“Tụi đi học” của Thanh Tịnh là một truyện ngắn xuất sắc đó thể hiện một cỏch xỳc động tõm trạng hồi hộp, bỡ ngơ của nhõn vật “Tụi”, chỳ bộ đựoc mẹ đưa đến trường vào học lớp năm trong ng[r]
Trang 1Ngày 22/ 8 / 2011
Tuần 1 Tiết 1 – 2 : Văn bản : TÔI ĐI HỌC
( Thanh Tịnh)
I Mục tiờu cần đạt :
1 Kiến thức:- Hiểu và phát triển được những cảm giỏc ờm dịu, trong sáng, mangmỏc buồn của nhõn vật “Tụi” ở buổi tựu trường đầu tiờn trong đời, qua ỏng văn hồitưởng giàu chất thơ của Thanh Tịnh
- Thấy được ngũi bỳt giàu chất thơ, gợi dư vị trữ tỡnh man mỏc của Thanh Tịnh
2 Kỹ năng: - Rốn kĩ năng đọc diẽn cảm văn bản hồi ức, biểu cảm, phỏt hiện và
phõn tớch tõm trạng nhõn vật “Tụi”, liên tưởng đến những kĩ niệm tựu trường của bản thân
II Chuẩn bị phương tiện và phương pháp:
1 Phương tiện : Bảng phụ
2 phương pháp : Phân tích, giảng bình
III Tổ chức các hoạt động dạy hoc:
* HĐ1 ổn định tổ chức:
*HĐII.Bài mới: Trong cuộc đời mỗi con người, những kĩ niệm thời học trũ
thường được lưu giữ bền lõu trong trớ nhớ Đặc biệt là những kĩ niệm về buổi họcđến trường đầu tiờn : “Ngày đầu tiờn đi học… bờn em” “Tụi đi học” của ThanhTịnh là một truyện ngắn xuất sắc đó thể hiện một cỏch xỳc động tõm trạng hồi hộp,
bỡ ngơ của nhõn vật “Tụi”, chỳ bộ đựoc mẹ đưa đến trường vào học lớp năm trongngày tịu trường
III.Các hoạt động dạy học
Hoạt động của thầy và trò
? Hóy trỡnh bày ngắn gọn về tỏc giả
b Tác phẩm- “Tụi đi học” in trong tập
“Quờ mẹ” (1941)
2,
Đọc,giải thớch từ khú :
- Đọc:
Trang 2? Kỷ niệm ngày đầu đến trường của
“Tụi” được kể theo trỡnh tự khụng
gian và thời gian nào ? Tương ứng với
đoạn nào của văn bản ?
Theo dừi phần đầu văn bản và cho biết
:
? Nỗi nhớ buổi tựu trường của tỏc giả
đi khỏi nguồn từ thời điểm nào ? Vỡ
sao ?
? Vì sao thời gian, thời điểm ấy trở
thành kỷ niệm trong tâm trí tác giả?
? Tõm trạng của “Tụi” khi nhớ lại kĩ
niệm cũ như thế nào ?
Hóy phõn tớch giỏ trị biểu đạt cảu cỏc
từ ngữ ấy ?
- Chú thích: Ông đốc, lạm nhận, lớp 5
3, Thể loại : - Truyện ngắn trữ tỡnh H/s tự bộc lộ
=> Điều đú chứng tỏ tỏc giả là người yờuquờ hương tha thiết
* Tõm trạng của “Tụi” : Nỏo nức, mơnman, tưng bừng, rộn ró => Từ lỏy diễn tả
1 cỏch cụ thể tõm trạng khi nhớ lại cảmxỳc thực của “Tụi” khi ấy => gúp phầnrỳt gắn thời gian giữa quỏ khứ và hiện tại
Trang 3? Cõu văn “Con đường này tụi… tự
nhiờn thấy lạ”, cảm giỏc quen mà lạ
của nhõn vật tụi cú ý nghĩa gỡ ?
? Chi tiết “tụi khụng cũn lội qua sụng
thả diều như như thường ngày… sơn
nữa” cú ý nghĩa gỡ ?
? Việc học hành gắn liền với sỏch vở,
bỳt thước bờn mỡnh học trũ Điều này
được tác giả nhớ lại bằng đoạn văn
nào ?
? Cú thể hiểu gỡ về nhõn vật “Tụi”
qua chi tiết “ghỡ thật chặt 2 cuốn vở
mới trờn tay và muốn thử sức mỡnh tự
cầm bỳt thước”
? Trong những cảm nhận mới mẽ trờn
con đường làng =>trường“Tụi” đó bộc
lộ đức tớnh gỡ của mỡnh ?
? Khi nhớ lại ý nghĩ chỉ cú người thạo
mới cầm nổi bỳt thước, tỏc giả viết “ý
nghĩa… ngọn nỳi”
Hóy phỏt hiện và phõn tớch ý nghĩa
của biện phỏp nghệ thuật được sử
dụng trong cõu văn trờn
(H/s thảo luận nhúm để trả lời)
- Thay đổi hành vi : Lội qua sụng thảdiều, đi ra đồng nú đựa => đi học => cậu
bế tự thấy mỡnh lớn lờn, nhận thức củacậu bộ về sự nghiờm tỳc học hành
- Đoạn văn “Trong… ngọn nỳi”
- Cú chớ học ngay từ đàu muốn tự mỡnhđảm nhiệm việc học tập, muốn đượcchỉnh chạc như bạn bố, khụng thua kộm
họ …
=> Yờu học, yờu bạn bố, mỏi trường quờhương
- Nghệ thuật so sỏnh
- Kĩ niệm đẹp, cao siờu
- Đề cao sự học của con người
2, Cảm nhận của “Tụi” lỳc ở sõn trường
- Trường Mĩ Lớ : Rất đụng người, ngờinào cũng đẹp
=> Phong cảnh khụng khớ đặc biệt củangày hội khai trường Thể hiện tư tưởnghiếu học của nhõn ta, bộc lộ tỡnh cảm sõunặng của tỏc giả đối với mỏi trường tuổithơ
- Trường Mĩ Lớ : Cao rỏo, sạch sẽ hơncỏc nhà trường trong làng => xinh xắn,
Trang 4? Nhõn vật “Tụi” đó cảm nhận như thế
nào về ngụi trường Mĩ Lớ của mỡnh
trong lần đầu tiờn đến trường?
? Em hiểu như thế nào về hỡnh ảnh so
? Hỡnh ảnh mỏi trường gắn liền với
ụng đốc Em hóy cho biết hỡnh ảnh
ụng đốc được nhớ lại qua chi tiết nào ?
? Qua đú cho thấy tỏc giả nhớ đến ụng
? Vỡ sao trong khi xếp hàng đợi vào
lớp, nhõn vật “Tụi ” lại cảm thấy
“trong thời thơ ấu tụi chưa lần nào
thấy xa mẹ tụi như lần này” ?
? Những cảm giỏc của nhõn vật tụi
nhận được khi bước vào lớp học là gỡ ?
? Những cảm giỏc ấy cho thấy tỡnh
oai nghiờm như đỡnh làng… khiến tụi lo
sợ vẩn vơ
=> Hỡnh ảnh so sỏnh : Lớp học => đỡnhlàng nơi thờ cỳng tế lễ, thiờng liờng, cấtgiấu những điều bớ ẩn
=> Diễn tả cảm xỳc trang nghiờm của tỏcgiả về mỏi trường, đề cao tri thức của conngười trong trường học…
- Hỡnh ảnh so sỏnh : “Họ như con chim
nn đứng bờn bờ tổ… e sợ”
=> Miờu tả sinh động hỡnh ảnh, tõmtrạng cỏc em nhỏ lần đầu tới trường
- Đề cao sức hấp dẫn của nhà trường
- Thể hiện khỏt vọng bay bổng của tỏc giảđối với trường học
- H/s tự liệt kờ
- Quớ trọng tin tưởng biết ơn
- Khúc, một phần vỡ lo sợ, một phần vỡsựn sướng
- Đú là những giọt nước mắt bỏo hiệu sựtrưởng thành
=> Nhõn vật tụi là người giàu xỳc cảmvới trường, lớp, người than, cú dấu hiệutrưởng thành trong nhận thức và tỡnh cảmngay từ ngày đầu tiờn đi học
3, Cảm nhận của “Tụi” trong lớp học
- Cảm nhận xa mẹ vỡ tụi bỏt đầu cảmnhận được sự độc lập của mỡnh khi đihọc Bước vào lớp học là thế giới riờngcủa mỡnh, phải tự làm tất cả, khụng cú
mẹ bờn cạnh như ở nhà
- Nhỡn cỏi gỡ cũng thấy mới lạ và hayhay, lạm nhận chổ ngồi… là của riờngmỡnh, nhỡn người bạn mới quen mà thấyquyến luyến…
Trang 5cảm nào của nhõn vật “Tụi” đối với
lớp học của mỡnh ?
? Đoạn cuối văn bản cú 2 chi tiết
- “Một con chim luụn liệng đến
=> tỡnh cảm trong sáng tha thiết
- Chi tiết : Con chim non… bay cao gợinhớ, gợi tiếc, một chỳt buồn khi từ giótuổi thơ Thể hiện sự bắt đầu trong nhậnthức và việc học hành của bản than
- Chi tiết : “Những tiếng phấn… vần đọc”
=> yờu thiờn nhiờn, yờu tuổi thơ, nhưngyờu cả sự học hành để trưởng thành
* Cỏch kết thỳc tự nhiờn, bất ngờ “Tụi đihọc” vừa khộp lại bài văn và mở ra mộtthế giới nới, một bầu trời mới, một giaiđoạn mới trong cuộc đời đứa trẻ Dũngchữ chậm chạp, chập chững xuất hiện lầnđầu trờn trang giấy trắng tinh, thơm thotinh khiết như niềm tự hào hồn nhiờn vàtrong sáng của “Tụi” và của nổi lòng takhi hồi nhớ lại buổi thiếu thời => thể hiệnchủ đề của truuyện ngắn này
III Tổng kết:
1 Nội dung : Đối với mỗi con người
những kĩ niệm thời ấu thơ, đặc biệt làbuổi tựu trường đầu tiờn cú sức mạnh ỏmảnh và lưu giữ sõu sắc trong kớ ức nhưthế nào
2 Nghệ thuật:
- Truyện được bố cục theo dũng hồitưởng, cảm nghĩ của nhõn vật tụi theotrỡnh tự thời gian của một buổi tựutrường, khụng cú cốt truyện
- Kết hợp hài hoà : Tự sự, miờu tả,biểu cảm
=> Tạo nờn chất trữ tỡnh cảu tỏcphẩm
* Sức cuốn hỳt của tỏc phẩm
- Tỡnh huống truyện
- Tỡnh cảm ấm ỏp, trỡu mến củanhững người lớn đối với cỏc em nhỏ lầnđầu tiờn đến trường
- Hỡnh ảnh thiờn nhiờn, ngụi trường,cỏc so sỏnh giàu sức gợi cảm của tỏc giả
Trang 6(Giàu cảm xỳc với tuổi thơ, mỏi trường, quờ hương)
? Hóy tỡm và phõn tớch cỏc hỡnh ảnh so sỏnh được nhà văn sử dụng trongtrưyện ngắn
H/s làm theo nhúm
- H/s tự tỡm cỏc hỡnh ảnh so sỏnh
- Cỏc so sỏnh xuất hiện ở cỏc thời điểm khỏc nhau để diễn tả tõm trạng cảmxỳc của nhõn vật => Đõy là cỏc so sỏnh giàu hỡnh ảnh, giàu gợi cảm được gắn vớicảnh thiờn nhiờn tươi sang, trữ tỡnh => nhờ đú mà chỳng ta cảm nhận cụ thể, rừràng cảm giỏc ý nghĩ của nhõn vật tụi => làm cho truyện ngắn them man mỏc chấttrữ tỡnh trong trẻo
Hoạt động 4: Hướng dẫn học ở nhà
Cõu 1 : Chất thơ của truyện thể hiện ở những yếu tố nào ?
Cõu 2 : Em học tập được gỡ từ nghệ thuật kể truyện của tỏc giả ?
Cõu 3 : Tỡnh cảm nào được khơi gợi, bồi đắp khi em đọc truyện ngắn
Làm bài tập 1, 2 sgk
Soạn bài “Trong lòng mẹ”
* Rút kinh nghiệm :
Ngày 22 / 8 / 2011Tiết 3 : CẤP ĐỘ KHÁI QUÁT CỦA NGHĨA TỪ NGỮ
3 Kỹ năng sống : kỹ năng giao tiếp, kỹ năng ra quyết định
II Chuẩn bị phương tiện và phương pháp:
Trang 71 Phương tiện :Bảng phụ.
2 Phương pháp: Phân tích và rèn luyện theo mẫu, động não, thực hành có
hướng dẫn
III Tổ chức các hoạt động dạy học:
HĐI.ổn định tổ chức, kiểm tra bài cũ:
? Nêu nội dung và đặc sắc về nghệ thuật của truyện ngắn “ Tôi đi học” của ThanhTịnh?
- Gv nhận xét và cho điểm
HĐII Các hoạt động dạy học
Hoạt động của thầy và trò
khỏi quỏt nhưng trong một ngụn
ngữ, phạm vi khỏi quỏt nghĩa của
từ khụng giống nhau
* G/v phúng to sơ đồ trong sgk vào
bảng phụ, treo lờn bảng và hỏi
? Nghĩa của từ “động vật” rộng
hơn hay hẹp hơn của cỏc từ thỳ,
chim, cỏ…? Tại sao ?
? Nghĩa của từ “thỳ” rộng hơn hay
hẹp hơn nghĩa của cỏc từ voi,
hưu…? Của “chim” rộng hơn hay
hẹp hơn “tu hỳ, sỏo…” ? Tại sao ?
Của “cỏ” rộng hơn hay hẹp hơn cỏ
rụ, cỏ thu…? Tại sao ?
? Nghĩa cỏc từ thỳ chim, cỏ rộng
hơn nghĩa cảu cỏc từ nào, đồng
thời hẹp hơn nghĩa của từ nào ?
* Bõy giờ cụ cú cỏc từ : cõy, cỏ,
Nội dung bài học
- Từ đồng nghĩa : Mõy bay _ tàu bay_ phi cơ
- Từ trỏi nghĩa : Sống chết; núng - lạnh; tốt - xấu
=>Cỏc từ cú mối quan hệ bỡnh đẳng về ngữnghĩa
I Từ ngữ nghĩa rộng, từ ngữ nghĩa hẹp
* Nghĩa từ : Động vật rộng hơn nghĩa của
từ thú, chim, cỏ
=> Vỡ phạm vi ngữ nghĩa của từ “động vật”bao hàm nghĩa của 3 từ thỳ, chim, cỏ
* Nghĩa từ thỳ, chim, cỏ rộng hơn nghĩa của
từ voi, hưu, tu hỳ, sỏo, cỏ rụ, cỏ thu
*Nghĩa từ : Động vật > thỳ, chim, cỏ > voi, hưu, tu
hỳ, sỏo, cỏ rụ, cỏ thu
- Ví dụ :
Trang 81, Từ ngữ nghĩa rộng là phạm vi nghĩa của
từ ngữ đú, bao hàm phạm vi của một số từngữ khỏc
2, Từ ngữ cú nghĩa hẹp : phạm vi nghĩa của
từ ngữ đú được bao hàm trong phạm vinghĩa của từ ngữ khỏc
3, Một từ vừa cú nghĩa rộng vừa cú nghĩahẹp => tớnh chất hẹp, rộng của từ ngữ chỉ
c, Họ hang : Họ nội, họ ngoại, chỳ, bỏc, cụ, dỡ
d, Hoa quả : Chanh, cam, chuối…
e, Mang : Xỏch, khiờng, gỏnhBài tập 4:
a, Thuốc lào
b, Thủ quỹ
c, Bỳt điện
d, Hoa taiBài tập 5 :
- Động từ cú nghĩa rộng : Khúc
- Động từ cú nghĩa hẹp : Nức nở, sụt sựi
Hoạt động 4 : Hướng dẫn học ở nhà
Bài tập :
Của ta, trời đất, đờm ngày
Nỳi kia, đồi nọ, sụng này của ta !
Trang 93 Kỹ năng sống : Giao tiếp , phản hồi, lắng nghe tích cực, trình bày suy nghĩ , ýtưởng cá nhân về chủ đề tính thống nhất về chủ đề của văn bản
II Chuẩn bị:
1 Phương tiện :Bảng phụ
2 Phương pháp: Phân tích và rèn luyện theo mẫu, thực hành có hướng dẫn
III Tổ chức cỏc hoạt động dạy học
HĐI ổn định tổ chức, Kiểm tra bài cũ:
? Thế nào là từ ngữ nghĩa hep, từ ngữ nghĩa rộng? Lấy ví dụ minh hoạ ?
IV.Các hoạt động dạy học
Hoạt động của thầy và trò
Đọc thầm văn bản “Tụi đi học” và
trả lời cõu hỏi
? Văn bản miờu tả những việc đang
xảy ra, hay đó xảy ra ?
? Tỏc giả đó nhớ lại những kĩ niệm
sõu sắc nào của thời thơ ấu của
mỡnh ?
? Tỏc giả viết văn bản này nhằm
mục đớch gỡ ?
- GV: Vậy vấn đề chớnh, đối tượng
được tỏc giả nờu lờn trong văn bản
người ta gọi là chủ đề
? Em hiểu chủ đề của văn bản là
gỡ? Hóy phỏt biểu chủ đề của văn
bản “Tụi đi học”
* H/s đọc ghi nhớ, sgk
Nội dung bài học
I Chủ đề của văn bản :
* Văn bản “Tụi đi học” – Thanh Tịnh
- Văn bản miờu tả những việc đó xảy ra
- Kỷ niệm sõu sắc trong thời thơ ấu của mỡnh
là buổi đầu tiờn đi học
=> Đối tượng mà văn bản biểu đạt
- Nhằm phỏt biểu ý kiến và bộc lộ cảm xỳc củamỡnh về một kỷ niệm thuở thiếu thời => vấn
đề chủ yếu là tư tưởng xuyờn suốt trong tỏcphẩm
* Chủ đề là đối tượng và vấn đề chủ yếu(chớnh) mà văn bản biểu đạt
- Chủ đề văn bản “Tụi đi học” : Là những kỷniệm sõu sắc về buổi tịu trường đầu tiờn
+ Đối tượng của văn bản : Cú thể là cú thật,
Trang 10
G/v cho h/s phõn biệt chủ đề với
đại ý qua một vớ dụ cụ thể
VD : “Qua đốo ngang” của bà
Huyện Thanh Quan
- 6 cõu thơ đầu : Đại ý là tả cảnh
GV Chuyển ý : Nếu cỏc cõu thơ,
đoạn văn, đoạn thơ, cỏc tỡnh tiết…
là xương thịt cuat tỏc phẩm thỡ chủ
đề là linh hồn của bài thơ, của
truyện Nếu khụng nắm được toàn
bộ cỏc chi tiết của văn bản thỡ khú
hỡnh dung được chủ đề tư tưởng
của tỏc phẩm Cỏc chi tiết, bộ phận
của tỏc phẩm lien kết chặt chẽ với
nhau tạo thành chủ đề
? Để tỏi hiện những kỷ niệm ngày
đầu tiờn đi học tỏc giả đó đặt nhan
đề và sử dụng từ ngư, cõu như thế
nào ?
? Trong văn bản tưởng đó miờu tả
rất rừ sự thay đổi tõm trạng của
nhõn vật tụi trong buổi tựu trường
đầu tiờn Em hóy phõn tớch
H/s thảo luận, g/v tập hợp ý kiến
đỳng
tưởng tượng, người, vấn đề nào đú
+ Chủ đề của văn bản là ý đũ, ý kiến cảm xỳccủa tỏc giả
* Phõn biệt chủ đề với đại ý :
- Đại ý : í lớn trong một đoạn thơ, 1 tỡnh tiết, 1đoạn, 1 phần của truyện
II.Tớnh thống nhất về chủ đề của văn bản
- Nhan đề : Tụi đi học => núi về chuyện đi học
- Từ ngữ, cõu : + Đại từ “tụi” được lặp lại nhiều lần + Cỏc cõu đều nhắc đến kỷ niệm của buổitựu trường đầu tiờn trong đời : Hụm nay tụi đihọc, hằng năm mơn man của buổi tựu trường ;Tụi quờn thế nào được những cảm giỏc trongsang ấy…
* Tõm trạng của nhõn vật “tụi”
- Trờn đường đi học : + Con đường : Quen đi lại => thấy lạ =>thay đổi
+ Hành vi : Lội sụng, thả diều… => đi học
=> cú sự thay đổi
- Trờn sõn trường : + Cảm nhận về ngụi trường cao sạch, đẹphơn… lo sợ vẩn vớ
+ Cảm giỏc bở ngở, lung tỳng khi xếphàng vào lớp
Trang 11? Em hiểu thế nào là tớnh thống
nhất về chủ đề văn bản ?
? Tớnh thống nhất này thể hiện ở
cỏc phương diện nào ?
G/v : Việc đặt tờn cho văn bản
thể hiện ý đồ bộc lộ chủ đề Đối
vơids văn bản nghệ thuật thỡ đa
dạng hơn, cú khi lấy tờn nhõn vật
chớnh hoặc hỡnh tưọng trung tõm
* Tớnh thống nhất về chủ đề của văn bản thểhiện ở phương diện
+ Hỡnh thức : Biểu hiện ở nhan đề của văn bản+ Nội dung : Quan hệ giữa cỏc phần phải mạchlạc, gắn bú, lien kết chặt chẽ… , cỏc từ ngữ chitiết phải tập trung làm rừ chủ đề (ý kiến, cảmxỳc)
+ Đối tượng : Xoay quanh nhõn vật chớnh,nhõn vật trung tõm thể hiện ý đồ, tư tưởng củatỏc giả
Hoạt động 3 : Hướng dẫn luyện tập III Luyện tập
b, Chủ đề : Vẽ đẹp và ý nghĩa của rừng cọ quờ tụi
c, Chủ đề được thể hiện trong toàn văn bản : Qua nhan đề và cỏc ý cảu vănbản đều cú sự liờn kết, miờu tả hỡnh dỏng sự gắn bú của cõy cọ với tuổi thơ tỏcgiả, tỏc dụng của cõy cọ
* Chủ đề :
- Vẻ đẹp rừng cọ là vẻ đẹp của vựng sụng Thao
- Tỡnh yờu mến quờ nhà của người sụng Thao
d, Cỏc từ ngữ được lặp lại nhiều lần : Rừng cọ, lỏ cọ, cỏc ý lớn trong phầnthõn bài
- Miờu tả hỡnh dỏng cõy cọ
- Nờu lờn sự gắn bú mật thiết giữa cõy cọ với nhõn vật tụi
- Cỏc cụng dụng của cõy cọ đối với cuộc sống Bài tập 2 : H/s trao đổi theo nhúm
Nờn bỏ ý b, d vỡ lạc đề
Bài tập 3 : H/s thảo luận nhúm
Trang 12Nờn bỏ cõu c, h, viết lại cõu b : Con đường quen này bổng này dường như bổng trở nờn mới lạ
Hoạt động 4 : Hướng dẫn học ở nhà
Bài tập :
+ Hóy phõn tớch tớnh thống nhất của chủ đề trong văn bản “Cuộc chia tay của con bỳp bờ” Hóy nờu chủ đề của văn bản ấy
+ Cho chủ đề : Tỡnh cảm gắn bú của tuổi thơ đối với dũng sụng quờ
Hóy viết một văn bản biểu cảm ngắn theo chủ đề trờn Cần thể hiện tớnh thống nhất của chủ đề trong toàn văn bản
+ Soạn bài : “ Trong lòng mẹ” – Nguyên Hồng
* Rút kinh nghiệm :
Ngày 27 / 8 /2011 TUẦN 2
Tiết 5 – 6 :
Văn bản :
TRONG LÒNG MẸ
(Trớch tiểu thuyết tự thuật : Những ngày thơ ấu)
<Nguyờn Hồng>
I Mục tiờu cần đạt :
1 Kiến thức : - Đồng cảm với nổi đau tư tưởng, tỡnh yờu mónh liệt, nồng nàn của chỳ bộ Hồng đối với người mẹ đỏng thương được thể hiện qua ngũi bỳt hồi kớ - Tự truyện thấm đượm chất trữ tỡnh chõn thành và truyền cảm của tỏc giả
2 Kỹ năng: - Rốn kỹ năng phõn tớch nhõn vật, khỏi quỏt đặc tớnh chất qua lời núi, nột mặt, tõm trạng Phõn tớch cỏch kể truyện phối hợp nhuần nhuyễn với tả tõm trạng, cảm xỳc bằng lời văn thống thiết
- Hiểu khỏi niệm thể loại tự truyện hồi kớ
3.Kỹ năng sống: Suy nghĩ sáng tạo ,giao tiếp, xác định giá trị của bản thân
Trang 13II Chuẩn bị phương tiện và phương pháp:
1 Phương tiện : Bảng phụ
2 phương pháp : Phân tích, giảng bình., động não, thảo luận nhóm,viết sáng tạo
III Tổ chức hoạt động dạy học
Hoạt động 1 : Kiểm tra bài cũ
? Văn bản “Tụi đi học” được viết theo thể loại nào ? Đó dung phương thứcbiểu đạt nào ?
? Phõn tớch 3 hỡnh ảnh so sỏnh hay nhất trong bài
Hoạt động 2 : Giới thiệu bài
G/v gi i thi u : Nguy n H ng l m t trong nh ng nh v n cú m t th iới thiệu : Nguyờn Hồng là một trong những nhà văn cú một thời ệu : Nguyờn Hồng là một trong những nhà văn cú một thời ờn Hồng là một trong những nhà văn cú một thời ồng là một trong những nhà văn cú một thời à một trong những nhà văn cú một thời ột trong những nhà văn cú một thời ững nhà văn cú một thời à một trong những nhà văn cú một thời ăn cú một thời ột trong những nhà văn cú một thời ờn Hồng là một trong những nhà văn cú một thời
th u th t cay đắng, khốn khổ Những kỷ niệm ấy đó đựoc nhà văn viết lạing, kh n kh Nh ng k ni m y ó ốn khổ Những kỷ niệm ấy đó đựoc nhà văn viết lại ổ Những kỷ niệm ấy đó đựoc nhà văn viết lại ững nhà văn cú một thời ỷ niệm ấy đó đựoc nhà văn viết lại ệu : Nguyờn Hồng là một trong những nhà văn cú một thời đ đựoc nhà văn viết lạioc nh v n vi t l ià một trong những nhà văn cú một thời ăn cú một thời ết lại ại
v i“rung ới thiệu : Nguyờn Hồng là một trong những nhà văn cú một thời đột trong những nhà văn cú một thờing c c i m c a m t linh h n tr d i” trong t p ti u thuy t tựoc nhà văn viết lại đ ểm của một linh hồn trẻ dại” trong tập tiểu thuyết tự ủa một linh hồn trẻ dại” trong tập tiểu thuyết tự ột trong những nhà văn cú một thời ồng là một trong những nhà văn cú một thời ẻ dại” trong tập tiểu thuyết tự ại ểm của một linh hồn trẻ dại” trong tập tiểu thuyết tự ết lại ựoc nhà văn viết lạithu t “Nh ng ng y th u” K ni m v ngững nhà văn cú một thời à một trong những nhà văn cú một thời ỷ niệm ấy đó đựoc nhà văn viết lại ệu : Nguyờn Hồng là một trong những nhà văn cú một thời ề người mẹ đỏng thương qua cuộc trũ ườn Hồng là một trong những nhà văn cú một thờii m ẹ đỏng thương qua cuộc trũ đỏng thương qua cuộc trũng thư ng qua cu c trột trong những nhà văn cú một thời ũchuy n v i b c cu c g p g b t ng l m t trong nh ng truy n c m ệu : Nguyờn Hồng là một trong những nhà văn cú một thời ới thiệu : Nguyờn Hồng là một trong những nhà văn cú một thời à một trong những nhà văn cú một thời ụ cuộc gặp gỡ bất ngờ là một trong những truyện cảm động ột trong những nhà văn cú một thời ặp gỡ bất ngờ là một trong những truyện cảm động ỡ bất ngờ là một trong những truyện cảm động ờn Hồng là một trong những nhà văn cú một thời à một trong những nhà văn cú một thời ột trong những nhà văn cú một thời ững nhà văn cú một thời ệu : Nguyờn Hồng là một trong những nhà văn cú một thời ảm động đột trong những nhà văn cú một thờing
nh t
Hoạt động của thầy và trò
? Trỡnh bày hiểu biết của em về tỏc giả
Nguyờn Hồng
- Văn xuụi của ụng giàu chất trữ tỡnh
tập trung ca ngợi những người con
nghốo khổ với sự đồng cảm và yờu
thương sõu sắc
Chương nào cũng chứa đầy kỷ niệm
tuổi thơ và đầy nước mắt…
? Nêu vài nét về tác phẩm?
- G/v hướng dẫn cỏch đọc
- G/v đọc mẫu, 3 – 4 h/s đọc
- GV lưu ý học sinh một số từ khó
? Văn bản được viết theo thể loại nào ?
? Tỏc giả đó sử dụng phương thức biểu
đạt nào ?
? Nhõn vật chớnh là ai ? Quan hệ giữa
nhõn vật chớnh và tỏc giả cần được
hiểu như thế nào?
? Đoạn trớch được chia làm mấy phần?
Nội dung bài học
- Thời thơ ấu trải qua nhiều đắng cay dótrở thành nguồn cảm hứng cho cuốn tiểuthuyết - hồi kớ - tự truyện cảm động
“Những ngày thơ ấu” (1938 – 1940) Tỏcphẩm gồm 9 : Chương, “Trong lũng mẹ”
4 Bố cục : 2 đoạn Phần 1 : Từ đầu… người ta hỏi đến chứ
Trang 14Nội dung từng phần
? Chủ đề của đoạn trớch là gỡ?
? Cảnh ngộ của bộ Hồng được giải
thớch qua cõu văn nào?
Trong cuộc đối thoại, tõm địa của người
cụ hiện ra rất rừ nột qua lời núi, cử chỉ,
thỏi độ của bà Em hóy lần lượt liệt kờ
? Sau lời từ chối của bộ Hồng bà cụ lại
=> Cuộc đối thoại giữa người cụ cay đọc
và chỳ bộ Hồng, ý nghĩ cảm xỳc của chỳ
về người mẹ bất hạnhPhần 2 : Đoạn cũn lại
=> Cuộc gặp lại bất ngờ với người mẹ vàtỡnh yờu mónh liệt của chỳ bộ Hồng vớingười mẹ bất hạnh
5 Chủ đề : Tỡnh cảnh đỏng thương, nổiđau tư tưởng của nhõn vật chỳ bộ Hồng
và tỡnh yờu thương mónh liệt của chỳđối với người mẹ bất hạnh
II Phõn tớch văn bản
1, Tõm địa độc ỏc của nhõn vật người cụ
a, Hoàn cảnh thương tõm của chỳ bộHồng
- “Tụi bỏ cỏi khăn tang… băng đen”
=> mồ cụi cha, mẹ do nghốo tỳng phảitha phương cầu thực Hai an hem Hồngphải sống nhờ bà cụ ruột, khụng đựocthương yờu cũn bị hắt hủi
=> Cụ độc, đau khổ, luụn khao khỏt tỡnhthương người mẹ
b, Tõm địa độc ỏc của người cụ
- Cử chỉ cười hỏi : Mày… mày khụng?
=> tỏ vẻ quan tõm, nhưng vốn nhạy cảmnặng lòng yờu thương mẹ bộ Hồng đónhận ra ý nghĩ cay độc trong giọng núi vànột mặt khi cười rất kịch của cụ
- Cười “rất kịch” : Bộc lộ sự giả dối, ẩnchứa ý nghĩ khụng tốt đẹp gỡ?
- Giọng vẫn ngọt : “Sao lại khụng vào…trước”, đõu? => bỡnh thản, mỉa mai =>mắt long lanh nhỡn chỏu chằm chọc
=>người cụ vẫn tiếp tục đúng kịch, giảdối, đọc ỏc
- Dự chỏu cỳi đầu im lặng, khoộ mắt caycay => vỗ vai cười núi rằng : “Mày dạiquỏ… em bộ chứ” => bộc lộ sự ỏc ý =>
Trang 15hỏi gỡ? Nột mặt, thỏi độ thay đổi ra
sao? Điều đú thể hiện gỡ?
G/v bỡnh : Bà cụ muốn kộo đứa chỏu
đỏng thương vào một trũ chơi độc ỏc dó
man tớnh sẵn Dự đứa chỏu khúc mà
vẫn tấn cụng Cỏi cử chỉ liền vỗ vai…
mới gió dối, độc ỏc làm sao “Mày…”
cay nghiệt, độc địa, nhục mạ đứa bộ,
xoỏy vào nổi đau, khổ tõm của nú
? Điều đú đó làm rừ bản chất gỡ của
cụ?
? Đối lập với tõm trạng của người cụ,
tõm trạng người chỏu ở đõy ra sao?
G/v : Tỡnh cảnh tỳng quẫn, đúi rỏch
của người mẹ chỳ bộ được người cụ
miờu tả một cỏch tỉ mĩ với vẻ thớch thỳ
rừ rệt Cử chỉ vỗ vai, nhỡn vào mặt
chỏu đổi giọng ngiờm nghị của cụ thực
sự là thay đổi đấu phỏp tấn cụng Khi
đứa chỏu tức tưởi, phẫn uất bà ta mới tỏ
giọng ngậm ngựi sút thương đó mất
Đến đõy sự giả dối của người cụ đó
phơi bày toàn bộ
? Qua sự phõn tớch trờn em cú nhận xột
gỡ về nhõn vật người cụ?
? Tỏc giả đó xõy dựng người cụ với
tớnh cỏch như vậy trong văn bản cú ý
nghĩa gỡ?
GV bình: Càng nhận ra sự thõm độc
của người cụ, bộ Hồng càng đau đớn
uất hận, càng trào lờn cảm xỳc yờu
thương mónh liệt đối với người mẹ bất
hạnh của mỡnh
Trong cuộc gặp gỡ và trũ truyện với
bà cụ người đúng vai trũ đạo diễn
-diễn viờn cú hạnh, hoàn toàn chủ động,
=> Người cụ là người đàn bà lạnh lựng,độc ỏc, thõm hiểm Đú là một hỡnh ảnhmang ý nghĩa tố cỏo người sống tànnhẫn, khụ hộo cả tỡnh mỏu mũ ruột ràtrong xó hội thực dõn nữa phong kiến lỳcbấy giờ (sản phẩm của những định kiếnđối với phụ nữ xó hội lỳc bấy giờ)
2, Tỡnh yờu thương mónh liệt của bộ Hồng đối với người mẹ bất hạnh
a, Trong cuộc đối thoại với người cụ
Trang 16Tiếng gọi thoảng thốt, bối rối “Mẹ ơi !
Của bộ Hồng và giả thiết đặt ra” Nếu
người mẹ quay mặt ấy là người khỏc…
cảm giỏc gần với cỏi chết => phong
cỏch văn chương,cỏi sõu sắc, cỏi nồng
nhiệt riờng của Nguyờn Hồng
H/s đọc lại đoạn lại đoạn văn tả cảnh bộ
Hồng gặp mẹ
? Cử chỉ, hành động, tõm trạng của bộ
Hồng khi bất ngờ gặp mẹ được thể hiện
như thế nào? Hóy phõn tớch
- Nhắc đến mẹ => trớ úc : sống dậy hỡnhảnh mẹ với vẻ rầu rầu, hiền từ
- Từ : Cỳi đầu khụng đỏp => cười đỏp =>
sự thông minh, nhạy cảm, lòng tin yờumẹ… khụng muốn những rắp tõm tanhbẩn sõm phạm đến
- Đến : Lũng thất bại, khoộ mắt cay cay
=> rũng rũng => chan hoà đầm đỡa =>cười dài trong tiếng khúc => thể hiện sựkỡm nộn, nổi đau xút tức tưởi đang dõnglờn trong long
- Cuối cựng khi nghe cụ tươi cười kểtỡnh cảm tội nghiệp của mẹ mỡnh “Cụtụi chưa rứt lời, cổ họng tụi nghẹn ứ…
mà cắn, mà nhai, mà nghiến cho kỡ vụnmới thụi”
=> Chi tiết đầy ấn tượng, với cỏc hỡnhảnh động từ mạnh
= Bộc lộ tõm trạng đau đớn, uất ức cựcđiểm, lũng căm tức tột cựng của bộ Hồng
b, Cảm giỏc sung sướng cực điểm khi ởtrong lũng mẹ
- Tiếng gọi cuống quýt, mừng tủi, xút xađau đớn, hi vọng => thể hiện sự khỏtkhao tỡnh mẹ, gặp mẹ đang chỏy sụitrong tõm hồn non nớt của đứa trẻ mồcụi
- Hành động : Chạy đuổi theo chiếc xe
- Cử chỉ : Vội vó, bối dối, lập cập
- Hành động : Khúc oà => dỗi hờn, màhạnh phỳc, tức tưởi, mà món nguyện
Trang 17G/v bỡnh : Đoạn văn tả cảnh bộ Hồng
gặp mẹ trờn đường, được mẹ xốc nỏch
lờn xe và hạnh phỳc nằm trong long
mẹ, quờn hết những tủi hận, ưu phiền,
thoả nỗi mong nhớ bấy lõu là một đoạn
truyện đậm chất trữ tỡnh một bài ca
tuyệt vời về tỡnh mẹ con vừa gần gũi,
vừa thiờng liờng Những hành động vội
vó, cuống cuồng đuổi theo xe mẹ, thở
hồng hộc, rớu cả chõn, oà khúc nức
nở… nhịp văn gấp, vui mừng, hờn tủi
mà rất trẻ con nũng nịu, nhỏ bộ trước
tỡnh mẹ bao la
? Cảm giỏc của bộ Hồng khi ở trong
long mẹ được miờu tả như thế nào?
Hóy thử bỡnh chi tiết này?
Đoạn văn đó tạo ra một khụng gian của
ỏnh sang, mỏu sắc, của hương thơm
vừa lạ lung, vừa gần gũi, nú là một
hỡnh ảnh một thế giới đang bừng nở,
hồi sinh, một thế giới dịu dàng kỉ niệm
và ăm ắp tỡnh mẫu tử Bộ Hồng bồng
bềnh trụi trong cảm giỏc vui sướng, rạo
rực, khụng mảy may nghĩ ngợi… những
tủi cực vừa qua bị chỡm đi giữa dũng
cảm xỳc miờn man ấy => Đoạn cuối là
bài ca chõn thành về long yờu kớnh mẹ,
niềm sung sướng tự hào khi gặp lại mẹ
và là bài ca cảm động về tỡnh mẫu tử
thiờng liờng, bất diệt
? Qua các chi tiết trên em nhận thấy bé
Hồng là một chú bé như thế nào?
? Nội dung của đoạn trích này là gì?
* Cảm giỏc : Sung sướng vụ bờ , miờnman được nằm trong lũng mẹ: Giõy phỳtrạo rực, ấm ỏp, ờm dịu vụ cựng, khụngmảy may nghĩ ngợi gỡ… được cảm nhậnbằng tất cả cỏc giỏc quan, đặc biệt làkhứu giỏc => diễn tả bằng cảm hứng đặcbiệt say mờ, cựng những sung động tinh
tế
* Bộ Hồng : Rất đỏng thương, đỏng yờu,trong đau khổ vẫn dành cho người mẹmột cỏch đằm thắm trọn vẹn, là chỳ bộgiàu tỡnh cảm, giàu tự trọng
III Tổng kết :
1, Nội dung :
- Nổi đau xút, tủi cực của bộ Hồng trong
sự hắt hủi của họ hàng bờn nội (ngời cụ)
- Niềm hạnh phỳc sung sướng của bộHồng khi được sống “trong lũng mẹ” đú
là lũng kớnh yờu mẹ, long tự hào sungsướng, tỡnh mẫu tử bất diệt
2, Nghệ thuật :
- Phối hợp phương thức miờu tả, tự sự,biểu cảm
Trang 18? Nét đặc sắc về nghệ thuật của đoạn
trích?
Qua đoạn trớch này em cảm nhận được
gỡ về nhõn vật bộ Hồng?
- Cỏc hỡnh ảnh, so sỏnh thể hiện tõmtrạng, gõy ấn tượng gợi cảm
- Lời văn : Mượt mà, mơn man, dào dạt
Hoạt động 3 : Hướng dẫn học ở nhà
1, Làm bài tập số 3, 5 sgk
2, ? Vỡ sao xếp “Tụi đi học” và “trong lũng mẹ” là hồi kớ - tự truyện (Tỏc giả kể lại thời ấu thơ của mỡnh một cỏch chõn thực)
? Vỡ sao núi, “Trong lũng mẹ” mang đậm yếu tố trữ tỡnh
3, Soạn tiếp bài tiếp theo : Trường từ vựng
* Rút kinh nghiệm :
2 Kỹ năng : - Rốn kỹ năng lập trường từ vựng trong núi và viết
3 Kỹ năng sống : Ra quyết định, giao tiếp
II Chuẩn bị phương tiện và phương pháp:
3 Phương tiện :Bảng phụ
4 Phương pháp: Phân tích và rèn luyện theo mẫu.
III Tổ chức cỏc hoạt động dạy - học trờn lớp
HĐ1* ổn định lớp, kiểm tra bài cũ:
Thế nào là từ ngữ nghĩa rộng, từ ngữ nghĩa hẹp? Cho vớ dụ
H 2* B i m i Đ2* Bài mới à một trong những nhà văn cú một thời ới thiệu : Nguyờn Hồng là một trong những nhà văn cú một thời
Hoạt động của thầy và trò
- G/v chộp đoạn văn trong sgk vào
Trang 19? Nột chung của nghĩa của nhúm từ
trờn là gỡ?
G/v : Tập hợp cỏc từ mặt, mắt…
đều nằm trong một trường từ vựng
cú chung một nột nghĩa, là chỉ bộ
phận cơ thể con người
? Vậy nếu tập hợp cỏc từ in đậm ấy
? Do hiện tượng nhiều nghió, một
từ cú thể thuộc nhiều trường từ
vựng khac nhau khụng ? Cho vớ dụ
- Hs đọc vd d ( Sgk)
? Tỏc dụng của chuyển trưũng từ
vựng trong thơ văn và trong cuộc
sống hàng ngày ? Cho vớ dụ ?
+ Nột chung về nghĩa : Chỉ bộ phậncủa cơ thể con người
=> Cỏc từ trong một trường từ vựng(“mắt”) cú thể khỏc nhau về từ loại
=> Một từ nhiều nghĩa cú thể thuộcnhiều trường từ vựng khỏc nhau
Vớ dụ : từ ngọt thuộc :
- Trường mựi vị : chỏt, thơm
- Trường õm thanh : the thộ, ờm dịu
- Trường thời tiết : hanh ẩm…
=> Tỏc dụng của cỏch chuyển từ vựngtrong thơ văn làm tăng sức gợi cảm
VD : Trường từ vựng về người chuyển
Trang 20Bài 3 : Cỏc từ in đậm thuộc từ vựng “thỏi độ”
Bài 4 : Khứu giỏc : mũi, thơm, điếc, thớnh
Thớnh giỏc : tai, nghe, điếc, rừ, thớnh
Bài 5 :
* Từ lưới :
- Trường dụng cụ đỏnh bắt thuy sản : lưới, nơm…
- Trường đồ dung cho bộ đội : Lưới, vừng, tăng, bạt
- Trường hoạt động săn bắt : Lưới, bẫy, bắn…
* Từ lạnh :
Trang 21- Trường thời tiết : lạnh, núng ấm…
- Tớnh chất của thực phẩm : đồ lạnh, núng
- Tớnh chất tõm lý của con người : lạnh lung, lạnh nhạt, ấm ỏp
- Bệnh lớ : cảm lạnh …
* Tấn cụng :
- Trường chiến thuật quõn sự : phũng ngự, phũng thủ, phản cụng, tấn cụng
- Trường chiến thuật thể thao :
- Trường chiến thuật hành động :
Bài tõp 6 : Những từ in đậm chuyển từ trường quõn sự sang trường ngụn ngữ Bài tập 7 : G/v chuẩn bị sẵn 2 cõu văn mẫu
-Tiết 8 : BỐ CỤC VĂN BẢN.
I Mục tiờu cần đạt :
1Kiến thức:
- Nắm được bố cục văn bản, đặc biệt là cỏch sắp xếp trong phần thõn bài
- Biết xõy dựng bố cục mạch lạc, phự hợp với đối tượng và đối tượng và nhận thứccần đọc
2 Kỹ năng:
- Rốn luyện kỹ năng xõy dựng bố cục văn bản núi, viết
3 Kỹ năng sống : Ra quyết định, giao tiếp
II Chuẩn bị phương tiện và phương pháp:
1.Phương tiện :Bảng phụ
2.Phương pháp: Phân tích và rèn luyện theo mẫu
III Tổ chức cỏc hoạt động dạy học :
7
Hoạt động của h/s
(Dưới sự hướng dẫn của g/v)
* Văn bản : “Người thầy…trong”
? Văn bản trờn cú thể chia làm mấy
phần? Chỉ ra cỏc phần đú?
? Cho biết nhiệm vụ từng phần trong
văn bản
Kết quả cần đạt của cỏc hoạt động
(Nội dung bài học)
I Bố cục của văn bản
* Ví dụ ( Sgk)
- Văn bản gồm 3 phần + Từ đầu… danh lợi : giới thiệu ụngChu Văn An => nờu ra chủ đề
+ Tiếp theo… vào thăm : Cụng lao, uytớn, tớnh cỏch của ụng? => Trỡnh bàynội dung chủ yếu làm rừ chủ định
Trang 22? Phõn tớch mối quan hệ từng phần
trong văn bản?
? Từ đú em hóy cho biết :
- Bố cục của văn bản gồm mấy phần
? Qua việc tỡm hiểu cỏc cõu hỏi trờn
em hóy cho biết :
? Việc sắp xếp tổ chức nội dung ở phần
+ Phần cũn lại : Tỡnh cảm của mọingười đối với ụng Chu Văn An => tổngkết chủ đề văn bản
* Mối quan hệ giữa cỏc phần trongvăn bản
- Cỏc phần cú chức năng nhiệm vụriờng nhưng luụn gắn bú chặt chẽ vớinhau
- Cỏc phần đều tập trung làm rừ chủ đề của văn bản “Người thầy đạo cao đức trọng”
* Ghi nhớ : sgk (1, 2)
II Cỏch bố trớ, sắp xếp nội dung phần thõn bài cảu văn bản
* Cỏch sắp xếp nội dung phần thõn bài
- Sắp xếp theo thứ tự hồi tưởng những
kỷ niệm về buổi tịu trường đầu tiờn của tỏc giả
- Cảm xỳc được sắp xếp theo thứ tự thờigian – khụng gian : Trờn đường tớitrường => khi vào lớp học, theo sự liờntưởng, so sỏnh, đối chiếu những suynghĩ và hồi ức và hiện tại
* Diễn biến tõm trạng bộ Hồng trongđoạn trớch “Trong lũng mẹ”
- Tỡnh thương mẹ và thỏi độ căm ghộtcực độ những cổ tục đó đày đoạ mẹmỡnh của bộ Hồng khi nghe bà cụ cốtỡnh bịa truyện núi xấu mẹ em
- Niềm vui sướng cực độ của bộ Hồngkhi được ở trong lũng mẹ
* Trỡnh tự miờu tả :
- Khụng gian (tả cảnh)
- Chỉnh thể - bộ phận (tả người, con vật)
- Tỡnh cảm - cảm xỳc (tả người)
* Hai nhúm tả sự việc về Chu Văn An
- Chu Văn An là người tài cao
Trang 23thõn bài tuỳ thuộc vào những yếu tố
b, Trỡnh bày theo thứ tự thời gian : Vềchiều, lỳc hoàng hụn
c, Hai luận cứ được sắp xếp theo tầmquan trọng của chỳng đối với luận điểmcần chứng minh
Hoạt động 4 : Hướng dẫn học ở nhà
- Làm bài tập 2 – 3 - Học thuộc bài
- Chuẩn bị bài học tiếp theo : Tức nước vỡ bờ
* Rút kinh nghiệm :
Trang 24
Ngày 22/8/ 2009
tuần 2 Tiết 5 – 6 :
1 Kiến thức : - Đồng cảm với nổi đau tư tưởng, tỡnh yờu mónh liệt, nồng
nàn của chỳ bộ Hồng đối với người mẹ đỏng thương được thể hiện qua ngũi
bỳt hồi kớ - Tự truyện thấm đượm chất trữ tỡnh chõn thành và truyền cảm của
tỏc giả
2 Kỹ năng: - Rốn kỹ năng phõn tớch nhõn vật, khỏi quỏt đặc tớnh chất qua lời
núi, nột mặt, tõm trạng Phõn tớch cỏch kể truyện phối hợp nhuần nhuyễn với
tả tõm trạng, cảm xỳc bằng lời văn thống thiết
- Hiểu khỏi niệm thể loại tự truyện hồi kớ
II Chuẩn bị ph ơng tiện và ph ơng pháp:
1 Ph ơng tiện : Bảng phụ
2 ph ơng pháp : Phân tích, giảng bình
III Tổ chức hoạt động dạy học
Hoạt động 1 : Kiểm tra bài cũ
? Văn bản “Tụi đi học” được viết theo thể loại nào ? Đó dung phương
thức biểu đạt nào ?
? Phõn tớch 3 hỡnh ảnh so sỏnh hay nhất trong bài
Hoạt động 2 : Giới thiệu bài
G/v giới thiệu : Nguyờn Hồng là một trong những nhà văn cú một
thời thơ ấu thật cay đắng, khốn khổ Những kỷ niệm ấy đó đựoc nhà văn viết
lại với“rung động cực điểm của một linh hồn trẻ dại” trong tập tiểu thuyết tự
thuật “Những ngày thơ ấu” Kỷ niệm về người mẹ đỏng thương qua cuộc trũ
chuyện với bà cụ cuộc gặp gỡ bất ngờ là một trong những truyện cảm động
nhất
Hoạt động của thầy và trò
? Trỡnh bày hiểu biết của em về tỏc
giả Nguyờn Hồng
- Văn xuụi của ụng giàu chất trữ
tỡnh tập trung ca ngợi những người
con nghốo khổ với sự đồng cảm và
Nội dung bài học
I Tỡm hiểu chung:
1 Vài nét về tác giả, tác phẩm :
a, Tỏc giả : Nguyờn Hồng (1918 – 1982)
- Tờn khai sinh là Nguyễn Nguyờn Hồng Quờ ở Nam Định
- ễng là một trong những nhà văn lớn yờu thương sừu sắc của văn học Việt Nam hiện đại
- Tỏc phẩm nổi tiếng : Tiểu thuyết Bỉ Vỏ,Cửa biển, Những ngày thơ ấu… viết về
Trang 25Chương nào cũng chứa đầy kỷ niệm
tuổi thơ và đầy nước mắt…
? Nêu vài nét về tác phẩm?
- G/v hướng dẫn cỏch đọc
- G/v đọc mẫu, 3 – 4 h/s đọc
- GV lưu ý học sinh một số từ khó
? Văn bản được viết theo thể loại nào ?
? Tỏc giả đó sử dụng phương thức biểu
đạt nào ?
? Nhõn vật chớnh là ai ? Quan hệ giữa
nhõn vật chớnh và tỏc giả cần được
hiểu như thế nào?
? Đoạn trớch được chia làm mấy phần?
Nội dung từng phần
? Chủ đề của đoạn trớch là gỡ?
? Cảnh ngộ của bộ Hồng được giải
thớch qua cõu văn nào?
“Những ngày thơ ấu” (1938 – 1940) Tỏcphẩm gồm 9 : Chương, “Trong lũng mẹ”
4 Bố cục : 2 đoạn Phần 1 : Từ đầu… người ta hỏi đến chứ
=> Cuộc đối thoại giữa người cụ cay đọc
và chỳ bộ Hồng, ý nghĩ cảm xỳc của chỳ
về người mẹ bất hạnhPhần 2 : Đoạn cũn lại
=> Cuộc gặp lại bất ngờ với người mẹ vàtỡnh yờu mónh liệt của chỳ bộ Hồng vớingười mẹ bất hạnh
5 Chủ đề : Tỡnh cảnh đỏng thương, nổiđau tư tưởng của nhõn vật chỳ bộ Hồng
và tỡnh yờu thương mónh liệt của chỳđối với người mẹ bất hạnh
II Phõn tớch văn bản
1, Tõm địa độc ỏc của nhõn vật người cụ
a, Hoàn cảnh thương tõm của chỳ bộHồng
- “Tụi bỏ cỏi khăn tang… băng đen”
=> mồ cụi cha, mẹ do nghốo tỳng phảitha phương cầu thực Hai an hem Hồngphải sống nhờ bà cụ ruột, khụng đựocthương yờu cũn bị hắt hủi
=> Cụ độc, đau khổ, luụn khao khỏt tỡnh
Trang 26? Cảnh ngộ ấy tạo nờn thõn phận bộ
Hồng như thế nào?
G/v giải thớch sự xuất hiện nhõn vật
người cụ
Trong cuộc đối thoại, tõm địa của người
cụ hiện ra rất rừ nột qua lời núi, cử chỉ,
thỏi độ của bà Em hóy lần lượt liệt kờ
? Sau lời từ chối của bộ Hồng bà cụ lại
hỏi gỡ? Nột mặt, thỏi độ thay đổi ra
sao? Điều đú thể hiện gỡ?
G/v bỡnh : Bà cụ muốn kộo đứa chỏu
đỏng thương vào một trũ chơi độc ỏc dó
man tớnh sẵn Dự đứa chỏu khúc mà
vẫn tấn cụng Cỏi cử chỉ liền vỗ vai…
mới gió dối, độc ỏc làm sao “Mày…”
cay nghiệt, độc địa, nhục mạ đứa bộ,
xoỏy vào nổi đau, khổ tõm của nú
? Điều đú đó làm rừ bản chất gỡ của
cụ?
? Đối lập với tõm trạng của người cụ,
tõm trạng người chỏu ở đõy ra sao?
G/v : Tỡnh cảnh tỳng quẫn, đúi rỏch
của người mẹ chỳ bộ được người cụ
thương người mẹ
b, Tõm địa độc ỏc của người cụ
- Cử chỉ cười hỏi : Mày… mày khụng?
=> tỏ vẻ quan tõm, nhưng vốn nhạy cảmnặng lòng yờu thương mẹ bộ Hồng đónhận ra ý nghĩ cay độc trong giọng núi vànột mặt khi cười rất kịch của cụ
- Cười “rất kịch” : Bộc lộ sự giả dối, ẩnchứa ý nghĩ khụng tốt đẹp gỡ?
- Giọng vẫn ngọt : “Sao lại khụng vào…trước”, đõu? => bỡnh thản, mỉa mai =>mắt long lanh nhỡn chỏu chằm chọc
=>ngời cụ vẫn tiếp tục đúng kịch, giảdối, đọc ỏc
- Dự chỏu cỳi đầu im lặng, khoộ mắt caycay => vỗ vai cười núi rằng : “Mày dạiquỏ… em bộ chứ” => bộc lộ sự ỏc ý =>chõm chọc, nhục mạ, độc địa… đứa bộ
tự trọng, ngõy thơ bằng cỏch xoỏy vàonổi khổ tõm của nú
- Khi bộ Hồng nức nở… rồi “cười dàitrong tiếng khúc thỡ bà cụ vẫn tươi cười
kể chuyện bà chị dõu mỡnh…”
=> Sự lạnh lùng vụ cảm sắc lạnh đến ghờrợn người của người cụ, đối lập với tõmtrạng đau đớn, xút xa như bị gai cào,muối sỏt của đứa chỏu
Trang 27miờu tả một cỏch tỉ mĩ với vẻ thớch thỳ
rừ rệt Cử chỉ vỗ vai, nhỡn vào mặt
chỏu đổi giọng ngiờm nghị của cụ thực
sự là thay đổi đấu phỏp tấn cụng Khi
đứa chỏu tức tưởi, phẫn uất bà ta mới tỏ
giọng ngậm ngựi sút thương đó mất
Đến đõy sự giả dối của người cụ đó
phơi bày toàn bộ
? Qua sự phõn tớch trờn em cú nhận xột
gỡ về nhõn vật người cụ?
? Tỏc giả đó xõy dựng người cụ với
tớnh cỏch như vậy trong văn bản cú ý
nghĩa gỡ?
GV bình: Càng nhận ra sự thõm độc
của người cụ, bộ Hồng càng đau đớn
uất hận, càng trào lờn cảm xỳc yờu
thương mónh liệt đối với người mẹ bất
hạnh của mỡnh
Trong cuộc gặp gỡ và trũ truyện với
bà cụ người đúng vai trũ đạo diễn
-diễn viờn cú hạnh, hoàn toàn chủ động,
2, Tỡnh yờu thương mónh liệt của bộ Hồng đối với người mẹ bất hạnh
a, Trong cuộc đối thoại với người cụ
- Nhắc đến mẹ => trớ úc : sống dậy hỡnhảnh mẹ với vẻ rầu rầu, hiền từ
- Từ : Cỳi đầu khụng đỏp => cười đỏp =>
sự thông minh, nhạy cảm, lòng tin yờumẹ… khụng muốn những rắp tõm tanhbẩn sõm phạm đến
- Đến : Lũng thất bại, khoộ mắt cay cay
=> rũng rũng => chan hoà đầm đỡa =>cười dài trong tiếng khúc => thể hiện sựkỡm nộn, nổi đau xút tức tưởi đang dõnglờn trong long
- Cuối cựng khi nghe cụ tươi cười kểtỡnh cảm tội nghiệp của mẹ mỡnh “Cụtụi chưa rứt lời, cổ họng tụi nghẹn ứ…
mà cắn, mà nhai, mà nghiến cho kỡ vụnmới thụi”
=> Chi tiết đầy ấn tượng, với cỏc hỡnh
Trang 28Tiếng gọi thoảng thốt, bối rối “Mẹ ơi !
Của bộ Hồng và giả thiết đặt ra” Nếu
người mẹ quay mặt ấy là người khỏc…
cảm giỏc gần với cỏi chết => phong
cỏch văn chương,cỏi sõu sắc, cỏi nồng
nhiệt riờng của Nguyờn Hồng
H/s đọc lại đoạn lại đoạn văn tả cảnh bộ
mẹ, quờn hết những tủi hận, ưu phiền,
thoả nỗi mong nhớ bấy lõu là một đoạn
truyện đậm chất trữ tỡnh một bài ca
tuyệt vời về tỡnh mẹ con vừa gần gũi,
vừa thiờng liờng Những hành động vội
vó, cuống cuồng đuổi theo xe mẹ, thở
hồng hộc, rớu cả chõn, oà khúc nức
nở… nhịp văn gấp, vui mừng, hờn tủi
mà rất trẻ con nũng nịu, nhỏ bộ trước
tỡnh mẹ bao la
? Cảm giỏc của bộ Hồng khi ở trong
long mẹ được miờu tả như thế nào?
Hóy thử bỡnh chi tiết này?
Đoạn văn đó tạo ra một khụng gian của
ỏnh sang, mỏu sắc, của hương thơm
vừa lạ lung, vừa gần gũi, nú là một
ảnh động từ mạnh
= Bộc lộ tõm trạng đau đớn, uất ức cựcđiểm, lũng căm tức tột cựng của bộ Hồng
b, Cảm giỏc sung sướng cực điểm khi ởtrong lũng mẹ
- Tiếng gọi cuống quýt, mừng tủi, xút xađau đớn, hi vọng => thể hiện sự khỏtkhao tỡnh mẹ, gặp mẹ đang chỏy sụitrong tõm hồn non nớt của đứa trẻ mồcụi
- Hành động : Chạy đuổi theo chiếc xe
- Cử chỉ : Vội vó, bối dối, lập cập
- Hành động : Khúc oà => dỗi hờn, màhạnh phỳc, tức tưởi, mà món nguyện
* Cảm giỏc : Sung sướng vụ bờ , miờnman được nằm trong lũng mẹ: Giõy phỳtrạo rực, ấm ỏp, ờm dịu vụ cựng, khụngmảy may nghĩ ngợi gỡ… được cảm nhậnbằng tất cả cỏc giỏc quan, đặc biệt làkhứu giỏc => diễn tả bằng cảm hứng đặc
Trang 29hỡnh ảnh một thế giới đang bừng nở,
hồi sinh, một thế giới dịu dàng kỉ niệm
và ăm ắp tỡnh mẫu tử Bộ Hồng bồng
bềnh trụi trong cảm giỏc vui sướng, rạo
rực, khụng mảy may nghĩ ngợi… những
tủi cực vừa qua bị chỡm đi giữa dũng
cảm xỳc miờn man ấy => Đoạn cuối là
bài ca chõn thành về long yờu kớnh mẹ,
niềm sung sướng tự hào khi gặp lại mẹ
và là bài ca cảm động về tỡnh mẫu tử
thiờng liờng, bất diệt
? Qua các chi tiết trên em nhận thấy bé
Hồng là một chú bé như thế nào?
? Nội dung của đoạn trích này là gì?
? Nét đặc sắc về nghệ thuật của đoạn
III Tổng kết :
1, Nội dung :
- Nổi đau xút, tủi cực của bộ Hồng trong
sự hắt hủi của họ hàng bờn nội (ngời cụ)
- Niềm hạnh phỳc sung sướng của bộHồng khi được sống “trong lũng mẹ” đú
là lũng kớnh yờu mẹ, long tự hào sungsướng, tỡnh mẫu tử bất diệt
2, Nghệ thuật :
- Phối hợp phương thức miờu tả, tự sự,biểu cảm
- Cỏc hỡnh ảnh, so sỏnh thể hiện tõmtrạng, gõy ấn tượng gợi cảm
- Lời văn : Mượt mà, mơn man, dào dạt
Hoạt động 3 : Hướng dẫn học ở nhà
1, Làm bài tập số 3, 5 sgk
2, ? Vỡ sao xếp “Tụi đi học” và “trong lũng mẹ” là hồi kớ - tự truyện (Tỏcgiả kể lại thời ấu thơ của mỡnh một cỏch chõn thực)
? Vỡ sao núi, “Trong lũng mẹ” mang đạm yếu tố trữ tỡnh
3, Soạn tiếp bài tiếp theo : Trường từ vựng
Trang 302 Kỹ năng : - Rốn kỹ năng lập trường từ vựng trong núi và viết
II Chuẩn bị phương tiện và phương pháp:
5 Phương tiện :Bảng phụ
6 Phương pháp: Phân tích và rèn luyện theo mẫu.
III Tổ chức cỏc hoạt động dạy - học trờn lớp
HĐ1* ổn định lớp, kiểm tra bài cũ:
Thế nào là từ ngữ nghĩa rộng, từ ngữ nghĩa hẹp? Cho vớ dụ
H 2* B i m i Đ2* Bài mới à một trong những nhà văn cú một thời ới thiệu : Nguyờn Hồng là một trong những nhà văn cú một thời
Hoạt động của thầy và trò
- G/v chộp đoạn văn trong sgk vào
phận cơ thể con người
? Vậy nếu tập hợp cỏc từ in đậm ấy
Trang 31? Do hiện tượng nhiều nghió, một
từ cú thể thuộc nhiều trường từ
vựng khac nhau khụng ? Cho vớ dụ
- Hs đọc vd d ( Sgk)
? Tỏc dụng của chuyển trưũng từ
vựng trong thơ văn và trong cuộc
=> Cỏc từ trong một trường từ vựng(“mắt”) cú thể khỏc nhau về từ loại
=> Một từ nhiều nghĩa cú thể thuộcnhiều trường từ vựng khỏc nhau
Vớ dụ : từ ngọt thuộc :
- Trường mựi vị : chỏt, thơm
- Trường õm thanh : the thộ, ờm dịu
- Trường thời tiết : hanh ẩm…
=> Tỏc dụng của cỏch chuyển từ vựngtrong thơ văn làm tăng sức gợi cảm
VD : Trường từ vựng về người chuyểnsang trường từ vựng về động vật
- Suy nghĩ của con người : Tưởng,ngỡ, nghĩ…
- Hành động của người : Mừng, vui,đún…
- Xưng hụ của người : Cụ, cậu, tớ
* Phõn biệt trường từ vựng và cấp
độ khỏi quỏt của từ ngữ
a, Trường từ vựng là tập hợp những từ
cú ớt nhất một nột chung về nghĩa,trong đú cỏc từ cú thể khỏc nhau về từloại
Trang 32Bàn (nghĩa rộng) : Bàn gỗ (hẹp) => DT
Bài 3 : Cỏc từ in đậm thuộc từ vựng “thỏi độ”
Bài 4 : Khứu giỏc : mũi, thơm, điếc, thớnh
Thớnh giỏc : tai, nghe, điếc, rừ, thớnh
Bài 5 :
* Từ lưới :
- Trường dụng cụ đỏnh bắt thuy sản : lưới, nơm…
- Trường đồ dung cho bộ đội : Lưới, vừng, tăng, bạt
- Trường hoạt động săn bắt : Lưới, bẫy, bắn…
- Trường chiến thuật quõn sự : phũng ngự, phũng thủ, phản cụng, tấn cụng
- Trường chiến thuật thể thao :
- Trường chiến thuật hành động :
Bài tõp 6 : Những từ in đậm chuyển từ trường quõn sự sang trường ngụn ngữ Bài tập 7 : G/v chuẩn bị sẵn 2 cõu văn mẫu
Trang 33- Biết xõy dựng bố cục mạch lạc, phự hợp với đối tượng và đối tượng và nhận thứccần đọc
2 Kỹ năng:
- Rốn luyện kỹ năng xõy dựng bố cục văn bản núi, viế
II Chuẩn bị phương tiện và phương pháp:
1.Phương tiện :Bảng phụ
2.Phương pháp: Phân tích và rèn luyện theo mẫu
III Tổ chức cỏc hoạt động dạy học :
7
Hoạt động của h/s
(Dưới sự hướng dẫn của g/v)
* Văn bản : “Người thầy…trong”
? Văn bản trờn cú thể chia làm mấy
? Từ đú em hóy cho biết :
- Bố cục của văn bản gồm mấy phần
? Cỏc sự kiện ấy được sắp xếp như thế
Kết quả cần đạt của cỏc hoạt động (Nội dung bài học)
I Bố cục của văn bản
* Ví dụ ( Sgk)
- Văn bản gồm 3 phần + Từ đầu… danh lợi : giới thiệu ụngChu Văn An => nờu ra chủ đề
+ Tiếp theo… vào thăm : Cụng lao, uytớn, tớnh cỏch của ụng? => Trỡnh bàynội dung chủ yếu làm rừ chủ định
+ Phần cũn lại : Tỡnh cảm của mọingười đối với ụng Chu Văn An => tổngkết chủ đề văn bản
* Mối quan hệ giữa cỏc phần trongvăn bản
- Cỏc phần cú chức năng nhiệm vụriờng nhưng luụn gắn bú chặt chẽ vớinhau
- Cỏc phần đều tập trung làm rừ chủ đềcủa văn bản “Người thầy đạo cao đứctrọng”
* Ghi nhớ : sgk (1, 2)
II Cỏch bố trớ, sắp xếp nội dung phần thõn bài cảu văn bản
* Cỏch sắp xếp nội dung phần thõn bài
- Sắp xếp theo thứ tự hồi tưởng những
kỷ niệm về buổi tịu trường đầu tiờn củatỏc giả
Trang 34H/s thảo luận, phỏt biểu, nhận xột
G/v tập hợp ý kiến đỳng chiếu lờn mỏy
Đại diện cỏc nhúm trả lời, và nhận xột
G/v đưa ra kết luận lờn mỏy chiếu
? Qua việc tỡm hiểu cỏc cõu hỏi trờn
em hóy cho biết :
? Việc sắp xếp tổ chức nội dung ở phần
thõn bài tuỳ thuộc vào những yếu tố
* Diễn biến tõm trạng bộ Hồng trongđoạn trớch “Trong lũng mẹ”
- Tỡnh thương mẹ và thỏi độ căm ghộtcực độ những cổ tục đó đày đoạ mẹmỡnh của bộ Hồng khi nghe bà cụ cốtỡnh bịa truyện núi xấu mẹ em
- Niềm vui sướng cực độ của bộ Hồngkhi được ở trong lũng mẹ
* Trỡnh tự miờu tả :
- Khụng gian (tả cảnh)
- Chỉnh thể - bộ phận (tả người, con vật)
- Tỡnh cảm - cảm xỳc (tả người)
* Hai nhúm tả sự việc về Chu Văn An
- Chu Văn An là người tài cao
- Chu Văn An là người đạo đức, đượchọc trũ kớnh trọng
*Ghi nhớ : sgk
III Luyện tập
a, Trỡnh bày theo thứ tự khụng gian: Nhỡn xa - đến gần - đến tận nơi – đi xadần
b, Trỡnh bày theo thứ tự thời gian : Vềchiều, lỳc hoàng hụn
c, Hai luận cứ được sắp xếp theo tầmquan trọng của chỳng đối với luận điểmcần chứng minh
Hoạt động 4 : Hướng dẫn học ở nhà
- Làm bài tập 2 – 3 - Học thuộc bài
- Chuẩn bị bài học tiếp theo : Tức nước vỡ bờ
Ngày 30/8/2009
TUẦN 3
Tiết 9: Văn bản : TỨC NƯỚC VỠ BỜ.
(Trớch: Tắt đốn)
Trang 35<Ngụ Tất Tố>
I Mục tiờu cần đạt :
1 Kiến thức : Qua đoạn trớch thấy được bộ mặt tàn ỏc bất nhõn của chế độ xó hộiđương thời và tỡnh cảm đau thương của người nhõn dõn cựng khổ trong xó hội ấy,cảm nhận được cỏi quy luật của hiện thực : Cú ỏp bức cú đấu tranh, thấy được vẻđẹp tõm hồn và sức sống tiềm tang của người phụ nữ nụng dõn
2 Kỹ năng : Thấy được những nột đặc sắc trong nghệ thuật viết truyện của tỏc giả
II Chuẩn bị phương tiện và phương pháp:
1 Phương tiện : Bảng phụ
2 phương pháp : Phân tích, giảng bình
III Tổ chức cỏc hoạt động dạy học
* Kiểm tra bài cũ
? Qua đoạn trớch “Trong long mẹ” của Nguyờn Hồng, em hóy nờu cảm nhậncủa em ?
* Giới thiệu bài
Nguyờn Hồng, Ngụ Tất Tố, Nam Cao là những cõy bỳt xuất sắc của nền vănhọc hiện thực phong phỳ ở nước ta giai đoạn 30 – 45 Những tỏc phẩm của họ đềulấy đề tài về con người và cuộc sống xó hội đương thời, đi sõu vào miờu tả số phậncực khổ của những con người bị vựi dập và đều chan chứa tư tưởng nhõn đạo Hụmtrước cỏc em đó được học về Nguyờn Hồng, hụm nay cụ sẽ giới thiệu cho cỏc em
về tỏc giả Ngụ Tất Tố với tỏc phẩm “Tắt đốn” và đoạn trớch “Tức nước vở bờ”
- Là nhà văn của nụng dõn, chuyờn viết
về nụng thụn và phụ nữ
B, Tác phẩm : * “Tắt đốn” (1937) làmột bức tranh thu nhỏ của nụng thụnViệt Nam trước cỏch mạng, đồng thời làbản ỏn đanh thộp đối với xó hội phongkiến thực dõn tàn bạo ăn thịt người Bờncạnh đú tỏc phẩm cũn cú giỏ trị nhõnđạo với việc xõy dựng thành cụng nhõnvật chị Dậu - một hỡnh tượng chõn thựcđẹp đẽ về người phụ nữ nụng thụn với
Trang 36của đoạn trớch là ai?
? Theo em hỡnh ảnh chị Dậu được khắc
hoạ rừ nột nhất ở sự việc nào?
? Xác định thể loại văn bản?
Theo dừi phần túm tắt cốt truyện và nội
dung đoạn trớch cho biết :
? Chị Dậu chăm súc anh Dậu trong
hoàn cảnh nào?
những phẩm chất tốt đẹp Cần cự, tầntảo, giàu long thương người, dũng cảmchống lại bọn cường hào ỏp bức
* “Tức nước vở bờ” : Chương 18, củatỏc phẩm => được đỏnh giỏ là một trongnhững đoạn trớch tiờu biểu cho chủ đềcủa tỏc phẩm
2, Đọc , giải thích từ khó :
- Sưu cũn gọi là thuế thõn-thuế đinh
=> Là thuế nộp bằng tiền, đỏnh vàothõn thể, mạng sống của người đàn ụng
từ 18 tuổi trở lờn hang năm phải nộpcho nhà nước phong kiến thực dõn Sưu
là một hỡnh thức thuế vụ lý, vụ nhõnđạo nhất trong xó hội Việt Nam thờiPhỏp thuộc vỡ nú coi con người nhưxỳc vật, hang hoỏ Bởi vậy ngay saucỏch mạng thỏng 8 thành cụng Bỏc Hồ
đó kớ xỏc lệnh xoỏ bỏ vĩnh viễn thuếthõn
* Thõu túm được :
- Cỏc phần nội dung lien quan trong vănbản : Chị Dậu bị ỏp bức, cựng quẫn,buộc phải phản ứng chống lại cai lệ vàngười nhà Lý trưởng
- Thể hiện đỳng tư tưởng của văn bản :
Trang 37? Hoàn cảnh này cho thấy chị Dậu đang
ở tỡnh thế nào?
? Chị Dậu chăm súc anh Dậu ra sao?
? Hóy hỡnh dung về chị Dậu từ những
lời núi đú?
? Từ hoàn cảnh nhà chị Dậu
(Chỉ cú bỏt gạo hàng xúm cho để chăm
súc anh Dậu bị ốm yếu, bị hành hạ giữa
vụ sưu thuế) gợi cho em suy nghĩ gỡ về
tỡnh cảnh của người nhõn dõn nghốo
trong xó hội cũ và phẩm chất tốt đẹp
của họ?
- Khi kể về sự việc chị Dậu chăm súc
chồng giữa vị sưu thuế, tỏc giả đó dung
biện phỏp nghệ thuật gì ?
? Em hóy chỉ ra phộp tương phản này?
? Nờu tỏc dụng của biện phỏp nghệ
thuật đú?
G/v chuyển ý :
Cảnh buổi sáng ở nhà chị Dậu được coi
như thế “tức nước đàu tiờn” được tỏc
giả xõy dựng và dồn tụ Qua đú đó thấy
chị Dậu yờu thương, lo lắng cho chồng
mỡnh như thế nào? Chớnh tỡnh thương
yờu này sẽ quuyết định phần lớn thỏi độ
và hành động của chị ở đoạn tiếp theo
? Cai lệ đại diện cho tầng lớp xó hội
nào trong chế độ thực dõn nữa phong
kiến
+ Bỏn con + khoai + chú => cứuchồng
+ Chồng ốm thập tử nhất sinh =>nguy cơ bị bắt
+ Hàng xúm cho gạo để nấu chỏo
=> Tỡnh thế nguy cấp, tỡm mọi cỏch đểbảo vệ chồng
- Cử chỉ : + Mỳc chỏo la liệt => quạt cho nguội + Rún rộn : “Thầy em…xút ruột” + Chờ xem chồng ăn cú ngon khụng?
=> Là phụ nữ đảm đang, hết lòngthương chồng con, dịu dàng, tỡnh cảm
=> Nổi bật tỡnh cảnh khốn quẫn củangười nhõn dõn nghốo dưới ỏch ỏp bứcbúc lột của chế độ phong kiến tàn nhẫn,phong cỏch tụt đẹp của chị Dậu
2, Chị Dậu đương đàu với cai lệ vàngười nhà Lý trưởng
a, Cai lệ :
- Giai cấp thống trị
Trang 38? Vỡ sao hắn chỉ là một tờn tay sai mạt
hạng, nhưng lại cú quyền đỏnh trúi
người vụ tội vạ như vậy?
? Ngũi bỳt hiện thực của Ngụ Tất Tố đó
Chỉ xó hội trong một đạon văn
ngắn, nhưng nhõn vật cai lệ được khắc
hoạ hết sức nổi bật, sống động, cú giỏ
trị điển hỡnh rừ rệt Khụng chỉ định
hỡnh cho tầng lớp tay sai thống trị, mà
cũn là hiện thõn của trỡnh tự xó hội
phong kiến đương thời
Từ tỡnh thế của anh Dậu ở phần
một ta thấy tớnh mạng anh Dậu phụ
thuộc vào sự đối phú của chị Vậy chị
đó đối phú bằng cỏch nào?
? Chị Dậu đại diện cho tầng lớp nào
trong xó hội phong kiến?
? Nhõn vật chị Dậu được khắc hoạ bằng
chi tiết nổi bật nào?
(Lời núi, cử chỉ hang động diễn biến
- Nghề : + Đỏnh trúi người với một sự thànhthạo và say mờ
+ Đỏnh, bắt những người thiếu thuế + Bắt, trúi anh Dậu theo lệnh quan
- Hắn sẵn sang gõy tội ỏc mà khụngtrựn tay, vỡ hắn đại diện nhõn danhphộp nước để hoạt động
=> Là hiện thõn của cỏi nhà nước bấtnhõn lỳc bấy giờ
- Ngụn ngữ : Quat, hột, chửi, mắng
- Cử chỉ, hành động : Sầm sập tiến vào,trợn mắt, giật phắt, tỏt, đanh, sấn đến,nhảy vào
- Thỏi độ : + Bỏ ngoài tai lời van xin + Khụng mảy may động long + Bỏt trúi anh Dậu (dự đau ốm)
=> Kết hợp chi tiết điển hỡnh về lời núi,hành động, thỏi độ,
=> Khắc hoạ nhõn vật cai lệ : hốnghỏch, thụ bạo, khụng cũn tớnh người
=> Một xó hội bất cụng, khụng cũnnhõn tớnh, cú thể gieo hoạ xuống ngườidõn lương thiện bất cứ lỳc nào, một xóhội tồn tại trờn cơ sở của lý lẽ hànhđộng bạo ngược
Trang 39tõm lớ?)
? Em cú nhận xột gỡ về nghệ thuật khắc
hoạ nhõn vật chị Dậu của tỏc giả?
? Tỏc dụng của việc sử dụng biện phỏp
nghệ thuật ấy?
? Kết cục cuộc đương đầu của chị Dậu
và cai lệ, người nhà Lý trưởng là gỡ?
Điều đú cú ý nghĩa gỡ?
? Qua đoạn trớch, theo em vỡ sao mà
chị Dậu cú sức mạnh lạ lựng khi quật
ngó hai tờn tay sai như vậy
=> cự lại bằng lý (chồng tụi đau yếu…)
- tức quỏ – địa vị của kẻ ngang hàng =>
cự lại bằng lực : ngựn ngụt căm thự,hành động quyết liệt, mạnh mẽ, cứngcỏi, dữ dội
- Địa vị “đứng trờn đầu thự”, thỏi đọngang tang sẵn sang đố bẹp đối phương
=> Kết hợp chi tiết điển hỡnh về cử chỉ,lời núi, hành động, kết hợp tự sự + miờu
tả + biểu cảm, phộp tương phản : tớnhcỏch chị Dậu đối lập tớnh cỏch cai lệ
=> Tạo được nhõn vật chị Dậu giốngthật, chõn thực, sinh đụng, cú sức trỡucảm
- Cai lệ, người nhà Lý trưởng với vũkhớ đầy mỡnh nhanh chúng bị thất bạithảm hại trước người đàn bà lực điền -người mẹ con mọn đó mang lại sự hả hờcho người đọc sau bao đau thương, tủicực mà gia đỡnh chị phải gỏnh chịu.Bộc lộ bản chất của kẻ bị trị : chỉ quenbắt nạt, đe doạ, ỏp bức người nhỳt nhỏt,cam chịu, cũn thực lực yếu ớt, hốn kộm
- Vỡ : + Sức mạnh của lòng căm hờn, màcỏi gốc là long yờu thương(sức mạnhcủa long yờu thương) – yờu chồng hơn
cả bản thõn mỡnh - bản chất tốt đẹp củangười phụ nữ Việt Nam
+ Chứng minh quy luật của xó hội :
Cú ỏp bức, cú đấu tranh, con giun xộolắm cũng quằn, tức nước thỡ vỡ bờ
* Chị Dậu : Mộc mạc, hiện dịu, giàutỡnh yờu thương, biết nhẫn nhục chịuđựng, cú một sức sống mạnh mẽ, tiềmtang tinh thần phản khỏng ỏp bức mónhliệt, khi bị đẩy tới đường cựng, chị đóvựng dậy chống trả quyết liệt, thể hiệnmột thỏi độ bất khuất
Trang 40Cõu núi “Thà… chịu được” =>
chị khụng chịu sống cỳi đầu, mặc cho
kẻ khỏc chà đạp Hành động tuy chỉ là
bộc phỏt, căn bản chưa giải quyết được
gỡ => bế tắc nhưng cú thể tin rằng khi
cú ỏnh sang cỏch mạng rọi tới, chị sẽ là
người tiờn phong trong cuộc đấu tranh
ấy Chị Dậu đó trở thành một trong
những điển hỡnh văn học, đẹp, khoẻ,
hiếm hoi trong văn hoc Việt Nam trước
? Về nghệ thuật kể truyện và miờu tả nhõn vật, đoạn trớch cú những đặcđiểm gỡ đặc sắc?
H/s dựa vào ghi nhớ để trả lời
8 Phương pháp: Phân tích và rèn luyện theo mẫu.
III Tổ chức cỏc hoạt động dạy học: