giáo án chủ đề ngữ văn 8 học kì 1 về hình ảnh người nông dân trong Tức nước vỡ bờ và Lão hạc. Giáo án chuyên đề ngữ văn 8 học kì 1 đầy đủ chi tiết. Giáo án chủ đề ngữ văn 8 đầy đủ các bước và các nội dung. Giáo án chuyên đề ngữ văn 8 học kì 1 về hình ảnh người nông dân hay
Trang 1ĐỀ TÀI : HÌNH ẢNH NGƯỜI NÔNG DÂN TRONG XÃ HỘI CŨ
I LÝ DO XÂY DỰNG CHUYÊN ĐỀ:
Như chúng đã đã biết mô hình trường học mới cấp Trung học cơ sở được Bộ Giáo dục và Đào tạo triển khai với mục tiêu là đổi mới đồng bộ các hoạt động sư phạm trong nhà trường; đảm bảo cho học sinh được tự quản, tự tin trong học tập, chiếm lĩnh được kiến thức, kỹ năng qua tự học và hoạt động tập thể; phù hợp với mục tiêu đổi mới
và điều kiện về năng lực đội ngũ giáo viên, thiết bị giáo dục…; đồng thời có giải pháp thu hút cộng đồng tích cực tham gia cùng nhà trường thực hiện chức năng giáo dục
Nhằm linh hoạt, sáng tạo trong đổi mới phương pháp tổ chức hoạt động dạy học, đẩy mạnh nghiên cứu cải tiến chương tình theo hướng mở, trên cơ sở chuẩn kiến thức,
kỹ năng, thái độ theo sách giáo khoa hiện hành, thúc đẩy, nâng cao chất lượng dạy học, chất lượng hoạt động giáo dục của nhà trường theo định hướng phát triển năng lực, phẩm chất của học sinh
Chuẩn bị cơ sở lý luận qua các kinh nghiệm thực tiễn trong quá trình áp dụng tiến tới đổi mới chương trình, sách giáo khoa theo chủ trương đổi mới của Bộ Giáo dục và Đào tạo
Lứa tuổi học sinh THCS đặc điểm tâm sinh lý hết sức điển hình Đây là thời kỳ quá độ chuyển từ giai đoạn trẻ em sang người lớn Trong giai đoạn này hứng thú của các
em đã phát triển đến mức độ cao, hứng thú về học tập đã phát triển và ngày càng đậm nét Đây là một đặc điểm hết sức thuận lợi đối với việc giảng dạy bộ môn Văn Việc tò
mò, thích thú môn Văn không phải là khoảng cách xa đối với các em Bên cạnh đó ý thức tự lập và khả năng đào sâu khám phá những nét đẹp trong cuộc sống là một ưu điểm điển hình của học sinh THCS Song song với những ưu điểm trên, một số em con rụt rè e ngại, đôi lúc còn nản chí, nản lòng khi tiếp cận văn bản Học xong văn bản đặc biệt là văn học hiện thực phê phán có một số em không cảm nhận được cuộc đời và tính cách của người nông dân trong xã hội cũ như thế nào, nếu có cảm nhận được thì cũng cảm nhận mơ màng mà thôi Các em học văn còn mang tính đối phó và để lấy được điểm cao Vậy làm thế nào để khắc phục khó khăn đó? Làm thế nào để dạy học môn Ngữ Văn thật sự có hiệu quả để thu hút sự say mê học tập từ đó các em cảm nhận được văn bản hay, đúng giá trị của nó Dạy như thế nào để học sinh khái quát được vấn đề trọng tâm của mỗi giai đoạn văn học, học sinh cảm nhận được cuộc sống của những con người qua các giai đoạn phát triển của xã hội Dạy như thế nào để các bài học có chung một nội dung mà học sinh sẽ cảm nhận được điều đó một cách khái quát Chính vì vậy việc cảm nhận rất quan trọng trong việc tiếp thu văn bản.Có một số học sinh cho rằng: Học môn văn chán, khô khan, không có cảm xúc, ấn tượng Nhận xét này của các em không phải không có cơ sở Tuy nhiên trong trường hợp này giáo viên cần khéo léo giảng giải cho các em hiểu Nhưng thực sự để các em yêu thích môn Văn đòi hỏi trước hết bản thân người giáo viên phải hướng dẫn và giúp các em có sự đồng cảm nhập tâm vào nhân vật, cốt truyện phải biết đặt mình trong hoàn cảnh sống mới hiểu được những tâm tư tình cảm mà tác giả muốn gửi gắm Giáo viên phải tìm ra phương pháp tích hợp giữa văn và đời, như nhà văn M.Gorki từng nói: “Văn học là nhân học” Vậy phải làm
như thế nào để giúp các em học sinh lớp 8 học đoạn trích Tức nước vỡ bờ trích “Tắt đèn” của Ngô Tất Tố và truyện ngắn Lão Hạc của Nam Cao Các em hiểu được những
điểm giống nhau về nội dung, về đặc sắc nghệ thuật mà nhà văn muốn gửi gắm trong
Trang 2văn bản Hiểu tốt về cuộc đời và tính cách của người nơng dân trong xã hội cũ tơi đã
xây dựng chủ đề dạy học: Hình ảnh người nơng dân trong xã hội cũ qua đoạn trích Tức nước vỡ bờ trích “Tắt đèn” của Ngơ Tất Tố và truyện ngắn Lão Hạc của Nam Cao.
II XÂY DỰNG CHỦ ĐỀ:
Thực hiện hướng dẫn số 32/HD- SGDĐT An Giang ngày 26/8/2015 và hướng dẫn
số 15/HD-PGDĐT Thoại Sơn ngày 9/9/2015 về việc xây dựng chủ đề dạy học/ chuyên đề dạy học trên cơ sở chuẩn kiến thức, kỹ năng, thái độ theo chương trình hiện hành
III NỘI DUNG
Tiến trình xây dựng chủ đề:
Bước 1: Xác định tên chủ đề và thời lượng thực hiện.
Tên chủ đề:
CHỦ ĐỀ NGỮ VĂN 8
HÌNH ẢNH NGƯỜI NƠNG DÂN TRONG XÃ HỘI CŨ.
Bước 2: Xác định các nội dung của chủ đề (các đề mục, nội dung kiến thức của chủ đề).
1 Mạch kiến thức liên quan
- Tức nước vỡ bờ (1 tiết)
- Lão Hạc (2 tiết)
2 Cấu trúc của chủ đề:
a Cơ sở lý luận:
- Học sinh cĩ những hiểu biết cơ bản về nội dung của một số tác phẩm truyện Việt Nam trước Cách mạng tháng tám
- Hình ảnh người nơng dân trong xã hội cũ với những phẩm chất cao đẹp dù hồn cảnh
họ cĩ khĩ khăn cùng đường
- Tài năng nghệ thuật xuất sắc của nhà văn trong việc xây dựng tình huống truyện, miêu
tả, kể chuyện, khắc họa hình tượng nhân vật
- Ngôn ngữ kể chuyện, miêu tả của tác giả và ngôn ngữ đối thoại của nhân vật rất chân thực Tình huống truyện cĩ tính kịch rất cao
b Cơ sở thực tiễn:
- Vận dụng những kiến thức về tác phẩm văn học, giúp học sinh cĩ những kiến thức cơ bản khi đọc các tác phẩm trong giai đoạn văn học
- Đọc- hiểu một tác phẩm văn học, cĩ kỹ năng cảm thụ về giá trị nội dung và nghệ thuật
c Vận dụng thực tiễn:
- Cĩ những hiểu biết về tác phẩm truyện Việt Nam đã học
- Vận dụng vào việc thực hành viết bài văn tự sự cĩ kết hợp yếu tố miêu tả và biểu cảm
2
Trang 3-Bước 3: Xác định chuẩn kiến thức, kỹ năng, thái độ và năng lực, phẩm chất cần
hướng tới cho học sinh trong từng đề mục thiết kế chuỗi hoạt động phù hợp
Năng lực cần hướng tới của chủ đề:
- Năng lực tự học: Xác định được nhiệm vụ học tập một cách tự giác, chủ động đặt ra mục tiêu học tập; tiếp thu kiến thức bài học (cảm thụ được cái hay cái đẹp qua tác phẩm văn học)
- Năng lực tư duy:
+ Hiểu biết giá trị nội dung, giá trị nghệ thuật (bối cảnh xã hội, con người, tình cảm, hành động…)
+ Có những nhận định, đánh giá về tác phẩm văn học nhà trường
- Năng lực giải quyết vấn đề: Có những kiến thức cơ bản về các tác phẩm truyện phản ảnh đời sống hiện thực Việt Nam trước Cách mạng tháng tám đã học
- Năng lực sử dụng ngôn ngữ, vận dụng: Vận dụng kiến thức về các tác phẩm
để viết bài văn tự sự kết hợp yếu tố miêu tả và biểu cảm trong chương trình
Bước 4: Bảng mô tả mức độ kiến thức nội dung chủ đề:
Nội dung
kỹ năng cần hướng tới
Nhận biết Thông hiểu Vận dụng
thấp
Vận dụng cao
Đọc- hiểu một
tác phẩm văn
học
Tácgiả, hoàn cảnh sáng tác, nội dung, mỗi tác phẩm
Giá trị nội dung và nghệ thuật qua từng tác phẩm
Có nhận định, đánh giá khi đọc các tác phẩm văn học
- Nhận biết
sư khác nhau giữa các tác phẩm văn học
- Kỹ năng cảm thụ tác phẩm văn học
Có kỹ năng viết bài văn
tự sự kết hợp yếu tố miêu
tả và biểu cảm trong chương trình
Bước 5: Xác định các sản phẩm cần hoàn thành hoặc biên soạn câu hỏi, bài tập tương
ứng với các cấp độ tư duy đã mô tả
1 Lập bảng thống kê theo mẫu:
TT
Tên tác
phẩm
(đoạn
trích)
Tác giả
Năm sáng tác
Thể loại Đặc sắc nội dung Đặc sắc nghệ thuật
1 Tức nước
vỡ bờ trích
Tắt đèn
Ngô Tất
Tố 1937 Tiểuthuyết - Tác phẩm giàu giá trị hiện thực,tác phẩm đã tố cáo và lên án chế
độ sưu thuế dã man của thực dân Pháp
- Tác phẩm giàu giá trị nhân đạo:
tình vợ chồng, tình mẹ con , tình nghĩa xóm làng giữa con người
Tính xung đột tính bi kich cuốn hút hấp dẫn Khắc họa thành công nhân vật, ngôn ngữtừ miêu tả, ngôn
Trang 4cùng khổ được nĩi đén một cách chân thực
- Xây dựng nhân vật chị Dậu chân thực đẹp đẽ về người phụ nữ nơng dân Việt Nam Chị Dậu cĩ phẩm chất tốt đẹp, cần cù giàu tình thương nhẫn nhục và dũng cảm chống cường hào, chống áp bức
Chị là hiện thân của người vợ, người mẹ vừa sắc sảo vừa đơn hậu, trong sạch
ngữ nhân vặt
nhuyễn
ngắn Thấy được nỗi khổ về vật chất vàkhổ về tinh thần của Lão Hạc Một
truyện ngắn chứa chan tình người lay động bao nỗi xĩt thương khi tác giả kể về cuộc đời cơ đơn bất hạnh và cái chết đau đớn của một lão nơng dân nghèo khổ Nhân vật Lão Hạc đã để lại bao ám ảnh khi nghĩ về số phận con người, số phận người nơng dân Việt Nam trong xã hội cũ.:
- Lão là một con người nghèo khổ bất hạnh
- Một con người chất phác, hiền lành, nhân hậu
- Là tấm gương sáng về lịng thương con
Kết hợp các phương thức biểu đạt tự sự, lập luận, trữ tình, thể hiện được chiều sâu tâm lí nhân vật với diễn biến tâm trạng phức tạp, sinh động
2 Sau khi học xong truyện ngắn Lão Hạc và đoạn trích Tức nước vỡ bờ giúp ta hiểu
được vẻ đẹp tâm hồn cao quý của người nơng dân ?
- Họ đều là những người nơng dân nghèo trước Cách mạng tháng Tám Dù dù đĩi nghèo
là vậy, nhưng khơng bị tội lỗi cám dỗ
- Giàu lịng tự trọng, lão từ chối mọi sự giúp đỡ của ơng giáo vì lão cũng hiểu rõ hồn cảnh của ơng giáo cũng khơng hơn gì mình Sự áp bức trắng trợn, dã man của bọn tay sai cho chế độ thực dân phong kiến ấy đã buộc người phụ nữ nơng dân đầy nhẫn nhịn như
chị Dậu phải “vỡ bờ” đứng dậy đấu tranh là người nơng dân cĩ sức sống tiềm tàng mạnh mẽ.
- Họ đều là người nhân cách trong sạch dù hồn cảnh khĩ khăn cùng cực
Bước 6: Cụ thể hĩa tiến trình hoạt động học Trong đĩ tiến trình hoạt động học là chuỗi
hoạt động học của học sinh thể hiện rõ ý đồ sư phạm của phương pháp dạy học tích cực được áp dụng trong tồn bộ chủ đề
4
Trang 5-I Mục tiêu cần đạt:
1 Kiến thức:
- Cốt truyện, nhân vật, sự kiện trong đoạn trích “Tức nước vỡ bờ”
- Giá trị hiện thực và nhân đạo qua một đoạn trích trong tác phẩm “Tắt đèn”
- Thành cơng của nhà văn trong việc tạo tình huống truyện, miêu tả, kể chuyện và xây dựng nhân vật
2 Kĩ năng:
- Tĩm tắt văn bản truyện
- Vận dụng kiến thức về sự kết hợp các phương thức biểu đạt trong văn bản tự sự
để phân tích tác phẩm tự sự viết theo huynh hướng hiện thực
- Kĩ năng giao tiếp, trình bày suy nghĩ của bản thân
- Biết lắng nghe tích cực, nhận xét
3 Thái độ
- Giáo dục HS biết yêu thương, cảm thơng quý trọng con người nơng dân lương thiện Cĩ thái độ yêu ghét rạch rịi: Yêu lẽ phải, căm ghét cái ác, cái tàn nhẫn
II Chuẩn bị:
- GV: SGK, SGV, Chuẩn kiến thức, kĩ năng, soạn giáo án, tư liệu cĩ liên quan ( tranh tác giả)
- HS: SGK, chuẩn bị bài trước theo sự hướng dẫn của GV
III Phương pháp:
- Vấn đáp, gợi tìm, phân tích, bình giảng …
IV Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy - học
(trích Tắt đèn) – Ngơ Tất
Tố
Chính Hữu
-GIÁO ÁN 1
Trang 6A HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG
6
Trang 7-Nhìn những bức tranh trên, em cho biết bối cảnh xã hội Việt Nam trước năm 1945 như thế nào?
HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
1 Đọc văn bản sau: Tức nước vỡ bờ (SGK Ngữ văn 8 tập 1).
2 Tìm hiểu văn bản:
a) Đoạn trích viết theo phương thức biểu đạt nào, kể tên các nhân vật trong đoạn trích Tức nước vỡ bờ của Ngô Tất Tố, theo em ai là nhân vật chính.
b) Em hãy tóm tắt lại đoạn trích trên ( bằng cách sắp xếp thứ tự các chữ cái vào các
ô trống tương ứng bên dưới) theo đúng trình tự diễn biến của đoạn trích.
A Chị Dậu nhún nhường, hết lời van xin nhưng cai lệ vẫn hầm hè tiến đến để trói anh
Dậu Hắn còn bịch vào ngực chị Dậu mấy bịch và tát đánh bốp vào mặt chị
B Chị Dậu hết lòng chăm sóc chồng Chị nấu cháo cho anh ăn nhưng anh Dậu chưa kịp
bưng bát cháo thì cai lệ và người nhà lí trưởng đã sầm sập tiến vào Anh Dậu sợ quá lại ngã lăn ra
C Chị Dậu buộc phải đứng lên liều mạng chống trả lại cai lệ và người nhà lí trưởng Cai
lệ bị chị đẩy ngã chỏng quèo trên mặt đất Còn người nhà lí trưởng thì bị chị túm tóc lẳng cho một cái ngã nhào ra thềm
D Vụ thu thuế đang ở thời điểm gay gắt Chị Dậu đã bán một gánh khoai, một đàn chó
và cả đứa con gái 7 tuổi nhưng vẫn thiếu suất sưu của người em chồng đã chết Anh Dậu
bị bắt trói, đánh đập ngoài đình rồi bị quẳng về như một cái xác không hồn
1 2 3 4
Trang 8
c Tìm hiểu về hoàn cảnh của chị Dậu
(1) Dựa vào phần chữ nhỏ và bức tranh cho biết một vài nét về hoàn cảnh của chị Dậu ?
8
-Hoàn cảnh chị Dậu
Trang 9
-(2) Em có nhận xét gì về hoàn cảnh của gia đình chị? Mục đích duy nhất của chị giờ đây là gì ?
Có thể gọi đoạn trích này một cách hình ảnh là thế tức nước đầu tiên được không ?
d Hình ảnh Cai lệ
1 Theo dõi đoạn trích để làm rõ sự hng bạo của Cai lệ
“Cai lệ vẫn giọng hầm hè :
- n ếu không có tiền nộp sưu cho ông bây giờ, thì ông hãy dỡ cả nhà mày đi, chửi mắng thôi à! rồi hắn nhảy vào cạnh anh Dậu”
- Em hãy tìm các chi tiết làm rõ sự hung bạo của Cai lệ.( được miêu tả qua các động từ thể hiện hành động của hắn )
2 Hãy nhận xét ngôn ngữ cửa miệng tên Cai lệ? Bản chất tính cách của y ra sao?
e Nhân vật chị Dậu - tâm hồn yêu thương, tinh thần phản kháng Tức nước vỡ bờ của chị
Chi tiết làm rõ sự hung bạo của Cai lệ
Trang 101 Chị Dậu đã tìm mọi cách để bảo vệ chồng như thế nào? Qúa trình đối phĩ của chị với hai tên tay sai diễn ra như thế nào? Qúa trình ấy diễn ra cĩ hợp lí khơng vì sao?
2 Phân tích sự chuyển biến thái độ của chị từ cách xưng hơ đến đến nét mặt, cử chỉ hành động
3 Chi tiết nào, hành động nào của chị khiến em đồng tình và thú vị nhất Hãy giải thích
vì sao
4 Hồn thành sơ đồ phân tích sự chuyển đổi thái độ của chị Dậu, từ cách xưng hô đến
nét mặt, cử chỉ, hành động ?
10
-Lần 2 ->
Các lần van xin tương ứng với cách xưng hơ của chị
Trang 115 Vì sao chị Dậu có đủ dũng khí để quật ngã 2 tên đàn ông độc ác, tàn nhẫn ấy ? Việc 2 tên tay sai thảm bại trước chị Dậu còn có ý nghĩa gì và chứng tỏ điều gì ?
6 Qua đó, em có nhận xét gì về nhân vật chị Dậu ?
7 Qua việc phân tích VB, em hiểu như thế nào về nhan đề Tức nước vỡ bờ đặt cho đoạn
trích ? Theo em đặt như vậy có thoả đáng không ? Vì sao ?
g) Nhận xét về văn bản theo những gợi ý sau:
1 Theo em vì sao chị Dậu được gọi là nhân vật điển hình về ngươi nông dân Việt Nam trước Cách mạng tháng Tám
A Vì chị Dậu là người nông dân khổ nhất từ trước đến nay
B Vì chị Dậu là người phụ nữ nông dân mạnh mẽ nhất từ trước đến nay
C Chị Dậu là người nông dân phải chịu nhiều cực khổ nhưng vẫn giữ được phẩm chất vô cùng cao đẹp
D Vì chị Dậu là người phụ nữ nông dân luôn nhịn nhục
2 Những đặc sắc nghệ thuật của đoạn trích (nghệ thuật kể chuyện và miêu tả nhân vật)
Vì sao nói đoạn trích giàu kích tính, lại đậm chất điện ảnh và đã chuyển thành phim ?
Trang 123 Qua đoạn trích chúng ta nhận thức thêm được những điều gì về xã hội, về nông thôn Việt Nam trước Cách mạng tháng Tám, về người nông dân, đặc biệt người phụ nữ nông đân Việt Nam từ hình ảnh chị Dậu ?
4 Nhận xét nào dưới đây không đúng với đoạn trích Tức nước vỡ bờ?
A Có giá trị châm biếm sâu sắc
B Là đoạn trích có giá trị kịch tính cao nhất
C Thể hiện tài năng xây dựng nhân vật của Ngò Tất Tố
D Có giá hiện thực và nhân đạo lớn
C HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP
1 Nhờ sự giúp đỡ của thầy cô giáo, các em hãy dựa vào văn bản để dựng và diễn một màn kịch ngắn có bốn vai trong đó có các vai: chị Dậu, anh Dậu và hai tên tay sai Trong bốn vai kịch cần chọn người đóng vai chị Dậu và tên cai lệ là hai vai chính đối diện với nhau trong diễn biến của màn kịch từ đầu đến cuối Nhất là những lời đối thoại sao cho thể hiện rõ được tính cách của nhân vật Vai anh Dậu và vai tên “người nhà lí trưởng” trong văn bản đoạn trích không xuất hiện nhiều
2 Bằng trí tưởng tượng của em vẽ tranh minh họa chân dung chị Dậu sau khi chiến thắng tên cai lệ và người nhà lí trưởng
12