- Ải Chi Lăng như một địa danh đặc biệt gắn với sự nghiệp dựng nước và giữ nước, đấu tranh chống các triều đại phong kiến Trung Quốc xâm lược của dân tộc Việt Nam. Ải Chi Lăng đã gắn [r]
Trang 1Ngày soạn: ……… Tuần 5 - Tiết 13
Ngày giảng: 6A :…………
6C :…………
Hướng dẫn đọc thêm
SỰ TÍCH HỒ GƯƠM
< Truyền thuyết >
I Mục tiêu
1 Kiến thức: Giúp hs nắm được:
- Nhân vật , sự kiện trong truyền thuyết Sự tích Hồ Gươm.
- Truyền thuyết địa danh
- Cốt lõi lịch sử trong một tác phẩm thuộc chuỗi truyền thuyết về người anh hùng Lê Lợi và cuộc khởi nghĩa Lam Sơn
2.Kỹ năng:
*Kĩ năng bài học: Đọc – hiểu văn bản truyền thuyết.Phân tích để thấy được ý nghĩa sâu sắc
của một số chi tiết tưởng tượng trong truyện.Kể lại được truyện
*Kĩ năng sống cần giáo dục: nhận thức, giao tiếp/ lắng nghe tích cực để nhận ra giá trị của
tác phẩm
3.Thái độ: Nghiêm túc, đúng đắn trong tiết học, biết yêu mến bài học
4.Phát triển năng lực: năng lực tự học, năng lực giải quyết vấn đề (phát hiện và phân tích
được vẻ đẹp tác phẩm ), năng lực sáng tạo ( có hứng thú, chủ động nêu ý kiến), năng lực sử dụng ngôn ngữ khi nói; năng lực hợp tác khi thực hiện nhiệm vụ được giao trong nhóm; năng lực giao tiếp trong việc lắng nghe tích cực, thể hiện sự tự tin chủ động trong việc
chiếm lĩnh vẻ đẹp tác phẩm văn
- GD đạo đức: Giáo dục tình yêu đất nước và tự hào về những địa danh, di tích của Thăng
Long ngàn năm văn hiến Từ đó HS phải biết tự tin, phải có trách nhiệm bảo vệ và gìn giữ những danh thắng, di tích đó => GD giá trị sống: HÒA BÌNH, TRÁCH NHIỆM, HẠNH PHÚC, ĐOÀN KẾT, YÊU THƯƠNG, HỢP TÁC, TÔN TRỌNG, TRUNG THỰC
- GD ANQP: Nêu các địa danh của VN luôn gắn với các sự tích trong các cuộc kháng chiến
chống xâm lược (Ải Chi Lăng, Bạch Đằng, Đống Đa…)
chương
II Chuẩn bị.
- GV nghiên cứu cuốn Chuẩn kiến thức kĩ năng, Sách giáo khoa Ngữ văn 6 sách giáo viên
Ngữ văn 6 Soạn giáo án Bảng phụ, tranh ảnh minh họa
-HS: Đọc , tập tóm tắt và kể chuyện soạn bài theo các câu hỏi trong SGK; nắm được các chi
tiết kì ảo và ý nghĩa của nó trong truyện; Liên hệ được với nhân vật lịch sử anh hùng chống giặc ngoại xâm: Lê Lợi
III Phương pháp: đọc diễn cảm, thuyết trình, vấn đáp, nhóm, động não,trình bày 1 phút
Trang 2IV Tiến trình các hoạt động dạy học và giáo dục
1 ổn định lớp:1’
2 Kiểm tra bài cũ: 4’
? Kể diễn cảm một đoạn truyện Sơn Tinh Thuỷ Tinh mà em thích nhất và nêu ý nghĩa của truyện.
3 Bài mới:33’
Hoạt động 1: Khởi động : 1’
- Mục tiêu: đặt vấn đề tiếp cận bài học.
- Hình thức: hoạt động cá nhân.
- phương tiện: máy chiếu
- Kĩ thuật, PP:thuyết trình
GV trình chiếu một số hình ảnh của Hồ Hoàn Kiếm và giới thiệu : Ca dao xưa đã từng
kêu gọi, nhắn nhủ:
Rủ nhau xem cảnh Kiếm Hồ Xem cầu Thê Húc; xem chùa Ngọc Sơn
Đài Nghiên, Tháp Bút chưa mòn Hỏi ai gây dựng lên non nước này Giữa thủ đô Hà Nội, Hồ Gươm đẹp lộng lẫy, duyên dáng, thơ mộng, gây ấn tượng không
thể nào quên cho mọi người Đây là nơi gắn với người anh hùng đất Nam Sơn: Lê Lợi qua
truyền thuyết: Sự Tích hồ Gươm mà chúng ta sẽ học hôm nay.
Hđ 2
Hướng dẫn HS tìm hiểu về tác phẩm (5’)
- Mục tiêu: học sinh nắm được những hiểu biết cơ bản
về tác phẩm
- Phương pháp: vấn đáp
- Phương tiện: tư liệu, SGK.
- Kĩ thuật: động não.
- Hình thức: hoạt động cá nhân.
? Xác đinh thể loại ( dấu hiệu nhận biết và giải
thích)
- HS phát biểu – GV bổ sung
I Tìm hiểu chung
- Lê Lợi là linh hồn của cuộc
kháng chiến vẻ vang cảu nhân dân ta chống giặc Minh xâm lược thế kỉ XV
- Thể loại: truyền thuyết về địa
danh
-Sự tích Hồ Gươm là một trong
những truyền thuyết tiêu biểu nhất về hồ Hoàn Kiếm và Lê Lợi
Hđ 3( 18’)
Hướng dẫn HS đọc – hiểu văn bản
- Mục tiêu: hướng dẫn học sinh đọc và tìm hiểu giá trị
của văn bản
- Phương pháp:đọc diễn cảm, vấn đáp, khái quát
- phương tiện; bảng, SGK
- Kĩ thuật: động não
II Đọc - hiểu văn bản.
Trang 3- Hình thức: hoạt động cá nhân.
?) GV hướng dẫn HS đọc chậm rãi
* Yêu cầu 1: GV và 3 HS đọc hết truyện
?) Nhận xét cách đọc của bạn? Hãy đọc phần chú
thích?
?) Truyện chia thành mấy phần? ý chính của mỗi
phần?
- Đoạn 1: Long Quân cho nghĩa quân mượn gươm
thần để đánh giặc
- Đoạn 2: Long Quân đòi gươm khi đất nước hết giặc
?) Vì sao đức Long Quân cho nghĩa quân Lam Sơn
mượn gươm thần?ý nghĩa
- Giặc Minh bạo ngược, nhân dân căm giận
- Nghĩa quân Lam Sơn nổi dậy nhưng buổi đầu lực
lượng còn yếu, nhiều lần bị thua
- Long Quân cho nghĩa quân mượn gươm thần để giết
giặc
-> Cuộc khởi nghĩa được tổ tiên, thần thiêng giúp đỡ
?) Lê Lợi đã được nhận gươm thần ntn?( 1 HS tóm
tắt)
- Lê Thận bắt được lưỡi gươm dưới nước: 3 lần lưỡi
gươm vào lưới ( số nhiều - có ý nghĩa khẳng định, tăng
sức hấp dẫn)
- Lê Thận gia nhập nghĩa quân
- Lưỡi gươm khi gặp Lê Lợi thì sáng rực lên 2 chữ
“Thuận thiên”
?) Em hiểu “Thuận thiên” là gì?
- Theo ý trời -> từ mượn ( Hán Việt)
-Chủ tướng Lê Lợi: trên đường bị giặc đuổi thấy ánh
sáng lạ ở cây đa -> chuôi gươm nạm ngọc -> lấy chuôi
gươm
- Đem lưỡi gươm Lê Thận bắt được tra vào chuôi
gươm thì vừa như in
?) Việc Long Quân cho Lê Lợi mượn gươm có ý
nghĩa gì?( Vì sao lại cho mượn)
- Cho mượn gươm thần để tăng sức mạnh chiến đấu
cho nghĩa quân…
?) Việc Lê Thận bắt được lưỡi gươm dưới nước, Lê
Lợi bắt được chuôi gươm trên rừng có ý nghĩa gì?
- Khả năng cứu nước có ở khắp nơi: sông nước - miền
núi, miền ngược- miền xuôi cũng đánh giặc
1 Đọc – chú thích.
2.Kết cấu – bố cục.
3 Phân tích
a Long Quân cho nghĩa quân mượn gươm thần đánh giặc
- Hoàn cảnh: giặc Minh xâm lược nước ta
- Gươm thần được trao cho một đại diện của nghĩa quân Lam Sơn: Lê Lợi và Lê Thận
Trang 4?) Các bộ phận của thanh gươm ở 2 nơi khác nhau
nhưng khi khớp lại vừa như in có ý nghĩa gì?
- Nguyện vọng của dân tộc là nhất trí, nghĩa quân trên
dưới một lòng
* GV: Sự kiện này gợi cho ta nhớ lại âm vang câu nói
của LLQ “Kẻ miền núi, người miền biển, khi có việc
thì giúp đỡ lẫn nhau, đừng quên lời hẹn”…
?) Chi tiết Lê Thận dâng gươm cho Lê Lợi nói lên
điều gì?
- Đề cao vai trò của chủ tướng Lê Lợi đánh giặc giúp
dân
* GV cho đọc phần đọc thêm
?) Trong tay Lê Lợi, gươm thần đã phát huy tác
dụng ntn?
- Nhuệ khí nghĩa quân tăng
- Quân lính bạt vía
- Uy thế nghĩa quân vang khắp nơi
- Đánh không còn một tên giặc
* GV: Sức mạnh của nghĩa quân được nhân lên gấp
bội nhờ có gươm thần Chính lòng yêu nước, căm thù
giặc sự đoàn kết toàn dân cùng vũ khí thần diệu là
nguyên nhân dẫn đến thắng lợi hoàn toàn Đó là thắng
lợi của chính nghĩa, của lòng dân, ý trời hoà hợp
?) Khi nào Long Quân đòi gươm? Cảnh đòi gươm
và trả gươm diễn ra như thế nào?
- Nhân dân ta đã đánh đuổi giặc Minh
- Lê Lợi lên ngôi vua, dời đô về Thăng Long
- Cảnh đòi và trả gươm
+ Vua Lê cưỡi thuyền buồm dạo quanh hồ Tả Vọng
khi hết giặc Minh -> Rùa vàng đòi gươm thần( xin bệ
hạ hoàn lại gươm cho Long Quân) -> vua Lê trao
gươm -> Rùa đớp và lặn xuống
? Vì sao khi mượn gươm thì ở Thanh Hoá còn khi
trả gươm lại ở hồ Tả Vọng? Điều đó có ý nghĩa gì?
* GV: Thanh Hoá là nơi mở đầu cuộc khởi nghĩa.
Thăng Long là nơi kết thúc cuộc kháng chiến Trả
kiếm ở hồ Tả Vọng, thủ đô, trung tâm chính trị, văn
hoá của cả nước là để mở ra một thời kì mới, thời kì
hoà bình, lao động, xây dựng, thể hiện hết được tư
tưởng yêu hoà bình và tinh thần cảnh giác của cả
nước, của toàn dân
? Chi tiết trả gươm có ý nghĩa gì?
b Long Quân đòi gươm thần
- Khi đất nước đã thanh bình, tại hồ Hoàn Kiếm
Trang 5+ Hoàn: trả
+ Kiếm : gươm
* GV: Chi tiết khẳng định chiến tranh đã kết thúc, đất
nước trở lại thanh bình DT ta là dân tộc yêu hoà bình Giờ đây thứ mà muôn dân Đại Việt cần hơn là cày, cuốc, là cuộc sống lao động dựng xây đất nước Trả gươm có ý nghĩa là gươm vẫn còn đó, hàm ý cảnh giác cao độ, răn đe kẻ thù
* GV mở rộng: Con người VN vốn là những con
người hiền lành, chất phác, yêu lao động nhưng khi đất nước lâm nguy những con người ấy sẵn sàng xả thân
vì đất nước "Rũ bùn đứng dậy sáng loà" Đất nước thanh bình, chính những con người ấy "Súng gươm vứt bỏ lại hiền như xưa"
? Vì sao khi mượn gươm thì ở Thanh Hoá còn khi trả gươm lại ở hồ Tả Vọng? Điều đó có ý nghĩa gì?
* GV: Thanh Hoá là nơi mở đầu cuộc khởi nghĩa.
Thăng Long là nơi kết thúc cuộc kháng chiến Trả kiếm ở hồ Tả Vọng, thủ đô, trung tâm chính trị, văn hoá của cả nước là để mở ra một thời kì mới, thời kì hoà bình, lao động, xây dựng, thể hiện hết được tư tưởng yêu hoà bình và tinh thần cảnh giác của cả nước, của toàn dân
* Tích hợp GD ANQP:2’
Nêu các địa danh của VN luôn gắn với các sự tích
trong các cuộc kháng chiến chống xâm lược
? Bằng việc tìm hiểu thông tin ở nhà và hiểu biết của bản thân, em hãy nêu các địa danh của VN luôn gắn với các sự tích trong các cuộc kháng chiến chống xâm lược?
- Ải Chi Lăng như một địa danh đặc biệt gắn với sự nghiệp dựng nước và giữ nước, đấu tranh chống các triều đại phong kiến Trung Quốc xâm lược của dân tộc Việt Nam Ải Chi Lăng đã gắn liền với những hoạt động của các nhà quân sự tài năng như Lê Hoàn, Lý Thường Kiệt, Trần Quốc Tuấn, Lê Lợi và những thủ lĩnh của xứ Lạng như Phò mã Thân Cảnh Phúc, Thế Lộc, Hoàng Ðại Huề
- Bãi cọc Bạch Đằng là các bãi cọc trên sông Bạch
Đằng được sử dụng làm trận địa chống giặc ngoại xâm của dân tộc Việt, do Ngô Quyền khởi xướng vào
Trang 6năm 938 trong trận đại phá quân Nam Hán
- Trận Ngọc Hồi - Đống Đa (hay Chiến thắng Kỷ
Dậu) là tên gọi do các nhà sử học Việt Nam dành cho
loạt trận đánh chống ngoại xâm thắng lợi của nước Đại
Việt thời Tây Sơn do vua Quang Trung lãnh đạo vào
đầu năm Kỷ Dậu 1789, đánh tan đội quân Mãn
Thanh do Tôn Sĩ Nghị chỉ huy - kéo sang do sự cầu
viện của vua Chiêu Thống nhà Hậu Lê
*Tích hợp GD đạo đức: 2’
Giáo dục tình yêu đất nước và tự hào về những địa
danh, di tích của Thăng Long ngàn năm văn hiến
? Vậy bản thân em phải làm gì để giữ gìn và phát
huy truyền thong dân tộc, nêu cao ngọn cờ đấu
tranh bảo vệ tổ quốc của cha ông ta?
- HS đưa ra ý kiến cá nhân
?) Câu chuyện có ý nghĩa gì?
- Ca ngợi tính chất nhân dân, toàn dân, chính nghĩa
của khởi nghĩa Lam Sơn
- Đề cao, suy tôn vua Lê và nhà Lê
- Giải thích nguồn gốc tên gọi hồ Hoàn Kiếm
* GV: Tên hồ đánh dấu, khẳng định chiến thắng của
nghĩa quân, phản ánh tư tưởng, tính chất yêu hoà bình
của dân tộc ta Đồng thời tên hồ còn có ý nghĩa cảnh
giác, răn đe những kẻ dòm ngó xâm lược Tên hồ và
ánh sáng le loi của thanh gươm dưới mặt hồ xanh kết
tụ, toả sáng ngàn đời có ý nghĩa trên
?) Truyền thuyết nào của nước ta còn hình ảnh
Rùa vàng? Rùa vàng tượng trưng cho ai? Cái gì?
- An Dương Vương: thần Kim Quy
- Tượng trưng cho tổ tiên, sông núi, tư tưởng, tình cảm
và trí tuệ của nhân dân -> gây thanh thế cho nghĩa
quân Lam Sơn, củng cố thế cho nhà Lê sau khởi nghĩa
Hoạt động 4(5’) Hướng dẫn HS tổng kết
- Mục tiêu: học sinh biết đánh giá giá trị của văn bản.
- Phương pháp: trao đổi nhóm.
- Phương tiện: sgk, bảng
- Kĩ thuật: động não,.
- Hình thức: hoạt động nhóm.
* Yêu cầu 1 nhóm 1: ?) Chỉ ra ý nghĩa của truyện?
4 Tổng kết.
a Nội dung: Truyện giải thích
tên gọi hồ Hoàn Kiếm, ca ngợi cuộc KC chính nghĩa chống giặc Minh do Lê Lợi lãnh đạo
đã chiến thắng vẻ vang và ý nguyện đoàn kết , khát vong hoà bình của dân tộc ta
b Nghệ thuật:
-Xây dựng các tình tiết thể hiện
Trang 7* Yêu cầu 2 nhóm 2: ? Đặc sắc về nghệ thuật
HS trình bày – bổ sung
Hs đọc ghi nhớ
ý nguyện đoàn kết của dân tộc -Sử dụng một số hình ảnh, chi tiết kì ảo giàu ý nghĩa
c Ghi nhớ: sgk (43)
Hoạt động 5(4’)
- Mục tiêu: Hướng dân HS luyện tập
- Phương pháp: đọc diễn cảm.
- Phương tiện: SGK
- Kĩ thuật: trình bày 1 phút.
- Hình thức: hoạt động cá nhân.
* GV gọi 1 HS đọc diễn cảm truyện
III Luyện tập
4 Củng cố: (4’)
- Mục tiêu: củng cố kiến thức đó học, học sinh tự đánh giá về mức độ đạt được những mục tiêu của bài học
- Phương pháp:, phát vấn
- Kĩ thuật: động não
?Khái quát giá trị của văn bản?
HS trả lời -> GV chốt kiến thức cơ bản - GV khái quát về thể loại truyền thuyết và các văn bản truyền thuyết đã học để kết thúc một thể loại trong văn học dân gian
5 HDVN (3 phút)
- Học bài: Đọc kĩ truyện, nhớ các sự việc chính, tập đọc diến cảm và kể bằng lời văn của mình.Sưu tầm các bài viết về Hồ Gươm
- Chuẩn bị bài: Chủ đề và dàn bài trong văn bản tự sự.
+ nghiên cứu ngữ liệu SGK, trả lời câu hỏi mục I từ đó rút ra kết luận về: sự thống nhất chủ
đề trong một văn bản tự sự Những biểu hiện của mối quan hệ giữa chủ đề, sự việc trong bài văn tự sự Bố cục của bài tự sự
V Rút kinh nghiệm.
………
………
………