Trên cơ sở phân tích sự điều chỉnh pháp luật về công tác tiếp công dân trong lĩnh vực khiếu nại tố cáo, thực trạng của hoạt động tiếp công dân thì mục đích quan trọng mà đề tài hướn[r]
Trang 1Đổi mới công tác tiếo công dân trong lĩnh vực
khiếu nại, tố cáo Trần Thị Thúy Mai
Khoa Luật Luận văn ThS ngành: Lý luận Lịch sử nhà nước và pháp luật; Mã số: 60 38 01
Người hướng dẫn: GS.TS Hoàng Thị Kim Quế
Năm bảo vệ: 2010
Abstract: Trình bày một số khía cạnh lý luận cơ bản về công tác tiếp công dân trong lĩnh
vực khiếu nại, tố cáo Phân tích thực trạng hoạt động tiếp công dân ở nước ta nói chung
và tại Trụ sở Tiếp công dân của Trung ương Đảng và Nhà nước thông qua các báo cáo tổng kết công tác tiếp công dân hàng năm Đề xuất các giải pháp, kiến nghị về đổi mới công tác tiếp công dân nhằm nâng cao hiệu quả của hoạt động này
Keywords: Luật hành chính; Khiếu nại; Tố cáo; Pháp luật Việt Nam
Content
MỞ ĐẦU
1.Tính cấp thiết của đề tài
Xuất phát từ tư tưởng lấy “dân làm gốc”, ngay sau cách mạng tháng 8 thành công, nước Việt nam dân chủ cộng hòa ra đời, Nhà nước ta và Chủ tịch Hồ Chí Minh đã luôn quan tâm đến việc thể chế hóa và hiện thực các quyền tự do, dân chủ và đề cao vai trò của nhân dân, Điều 2, Hiến pháp 92 sửa đổi quy định:
“Nhà nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân Tất cả quyền lực Nhà nước thuộc về nhân dân
mà nền tảng là liên minh giữa giai cấp công nhân với giai cấp nông dân và đội ngũ trí thức.”
Tiếp công dân và giải quyết khiếu nại tố cáo của nhân dân là trách nhiệm của các cơ quan Nhà nước, tổ chức chính trị xã hội Nhà nước phải đảm bảo và không ngừng phát huy quyền làm chủ mọi mặt của nhân dân, nghiêm trị mọi hành vi xâm phạm lợi ích Tổ quốc và nhân dân, xây dựng đất nước giàu mạnh, thực hiện công bằng xã hội, mọi người có cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc, có điều kiện phát triển toàn diện Quyền khiếu nại, tố cáo liên quan chặt chẽ với các quyền và nghĩa vụ
Trang 2cơ bản khác của công dân, là quyền dân chủ trực tiếp, là một nội dung quan trọng của chế định dân chủ XHCN để công dân thông qua đó tích cực tham gia vào việc quản lý Nhà nước, quản lý xã hội
Trong thời gian qua, công tác tiếp công dân đã đạt được những thành tựu đáng kể Thông qua tiếp công dân, nhiều vụ việc khiếu nại, tố cáo đã được giải quyết Việc tiếp công dân đã đáp ứng được phần lớn yêu cầu của người dân, hướng tới nhà nước pháp quyền của dân do dân và vì dân Thực hiện sự chỉ đạo của Trung ương, các cấp các ngành đã có nhiều cố gắng nỗ lực trong tiếp công dân và giải quyết khiếu nại, tố cáo, nên tình hình khiếu kiện cũng có những chuyển biến tích cực Việc giải quyết các tranh chấp trong nội bộ nhân dân và giữa người dân với cơ quan Nhà nước được tiến hành đúng pháp luật, kỷ cương và có hiệu quả Công tác tiếp công dân của các ngành các cấp có những tiến bộ và dần đi vào nề nếp góp phần nâng cao hiệu quả tiếp công dân
Tuy nhiên, thời gian gần đây tình hình khiếu nại, tố cáo của công dân diễn biến phức tạp, tình trạng khiếu kiện đông người vượt cấp tiếp tục gia tăng, phát sinh nhiều điểm nóng gây mất
ổn định xã hội Phần lớn những khiếu kiện của công dân liên quan đến đất đai: giải phóng mặt bằng, đền bù đất, đòi lại đất cũ, tranh chấp đất hoặc liên quan đến việc giải quyết các chính sách chế độ về nhà ở, chế độ trợ cấp xã hội, tố cáo cán bộ lợi dụng chức quyền tham nhũng…Mặc dù vậy, công tác tiếp công dân ở các cấp các ngành trong thời gian qua còn nhiều hạn chế, bất cập làm ảnh hưởng đến hiệu quả, chất lượng tiếp công dân Sự yếu kém bất cập thể hiện trên nhiều mặt : bất cập về mặt thể chế, tổ chức và quản lý công tác tiếp công dân, việc phối kết hợp giữa các cơ quan Nhà nước có thẩm quyền với các cơ quan Đảng, đoàn thể còn gặp nhiều khó khăn, đào tạo bồi dưỡng cán bộ làm công tác tiếp công dân, chế độ chính sách, cơ sở vật chất …Hạn chế này đang là rào cản cần sớm có giải pháp khắc phục Làm tốt công tác tiếp công dân phải trên cơ sở nhận thức sâu sắc quan điểm của Đảng và Nhà nước ta là Nhà nước của dân do dân và
vì dân, tiếp tục phát huy kết quả đạt được, khắc phục hạn chế thiếu sót, có bước đi thật sự thích hợp, cùng với phương pháp, cách thức tổ chức thực hiện khoa học đáp ứng yêu cầu ngày càng cao trong công tác tiếp công dân
Từ cách tiếp cận trên và xuất phát từ quan điểm chỉ đạo của lãnh đạo Đảng và Nhà nước
ta, xét thấy cần phải đổi mới công tác tiếp công dân trong lĩnh vực khiếu nại tố cáo để nâng cao hiệu quả hoạt động giải quyết khiếu nại tố cáo của công dân, giảm bớt khiếu kiện phức tạp kéo dài, đảm bảo trật tự ổn định xã hội góp phần xây dựng Nhà nước pháp quyền
Với những lý do trên, là một công chức hiện đang Công tác tại Cơ quan Thanh tra Chính Phủ là cơ quan giúp việc cho Thủ tướng Chính phủ về tiếp công dân và giải quyết khiếu nại, tố cáo, bản thân đã từng trực tiếp tham gia tiếp công dân đến khiếu nại tố cáo và thấy rõ những bất
cập hạn chế của công tác tiếp công dân hiện nay nên tôi chọn đề tài “Đổi mới công tác tiếp công
Trang 3dân trong lĩnh vực khiếu nại tố cáo” làm đề tài luận văn tốt nghiệp cao học Luật tại Khoa Luật
Đại học Quốc gia Hà Nội
2 Tình hình nghiên cứu đề tài
Từ trước đến nay đã có nhiều công trình, tài liệu nghiên cứu về tiếp công dân trong lĩnh vực khiếu nại tố cáo như:
- Cải cách thủ tục hành chính trong tổ chức tiếp công dân và giải quyết khiếu nại tố cáo
(Đề tài khoa học, Mã số 97-98-065/ĐT) của Thanh tra Nhà nước, 1999
- Tiếp công dân, Xử lý đơn thư và giải quyết khiếu nại tố cáo trong tình hình mới, TS Vũ
Phạm Quyết Thắng (chủ biên), Nhà xuất bản Hà Nội, 2006
- Quy trình, nghiệp vụ Tiếp công dân, xử lý đơn thư và giải quyết khiếu nại tố cáo, TS Lê
Tiến Hào (chủ biên), Nhà xuất bản Hà Nội, 2007
- Hoàn thiện quy chế tiếp công dân và quy trình giải quyết khiếu nại tố cáo của Thanh tra
Nhà nước cấp tỉnh và Thành phố, (Luận văn thạc sỹ Luật) của Lê Hồng Oanh Ngọc, Học viện
Hành chính Quốc gia, 2008
- “ Một số giải pháp nhằm tăng cường hiệu quả công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo”,
Luận văn thạc sĩ Luật học của Phạm Văn Long, Đại học Luật Hà Nội,
- Đổi mới hoạt động tiếp công dân theo hướng hiện đại hóa, TS Bùi Mạnh Cường, Tài
liệu lưu hành nội bộ, Thanh tra Chính phủ, 2006
- Tiêu chí đánh giá kết quả công tác Tiếp công dân, giải quyết khiếu nại tố cáo, Lữ
Ngọc Bình, Tạp chí thanh tra số 8/2008
Tuy nhiên tất cả các công trình, bài viết trên do đáp ứng những mục đích, yêu cầu nghiên cứu khác nhau nên chỉ xem xét và giới hạn ở những khía cạnh nhất định chứ chưa có một công trình nào nghiên cứu một cách tập trung, toàn diện về đổi mới công tác tiếp công dân trong lĩnh vực khiếu nại tố cáo
Do vậy luận văn này là đề tài khoa học nghiên cứu một cách toàn diện sâu sắc về đổi mới công tác tiếp công dân trong lĩnh vực khiếu nại tố cáo ở nước ta hiện nay
Trang 43 Mục đích và nhiệm vụ của đề tài
*Mục đích:
Trên cơ sở phân tích sự điều chỉnh pháp luật về công tác tiếp công dân trong lĩnh vực khiếu nại tố cáo, thực trạng của hoạt động tiếp công dân thì mục đích quan trọng mà đề tài hướng tới là làm rõ những vấn đề đang đặt ra trong hoạt động tiếp công dân và sự cần thiết phải đổi mới
để đáp ứng được yêu cầu quản lý nhà nước, quản lý xã hội trong tình hình mới
*Nhiệm vụ
+ Hệ thống hóa một số khía cạnh lý luận cơ bản về công tác tiếp công dân trong lĩnh vực khiếu nại tố cáo
+ Đánh giá thực trạng hoạt động tiếp công dân ở nước ta nói chung và cụ thể là tại Trụ sở Tiếp công dân của Trung ương Đảng và Nhà nước thông qua các báo cáo tổng kết công tác tiếp công dân hàng năm
+ Đề xuất các giải pháp, kiến nghị về đổi mới công tác tiếp công dân nhằm nâng cao hiệu quả của hoạt động này
4 Phạm vi nghiên cứu của đề tài
Tiếp công dân là một khái niệm có phạm vi rộng, bao gồm tiếp công dân đến làm các thủ tục hành chính (công dân không khiếu nại, tố cáo) và tiếp công dân đến khiếu nại tố cáo, trong Tiếp công dấn đến khiếu nại tố cáo lại chia ra làm hai mảng: Tiếp công dân đến khiếu nại tố cáo trong hoạt động tư pháp và Tiếp công dân đến khiếu nại tố cáo hành chính Trong phạm vi nghiên cứu của luận văn này, tác giả đi sâu nghiên cứu những vấn đề lý luận cơ bản về tiếp công dân trong lĩnh vực khiếu nại tố cáo hành chính theo quy định của Luật Khiếu nại, Tố cáo và các Nghị định hướng dẫn thi hành
5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu
Đề tài được thực hiện trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Duy vật biện chứng và Chủ nghĩa Duy vật lịch sử, tư tưởng Hồ Chí Minh , quan điểm của Đảng và Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam về khiếu nại tố cáo, tiếp công dân, bảo vệ các quyền và lợi ích hợp pháp của công dân
Trang 5Đề tài sử dụng các phương pháp nghiên cứu của triết học duy vật biện chứng như phương pháp lịch sử, phương pháp kết hợp lý luận và thực tiến, phương pháp phân tích tổng hợp, khảo sát thực tiễn, thống kê ,đánh giá để làm rõ mục đích và nội dung nghiên cứu của đề tài
6 Những đóng góp mới của đề tài
+ Đề tài chứng minh được quan điểm đúng đắn của Đảng và Nhà nước ta về tư tưởng lấy dân làm gốc, nếu không quan tâm đến quyền và lợi ích hợp pháp của công dân thì Nhà nước đó
sẽ không thể tồn tại và phát triển
+ Đề tài hệ thống hóa một cách tương đối đầy đủ hệ thống các văn bản pháp luật của Nhà nước điều chỉnh công tác tiếp công dân trong lĩnh vực khiếu nại tố cáo hành chính
+ Đề tài đánh giá toàn diện về thực trạng tiếp công dân ở nước ta, cụ thể tại Trụ sở tiếp công dân của Trung ương Đảng và Nhà nước Qua đó thấy được những bất cập, khó khăn trong công tác tiếp công dân hiện nay
+ Đề tài cũng đưa ra một cách có hệ thống những kiến nghị, giải pháp đổi mới công tác tiếp công dân góp phần ổn định tình hình xã hội, xây dựng Nhà nước pháp quyền của nhân dân,
do nhân dân và vì nhân dân
7 Ý nghĩa của đề tài
Đề tài có thể làm tài liệu tham khảo cung cấp những thông tin có giá trị giúp các nhà hoạch định chính sách, các nhà lập pháp, các cán bộ trực tiếp làm công tác tiếp công dân nhìn nhận sâu sắc hơn về lĩnh vực rất nhạy cảm này, đề từ đó tích cực hoàn thiện pháp luật về tiếp công dân và giải quyết khiếu nại tố cáo
8 Kết cấu của đề tài
Chương 1 Cơ sở lý luận tiếp công dân trong lĩnh vực khiếu nại tố cáo hành chính
Chương 2.Thực trạng của công tác tiếp công dân trong lĩnh vực khiếu nại tố cáo hành chính Chương 3 Quan điểm, giải pháp đổi mới công tác tiếp công dân trong lĩnh vực khiếu nại tố cáo hành chính
Trang 6References
1 Biên niên lịch sử cổ trung đại Việt Nam (1987), Nxb khoa học xã hội, Hà Nội
2 Nguyễn Đăng Dung (2006), Sự hạn chế quyền lực Nhà nước, Nhà xuất bản Đại học Quốc gia,
Hà Nội
3 Chính phủ (2003), Nghị định 136/2006/NĐ-CP ngày 14/11/2006 quy đinh chi tiết và hướng dẫn
thi hành một số điều của Luật Khiếu nại Tố cáo, Hà Nội
4 Chính phủ (1997), Nghị định 89/NĐ-CP ngày 7/8/1997 ban hành kèm theo quy chế tiếp công dân,
Hà Nội
5 Chính phủ (2001), Quyết định số 136/2001/QĐ-TTg ngày 17-9 của Thủ tướng Chính phủ về
Chương trình tổng thể cải cách hành chính nhà nước giai đoạn 2001-2010, Hà Nội
6 Chính phủ (2003), Báo cáo trình Quốc hội số 1329/CP-VII về công tác giải quyết khiếu nại, tố
cáo năm 2003, Hà Nội
7 Đại việt sử ký toàn thư (2004), tập1 Nxb Văn hóa thông tin, Hà Nội
8 Đảng Cộng sản Việt Nam (1987), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI, Nxb Sự
thật, Hà Nội
9 Đảng Cộng sản Việt Nam (1991), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VII, Nxb Sự
thật, Hà Nội
10 Đảng Cộng sản Việt Nam (1996), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIII, Nxb
Chính trị quốc gia, Hà Nội
11 Đảng Cộng sản Việt Nam (2001), Văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ IX, Nxb
Chính trị quốc gia, Hà Nội
12 Đảng Cộng sản Việt Nam (2005), Nghị quyết số 48-NQ/TW ngày 24-5 của Bộ Chính trị về
chiến lược xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật, Hà Nội
13 Đảng Cộng sản Việt Nam (2006), Văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ X, Nxb Chính
trị quốc gia, Hà Nội
14 Đảng cộng sản Việt Nam (2002), Chỉ thị số 09 ngày 6/3/2002 của Ban bí thư về một số
vấn đề cấp bách cần thực hiện trong việc giải quyết khiếu nại tố cáo
15 Hồ Chí Minh toàn tập, tập 3
16 Hồ Chí Minh toàn tập, tập 4
17 Lê Văn Lý (1995), Hiến pháp 1992 về vai trò lãnh đạo của Đảng cộng sản Việt Nam,
Trang 7Nhà xuất bản Khoa học xã hội, Hà Nội
18 Trần Đức Lương (2001), Xây dựng Nhà nước pháp quyền của dân do dân vì dân
ngày càng trong sạch vững mạnh l nhiệm vụ quan trọng thường xuyên của Đảng và nhân dân ta,
Tạp Chí Cộng sản Điện tử
19 Lê Nin toàn tập (1981), tập 30, Nxb Tiến bộ, Mátxcơva
20 Đinh Văn Mậu, Phạm Hồng Thái (1996), Luật Hành chính Việt Nam,Nxb Tư pháp, tp
Hồ Chí Minh
21 Đinh Văn Mậu (2003), Quyền lực Nhà nước và quyền công dân, Nxb Tư pháp, Hà
Nội
22 Đỗ Mười (1999), Bài học từ sự kiện Thái Bình, Tạp chí công sản tháng 4/1999
23 Đinh Văn Minh (2005), Tìm hiểu những quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh về
công tác giải quyết khiếu nại tố cáo, Thanh tra
24 Nguyễn Đức Mạnh (2006), Những tiêu chí của một nền hành chính dân chủ nhân
dân, Tạp chí thanh tra số 10/2006
25 Lê Minh Tâm (2001), “Quyền hành pháp và chức năng của quyền hành pháp”, Một
số vấn đề hoàn thiện tổ chức và hoạt động của bộ máy Nhà nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội
26 Nguyễn Minh Tường (1996), Cải cách hành chính dưới thời Minh Mệnh, Nxb Khoa học
Xã hội, Hà Nội
27 Nguyễn Văn Thâm (2004), Tiếp cận và giải quyết công việc cho dân trong tiến trình
đổi mới, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội
28 Thanh tra Chính phủ, Báo cáo tổng kết ngành thanh tra các năm từ năm 2005 đến 2008
29 Thanh tra Chính phủ (2007), Báo cáo số 71 ngày 3/12/2007 của Ban cán sự Đảng
30 Thanh tra Chính phủ (2006), Tiếp công dân, Xử lý đơn thư và giải quyết khiếu nại tố cáo
trong tình hình mới, Nxb Hà Nội
31 Thanh tra Chính phủ (2007), Quy trình nghiệp vụ tiếp công dân, Xử lý đơn thư và giải
Trang 8quyết khiếu nại hành chính, Nxb Hà Nội
32 Trường Đại học Luật Hà Nội (2003), Giáo trình Lý luận chung về nhà nước và pháp
luật, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội
33 Trường Đại học Quốc gia Hà Nội (2005), Giáo trình Lý luận chung về nhà nước và
pháp luật, Nxb Đại học quốc gia Hà Nội
34 Thủ tướng Chính phủ (2003), Quyết định 69/2003/QĐ-Ttg phê duyệt chương trình
xây dựng nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ công chức Nhà nước giai đoạn 1: 2003 - 2005
35 Quốc hội (2005), Luật Khiếu nại, tố cáo, được sửa đổi, bổ sung năm 2004 và năm
2005, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội
36 Trần Văn Sơn (2007), Tăng cường pháp chế Xã hội chủ nghĩa trong hoạt động giải quyết
khiếu nại tố cáo, Nxb Tư pháp, Hà Nội
37 Nguyễn Như Ý (Chủ biên) (1998), Đại từ điển tiếng Việt, Nxb văn hóa thông tin, Hà
Nội
38 Nguyễn Văn Yểu (2005), Xây dựng Nhà nước pháp quyền Xã hội chủ nghĩa Việt Nam
của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân, Báo Nhân dân số 18357 ra ngày 9/11/2005