Giáo án Ngữ văn 6 tuần 5 tiết 19 tài liệu, giáo án, bài giảng , luận văn, luận án, đồ án, bài tập lớn về tất cả các lĩnh...
Trang 1GIÁO ÁN NGỮ VĂN 6 BÀI 5 - TIẾT 19: TIẾNG VIỆT: TỪ NHIỀU NGHĨA VÀ HIỆN
TƯỢNG CHUYỂN NGHĨA CỦA TỪ
I Mục tiêu: Giúp HS.
1 Kiến thức:
- Hiểu từ nhiều nghĩa
- Hiện tượng chuyển nghĩa của từ
2 Kĩ năng:
- Nhận diện được từ nhiều nghĩa
- Bước đầu biết sử dụng từ nhiều nghĩa trong hoạt động giao tiếp
3 Thái độ: Tự hào về vốn từ Tiếng Việt thật phong phú, đa dạng.
II Chuẩn bị:
1 GV: Từ điển tiếng việt, bảng phụ.
2 HS: Đọc và nghiên cứu bài.
III Tiến trình tổ chức dạy và học.
1 Kiểm tra bài cũ
- Kiểm tra chấm bài tập về nhà của 4 HS
2 Các hoạt động dạy - học
HĐ 1: Tìm hiểu từ nhiều nghĩa.
- HS đọc ví dụ
- Hãy chỉ ra nghĩa của từ “Chân”?
- HS tra từ điển để biết các nghĩa của từ
- Tìm một số từ khác cũng có nhiều nghĩa như từ
chân?
VD: - Ăn cơm
tham ảnh
I TỪ NHIỀU NGHĨA
1 Ví dụ (SGK)
2 Nhận xét
- Chân: (1)→ Bộ phận cuối cùng của người hoặc động vật dùng để đi lại
(2)→ Biểu trưng cho cương vị, sự có mặt trong TT, tổ chức nào đó “Có chân trong Quốc hội”
(3)→ Phần dưới cùng của một số đồ vật dùng để đỡ hoặc bám chắc trên mặt nền
Trang 2- Cương sưng tấy
dây da hàn
cứng rắn trong đối xử
- Tìm một số từ chỉ có một nghĩa?
- HS: Toán, bếp lửa, lúa
- Nhận xét về lượng nghĩa của từ TV?
- HS dựa SGK trả lời
- GV chốt
- HS đọc ghi nhớ
HĐ 2: Hiện tượng chuyển nghĩa của từ
- HS đọc ví dụ
- Theo em nghĩa gốc của từ chân là nghĩa nào?
- HS: Trả lời
- Hãy tìm mối liên hệ giữa các nghĩa của từ chân?
- HS: Đều mang nét nghĩa cơ bản bộ phận dưới
cùng, tiếp xúc với mặt nền, là giá đỡ
- Trong một câu cụ thể, một từ được dùng với
mấy nghĩa?
- HS: Trong một câu cụ thể một từ chỉ được dùng
với một nghĩa
GV: Trong VH có những trường hợp đặc biệt
một từ được dùng với nhiều nghĩa
VD: Thềm hoa một bước, lệ hoa mấy hàng
- Qua đây em hiểu gì về nghĩa gốc và nghĩa
chuyển
- HS dựa SGK trả lời
- GV chốt
- Trong bài thơ “những cái chân” từ chân được
dùng với những nghĩa nào?
- HS: Chân được dùng với nghĩa chuyển song vẫn
được hiểu theo nghĩa gốc nên mới có liên tưởng
thú vị như kiềng 3 chân, nhưng không đi, võng
(4) → Một phần tư con vật 4 chân khi mổ chia ra
(5) → Từng đám ruộng riêng lẻ ví dụ từng loại hay khác nhau
3 Ghi nhớ (SGK)
II HIỆN TƯỢNG CHUYỂN NGHĨA CỦA TỪ
1 VD
2 Nhận xét
- Bộ phận cơ thể người động vật tiếp xúc với đất → Nghĩa gốc
- Nghĩa gốc: nghĩa ban đầu
- Nghĩa chuyển: hình thành trên cơ sở nghĩa gốc
Trang 3không chân lại đi khắp nước.
- HS: đọc ghi nhớ
HĐ 3: Hướng dẫn làm bài tập.
- HS: Đọc và nêu yêu cầu bài tập
- Tìm 3 từ chỉ bộ phận cơ thể người có hiện
tượng chuyển nghĩa
- HS đọc bài tập
- Các trường hợp chuyển nghĩa dùng bộ phận cây
cối được chuyển thành bộ phận chỉ người
- HS: Đọc và nêu yêu cầu bài tập
- Tìm một số hiện tượng chuyển nghĩa chỉ sự vật
sang chỉ hoạt động
- Chuyển từ chỉ HĐ sang chỉ đơn vị
- Chuyển nghĩa là sự thay đổi nghĩa của từ
3 Ghi nhớ ( SGK)
III LUYỆN TẬP
Bài 1
- Tay: tay anh chị, tay súng, tay ghế
- Đầu: đầu mối, đầu tầu
- Mũi: mũi kim, mũi kéo, mũi đất, mũi tiếng công
Bài 2
- Lá: phổi, lách, gan
- Quả: tim, thận
- Búp: búp ngón tay Bài 3:
VD: - Cưa cưa xẻ, cưa gỗ
- Quạt quạt cho bé ngủ
- Cuốc Mẹ cuốc ruộng
- Gánh gánh rau đi bán một gánh rau
- Cuộn tranh lại một cuộn tranh
3 Củng cố
- Nhận xét về lượng nghĩa của từ
- Thế nào là hiện tượng chuyển nghĩa?
- Đánh dấu vào nhận xét đúng
+ Tất cả từ Tiếng Việt chỉ có một nghĩa
+ Tất cả các từ Tiếng Việt đều có nhiều nghĩa
+ Từ Tiếng Việt có từ một nghĩa, nhưng lại có từ nhiều nghĩa.(*)
4 Hướng dẫn học ở nhà
- Học thuộc ghi nhớ, nắm được kiến thức về từ nhiều nghĩa và hiện tượng chuyển nghĩa của từ
- Đặt câu có sử dụng từ nhiều nghĩa
Trang 4- Làm bài tập 4, 5 (57)
- Đọc và nghiên cứu bài: Lời văn, đoạn văn tự sự