Về kiến thức: Bố trí và tiến hành thí nghiệm để chỉ ra rằng điện trở của các dây dẫn có cùng chiều dài và tiết diện là khác nhau khi được làm từ các vật liệu khác nhau.. - So sánh mức đ[r]
Trang 1Tiết: 9 Ngày soạn: 04/09/2011
BÀI 9 : SỰ PHỤ THUỘC CỦA ĐIỆN TRỞ VÀO VẬT LIỆU LÀM DÂY DẪN
I Mục Tiêu:
1 Về kiến thức: Bố trí và tiến hành thí nghiệm để chỉ ra rằng điện trở của các dây dẫn có cùng chiều dài và tiết
diện là khác nhau khi được làm từ các vật liệu khác nhau
- So sánh mức độ dẫn điện của các chất căn cứ vào bảng giá trị điện trở suất của chúng
2 Về kĩ năng: Vận dụng công thức tính điện trở của dây dẫn R = S
l
để tính các đại lượng có liên quan
3 Về tư duy và thái độ:
II Chuẩn Bị:
1 Của giáo viên: Mỗi nhóm HS
- Một cuộn dây Nicrom, 01 cuộn dây nikêlin, 01 cuộn dây constantan Có cùng chiều dài, cùng S
- Một nguồn điện 4,5V, 01 ampe kế; 01 vôn kế; 01 công tắc; 07 đoạn dây nối như trong bộ đồ dùng thí nghiệm
2 Của học sinh: Xem trước nội dung bài học
III Kiểm Tra Bài Cũ:
1 Điện trở của dây dẫn phụ thuộc vào những yếu tố nào ?
2 Phải tiến hành thí nghiệm với các dây dẫn như thế nào để xác định sư phụ thuộc của điện trở dây dẫn vào tiết diện của chúng ?
3 Các dây dẫn có cùng chiều dài và được làm từ cùng một vật liệu phụ thuộc vào tiết diện dây dẫn như thế nào ?
IV Tiến Trình Giảng Bài Mới:
Hoạt động của GV Hoạt động của HS Nội dung ghi bảng
* Hoạt động 1 : Tìm hiểu sự phụ thuộc
của điện trở vào vật liệu làm dây dẫn.
- Yêu cầu HS quan sát các đoạn dây dẫn có
cùng chiều dài, cùng tiết diện nhưng được
làm từ các vật liệu khác nhau và trả lời C1
- Cần kiểm tra các nhóm HS vẽ sơ đồ mạch
điện của thí nghiệm kiểm tra dự đoán đã nêu,
kiểm tra lại việc mắc mạch điện, việc lập
bảng ghi kết quả thí nghiệm và việc tiến
hành thí nghiệm đối với các nhóm HS
- Yêu cầu các nhóm HS nêu nhận xét khi đối
chiếu kết quả thí nghiệm thu được như dự
đoán mà mỗi nhóm đã có, từ đó rút ra kết
luận
* Hoạt động 2 : Tìm hiểu về điện trở suất.
- Gọi HS đọc SGK và cho biết sự phụ thuộc
của điện trở vào vật liệu làm dây dẫn được
đặc trưng bởi đại lượng nào ? Đại lượng này
có trị số được xác định thế nào ?
- Yêu cầu HS nhắc lại nhiều lần điện trở suất
của một chất ?
- Yêu cầu HS đọc điện trở suất của đồng, sắt,
nikêlin và constantan Sau đó yêu cầu cho
biết ý nghĩa điện trở suất của đồng
- Dựa vào bảng điện trở suất cho biết kim
loại nào dẫn điện tốt nhất và tại sao đồng
thường được dùng để làm lõi dây dẫn
- Yêu cầu thực hiện C2, C3 chú ý C4 phải
- Quan sát các đoạn dây dẫn (cá nhân)
- Trả lời câu C1
- Tiến hành theo nhóm các bước tiến hành thí nghiệm như yêu cầu SGK
- Mỗi nhóm cử đại diện trình bày kết quả thí nghiệm và nhận xét kết quả của nhóm bạn Sau
đó nêu kết luận
- Đọc SGK và cá nhân trả lời theo yêu cầu của giáo viên
- Trả lời theo yêu cầu của GV
- Bạc dẫn điện tốt nhất
- Đồng được dùng nhiều vì giá thành rẽ hơn bạc
I Sự phụ thuộc của điện trở vào vật liệu làm dây dẫn.
Điện trở của dây dẫn phụ thuộc vào vật liệu làm dây dẫn
II Điện trở suất – Công Thức điện trở.
1/ Điện trở suất.
Điện trở suất của một vật liệu (hay một chất) có trị số bằng điện trở của một đoạn dây dẫn hình trụ được làm bằng vật liệu đó có chiều dài 1m và
có tiết diện là 1 m2 Điện trở suất kí hiệu là (đọc là
“rô”)
Đơn vị của điện trở suất là m (đọc
“ôm mét”)
Trang 2tìm S = 4
2
d
* Hoạt động 4 : Xây dựng công thức tính
điện trơ.
- Yêu cầu HS tự xây dựng ct theo hướng dẫn
ởC4
- Sau đó đưa ra kết luận
Có thể cho HS suy ra các công thức tính l, S,
từ công thức R
* Hoạt động 5 : Vận dụng – Củng cố.
1/ Vận dụng.
- Yêu cầu HS tự làm C5, C6, C7 trong SGK
- GV lưu ý : việc đổi các đơn vị trong các
câu C5, C6, C7
Cá nhân thực hiện
- Cá nhân tự tìm ra công thức qua bảng
- Cá nhân làm C5, C6, C7 và lên bảng
2/ Công thức điện trở.
R = S
l
l : chiều dài dây (m)
S : tiết diện dây (m2)
: điện trở suất của vật liệu.(m)
III Vận dụng.
* C5
a) R = 0,056
b) R = 25,5
* C6
R = S
l
= 3,4
* C7
l =
S R
= 14,3 cm
V Dặn dò:
Về nhà học bài, Đọc bài 10 Làm các bài tập 9.1 > 9.4 trong SBT
Rút kinh nghiệm:
Trang 3Tiết: 10 ngày soạn: 07/09/2011
BÀI 10 : BIẾN TRỞ – ĐIỆN TRỞ DÙNG TRONG KĨ THUẬT.
I Mục Tiêu:
1 Về kiến thức: - Nêu được nguyên tắc hoạt động của biến trở là khi dịch chuyển con chạy thì thay đổi chiều
dài của dây dẫn và do đó điện trở của biến trở thay đổi
- Biết mắc đúng biến trở vào mạch điện để điều chỉnh dòng điện chạy qua mạch
2 Về kĩ năng: Nhận dạng được các điện trở dùng trong kỉ thuật.
3 Về tư duy và thái độ:
II Chuẩn Bị:
1 Của giáo viên:
Một biến trở con chạy, một chiết áp, một nguồn điện 3V, một bóng đèn 2,5V – 1W, một công tắc, bảy đoạn dây,
ba điện trở kỹ thuật có ghi trị số điện trở , ba điện trở kỉ thuật có các vòng màu, một biến trở tay quay 20 - 2A
2 Của học sinh: Thực hiện các yêu cầu của GV ở tiết trước.
III Kiểm Tra Bài Cũ:
IV Tiến Trình Giảng Bài Mới:
Hoạt động của GV Hoạt động của HS Nội dung ghi bảng
* Hoạt động 1 : Tìm hiểu cấu tạo và hoạt động
của biến trở.
- Yêu cầu HS thực hiện câu C1 để nhận dạng các
biến trở con chạy, biến trở tay quay và biến trở
than (chiết áp) thật hoặc qua hình vẽ trong SGK và
yêu cầu HS làm C2 để chỉ ra hai chất nối với hai
đầu ngoài cùng của mỗi dụng cụ nầy
- Sau khi HS làm C3, GV hỏi : Biến trở là gì ?
- Yêu cầu HS thực hiện tiếp C4 có thể cho HS
dùng bút tô đậm phần biến trở có dòng điện chạy
qua nếu mắc vào mạch
- Yêu cầu HS thực hiện các câu C5, C6, C7, C8,
C9
- GV theo dõi và hướng dẫn HS trong trường hợp
cần thiết, chú ý cho HS cách mắc điện trở
- Sau khi thực hiện xong các câu C5 -> C9 yêu
cầu HS nêu kết luận
* Hoạt động 2 : Nhận biết các điện trở dùng
trong kỹ thuật.
- Thông báo cho HS về các yêu cầu đối với các
điện trở dùng trong kỹ thuật (kích thước nhỏ, giá
trị điện trở có thể rất lớn) và về cách chế tạo các
điện trở này Sau đó yêu cầu HS giải thích vì sao
bằng cách đó có thể chế tạo các điện trở có trị số
lớn
- Yêu cầu HS đọc SGK để biết hai cách ghi trị số
các điện trở
* Hoạt động 4 : Vận dụng – Dặn dò.
- Yêu cầu HS làm C12, C13, chú ý cách đổi đơn
vị
- Thực hiện cá nhân các câu C1 và C2
- Tìm hiểu biến trở con chạy qua câu C3
- Cá nhân tự làm C4
- Nhóm thực hiện các câu từ C5 -> C9
Phát biểu kết luận theo yêu cầu của giáo viên
- Theo dõi thông báo của GV để ghi nhận
- Cá nhân thực hiện
thực hiện
I Biến trở.
- Bộ phận chính của biến trở là cuộn dây dẫn bằng hợp kim có điện trở suất lớn được quấn đều đặn dọc theo một lõi bằng sứ Biến trở được mắc nối tiếp vào mạch điện Khi dịch chuyển con chạy hay tay quay thì biến trở thay đổi được điện trở
Kí hiệu biến trở
- Sử dụng biến trở để điều chỉnh dòng điện chạy qua mạch
II Các điện trở dùng trong kỹ thuật.
- Biến trở dùng trong kĩ thuật có kích thước nhỏ
- Có 2 cách ghi trị số các điện trở
kĩ thuật : Cách 1 : Trị số này được ghi ngay trên điện trở
Cách 2 : Trị số này được thể hiện bởi các vòng màu
III Vận dụng.
* C13 : l = 9,09 m
N = d
l
= 145 (vòng)
V Dặn Dò:
- Làm các bài tập ở bài 11
- Đọc có thể em chưa biết
Rút kinh nghiệm: