một dao động toàn phần; đơn vị giây (s)
+ Tần số f của dao động điều hòa là số dao động toàn phần thực hiện được trong một giây; đơn vị héc (Hz)
12
N f
= = =
II DAO ĐỘNG ĐIỀU HÒA
1 Định nghĩa: là dao động mà trạng thái dao động được mô tả bởi định luật dạng cosin (hay sin) đối với thời
gian
2 Phương trình dao động: x = Acos(ωt +ϕ)
Các đại lượng đặc trưng của dao động điều hòa
+ Li độ x : là độ lệch của vật khỏi vị trí cân bằng
+ Biên độ A : là giá trị cực đại của li độ, luôn dương
+ Pha ban đầu: xác định li độ x tại thời điểm ban đầu t = 0
+ Pha của dao động (ωt +ϕ): xác định li độ x của dao động tại thời điểm t
+ Tần số góc: là tốc độ biến đổi góc pha.ω =
+ Vị trí biên (x =± A), v = 0 Vị trí cân bằng (x = 0), |v| = vmax =ωA
luôn hướng về vị trí cân bằng
+ Gia tốc của vật dao động điều hòa biến thiên điều hòa cùng tần số nhưng ngược pha với li độ (sớm pha
6 Sự đổi chiều và đổi dấu của các đại lượng:
+ x, a và F đổi chiều khi qua VTCB, v đổi chiều ở biên.
+ x, a, v, F biến đổi cùng T, f và
Trang 29 Bốn vùng đặc biệt cần nhớ
a Vùng 1: x > 0; v < 0; a < 0
⇒ Chuyển động nhanh dần theo chiều (-) vì a.v > 0 và thế
năng giảm, động năng tăng
b Vùng 2: x < 0; v < 0; a > 0
⇒ Chuyển động nhanh dần theo chiều (-) vì a.v < 0 và thế
năng tăng, động năng giảm
c Vùng 3: x < 0; v > 0; a > 0
⇒ Chuyển động nhanh dần theo chiều (+) vì a.v > 0 và thế
năng giảm, động năng tăng
d Vùng 4: x > 0; v > 0; a < 0
⇒ Chuyển động nhanh dần theo chiều (+) vì a.v < 0 và thế
năng tăng, động năng giảm
10 Mối liên hệ về pha của li độ (x), vận tốc (v) và gia tốc (a) Theo hình 1.2 ta nhận thấy mối liên hệ về pha
của li độ (x), vận tốc (v) và gia tốc (a):
v
av
v
2 max 2 2
2 max
2
=ω
v
2 max
2 2 max
2
=+
Động năng và thế năng biến thiên cùng biên độ, cùng tần số nhưng ngươc pha nhau
10 Động năng và thế năng trung bình trong thời gian n
2
T
(n∈N*, T là chu kỳ dao động) là: W 1 2 2
2 =4m A
11 Chiều dài quỹ đạo: 2A
12 Quãng đường đi trong 1 chu kỳ luôn là 4A; trong 1
2chu kỳ luôn là 2A
Quãng đường đi trong 1
4chu kỳ là A khi vật đi từ VTCB đến vị trí biên hoặc ngược lại
3
x4
Trang 3GV : Nguyễn Xuân Trị - 0937 944 688
23
Thời gian vật đi được những quãng đường đặc biệt:
13 Thời gian, quãng đường, tốc độ trung bình
a Thời gian: Giải phương trình x i=Acos(t i+) tìmt i
Chuyển động từ O đến D là chuyển động chậm dần đều(av<0; a↑↓v), chuyển động từ D đến
O là chuyển động nhanh dần đều(av>0; a↑↑v)
Vận tốc cực đại khi qua vị trí cân bằng (li độ bằng không), bằng không khi ở biên (li độ cực đại)
T t
A
a(cm/s2)
Sơ đồ phân bố thời gian trong quá trình dao động
Trang 4c. + Tốc độ trung bình: tb
s v t
=
+ Tốc độ trung bình trong một chu kỳ dao động: v= 4A
T
14 Tổng hợp dao dộng đều hòa
a Độ lệch pha trong hai dao động cùng tần số
x 1 = A 1 cos(t +1 ) và x 2 = A 2 cos(t +2 )
- Độ lệch pha giữa hai dao động x1 và x2: ∆ = − 1 2
+ Nếu ∆ > ⇔ 0 1> 2thì x1 nhanh pha hơn x2
+ Nếu ∆ < ⇔ 0 1< 2thì x1 chậm pha hơn x2
- Các giá trị đặt biệt của độ lệch pha:
+ ∆ = k2 với k Z∈ : hai dao động cùng pha
+ ∆ = (2k+1) với k Z∈ : hai dao động ngược pha
2
∆ = + với k Z∈ : hai dao động vuông pha
b Tổng hợp hai dao động điều hoà cùng phương cùng tần số x 1 = A 1 cos(t +1 ) và x 2 = A 2 cos(t +2 ) được một dao động điều hoà cùng phương, cùng tần số x = Acos(t +).
* Nếu∆ϕ = 2kπ (x1, x2 cùng pha) ⇒ AMax = A1 + A2
` * Nếu∆ϕ = (2k + 1)π (x1, x2 ngược pha) ⇒ AMin =|A1- A2|
Chú ý : Khi viết được phương trình dao động x = Acos(t +) thì việc xác định vận tốc, gia tốc của vật như với
một vật dao động điều hòa bình thường
c Khi biết một dao động thành phần x 1 = A 1 cos(t +1 ) và dao động tổng hợp x = Acos(t +) thì dao động thành phần còn lại là x 2 = A 2 cos(t +2 ).
d Nếu một vật tham gia đồng thời nhiều dao động điều hòa
cùng phương, cùng tần số có phương trình x1 = A 1 cos(t +1 );
x 2 = A 2 cos(t +2); … thì dao động tổng hợp cũng là dao động
điều hoà cùng phương cùng tần số x = Acos(t +).
=
với ∈[ min;Max]
e Trường hợp tổng hợp nhiều dao động điều cùng phương, cùng tần số: x 1 ; x 2 ; …; x n thì
x = x 1 + x 2 + … + x n = Acos(t +)
- Tìm biên độ A: Chiếu xuống trục Ox : A x =A1cos1+A2cos2+ + A ncosn
Trang 5II CÁC DẠNG TỐN VÀ PHƯƠNG PHÁP GIẢI
Dạng 1: Bài tốn lập phương trình dao động dao động điều hồ:
* Viết phương trình dao động tổng quát: x = Acos(ωt +ϕ)
* Xác định A,ω,ϕ
+ Tínhω : max max
max
22
= + = = = = =chiều dài quy õđạo=
+ Tínhϕ dựa vào điều kiện đầu: lúc t = t0 (thường t0 = 0) 0
Lưu ý: + Vật chuyển động theo chiều dương thì v > 0, ngược lại v < 0.
+ Trước khi tínhϕcần xác định rõϕ thuộc gĩc phần tư thứ mấy của đường trịn lượng giác
(thường lấy - π ≤ϕ≤ π)
+ Khi 1 đại lượng biến thiên theo thời gian ở thời điểm t0 tăng thì đạo hàm bậc nhất của nĩ theo t
sẽ dương và ngược lại
MỘT SỐ TRƯỜNG HỢP THƯỜNG GẶP ĐỐI VỚI BÀI TỐN
LẬP PHƯƠNG TRÌNH DAO ĐỘNG
(Các kết quả dưới đây chỉ mang tính chất tham khảo, học sinh khơng nên nhớ kiểu máy mĩc)
Chọn gốc thời gian t0=0là lúc vật qua vị trí cân bằng x0 =0 theo chiều dương v0>0: Pha ban đầu
Chọn gốc thời gian t0=0là lúc vật qua biên dươngx0= A: Pha ban đầu=0
Chọn gốc thời gian t0=0là lúc vật qua biên âmx0= −A: Pha ban đầu =
Chọn gốc thời gian t0=0là lúc vật qua vị trí 0
Trang 6 Chọn gốc thời gian t0=0là lúc vật qua vị trí 0 2
2
π
3 2π
4 3π
2
3 A 2
2 A 2
1 A
2 2 A
2
1 A
2 A
2 A -
2 1 A -
2 A -
2 3 A
− 2 2 A - 2 1 A
0 -A
v = max
2 3 v
v = max
2 / v
v = max
2 / v
v = max
2 2 v
v = max
v < 0
2 3 v
Trang 72 2
ss
x co
A x co
Vật có vmax khi qua VTCB, vmin khi qua vị trí biên nên trong cùng một
quãng đường, khoảng thời gian sẽ dài khi vật ở gần vị trí biên, khoảng
thời gian sẽ ngắn khi di xung quanh gần VTCB
Vẽ quãng đường bài toán cho ở các vị trí có vmax, vmin Từ quãng đường suy ra các vị trí đầu x1 và vị trí cuối
x2 Sau đó sử dung cách giải như dạng toán 2
Dạng 4: Bài toán tìm quãng đường vật đi được từ thời điểm t 1 đến t 2
+ Tính S2 bằng cách định vị trí x1, x2 và chiều chuyển động của vật trên trục Ox ⇒ S2= x2−x1
+ Trong một số trường hợp có thể giải bài toán bằng cách sử dụng mối liên hệ giữa dao động điều hoà và
chuyển động tròn đều sẽ đơn giản hơn
+ Tốc độ trung bình của vật đi từ thời điểm t1 đến t2:
2 1
tb
S v
t t
=
− với S là quãng đường tính như trên.
Dạng 5: Bài toán tính quãng đường lớn nhất và nhỏ nhất vật đi được trong khoảng thời gian 0 <t < T/2.
Vật có vận tốc lớn nhất khi qua VTCB, nhỏ nhất khi qua vị trí biên nên trong cùng một khoảng thời gian quãngđường đi được càng lớn khi vật ở càng gần VTCB và càng nhỏ khi càng gần vị trí biên
Sử dụng mối liên hệ giữa dao động điều hoà và chuyển đường tròn đều Góc quét∆ϕ =ω∆t
Quãng đường lớn nhất khi vật đi từ M1 đến M2 đối xứng qua trục sin (hình 1) ax 2A sin
Trong thời gian∆t’ thì quãng đường lớn nhất, nhỏ nhất tính như trên
+ Tốc độ trung bình lớn nhất và nhỏ nhất của trong khoảng thời gian∆t:
ax ax
M tbM
S v
t
=
∆ và tbMin Min
S v
O
∆ϕ
∆ϕ
A -A
M M
1 2
O P
2
1 M
Trang 8Dạng 6: Bài toán tính thời điểm vật đi qua vị trí đã biết x (hoặc v, a, W t , W đ , F) lần thứ n
* Giải phương trình lượng giác lấy các nghiệm của t (Với t > 0⇒ phạm vi giá trị của k)
* Liệt kê n nghiệm đầu tiên (n thường lấy giá trị nhỏ)
* Thời điểm thứ n chính là giá trị lớn thứ n
Lưu ý: + Đề ra thường cho giá trị n nhỏ, còn nếu n lớn thì tìm quy luật để suy ra nghiệm thứ n
+ Có thể giải bài toán bằng cách sử dụng mối liên hệ giữa dao động điều hoà và chuyển động tròn đều
Dạng 7: Bài toán tìm số lần vật đi qua vị trí đã biết x (hoặc v, a, W t , W đ , F) từ thời điểm t 1 đến t 2
* Giải phương trình lượng giác được các nghiệm
* Từ t1 < t ≤ t2⇒ Phạm vi giá trị của (Với k∈ Z)
* Tổng số giá trị của k chính là số lần vật đi qua vị trí đó
Lưu ý: + Có thể giải bài toán bằng cách sử dụng mối liên hệ giữa dao động điều hoà và chuyển động tròn đều.
+ Trong mỗi chu kỳ (mỗi dao động) vật qua mỗi vị trí biên 1 lần còn các vị trí khác 2 lần
Dạng 8: Bài toán biết tại thời điểm t vật qua li độ x = x t theo một chiều nào đó Tìm li độ dao động tại thời điểm sau hoặc trước thời điểm t một khoảng thời giant.
* Từ phương trình dao động điều hoà: x = Acos(ωt +ϕ) cho x = xt, căn cứ vào chiều chuyển động đểchọn nghiệm (ωt +ϕ) duy nhất Từ đó tính được li độ sau hoặc trước thời điểm t đó∆t giây là:
xt±∆t = Acos (t± ∆ +t) =Acos t+ ± ∆t
Nếu thời điểm sau thì lấy dấu (+), trước thì lấy dấu (-) Lấy nghiệmωt +ϕ =α với 0≤ ≤ ứng với
x đang giảm (vật chuyển động theo chiều âm vì v < 0) hoặcωt +ϕ = -αứng với x đang tăng (vật chuyển độngtheo chiều dương)
* Ngoài ra, ta dùng vòng tròn Đánh dấu vị trí xt trên trục qua tâm Ox Kẻ đường thẳng qua xt vuông gócvới Ox cắt đường tròn tại hai điểm Căn cứ vào chiều chuyển động để chọn vị trí của M duy nhất trên vòng tròn
Vẽ bán kính OM Trong khoảng thời gian∆t, góc ở tâm mà OM quét được là = ∆ t Vẽ OM’ lệch với OMmột gócα, từ M’ kẻ vuông góc với Ox cắt ở đâu thì đó là li độ cần xác định
Dạng 9: Dao động có phương trình đặc biệt:
* x = a± Acos(ωt +ϕ) với a = const
Biên độ là A, tần số góc làω, pha ban đầuϕ, x là toạ độ, x0 = Acos(ωt +ϕ) là li độ
Toạ độ vị trí cân bằng x = a, toạ độ vị trí biên x = a± A
= +
* x = a± Acos2(ωt +ϕ) (ta hạ bậc) Biên độ A/2; tần số góc 2ω, pha ban đầu 2ϕ
B CÂU HỎI VÀ BÀI TẬP TRẮC NGHIỆM
Câu 1: Một vật dao động điều hòa, câu khẳng định nào sau đây là đúng?
A Khi vật qua vị trí cân bằng nó có vận tốc cực đại, gia tốc bằng 0
B Khi vật qua vị trí cân bằng nó có vận tốc và gia tốc đều cực đại
C Khi vật qua vị trí biên vận tốc cực đại, gia tốc bằng 0
D Khi vật qua vị trí biên động năng bằng thế năng
Câu 2: Điều nào sau đây là đúng khi nói về động năng và thế năng của một vật dao động điều hòa:
A Động năng của vật tăng và thế năng giảm khi vật đi từ VTCB đến vị trí biên
B Động năng bằng không và thế năng cực đại khi vật ở VTCB
C Động năng giảm, thế năng tăng khi vật đi từ VTCB đến vị trí biên
D Động năng giảm, thế năng tăng khi vật đi từ vị trí biên đến VTCB
Câu 3: Một vật dao động điều hoà khi đi qua vị trí cân bằng:
A Vận tốc có độ lớn cực đại, gia tốc có độ lớn bằng 0
B Vận tốc có độ lớn bằng 0, gia tốc có độ lớn cực đại
C Vận tốc và gia tốc có độ lớn bằng 0
D Vận tốc và gia tốc có độ lớn cực đại
Câu 4: Trong dao động điều hòa, vận tốc biến đổi
A Cùng pha với li độ B Ngược pha với li độ
Trang 9GV : Nguyễn Xuân Trị - 0937 944 688
29
B tỉ lệ với độ lớn của li độ và luôn hướng về vị trí cân bằng
C tỉ lệ với bình phương biên độ
D không đổi nhưng hướng thay đổi
Câu 6: Đối với một chất điểm dao động cơ điều hòa với chu kì T thì:
A Động năng và thế năng đều biến thiên tuần hoàn theo thời gian nhưng không điều hòa
B Động năng và thế năng đều biến thiên tuần hoàn theo thời gian với chu kì T
C Động năng và thế năng đều biến thiên tuần hoàn theo thời gian với chu kì T/2
D Động năng và thế năng đều biến thiên tuần hoàn theo thời gian với chu kì 2T
Câu 7: Một vật dao động điều hòa theo thời gian có phương trình x=Acos( t+ ) thì động năng và thế năngcũng dao động điều hòa với tần số:
A ' = B ' = 2 C '
2
Câu 8: Trong dao động điều hoà của chất điểm, chất điểm đổi chiều chuyển động khi
A lực tác dụng đổi chiều B Lực tác dụng bằng không
C Lực tác dụng có độ lớn cực đại D Lực tác dụng có độ lớn cực tiểu
Câu 9: Một vật dao động điều hòa với chu kì T Chọn gốc thời gian là lúc vật qua vị trí cân bằng, vận tốc của vật
bằng 0 lần đầu tiên ở thời điểm
A Lúc chất điểm đi qua vị trí cân bằng theo chiều dương
x= theo chiều dương
B Lúc chất điểm đi qua vị trí có li độ 2
2
A
x= theo chiều dương
C Lúc chất điểm đi qua vị trí có li độ 2
2
A
x= theo chiều âm
D Lúc chất điểm đi qua vị trí có li độ
2
A
x= theo chiều âm
Câu 12: Một vật dao động điều hòa với phương trình x=Acos( t+ ) Gọi T là chu kì dao động của vật Vật cótốc độ cực đại khi
t= C Vật qua vị trí biên D.Vật qua vị trí cân bằng
Câu 13: Cho một vật dao động điều hòa, tại thời điểm W = n Wđ t thì li độ x của dao động được tính theo biểu thức: A
2
nA x
n
= ±
A x
n
= ±+ C. 1
nA x
n
= ±+ D. 2
A x
n
= ±+
Câu 14: Cho một vật dao động điều hòa, tại thời điểm W = n Wđ t thì vận tốc v của dao động được tính theo biểuthức:
A v= ±A n+2 B v= ±2A n C v= ±A n+1 D v= ±A 2n+1
Câu 15: Một vật dao động điều hoà với biên độ A, tần số góc ω Chọn gốc toạ độ ở vị trí cân bằng, tại thời điểm
t, vật có li độ x, vận tốc v Hệ thức liên hệ giữa các đại lượng trên là:
A v2 = ω2 (A2 + x2) B v2 = 2
2 2
xA
ω
−
C v2 = 2
2 2
xA
Trang 10, thời gian đo bằng giây Gọi x và v
là li độ và vận tốc của vật tại một thời điểm t bất kì, lấy2≈10 Chọn hệ thức đúng.
A x2+ =v2 100 B
2 2
160100
x
v + = C x2+ =v2 160 D
2 2
160100
Câu 20: Một vật dao động điều hòa dọc theo trục Ox, tốc độ của vật khi qua VTCB là 62,8cm/s và gia tốc cực đại
là 2m/s2 Biên độ và chu kỳ dao động của vật là:
Câu 22: Một chất điểm có khối lượng m = 500g dao động điều hòa với chu kì T = 2s Năng lượng dao động của
nó là E = 0,004J Biên độ dao động của chất điểm là:
Câu 23: Một vật dao động điều hòa có phương trình 4 cos(10 )
6
x t cm
= + Vào thời điểm t = 0 vật đang ở đâu
và di chuyển theo chiều nào, vận tốc là bao nhiêu?
A x = 2cm, v= −20 3cm s/ , vật di chuyển theo chiều âm
B x = 2cm, v=20 3cm s/ , vật di chuyển theo chiều dương
C x= −2 3cm, v=20cm s/ , vật di chuyển theo chiều dương
D x=2 3cm, v= −20cm s/ , vật di chuyển theo chiều âm
Câu 24: Một vật dao động theo phương trình 2, 5 cos( )
Trang 11Xác định thời điểm để vật chuyển
động theo chiều âm của trục tọa độ với vận tốc là max
Câu 29: Một vật dao động điều hoà với biên độ A = 4cm và chu kỳ T = 2s, chọn gốc thời gian là lúc vật đi qua
VTCB theo chiều dương Phương trình dao động của vật là
A x = 4cos(2πt
-2
π)cm B x = 4cos(πt -
2
π)cm
Câu 30: Một vật dao động điều hòa với biên độ A = 4cm, tần số f = 5Hz Khi t = 0 vận tốc của vật đạt giá trị cực
đại và chuyển động theo chiều dương của trục tọa độ Phương trình dao động của vật là:
Câu 32: Cho đồ thị như hình vẽ.
Đồ thị trên đây ứng với phương trình dao động nào?
Câu 34: Một vật dao động điều hòa dọc theo trục Ox, quanh vị trí cân bằng O với biên độ A và chu kỳ T Trong
khoảng thời gian T/4, quãng đường lớn nhất mà vật có thể đi được là:
Trang 12Câu 37: Một chất điểm dao động điều hòa dọc trục Ox quanh VTCB O với biên độ A và chu kì T Trong khoảng
thời gian T/3 quãng đường lớn nhất mà chất điểm có thể đi được là
A A 3 B 1,5A C A D A 2
Câu 38 : Một vật dao động điều hòa theo phương trình 10 cos( )
2
x= t− cm
Quãng đường mà vật đi được trong
khoảng thời gian từ t1 = 1,5s đến t2 =13
A A/T B 4A/T C 6A/T D 2A/T
Câu 42: Một chất điểm dao động điều hòa với biên độ 8cm, trong thời gian 1 phút chất điểm thực hiện được 40
dao động Chất điểm có vận tốc cực đại là
A vmax = 1,91cm/s B vmax = 33,5cm/s C vmax = 320cm/s D vmax = 5cm/s
Câu 43: Một vật dao động điều hoà với chu kỳ T và biên độ A Tốc độ trung bình lớn nhất của vật thực hiện được
trong khoảng thời gian 2
A
T D.
6 A T
Câu 44: Một vật nhỏ dao điều hòa có độ lớn vận tốc cực đại là10 cm s/ Lấy =3,14 Tốc độ trung bình củavật trong một chu kì dao động là:
Câu 46: Một vật dao động điều hòa quanh vị trí cân bằng O với hai vị trí biên là B và B’ Biết khoảng thời gian
ngắn nhất để vật đi từ O đến B hoặc B’ là 6s, và BB’ = 24 cm Thời gian để vật đi từ B đến trung điểm I của OB:
= − Vào thời điểm nào sau đây vật sẽ qua
vị trí x=2 3cm theo chiều dương của trục tọa độ:
Trang 13Câu 49: Một vật dao động điều hòa với biên độ A = 4cm và chu kỳ dao động T = 0,1s Vật đi qua VTCB theo
chiều dương Thời gian ngắn nhất vật đi từ vị trí có li độ x = 2cm đến li độ x = 4cm là :
Tại thời điểm
t vật có li độ x = 4cm thì tại thời điểm t’ = t + 0,1s vật có li độ là:
A 4cm B 3cm C – 4cm D – 3cm
Câu 52: Một vật nhỏ thực hiện dao động điều hòa theo phương trình 5cos(4 )
3
gian 1,2 s đầu tiên vật qua vị trí 2,5 2 cm bao nhiêu lần ?
Câu 56: Một vật dao động đều hòa dọc theo trục Ox Mốc thế năng ở vị trí cân bằng Ở thời điểm độ lớn vận tốc
của vật bằng 50% vận tốc cực đại thì tỉ số giữa động năng và cơ năng của vật là
Câu 57: Một có khối lượng m = 10g vật dao động điều hoà với biên độ 0,5m và tần số góc 10rad/s Lực hồi phục
cực đại tác dụng lên vật là:
A 25N B 2,5N C 5N D 0,5N
Câu 58: Xét hai dao động điều hòa cùng phương, cùng tần số: x1= A1cos(t+1); x2 =A2 cos(t+2), kết
luận nào sau đây là đúng nhất:
A Hai dao động cùng pha khi: ∆=2−1=k2
B Hai dao động ngược pha khi : ∆=2−1 =(k2+1)
C Hai dao động vuông pha khi : ∆ =2−1=(k2+1)/2
D Cả a, b ,c đều đúng
Câu 59: Một vật thực hiện hai dao động thành phần cùng phương, cùng tần số có phương trình dao động lần lượt
là x1=A1cost; x2=A2cos t Biên độ dao động tổng hợp là:
A 1
2
A A
A
= B A A= −1 A2 C A A A= 1 2 D A A= +1 A2
Câu 60: Một vật thực hiện hai dao động thành phần cùng phương, cùng tần số có phương trình dao động lần lượt
là x1=A1cos( t+ 1); x2=A2cos( t+ 2) Biên độ dao động tổng hợp là:
Câu 61: Hai dao động điều hòa cùng phương, cùng tần số, có độ lệch pha ∆, biên độ của hai dao động lần lượt
là A1 và A2 Biên độ A của dao động tổng hợp có giá trị
Trang 14A lớn hơn A1+ A 2 B nhỏ hơn A1−A2
C luôn luôn bằng 1(A1 A )2
2 + D nằm trong khoảng từ A1−A2 đến A1+ A 2
Câu 62: Một vật thực hiện đồng thời hai dao động có phương trình là x1=4 2sin2t cm( ); x2=4 2cos2t cm( )
Kết luận nào sau đây là sai?
A Biên độ dao động tổng hợp A=8 2cm B Tần số góc của dao động tổng hợp =2 rad s/
C Pha ban đầu của dao động tổng hợp
Câu 66: Một vật thực hiện đồng thời hai dao động điều hòa cùng phương, cùng tần số: x1= 12sin10t(cm),
x2= 5cos10t(cm) Dao động tổng hợp có biên độ là
Câu 67: Một con lắc lò xo thực hiện hai dao động điều hòa cùng phương, cùng tần số 20 rad/s và cùng pha dao
động Biên độ của hai dao động thành phần là A1 và A2= 3 cm Vận tốc cực đại là vmax = 140 cm/s Biên độ A1của dao động thứ nhất là:
cm, x
2 = 4cos (2πt +
6
) cm và x
3= 8cos(2πt
-2
) cm Vận tốc cực đại của vật và pha ban đầu của dao động lầnlượt là:
C 16πcm/s và
6
π rad D 16πcm/s và
Trang 15A.± 10π m/s B.± 10π cm/s C.± π m/s D.± π cm/s
Câu 73: Chuyển động của một vật là tổng hợp của hai dao động điều hòa cùng phương Hai dao động này có
phương trình lần lượt là x1 = 3cos10t (cm) và 2 4sin(10 )( )
= 10 Gia tốc của vật khi nó có vận tốc v = 40π cm/s là:
A ± 8 2 m/s2 B.± 16 2 m/s2 C.± 32 2 m/s2 D.± 4 2 m/s2
Câu 76: Chuyển động của một vật là tổng hợp của hai dao động điều hòa cùng phương Hai dao động này có
phương trình lần lượt là x1 = 3cos10t (cm) và 2 4sin(10 )( )
x = t cm x = t cm Lực tác dụng cực đại gây ra dao động tổng hợp của vật là:
A Fmax=4 N B Fmax=0,2N C Fmax=2N D Một giá trị khác
Câu 79: Một vật có khối lượng m = 100g thực hiện một dao động tổng hợp của hai dao động thành phần cùng
phương, cùng tần số có các phương trình dao động là: 1 5 cos(10 )( ); 2 10 cos(10 )( )
A 0,25 J B 0,5 J C 1 J D 4 J
Câu 81: Cho hai dao động cùng phương, cùng tần số góc =5rad/s với các biện độ
1 3 2
Trang 16A x = 4 3cos(t +
3
) cm B x = 4 cos (t) cm
C x = 4 cos (t +) cm D x = 8 cos (t - )
3
cm
Câu 87: Hai dao động cơ điều hòa có cùng phương và cùng tần số f = 50Hz, có biên độ lần lượt là 2a và a, pha
ban đầu lần lượt là
6
π) cm có phương trình:
A x = 8 cos(10πt
-6
π) cm B x = 4 2cos(10πt -
6
π) cm
C x = 4 2 cos(10πt +
12
π) cm D x = 8cos(10πt +
12
π) cm
Trang 17GV : Nguyễn Xuân Trị - 0937 944 688
37
Câu 89: Dao động tổng hợp của hai dao động điều hòa cùng phương, cùng tần số có phương trình li độ
))(
6cos(
6cos(
82
82
* Điều kiện dao động điều hoà: Bỏ qua ma sát, lực cản, bỏ qua khối lượng của lò xo (coi lò xo rất nhẹ), xét
trong giới hạn đàn hồi của lò xo Thường thì vật nặng được coi là chất điểm
2 Tính toán liên quan đến vị trí cân bằng của con lắc lò xo:
Gọi : ∆l là độ biến dạng của lò xo khi treo vật ở vị trí cân bằng.
l0 là chiều dài tự nhiên của lò xo
lCB là chiều dài của lò xo khi treo vật ở vị trí cân bằng
α
k
mα
Trang 18+ Con lắc lò xo treo vào mặt phẳng nghiêng một gócα Ở VTCB lò xo biến dạng một đoạn∆l.
4 Chiều dài của con lắc lò xo khi dao động
- Chiều dài của lò xo ở vị trí cân bằng : lCB= l0 +∆l
- Chiều dài cực đại của lò xo khi dao động : lmax=l CB+A
- Chiều dài cực tiểu của lò xo khi dao động : lmin =l CB−A
max min; max min
- Khi A >l (Với Ox hướng xuống):
+ Thời gian lò xo nén 1 lần là thời gian ngắn nhất để vật đi
xA
-Anén
∆l
giãnO
xA-A
Hình vẽ thể hiện thời gian lò xo nén và
giãn trong 1 chu kỳ (Ox hướng
xuống)
Trang 19+ Trong một chu kì có 4 lần động năng bằng thế năng.
+ Cơ năng có thể tính theo tốc độ trung bình trong một chu kì :
=
2 2
* Biến thiên điều hoà cùng tần số với li độ
7 Lực đàn hồi (là lực đưa vật về vị trí lò xo không biến dạng), cũng là lực mà lò xo tác dụng lên giá đỡ, điểm treo, lên vật.
Có độ lớn F đh = kx * (x* là độ biến dạng của lò xo)
- Với con lắc lò xo nằm ngang thì lực kéo về và lực đàn hồi là một (vì tại VTCB lò xo không biến dạng)
- Với con lắc lò xo thẳng đứng hoặc đặt trên mặt phẳng nghiêng
+ Độ lớn lực đàn hồi có biểu thức:
* Fđh= k|∆l + x| với chiều dương hướng xuống
* Fđh= k|∆l - x| với chiều dương hướng lên
+ Lực đàn hồi cực đại (lực kéo): FMax = k(∆l + A) = F kéo max (lúc vật ở vị trí thấp nhất)
+ Lực đàn hồi cực tiểu:
* Nếu A <∆l⇒ FMin = k(∆l - A) = Fkéo min
* Nếu A ≥∆l⇒ FMin = 0 (lúc vật đi qua vị trí lò xo không biến dạng)
+ Lực đẩy (lực nén) đàn hồi cực đại: Fđẩy max = k(A -∆l) (lúc vật ở vị trí cao nhất)
8 Thời gian lò xo nén hay giãn tron một chu kì khi vật treo ở dưới và A >∆l 0
Chuyển về bài toán tìm thời gian vật đi từ li độ x1 đến x2
+ Khoảng thời gian lò xo nén: t 2 .T
A
=∆ + Khoảng thời gian lò xo giãn: T− ∆t
9 Một lò xo có độ cứng k, chiều dài l được cắt thành các lò xo có độ cứng k 1 , k 2 , … và chiều dài tương ứng là
Trang 20b Gắn lò xo k vào vật khối lượng m1 được chu kỳ T1, vào vật khối lượng m2 được T2, vào vật khối lượng
m1+ m2 được chu kỳ T3, vào vật khối lượng m1– m2 (m1 > m2) được chu kỳ T4
Thì ta có: T32 =T12+T22 ⇒ =T3 T12+T22 và T42 =T12−T22 ⇒T4= T12−T22
II CÁC DẠNG TOÁN VÀ PHƯƠNG PHÁP GIẢI
Dạng 1: Viết phương trình dao động (giống như dao động điều hoà)
Dạng 2: Tính biên độ, tần số, chu kỳ và năng lượng
=
, ∆l0là độ dãn của lò xo (treo thẳng đứng) khi vật cân bằng thì
0
l
g m
+ Dùng F = k∆l, với ∆l là độ biến dạng của lò xo
+ Căn cứ vào toạ độ của vật để xác định đúng độ biến dạng ∆l Ta có Fmax khi ∆lmax, Fmin khi ∆lmin
Dạng 4: Cắt , ghép lò xo
+ Cắt: k1l1 =k2l2 = =k n l n
+ Ghép nối tiếp:
2 1
111
k k
k = ++ Ghép song song: k = k1+ k2
B CÂU HỎI VÀ BÀI TẬP TRẮC NGHIỆM
Câu 1: Trong giao động điều hòa của một vật quanh vị trí cân bằng phát biểu nào sau đây đúng đối với lực đàn
hồi tác dụng lên vật?
A Có giá trị không đổi
B Bằng số đo khoảng cách từ vật tới vị trí cân bằng
C Tỷ lệ với khoảng cách từ vật đến vị trí cân bằng và hướng ra xa vị trí ấy
D Tỷ lệ với khoảng cách từ vật đến vị trí cân bằng và hướng về phía vị trí ấy
Câu 2: Phát biểu nào sau đây là không đúng với con lắc lò xo ngang?
A Chuyển động của vật là chuyển động thẳng
B Chuyển động của vật là chuyển động biến đổi đều
C Chuyển động của vật là chuyển động biến tuần hoàn
D Chuyển động của vật là một dao động điều hòa
Câu 3: Con lắc lò xo ngang dao động điều hòa, vận tốc của vật bằng không khi vật chuyển động qua:
A vị trí cân bằng B vị trí vật có li độ cực đại
Trang 21GV : Nguyễn Xuân Trị - 0937 944 688
41
Câu 4: Con lắc lò xo dao động điều hòa, khi tăng khối lượng của vật lên 4 lần thì tần số dao động của vật:
A tăng lên 4 lần B giảm đi 4 lần C tăng lên 2 lần D giảm đi 2 lần
Câu 5: Con lắc lò xo dao động điều hòa với tần số f Thế năng của con lắc biến đổi tuần hoàn với tần số
Câu 7: Một con lắc lò xo gồm quả nặng m, lò xo có độ cứng k, nếu treo con lắc theo phương thẳng đứng thì ở
VTCB lò xo dãn một đoạn ∆l Con lắc lò xo dao động điều hòa chu kì của con lắc được tính bởi công thức nàosau đây:
k
=
Câu 8: Một con lắc lò xo gồm quả nặng m, lò xo có độ cứng k, nếu treo con lắc theo phương thẳng đứng thì ở
VTCB lò xo dãn một đoạn ∆l Con lắc lò xo dao động điều hòa của con lắc được tính bởi công thức nào sau đây:
A 1
2
l f
Câu 9: Bốn vật m1, m2, m3 và m4 với m3 = m1 + m2 và m4 = m1– m2 Gắn lần lượt các vật m3 và m4 vào lò xo có
độ cứng k thì chu kì dao động của hai con lắc là T3 và T4 Khi gắn lần lượt các vật m1 và m2 vào lò xo này thì chu
kì T1 và T2 của hai con lắc là:
Câu 10: Cho hai con lắc lò xo: con lắc 1 gồm vật nặng có khối lượng m và lò xo có độ cứng k, con lắc 2 gồm vật
nặng có khối lượng 2m và lò xo có độ cứng k Hai con lắc dao động có cùng cơ năng W thì tỉ số biên độ 1
A
A =
Câu 11: Cho hai con lắc lò xo: con lắc 1 gồm vật nặng có khối lượng m và lò xo có độ cứng k, con lắc 2 gồm vật
nặng có khối lượng 2m và lò xo có độ cứng k Hai con lắc dao động có cùng cơ năng W thì tỉ số vận tốc cực đại1max
v
v =
Câu 12: Một con lắc lò xo dao động điều hòa với tần gócω Biểu thức nào sau đây biểu diễn mối liên hệ giữa li
độ và vận tốc của vật dao động khi động năng bằng thế năng?
±+
Câu 14: Con lắc lò xo dao động theo phương ngang với phương trình x = Acos(ωt +ϕ) Cứ sau những khoảngthời gian bằng nhau và bằngπ/40 s thì động năng của vật bằng thế năng của lò xo Con lắc dao động điều hoà vớitần số góc bằng:
A 20 rad.s– 1 B 80 rad.s– 1 C 40 rad.s– 1 D 10 rad.s– 1
Câu 15: Một con lắc lò xo dao động với biên độ A, thời gian ngắn nhất để con lắc di chuyển từ vị trí có li độ x1 =
- A đến vị trí có li độ x2 = A/2 là 1s Chu kì dao động của con lắc là:
Trang 22Câu 17: Một vật có khối lượng m treo vào lò xo có độ cứng k Kích thích cho vật dao động điều hòa với biên độ
3cm thì chu kì dao động của nó là T = 0,3s Nếu kích thích cho vật dao động điều hòa với biên độ 6cm thì chu kìdao động của con lắc lò xo là:
Câu 21: Treo một vật nặng vào một lò xo, lò xo dãn 10cm, lấy g = 10m/s2 Kích thích cho vật dao động với biên
độ nhỏ thì chu kỳ dao động của vật là:
Câu 24: Một con lắc lò xo dao động điều hòa với chu kỳ T và biên độ 5cm Biết trong một chu kỳ, khoảng thời
gian để vật nhỏ của con lắc có độ lớn gia tốc không vượt quá 100 cm/s2 là T/3 Lấyπ2
= 10 Tần số dao động củavật là
Câu 27: Một con lắc gồm một lò xò có k = 100 N/m, khối lượng không đáng kể và một vật nhỏ khối lượng 250g,
dao động điều hoà với biên độ bằng 10 cm Lấy gốc thời gian t = 0 là lúc vật qua vị trí cân bằng Quãng đường vật
đi được trong
24
t s
= đầu tiên là:
A 7,5 cm B 12,5 cm C 5cm D 15 cm