Bằng những kinh nghiệm của bản thân mình đúc rút được qua những năm tháng dạy học tôi mạnh dạn viết lại thành: “Hai kinh nghiệm vận dụng đổi mới phương pháp dạy học toán 6 ở trường THCS[r]
Trang 1MỤC LỤC
2.3 Các biện pháp đã tiến hành để giải quyết vấn đề 7 2.4 Hiệu quả của Sáng kiến kinh nghiệm
Tài liệu tham khảo : SGK toán 6; SGV toán 6 NXBGD và một số
tài liệu khác
1 Đặt vấn đề
Trang 2Trong lịch sử phát triển của các lĩnh vực khoa học thì Toán học là một trong những lĩnh vực khoa học được ra đời từ rất sớm Xuất phát từ những đòi hỏi thực tế của cuộc sống đã làm nảy sinh các kiến thức toán học
Toán học đã góp phần không nhỏ trong sự phát triển của các bộ môn khoa học tự nhiên cũng như thúc đẩy các bộ môn khoa học xã hội phát triển Một khoa học chỉ thực sự phát triển nếu nó có thể sử dụng được phương pháp toán học Ngày nay, với sự phát triển như vũ bão của các ngành khoa học thì việc nâng cao kiến thức toán học cho học sinh là rất cần thiết, góp phần thực hiện thắng lợi nhiệm vụ
cơ bản của nhà trường phổ thông Việt Nam là “Đào tạo thế hệ trẻ thành những công dân kiên trì, dũng cảm, thông minh, sáng tạo”
Chương trình môn toán ở cấp học THCS được chia theo từng khối lớp mỗi khối lớp có phạm trù kiến thức riêng, nhưng chương trình môn toán lớp 6 là lớp đầu cấp do các em lần đầu tiên làm quen với cấp học, môn học, với thầy mới phương pháp dạy học mới Do vậy giáo viên nên chọn phương pháp nào để lên lớp trong số các phương pháp dạy học tích cực cũng như nên sử dụng kỹ thuật dạy học nào ở bài nào cho phù hợp với đối tượng học sinh, tâm lí lứa tuổi của học sinh để dạy học cho phù hợp
Bằng những kinh nghiệm của bản thân mình đúc rút được qua những năm
tháng dạy học tôi mạnh dạn viết lại thành: “Hai kinh nghiệm vận dụng đổi mới phương pháp dạy học toán 6 ở trường THCS Chiềng Cang” để cùng trao đổi với
đồng nghiệp về kinh nghiệm dạy học
2 Giải quyết vẫn đề
Trang 32.1 Cơ sở lí luận của vấn đề
+ Môn toán là môn có vị trí rất quan trọng trong trường phổ thông, giúp học sinh học tập tốt các môn học khác, giúp học sinh hoạt động có hiệu quả trong mọi lĩnh vực của đời sống, sản xuất khi còn học trong trường phổ thông cũng như sau này
+ Môn toán có khả năng phát triển năng lực trí tuệ và hình thành các phẩm chất trí tuệ, là môn học mang sẵn trong nó chẳng những phương pháp quy nạp thực nghiệm mà cả phương pháp suy diễn Logic, môn toán tạo cơ hội cho người học rèn luyện khả năng suy đoán và tưởng tượng
+ Môn toán còn có khả năng phát triển phẩm chất đạo đức cho học sinh bởi
vì khi học toán học sinh phải hình thành và hoàn thiện dần những đức tính quý báu: cần cù, nhẫn nại, tự lực cánh sinh, ý chí vượt khó, trung thực, tự tin khiêm tốn
+ Và môn học toán còn có khả năng góp phần giáo dục cho học sinh năng lực cảm thụ cái đẹp: cái trong lao động sáng tạo, cái đẹp của những ứng dụng phong phú của toán học
+ Sau khi tiếp thu tri thức toán học học sinh phải hình thành được kỹ năng vận dụng tri thức toán học thể hiện qua những bình diện khác nhau như:
- Kỹ năng vận dụng các tri thức trong nội bộ môn toán, giải các bài tập toán
- Kỹ năng vận dụng các tri thức toán học để học tập các môn khác
- Kỹ năng vận dụng tri thức toán học vào đời sống, kỹ năng tính toán, kỹ năng sử dụng biểu đồ, kỹ năng sử dụng máy tính
2.2 Thực trạng của vấn đề
Trang 4* Thuận lợi :
Sáng kiến kinh nghiệm đã được sự quan tâm ủng hộ của Chi bộ, BGH và các đoàn thể trong nhà trường
Bản thân đã có 1 vài lần viết sáng kiến kinh nghiệm
Trường THCS Chiềng Cang đóng trên địa bàn tương đối thuận lợi về giao thông đi lại học sinh không phải qua sông qua đò Đội ngũ giáo viên trẻ nhiệt tình, nhiều giáo viên cùng chuyên môn đa số học sinh chăm ngoan
* Bên cạnh những thuận lợi kể trên thì đội ngũ trẻ hẳn còn thiếu nhiều kinh nghiệm cũng như vận dụng các phương pháp dạy học tích cực, các kỹ thuật dạy học còn thiếu nhiều kinh nghiệm, phòng học còn phải học 2 ca, chưa có phòng học
bộ môn, chưa có máy chiếu Còn một số học sinh còn lười học chưa có phương pháp học để đem lại kết quả cao Việc sưu tầm các tài liệu liên quan xoay quanh cũng chỉ là SGK, Sách giáo viên và một số tài liệu về phương pháp dạy học còn rất chung chung
* Khảo sát thực tế đầu năm học 2011-2012 kết quả 2 lớp tôi được giao :
* Như vậy qua kết quả khảo sát đầu năm cho thấy chất lượng học tập bộ môn đa phần ở mức trung bình và yếu Điều này làm trăn trở người thầy
2.3 Các biện pháp đã tiến hành để giải quyết vấn đề
Bằng những kinh nghiệm tích luỹ của bản thân tôi mạnh dạn đề xuất hai kinh nghiệm vận dụng đổi mới phương pháp dạy toán 6 :
Trang 5Trước tiên tôi tiến hành phân loại bài dạy để lựa chọn các phương pháp và
kỹ thuật phù hợp sau đó tiến hành thiết kế giáo án lên lớp và cuối cùng là thể hiện những sản phẩm của mình trước học sinh Đối với môn toán lớp 6 tôi phân thành 2 kiểu bài lên lớp cơ bản :
+ Kiểu thứ nhất : Lý thuyết
+ Kiểu thứ hai : Vận dụng
Mỗi kiểu bài lên lớp tôi đã tiến hành các biện pháp sau :
2.3.1 Biện pháp 1 : Kiểu bài lý thuyết trên lớp tôi sử dụng phương pháp dạy học phân hoá, phát hiện và giải quyết vấn đề và phối hợp một số phương pháp khác.
Ví dụ 1 :
TIẾT 40: LÀM QUEN VỚI SỐ NGUYÊN ÂM
1 Mục tiêu.
a Về kiến thức
- Học sinh nắm được nhu cầu, cần thiết phải mở rộng tập N
- Học sinh nhận biết và đọc đúng các số nguyên âm qua các ví dụ thực tiễn
b Về kĩ năng:
- Biết cách biểu diễn các số tự nhiên và các số nguyên âm trên trục số
c.Về thái độ
- HS yêu thích môn học
2.Chuẩn bị của GV & HS:
a.Thầy: giáo án, SGK, Nhiệt kế
b.Trò: Học bài, làm trước bài tập ra về nhà
3.Tiến trình dạy học
a.Kiểm tra bài cũ(5ph)
*Câu hỏi
13 + 127 = ? a + b thực hiện khi nào ?
15 - 8 = ? 8 – 15 = ?
Khi nào a – b ?
Trang 6* Đáp án
13 + 127 = 140 ; a + b lúc nào cũng thực hiện được
15 - 8 = 7
8 - 15 = ? (không tìm được)
a - b thực hiện được khi a ≥ b
* Giới thiệu bài : Các em vừa rồi chưa tìm được 8 – 15 nhưng sau khi học song
chương này tất cả các em đều tìm được ta vào học nội dung bài hôm nay :
b Dạy nội dung bài mới
*Hoạt động 1 (20ph)
Đọc các ký hiệu sau?
Số nguyên âm có gì giống và khác nhau
với số tự nhiên?
Nhìn vào nhiệt kế đọc xem khí hậu hôm
nay bao nhiêu độ C?
Em hiểu -3 C là gì? Nó lớn hơn hay thấp
hơn so với 0 C?
2 học sinh đọc nhiệt độ các nơi trong
bảng SGK(66)?
Để so sánh độ cao các nơi trên trái đất ta
làm ntn?
Em hiểu cao nguyên đắc lắc cao 600 m so
với đâu?
Thềm lục địa Việt Nam cao bao nhiêu
mét? Bằng mực nước biển chưa?
Đọc độ cao các địa danh sau?
Khi viết số có và số nợ có điều gì giống
và khác nhau?
1 Các ví dụ: (20ph)
-1; -2 ; -3; -4… đọc trừ 1; trừ 2; trừ 3, trừ 4…
Các số đó gọi là số nguyên âm
a Ví dụ 1:
Nhiệt độ nước đá đang tan là 0 C Nhiệt độ nước đang sôi là 100 C
Nhiệt độ trong phòng lạnh là -3 C -3 C là 3 C dưới 0 C
Đọc nhiệt độ ở các thành phố trong bảng (66) SGK
* Ví dụ 2:
Quy ước mực nước biển làm chuẩn là 0m
Cao nguyên đắc lắc cao trung bình hơn mực nước biển là 600 m
Thềm lục địa Việt Nam cao trung bình là - 65m
(Tức thấp hơn mực nước biển 65m)
Đọc độ cao các địa điểm dưới đây:
Độ cao núi Phanxipăng là 3143m
Độ cao đáy vịnh Cam Ranh: -30m
3 Ví dụ 3:
Ông Bảy có 1000đ
Ông Bảy nợ 1000đ viết -1000đ
Trang 7Vẽ trục số bằng cách nào?
* Hoạt động 2(5ph)
1 học sinh vẽ trục số Cả lớp cùng vẽ và
biểu diễn a = -3; b = 6
2 Trục số: (5ph)
Chiều từ trái -> phải: Chiều dương ngược lại: Chiều âm
c Luyện tập, củng cố(10ph)
1 học sinh giải 1(68) SGK? Các nhóm
cùng thảo luận 1(68)?
2 học sinh đọc 2(68) SGK?
1 học sinh giải 4(68)SGK?
Muốn ghi gốc O ta làm ntn?
- Bài hôm nay các em cần nhớ kiến thức
gì?
3 Bài tập:
Bài1(68) SGK a) -3 C; b) -2 C; c) 0 C; d) 2 C
b) b cao hơn a
- HS trả lời
d Hướng dẫn học bài và làm bài tập ở nhà: (5’)
- Về học bài, làm bài 3; 5 (68); 158 -> 167 SBT
- Hướng dẫn bài 5(SGK-68) trước tiên cần phải vẽ trục số trước sau đó chọn điểm cách O 3 đơn vị
- Tiếp theo tìm các cặp điểm cách đều điểm O tức là những điểm nằm về hai
phía của điểm O
- Chuẩn bị trước ở nhà bài : Tập hợp các số nguyên
1 Mục tiêu.
Trang 8a Về kiến thức
- HS hiểu ba điểm thẳng hàng, điểm nằm giữa hai điểm
- Trong ba điểm thẳng hàng có một và chỉ một điểm nằm giữa hai điểm còn lại
b Về kĩ năng:
- HS biết vẽ ba điểm thẳng hàng , ba điểm không thẳng hàng
- Biết sử dụng các thuật ngữ: nằm cùng, nằm khác phía, nằm giữa
c.Về thái độ
- Sử dụng thước để vẽ và kiểm tra ba điểm thẳng hàng cẩn thận , chính xác
2.Chuẩn bị của GV & HS:
a.Thầy: Thước thẳng , phấn màu, bảng phụ
b.Trò: Thước thẳng, chuẩn bị bài trước ở nhà
3.Tiến trình dạy học
a.Kiểm tra bài cũ(7ph)
* Câu hỏi :
1) Vẽ một điểm M, đường thẳng a, điểm A sao cho M b
2) Vẽ đường thẳng a, điểm A sao cho M a; A b ; A a
3) Vẽ điểm N a và N b
4) Hình vẽ cố đặc điểm gì ?
* Đáp án :
HS thực hiện vẽ
a
• M
• N
•
A b
* Nhận xét đặc điểm:
- Hình vẽ có hai dường thảng a va b cùng đi qua điểm A
- Ba điểm M, N ; A cùng nằm trên đường thẳng a
* Đặt vấn đề : Ba điểm M, N , A cùng nằm trên đường thẳng a ⇒ Ba điểm M,
N, A thẳng hàng vậy khi nào thì 3 điểm thẳng hàng ta đi tìm hiểu bài hôm nay
b Dạy nội dung bài mới
HĐ 1: Thế nào là ba điểm thẳng
hàng (18ph)
HĐTP 1.1: Tìm hiểu về ba điểm
1 Thế nào là ba điểm thẳng hàng
Trang 9thẳng hàng và ba điểm khong thẳng
hàng
* GV hỏi: Khi nào ta cóthể nói: Ba
điểm A, B, C thẳng hàng ?
- Khi nào ta có thể nói: Ba điểm A, B,
C không thẳng hàng ?
* Cho ví dụ về hình ảnh ba điểm thẳng
hàng
* Để vẽ ba điểm thẳng hàng, ba điểm
không thẳng hàng, ta nên làm như thế
nào ?
* Để nhận biết ba điểm cho trước có
thẳng hàng hay không ta làm thế nào?
* Có thể xảy ra nhiều điểm thuộc
đường thẳng hay không ? vì sao ? nhiều
điểm không thuộc đường thẳng hay
không ? vì sao ?
⇒ giới thiệu nhiều điểm thẳng hàng ,
nhiều điểm không thẳng hàng
HĐTP 1.2: Củng cố: bài tập 8 trang
106
Bài tập 9 trang 106
Bài tập 10 trang 106 phần a, c
HS:
Ba điểm A, B, C cùng thuộc một đường thẳng ta nói chúng thẳng hàng
A B C
• • •
A; B; C thẳng hàng
- Ba điểm A, B, C không thẳng hàng (SGK)
B •
A C
• •
A ; B ; C không thẳng hàng
* HS lấy khoảng 2; 3 ví dụ về ba điểm thẳng hàng; 2 ví dụ về ba điểm không thẳng hàng
- Vẽ ba điểm thẳng hàng: vẽ đường thẳng rồi lấy ba điểm đường thẳng đó
- Vẽ ba điểm không thẳng hàng: vẽ đường thẳng trước, rồi lấy hai điểm thuộc đường thẳng; một điểm đường thẳng đó (yêu cầu HS thực hành vẽ)
- Để kiểm tra ba điểm cho trước có thẳng hàng hay không ta dùng thước thẳng để gióng
- HS trả lời miệng
- Hai HS thực hành trên bảng
HS còn lại làm vào vở
Trang 10HĐ 2: Quan hệ giữa ba đường thẳng
(10ph).
Với hình vẽ
A B C
• • •
Kể từ trái sang phải vị trí các điểm như
thế nào đối với nhau?
Trên hình có mấy điểm đã được biểu
diễn ? Có bao nhiêu điểm nằm giữa 2
điểm A, C ?
- Trong ba điểm thẳng hàng có bao
nhiêu điểm nằm giữa hai điểm còn
lại?
* Nếu nói rằng: “điểm E nằm giữa
điểm M , N ” thì ba điểm này có thẳng
hàng không ?
3 Quan hệ giữa ba đường thẳng
HS:
- Điểm B nằm giữa điểm A ; C
- Điểm A; C nằm về hai phía đối với điểm B
- Điểm B ; C nằm cùng phía đối với điểm A
- Điểm A ; B nằm cùng phía đối với điểm C
⇒ Nhận xét: SGK trang 106
Chú ý: Nếu biết một điểm nằm giữa hai điểm thì ba điểm ấy thẳng hàng Không
có khái niêm nằm giữa khi ba điểm không thẳng hàng
Lắng nghe câu hỏi và trả lời
Em khác nhận xét
c Luyện tập, củng cố(7ph)
Bài tập 11 trang 107
Bài tập 12 trang 107
Bài tập bổ xung
Trong các hình vẽ sau hãy chỉ ra điểm
nằm giữa hai điểm còn lại
HS quan sát
Hs làm theo nhóm ít phút Các nhóm báo cáo
•
•
•
•
•
•
a
b
c d e g
Trang 11GV nhận xét
d Hướng dẫn học bài và làm bài tập ở nhà: (3’)
- Ôn lại những kiến thức quan trọng cần nhớ trong giờ học.
- Về nhà làm bài tập 13; 14 (SGK); 6, 7, 8, 9, 10, 10 (SBT)
- Chuẩn bị trước ở nhà bài : Đường thẳng đi qua 2 điểm để tiết sau học
* Qua 2 ví dụ ta có thể thấy với hệ thống câu hỏi từ dễ đến khó thì tương ứng với
nó là các đối tượng HS từ yếu đến giỏi và về kiến thức mới học sinh đã biết tự khám phá qua cách gợi mở nêu vấn đề của giáo viên
2.3.2 Biện pháp 2 : Kiểu bài vận dụng tôi sử dụng phương pháp dạy học phân hoá và hợp tác trong nhóm và phối hợp một số phương pháp khác.
Tiết 17: LUYỆN TẬP
1 Mục tiêu
a Về kiến thức.
- Hệ thống lại cho học sinh các khái niệm về tập hợp , các phép tính cộng , trừ, nhân, chia, nâng lên luỹ thừa
b Về kĩ năng
- Rèn luyện kỹ năng thực hiện dãy phép tính
- Biết so sánh kết quả các phép tính
c Về thái độ.
- Rén cho HS tính cẩn thận, chính xác khi trình bầy
- Hướng dẫn học sinh sử dụng thành thạo máy tính để tính giá trị của 1 biểu thức.
2 Chuẩn bị của GV & HS:
1 Giáo viên : Giáo án, SGK, phấn màu.Máy tính bỏ túi
2 Học sinh: SGK, Làm trước bài tập, máy tính
3 Tiến trình bài dạy.
a Kiểm tra bài cũ: (5’)
+ Câu hỏi
Giải bài 78 ( SGK – 33 )
Trang 12+ Đáp án :
Bài 78 Sgk-T33: Tính giá trị của biểu thức:
12000 – ( 1500.2 + 18000.3 + 1800.2 :3 )
= 12000 – ( 3000 + 5400 + 10800 :9 )
= 12000 – ( 8400 + 1200) = 12 000 – 9600 = 2400
+ ĐVĐ : Giúp các em nắm chắc hơn thứ tự thực hiện phép tính và kiểm tra kết quả
bằng máy tính ta học bài hôm nay
b Dạy nội dung bài mới:
Điền vào ô trống cảu bài toán những
gia trị thích hợp để đưa về tính biểu
thức bài 78?
Muốn tính số tiền mua phong bì ta
làm như thế nào?
Mua vở hết bao nhiêu ? Mua bút hết
bao nhiêu ? Mua quyển sách hết số
tiền là bao nhiêu
Vậy số tiền mua phong bì thư được
tính như thế nào ?
Yêu cầu các nhóm làm bài 80
Điền vào phiếu học tập dấu ( = < , > )
giải thích vì sao?
Muốn điền kết quả đúng ta làm như
thế nào ? tính rồi mới so sánh
Bài 79 ( SGK – 33 ) (12’)
An mua bút bi giá 1500 đồng 1 chiếc
và mua 3 quyển vở giá 1800 đ/ quyển mua 1 quyển sách và 1 gói phong bì biết
số tiền mua 3 quyển sách = số tiền mua 2 quyển vở.Tổng số tiền phải trả là 12000đ Tính giá tiền 1 gói phong bì
Giải
Số tiền mua gói phong bì thư là 12000–(1500.2+1800.3+1800.2:3] = 2400 Vậy phong bì thư mua hết tiền là 2400đ
ĐS : 2400đ
Bài 80 ( SGK – 33) (10’)
Điền vào ô vuông các dấu thích hợp( = ,<,> )
12 = 1 22 = 1+3
32 = 1+ 3 + 5 ; 13 = 12 – 02
23 = 32 – 12 ; ( 0+ 1 ) = 02+ 12
33 = 62 – 32 ; (1 +) 2 > 12 + 22
43 = 102 – 62 ;(2 +3)2 > 22 +32
Bài 81 ( SGK – 33) (8’)
Trang 13Yêu cầu cả lớp bỏ máy tính cùng thực
hiện các phép tính
áp dụng tính ( 274 + 316 ).6 =?
Yêu cầu làm bài 82
Cộng đồng việt nam có bao nhiêu dân
tộc anh em?
Tính giá trị của biể thức 34 – 33 ?
Sử dụng máy tính bỏ túi (8-2 ).3 = 18
3.( 8- 2 ) = 18 2.6 + 3.5 = 27
98 – 2.37 = 24 ( 274 + 318 ).6 = 592 6 = 3552 34.29 + 14.35 = 1476
49 62 – 32 51 = 1406
Bài 82 ( SGK – 33) (5’)
Cộng đồng việt nam có bao nhiêu dân tộc anh em biết rằng số dân tộc anh em là kết quả của biểu thức:
34 – 33
Ta có : 34 – 33 = 81 – 27 = 54 Vậy cộng đồng việt nam có 54 dân tộc anh em
c Củng cố, luyện tập (3ph)
- Em hãy nhắc lại trong tiết học này mình đã được học những dạng bài tập nào ?
- Cách giải mỗi dạng bài tập đó (Trả lời vắn tắt)
d Hướng dẫn học sinh tự học ở nhà: (2ph)
Nhớ kỹ:
+Các cách viết một tập hợp
+ thứ tự thực hiện phép tính trong một biểu thức ( không có dấu ngoặc, có ngoặc)
+ Cách tìm 1 thành phần trong các phép tính cộng, trừ, nhân, chia
- Xem kỹ những bài tập đã chữa
- Về nhà ôn tập phần 1
- Tiết sau kiểm tra 1 tiết
Ví dụ 2 :