Muoán caùc em coù nhaän thöùc toát giaùo vieân khoâng neân aùp ñaët phaûi laøm nhö theá naøy, phaûi laøm nhö theá kia, ôû löùa tuoåi caùc em coøn nhoû chöa nhaän thöùc heát ñöôïc söï vie[r]
Phương pháp nghiên cứu
Để xác định phương pháp giáo dục hiệu quả, tôi chủ yếu áp dụng phương pháp thực nghiệm, kết hợp với việc đúc rút kinh nghiệm và khảo sát Bên cạnh đó, việc tiếp cận và coi trọng phương pháp nêu gương cũng là rất cần thiết trong quá trình nghiên cứu.
II GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ 1.CƠ SỞ LÝ LUẬN: a/ Phương thức giáo dục:
Giáo dục bảo vệ môi trường là một lĩnh vực giáo dục liên ngành, được triển khai theo phương thức tích hợp Nội dung của giáo dục bảo vệ môi trường được lồng ghép trong các môn học thông qua các chương và bài học cụ thể.
Việc tích hợp thể hiện ở 3 mức độ: Mức độ toàn phần, mức độ bộ phận và mức độ liên hệ.
Mức độ toàn phần trong giáo dục bảo vệ môi trường đảm bảo rằng mục tiêu và nội dung của bài học hoặc chương học hoàn toàn phù hợp với các tiêu chí giáo dục về bảo vệ môi trường.
- Mức độ bộ phận: Chỉ có một phần bài học có mục tiêu và nội dung giáo dục bảo vệ môi trường.
- Mức độ liên hệ : Có điều kiện liên hệ một cách lôgic. Ở THCS có thể tích hợp bảo vệ môi trường ở các môn học, đặc biệt ở môn ủũa lyự
+ Ngoài ra còn có các hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường ngoài lớp học:
- Điều tra, khảo sát, nghiên cứu tình hình môi trường ở địa phương
- Thảo luận phương án xử lý
- Hoạt động trồng cây xanh xanh hoá nhà trường
- Tổ chức thi tìm hiểu về môi trường qua công tác điều tra, sáng tác, vẽ, văn nghệ về chủ đề môi trường.
Hoạt động của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh trong việc bảo vệ môi trường bao gồm các hoạt động như vệ sinh trường học, lớp học và làng quê, cũng như tham gia các chiến dịch truyền thông về bảo vệ môi trường tại trường học và địa phương Các phương pháp giáo dục bảo vệ môi trường được áp dụng nhằm nâng cao nhận thức và trách nhiệm của cộng đồng trong việc gìn giữ môi trường sống.
Giáo dục bảo vệ môi trường là một lĩnh vực giáo dục liên ngành, kết hợp nhiều phương pháp dạy học từ các bộ môn khác nhau, đồng thời mang tính đặc thù riêng Bên cạnh các phương pháp chung như thảo luận và trò chơi, giáo dục bảo vệ môi trường thường áp dụng các phương pháp đặc biệt nhằm nâng cao hiệu quả giảng dạy và ý thức bảo vệ môi trường.
- Phương pháp tham quan, điều tra, khảo sát, nghiên cứu thực địa.
- Phương pháp khai thác kinh nghiệm thực tế để giáo dục.
- Phương pháp hoạt động thực tiễn.
- Phương pháp giải quyết vấn đề cộng đồng.
- Phương pháp học tập theo dự án.
- Phương pháp tiếp cận kỹ năng sống bảo vệ môi trường.
Trong năm học này, dưới sự lãnh đạo của ngành, nhà trường và tổ chuyên môn, tôi đã nỗ lực thực hiện đề tài “Giáo dục học sinh ý thức bảo vệ môi trường thông qua giảng dạy môn địa lý lớp 6.” Đề tài này tập trung vào các biện pháp giáo dục nhằm nâng cao ý thức bảo vệ môi trường cho học sinh thông qua việc giảng dạy môn địa lý.
Xác định mục tiêu của bài học là bước quan trọng để giúp học sinh nắm vững kiến thức cơ bản và nhận biết loại bài học cần tích hợp vấn đề môi trường Qua đó, học sinh sẽ được rèn luyện kỹ năng phát hiện và tìm hiểu các vấn đề môi trường, từ đó hình thành thái độ và hành động tích cực trong việc bảo vệ môi trường.
- Xác định con đường thích hợp để giáo dục học sinh có ý thức đối với môi trường tự nhiên.
- Lập kế hoạch như chuẩn bị tranh ảnh, hình vẽ để minh hoạ.
- Xây dựng hệ thống bài tập kiểm tra nhận thức của học sinh.
- Cho học sinh chuẩn bị, tìm hiểu môi trường có liên quan đến bài học giúp học sinh nắm được một số vấn đề liên quan đến bài học.
- Kiểm tra sự chuẩn bị của học sinh: Việc kiểm tra giúp giáo viên có thể chủ đọâng thực hiện bài soạn.
- Hướng dẫn học sinh thực hiện các hoạt nhóm và các hoạt động ngoài lớp học nhằm nâng cao ý thức cho học sinh.
- Hướng dẫn học sinh thực hiện các hoạt động, yêu cầu:
Đảm bảo học sinh tích cực tham gia vào quá trình học tập, đồng thời tạo điều kiện cho các em thể hiện khả năng nhận thức về môi trường và tìm kiếm giải pháp cho vấn đề, dưới sự hướng dẫn và tổ chức của giáo viên.
Cần tận dụng cơ hội giáo dục bảo vệ môi trường một cách hiệu quả, đồng thời đảm bảo kiến thức cơ bản và tính logic của nội dung Việc này giúp tránh quá tải thông tin và kéo dài thời gian bài học, từ đó nâng cao hiệu quả giảng dạy và giúp học sinh tiếp thu tốt hơn.
Thực trạng dạy học địa lý ở trường THCS hiện nay cho thấy một số ưu điểm và nhược điểm rõ rệt Các giáo viên đã chú ý tích hợp giáo dục môi trường vào bài giảng thông qua nhiều nguồn tài liệu như thông tin đại chúng, sách báo và hình ảnh, nhờ sự quan tâm của ngành giáo dục và nhà trường Tuy nhiên, do vấn đề môi trường không phải là môn học chính, thời gian dành cho việc tích hợp thường hạn chế, dẫn đến việc giáo viên có thể bỏ qua nội dung quan trọng này Ngoài ra, nhiều giáo viên vẫn dạy chay mà không nghiên cứu kỹ lưỡng số liệu hay hình ảnh để minh họa, cùng với việc thiếu tài liệu và phương pháp giảng dạy hiệu quả, khiến cho tiết học trở nên kém hấp dẫn và không đạt hiệu quả cao trong việc giáo dục học sinh.
Nhu cầu về cơ sở vật chất, phương tiện giảng dạy và phòng thí nghiệm là rất cần thiết để nâng cao chất lượng giảng dạy môn địa lý Hiện nay, nhiều học sinh vẫn coi địa lý là môn học phụ, dẫn đến tình trạng lơ là và thiếu quan tâm trong quá trình học tập.
Môn địa lý ở trường trung học cơ sở giúp học sinh có kiến thức cơ bản, hình thành thế giới quan khoa học và tư tưởng đúng đắn, đồng thời ứng dụng kiến thức địa lý để tương tác với môi trường Tuy nhiên, việc đạt được mục tiêu này gặp nhiều khó khăn do sự bùng nổ dân số và phát triển kinh tế đã gây ra suy thoái môi trường Sự gia tăng các nhà máy, sử dụng thuốc trong nông nghiệp đã ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường sống, và con người là những người phải gánh chịu hậu quả đầu tiên Để phát triển đất nước theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa mà vẫn bảo vệ sức khỏe con người và môi trường, cần nâng cao nhận thức về việc sử dụng tài nguyên thiên nhiên một cách bền vững Nếu không, chúng ta sẽ đối mặt với những hệ lụy nghiêm trọng như thu hẹp diện tích rừng, sa mạc hóa, và sự tuyệt chủng của nhiều loài động thực vật Bầu khí quyển cũng bị tổn thương, dẫn đến hiện tượng nóng lên toàn cầu và mực nước biển dâng cao Đã đến lúc chúng ta cần hành động để bảo vệ môi trường sống trước khi quá muộn.
"Hãy cứu lấy Trái Đất của chúng ta" là lời kêu gọi mạnh mẽ từ hội nghị nguyên thủ quốc gia về môi trường toàn cầu, nhằm nâng cao nhận thức về nguy cơ diệt vong mà hành tinh đang đối mặt Sự kiện này đã khơi dậy tinh thần trách nhiệm của mọi người trong việc bảo vệ môi trường.
Để nâng cao ý thức bảo vệ môi trường cho học sinh ngay từ ghế nhà trường, giáo dục môi trường cần được tích hợp vào chương trình học, đặc biệt là trong môn địa lý Giáo viên cần xác định rõ các bài học trong chương trình lớp 6 có thể lồng ghép nội dung về môi trường, đồng thời lựa chọn phương pháp giảng dạy phù hợp và hiệu quả Sự chuẩn bị kỹ lưỡng về nội dung bài soạn và nỗ lực tìm tòi kiến thức liên quan đến môi trường sẽ giúp giáo viên truyền đạt hiệu quả thông điệp bảo vệ môi trường cho học sinh.
Hiện nay, ô nhiễm đã lan rộng khắp nơi, từ đất, nước đến không khí, ảnh hưởng đến cả bề mặt và các lớp sâu của đất và đại dương Nguyên nhân chính của ô nhiễm là các hoạt động hàng ngày và kinh tế của con người, bao gồm trồng trọt, chăn nuôi, công nghiệp, chiến tranh và công nghệ quốc phòng, trong đó ngành công nghiệp là thủ phạm lớn nhất gây ảnh hưởng đến bầu khí quyển Ô nhiễm môi trường không khí là sự thay đổi thành phần và tính chất của không khí sạch, gây nguy hiểm cho thực vật, động vật và sức khỏe con người.
Thực trạng dạy học địa lý ở trường THCS hiện nay
Giáo dục môi trường trong chương trình học đã nhận được sự chú ý từ giáo viên và ngành giáo dục, với việc tích hợp thông tin qua sách báo và phương tiện truyền thông Tuy nhiên, do môi trường không phải là môn học chính, thời gian dành cho việc giảng dạy còn hạn chế, dẫn đến việc giáo viên thường bỏ qua các khía cạnh quan trọng của giáo dục môi trường Nhiều giáo viên chưa nghiên cứu kỹ lưỡng về tài liệu và phương pháp giảng dạy, khiến cho tiết học trở nên kém hấp dẫn và thiếu thuyết phục, từ đó ảnh hưởng đến hiệu quả giáo dục cho học sinh.
Thiếu thốn cơ sở vật chất, phương tiện giảng dạy và phòng thí nghiệm đã gây khó khăn cho việc đáp ứng yêu cầu giảng dạy môn địa lý Nhiều học sinh vẫn coi địa lý là môn học phụ, dẫn đến việc các em lơ là và thiếu quan tâm trong quá trình học tập.
Môn địa lý trong trường trung học cơ sở không chỉ cung cấp kiến thức cơ bản mà còn hình thành thế giới quan khoa học và tư tưởng đúng đắn cho học sinh, giúp họ ứng xử phù hợp với môi trường tự nhiên và yêu cầu của đất nước Tuy nhiên, sự phát triển dân số và nhu cầu sinh hoạt ngày càng tăng đã dẫn đến sự suy thoái môi trường, với nhiều nhà máy, xí nghiệp và việc sử dụng thuốc trong nông nghiệp làm tổn hại đến hệ sinh thái Để phát triển bền vững trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa, chúng ta cần cân nhắc giữa lợi ích kinh tế và sức khỏe con người, tránh việc khai thác tài nguyên quá mức Sự thu hẹp diện tích rừng, sự lan rộng của sa mạc và tình trạng đe dọa đến động thực vật là những vấn đề nghiêm trọng cần được giải quyết Bầu khí quyển cũng đang bị tổn thương, với hiện tượng nóng lên toàn cầu và tan băng ở các cực Đã đến lúc chúng ta cần hành động bảo vệ môi trường sống trước khi quá muộn.
"Hãy cứu lấy Trái Đất của chúng ta" là lời kêu gọi mạnh mẽ từ hội nghị nguyên thủ quốc gia về môi trường toàn cầu, nhấn mạnh sự cần thiết phải hành động trước nguy cơ diệt vong Cuộc khủng hoảng môi trường đang thức tỉnh mọi người, khuyến khích họ tham gia vào nỗ lực bảo vệ hành tinh.
Để nâng cao ý thức bảo vệ môi trường cho học sinh ngay từ ghế nhà trường, giáo dục là yếu tố then chốt Việc giáo dục này đặt ra thách thức lớn cho những người làm giáo dục, nhưng thông qua bài dạy địa lý, chúng ta có thể góp phần quan trọng vào việc này Ngay từ đầu năm học, giáo viên cần nắm rõ chương trình lớp 6 để lồng ghép các vấn đề môi trường vào bài giảng một cách hiệu quả Điều này bao gồm việc xác định nội dung kiến thức cần truyền đạt và lựa chọn phương pháp giảng dạy phù hợp Sự chuẩn bị kỹ lưỡng và nỗ lực tìm tòi kiến thức liên quan đến môi trường sẽ giúp giáo viên thực hiện nhiệm vụ này thành công.
Hiện nay, ô nhiễm môi trường đã trở thành một vấn đề nghiêm trọng, ảnh hưởng đến mọi khía cạnh từ đất, nước đến không khí Nguyên nhân chủ yếu đến từ các hoạt động sinh hoạt và kinh tế của con người, bao gồm nông nghiệp, chăn nuôi, công nghiệp, chiến tranh và công nghệ quốc phòng, trong đó ngành công nghiệp được xem là thủ phạm lớn nhất Ô nhiễm không khí xảy ra khi thành phần và tính chất của không khí sạch bị thay đổi, gây nguy hại cho thực vật, động vật và sức khỏe con người.
Khi dạy bài 17 "Lớp vỏ khí", mục tiêu chính là giúp học sinh hiểu rõ thành phần và vị trí của lớp vỏ khí, cũng như các đặc điểm của các tầng trong lớp vỏ khí Học sinh cần nhận biết vai trò quan trọng của lớp ôzôn trong tầng bình lưu và biết cách sử dụng hình vẽ để mô tả các tầng của lớp vỏ khí Cuối cùng, học sinh cũng sẽ vẽ được biểu đồ tỉ lệ các thành phần của không khí.
Phần 2 của bài viết tập trung vào cấu tạo của lớp vỏ khí, nhấn mạnh tầm quan trọng của không khí trong việc bảo vệ môi trường Giáo viên có thể giáo dục học sinh về việc nếu Trái Đất không có không khí, nó sẽ trở thành một thế giới chết như Mặt Trăng, cho thấy rằng không khí là yếu tố sống còn của con người Điều này giúp học sinh nhận thức rõ vai trò thiết yếu của lớp vỏ khí và đặc biệt là lớp ôzôn trong sự sống trên Trái Đất.
- Vậy thực trạng hiện nay của khí quyển như thế nào ?
- Hậu quả của những thực trạng đó
Theo thống kê, tỉ lệ công nhân mắc bệnh phế quản ở khu công nghiệp cao hơn 16-17 lần so với khu vực không bị ô nhiễm Năm 1999, cả nước ghi nhận 4.719 người mắc bệnh nghề nghiệp, trong đó bệnh bụi phổi Silie chiếm tỉ lệ cao nhất với 66,1% Tại nhà máy ximăng Hải Phòng, nồng độ bụi trong không khí ở khu vực dân cư xung quanh dao động từ 1,4 đến 4,2 mg/m³, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe con người Những tác động này không chỉ ảnh hưởng đến bản thân người lao động mà còn đến sức khỏe của những người thân xung quanh.
- Vấn đề đặt ra với môi trường hiện nay là gì ?
- Là người học sinh em phải làm gì để bảo vệ bầu khí quyển?
Giáo viên cần giáo dục học sinh về ý thức bảo vệ môi trường thông qua các hoạt động trồng, chăm sóc và bảo vệ cây xanh tại trường học và ngoài đường phố Cây xanh không chỉ là lá phổi của khí quyển mà còn giúp hình thành thói quen tốt cho học sinh Nếu mỗi học sinh trồng một cây mỗi năm, cả nước sẽ có khoảng 17.472.810 cây được trồng hàng năm Điều này không chỉ tạo ra một môi trường học tập xanh, sạch, đẹp mà còn giúp các em hình thành ý thức giữ gìn vệ sinh lớp học, tránh tình trạng vứt rác bừa bãi và không tham gia vào các trò chơi độc hại.
Sau bài học để kiểm tra việc nhận thức của học sinh ở phần củng cố tôi có đưa ra một số câu hỏi dưới hình thức trắc nghiệm.
Nguồn không khí bị ô nhiễm chủ yếu do ba nguyên nhân chính: khói bụi phát sinh từ các nhà máy công nghiệp, bụi vi sinh vật do rác thải không được xử lý, và ô nhiễm từ các nhà máy xi măng như tại Hải Phòng Tất cả những yếu tố này góp phần làm giảm chất lượng không khí và ảnh hưởng đến sức khỏe con người.
Với phương án này có khoảng 81% học sinh chọn phương án d, 10% học sinh chọn phương án a, và 9% học sinh chọn phương án b
Hoặc câu hỏi : Các em đánh giá như thế nào về thực trạng môi trường hiện nay? a Đáng báo động. b Bình thường. c Không đáng lo ngại
Học sinh lựa chọn trong đó : 80% chọn phương án a, 13% chọn phương án b, 7% chọn phương án c
Các em đã nhận thức được thực trạng môi trường hiện nay và nắm vững kiến thức về vấn đề này, từ đó có ý thức hơn trong hành động bảo vệ môi trường Sự thay đổi nhận thức này đã dẫn đến việc các em biết vận động mọi người xung quanh cùng tham gia giữ gìn vệ sinh chung Dù chưa hoàn hảo, một số lớp học đã có sự cải thiện trong việc không vứt rác bừa bãi Để đạt được hiệu quả tốt hơn, giáo viên cần khuyến khích và khen ngợi những hành động tích cực của học sinh, dù chỉ là những tác động nhỏ trong bối cảnh kinh tế hiện đại Việc giáo dục đúng đắn sẽ giúp các em trở thành công dân có ích cho xã hội, đáp ứng được yêu cầu phát triển toàn cầu Nếu không hoàn thành sứ mệnh giáo dục, đất nước có thể tụt hậu và gặp khó khăn trong tương lai, như việc xuất khẩu nông sản không đạt tiêu chuẩn Những hành động tưởng chừng đơn giản nhưng không được giáo dục kịp thời có thể gây ra hậu quả nghiêm trọng cho môi trường và sức khỏe con người Như câu ngạn ngữ Tây Ban Nha đã nói, “Thói quen ban đầu chỉ là những sợi tơ nhện, lâu dần biến thành sợi dây thừng.”
Khí quyển là tài nguyên chung của nhân loại, và việc bảo vệ nó cần sự chung tay của tất cả mọi người, đặc biệt là thanh thiếu niên và học sinh, những chủ nhân tương lai của đất nước Tuy nhiên, nhiều người, bao gồm cả học sinh, vẫn chưa nhận thức rõ về hành vi của mình có gây ô nhiễm môi trường hay không Một số biết rõ nhưng vẫn thờ ơ, cho rằng việc bảo vệ môi trường là trách nhiệm của người khác Hành vi vứt rác bừa bãi, như ly nước hay giấy gói đồ ăn, diễn ra phổ biến trong trường học Khi được hỏi, nhiều học sinh thừa nhận họ vứt rác ra đường vì thấy mọi người xung quanh cũng làm như vậy, mặc dù họ hiểu rằng hành động đó gây ô nhiễm Khi so sánh với Singapore, một đất nước xanh, sạch, đẹp, nhiều em cho rằng Việt Nam khó có thể đạt được điều đó, cho thấy vấn đề nằm ở ý thức cá nhân Do đó, cần tăng cường công tác truyền thông và giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho học sinh, để họ không chỉ nhận thức mà còn hành động vì môi trường.
Bài 15 "Các mỏ khoáng sản" nhằm giúp học sinh hiểu rõ về khoáng sản, công dụng và giá trị của chúng đối với mỗi quốc gia Khoáng sản được hình thành qua thời gian dài và là tài nguyên không thể phục hồi, do đó, việc khai thác cần phải tiết kiệm và hợp lý Sau khi hoàn thành kiến thức về khai thác và sử dụng khoáng sản, tôi đã tích hợp vấn đề môi trường vào bài học để giáo dục học sinh về tầm quan trọng của bảo vệ môi trường trong quá trình khai thác tài nguyên.
- Khoáng sản là nguồn tài nguyên quí giá của quốc gia, nhưng việc khai thác khoáng sản đã tác động đến môi trường sống như thế nào ?
Hậu quả của việc khai thác và sử dụng khoáng sản không hợp lý có thể gây ra tác động nghiêm trọng đến môi trường Để nâng cao hiệu quả giáo dục và tránh sự nhàm chán trong giờ học, giáo viên nên sử dụng tranh ảnh và dẫn chứng cụ thể để giúp học sinh nhận thức rõ ràng về quá trình khai thác, chế biến và sử dụng khoáng sản Việc này không chỉ giúp học sinh hiểu được tác động đến môi trường không khí mà còn nhấn mạnh tầm quan trọng của việc sử dụng tài nguyên một cách hợp lý và tiết kiệm.
- Vậy vấn đề đặt ra ở đây tại sao khai thác tài nguyên luôn phải đi đôi với việc bảo vệ môi trường tự nhiên?
- Học sinh phải làm gì để bảo vệ nguồn tài nguyên cũng như bảo vệ môi trường không khí?