4.Phát triển năng lực: rèn HS năng lực tự học ( Lựa chọn các nguồn tài liệu có liên quan ở sách tham khảo, internet, thực hiện soạn bài ở nhà có chất lượng ,hình thành cách ghi nhớ kiến [r]
Trang 1TUẦN 3
Ngày soạn: Tiết 9
Ngày giảng:
BỐ CỤC VĂN BẢN
I Mục tiêu
1.Kiến thức :
- học sinh hiểu được bố cục văn bản, đặc biệt là cách sắp xếp nội dung cho phần thân bài
- Biết xây dựng bố cục văn bản mạch lạc, phù hợp với đối tượng và nhận thức của người đọc
2.Kỹ năng :
- KNBH: Sắp xếp các đoạn văn trong bài theo một bố cục nhất định Vận dụng kiến thức về bố cục trong việc đọc - hiểu VB
- GDKNS : ra quyết định ( lựa chọn cách bố cục văn bản phù hợp với mục đích giao tiếp) Giao tiếp , phản hồi, lắng nghe tích cực, trình bày suy nghĩ , ý tưởng về
bố cục văn bản và chức năng nhiệm vụ, cách sắp xếp mỗi phần trong bố cục
3.Thái độ : học sinh có trách nhiệm trong việc xác định được chủ đề, bố cục, cách
liên kết, cách trình bày đoạn văn trong các văn bản được học
4.Phát triển năng lực: rèn HS năng lực tự học ( Lựa chọn các nguồn tài liệu có
liên quan ở sách tham khảo, internet, thực hiện soạn bài ở nhà có chất lượng ,hình thành cách ghi nhớ kiến thức, ghi nhớ được bài giảng của GV theo các kiến thức đã
học), năng lực giải quyết vấn đề (phát hiện và phân tích được ngữ liệu ), năng lực sáng tạo ( có hứng thú, chủ động nêu ý kiến), năng lực sử dụng ngôn ngữ khi nói, khi tạo lập đoạn văn; năng lực hợp tác khi thực hiện nhiệm vụ được giao trong nhóm; năng lực giao tiếp trong việc lắng nghe tích cực, thể hiện sự tự tin chủ động
trong việc chiếm lĩnh kiến thức bài học
II Chuẩn bị
- GV: soạn giáo án, bảng phụ
- HS: Nghiên cứu ngữ liệu và trả lời các câu hỏi mục I,II từ đó rút ra kết luận : bố cục văn bản, đặc biệt là cách sắp xếp nội dung cho phần thân bài
III Phương pháp, kĩ thuật
- Phương pháp: Nêu và giải quyết vấn đề, phân tích, thảo luận nhóm…
- Kĩ thuật: Động não, thực hành có hướng dẫn
IV.Tiến trình dạy học-giáo dục
1 Ổn định (1’)
2 Kiểm tra bài cũ(3’)
? Em hiểu thế nào là chủ đề của văn bản? Tính thống nhất về chủ đề của văn bản được thể hiện như thế nào? Qua những phương diện nào? Hãy nêu chủ đề của văn bản “Trong lòng mẹ”?
Trang 2- Chủ đề là đối tượng và vấn đề chủ yếu mà văn bản muốn biểu đạt
- Tính thống nhất được thể hiện ở nội dung và hình thức
3 Bài mới
Hoạt động 1: Khởi động (1’):
- Mục tiêu: đặt vấn đề tiếp cận bài học.
- Hình thức: hoạt động cá nhân.
- Kĩ thuật, PP:thuyết trình
Chúng ta đã biết cách tạo lập văn bản và nắm được văn bản gồm có 3 phần: MB,
TB, KB.Tuy nhiên nhiệm vụ của từng phần là gì? Sắp xếp, tổ chức các phần? Đặc biệt là nội dung phần TB ra sao? -> Học bài hôm nay…
Hoạt động 2 - Tìm hiểu bài 8P
- Mục tiêu: hướng dẫn học sinh tìm hiểu bố
cục văn bản
- Phương pháp:phân tích ngữ liệu, phát vấn,
khái quát.
- Kĩ thuật: Đặt câu hỏi, động não.
- Hình thức tổ chức: cá nhân.
HS đọc văn bản
? Văn bản chia làm mấy phần
? Nhiệm vụ của mỗi phần trong văn bản?
- 3 phần:
+ Từ đầu không màng danh lợi: Giới thiệu
ông Chu Văn An
+ Tiếp đến vào thăm: công lao, uy tín của
ông Chu Văn An
+ Còn lại: Tình cảm của mọi người đối với
ông Chu Văn An
? Phân tích mối quan hệ giữa các phần trong
văn bản?
- 2 HS trả lời -> GV chốt -> Ghi
- Gắn bó chặt chẽ:
+ Phần trước là tiền đề cho phần sau
+ Phần sau nối tiếp phần trước
+ Các phần tập trung làm rõ chủ đề văn bản
? Qua phân tích, em hiểu thế nào là bố cục
của văn bản? Gồm mấy phần, nhiệm vụ?
- Là sự tổ chức các đoạn văn để thể hiện chủ
đề
- 3 phần: Mở bài, thân bài, kết bài
I Bố cục của văn bản
1 Khảo sát và PTngữ liệu
*Văn bản: Người thầy đạo cao đức
trọng
* Nhận xét
a Bố cục (3 phần)
- Phần 1: Giới thiệu ông Chu Văn An
- Phần 2: Công lao, uy tín của ông Chu Văn An
- Phần 3: Tình cảm của mọi người đối với ông Chu Văn An
b Mối quan hệ giữa các phần
- Gắn bó chặt chẽ:
+ Phần trước là tiền đề cho phần sau
+ Phần sau nối tiếp phần trước + Các phần tập trung làm rõ chủ
đề văn bản
2 Ghi nhớ: SGK (25)
Trang 3- Nhiệm vụ: cùng làm rõ chủ đề văn bản
*GV: Liên hệ với nhiệm vụ từng phần của
văn bản nghị luận
- HS đọc ghi nhớ (1) (2)
Hoạt động 3 - 10P
- Mục tiêu: hướng dẫn học sinh tìm hiểu
cách sắp xếp, bố trí nội dung phần thân bài
của văn bản
- Phương pháp: phân tích ngữ liệu, phát
vấn, nêu và giải quyết vấn đề, thảo luận
nhóm.
- Kĩ thuật: Đặt câu hỏi, động não.
- Hình thức tổ chức: cá nhân, nhóm.
Hoạt động nhóm: 4 nhóm, 4 bài
HS cử đại diện trình bày
- Phần thân bài VB “ Tôi đi học ” kể về
những sự kiện gì? Các sự kiện ấy được sắp
xếp theo thứ tự nào?
1 Tôi đi học
- Hồi tưởng những kỷ niệm về bước tựu
trường
+Cảm xúc đan xen giữa quá khứ và hiện tại:
Trên đường đến trường
Khi bước vào lớp
Thứ tự thời gian
so sánh, đối chiếu, suy nghĩ, cảm xúc trong
hồi ức – hiện tại
- Hãy chỉ ra diễn biến của tâm trạng của bé
Hồng trong phần thân bài?
2 Trong lòng mẹ
- Diễn biến tâm lý
- 2 trạng thái tình cảm
?.Khi tả người, vật, con vật, phong cảnh, em
sẽ lần lượt miêu tả theo trình tự nào?.
3.
Trình tự miêu tả
- Người, vật, con vật : chính thể - bộ phận
- Người : ngoại hình - nội tâm
- Phong cảnh : thứ tự không gian, thời gian
? Hãy cho biết cách sắp xếp các sự việc trong
phần TB để thể hiện chủ đề “ Người thầy”
II Cách sắp xếp, bố trí nội dung phần thân bài của văn bản
1 Khảo sát, pt ngữ liệu
*Ví dụ: SGK (25)
* Nhận xét
a Văn bản Tôi đi học
- Hồi tưởng kỉ niệm -> cảm xúc, suy nghĩ trong ngày đầu tiên đi học -> so sánh với cảm xúc trong hiện tại
b Văn bản: Trong lòng mẹ
Diễn biến tâm trạng bé Hồng
* Thương mẹ sâu sắc, căm ghét cái xấu, cái ác
* Niềm hạnh phúc lớn lao khi ở trong lòng mẹ
c Văn bản miêu tả : trình tự
không gian, thời gian
Trang 44 Hai nhóm sự việc về Chu Văn An
- Là người tài cao
- Là người đạo đức, được học trò kính trọng
? Từ các bài tập trên và bằng những hiểu biết
của mình, hãy cho biết cách sắp xếp nội dung
phần TB của VB?
- ND phần thân bài được trình bày theo 1 thứ
tự tuỳ thuộc vào kiểu văn bản, chủ đề, ý đồ
giao tiếp của người viết
- Các trình tự sắp xếp theo không gian, thời
gian, sự phát triển của sự việc, mạch suy luận
sao cho phù hợp với chủ đề, sự tiếp nhận của
người đọc
- 1 HS đọc ghi nhớ
d Văn bản “Người thầy đạo cao đức trọng : Theo nhiệm vụ của
thân bài
- Công lao, uy tín của Chu Văn An
2 Ghi nhớ 3: SGK (25)
Hoạt động 3 – 14’
- Mục tiêu: học sinh thực
hành kiến thức đã học.
- Phương pháp: vấn đáp,
thực hành có hướng dẫn,
thảo luận nhóm
- Kĩ thuật: đặt câu hỏi,
động não.
- Hình thức tổ chức: cá
nhân, nhóm.
HS thảo luận theo 3 nhóm
(Mỗi nhóm 1 phần)
HS làm miệng
III Luyện tập
Bài tập 1 (26)
a Theo không gian: nhìn xa đến gần đến tận nơi
-đi xa dần
+ Giới thiệu đàn chim từ xa -> gần + Miêu tả đàn chim + Cảm xúc, liêng tưởng, so sánh
+ ấn tượng về đàn chim gần -> xa
b Theo thứ tự thời gian : về chiều, lúc hoàng hôn
c Hai luận cứ được sắp xếp theo tầm quan trọng của chúng (đoạn 2, 3) đối với luận điểm cần chứng minh (đoạn 1)
Đoạn 1: luận điểm, đoạn 2,3 là 2 luận cứ được sắp xếp theo tầm quan trọng của chúng đối với luận điểm
Bài tập 2 (27)
Trình bày theo diễn biến tâm trạng chú bé Hồng
- Khi trò chuyện với bà cô
Trang 5HS thảo luận nhóm nhỏ, phát
biểu, nhận xét
- Khi gặp mẹ
Bài tập 3 (27)
a Xếp lại: 2, 1, 3
b Sửa, xếp lại
- Nghĩa đen về 1, 2, cả câu ý b
- Nghĩa bóng, cả câu ý a
4 Củng cố: (2’)
?Khái quát kiến thức cần nhớ của bố cục văn bản?
HS trả lời -> GV chốt kiến thức cơ bản
5 HDVN (3 phút)
- Học bài: nhớ được cách xây dựng bố cục văn bản, tập xây dựng bố cục văn bản cho các bài văn cụ thể
- Chuẩn bị bài: Xây dựng đoạn văn trong văn bản
+ nghiên cứu ngữ liệu SGK, trả lời câu hỏi mục I,II từ đó rút ra kết luận về: khái
niệm đoạn văn, từ ngữ, chủ đề, câu chủ đề, quan hệ giữa các câu trong đoạn văn và cách trình bày nội dung đoạn văn
V Rút kinh nghiệm.
………
………
………
………