§éi TNTP Hå ChÝ Minh lµ lùc lîng gi¸o dôc trong vµ ngoµi nhµ trêng, lµ lùc lîng dù bÞ cña §oµn TNCS Hå ChÝ Minh, lùc lîng nång cèt trong c¸c phong trµo thiÕu nhi... cã Ých cho x· héi.[r]
Trang 1SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM MỘT SỐ GIẢI PHÁP CƠ BẢN NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG CễNG TÁC ĐỘI
Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC
Phần I
I Đặt vấn đề:
Trong công cuộc đổi mới CNH- HĐH đất nớc, con ngời đợc đặt ở trung tâm
chiến lợc phát triển kinh tế - xã hội.Trong đó, lớp thiếu niên nhi đồng hôm nay sẽ
là những công dân, những ngời chủ tơng lai của đất nớc Hơn nữa, đứng trớc những nhu cầu và sự phát triển đa dạng phong phú của thiếu nhi, đòi hỏi những ngời làm công tác chăm sóc và giáo dục thiếu niên nhi đồng phải cố gắng, phấn
đấu để thực sự trở thành những nhà giáo dục, có đầy đủ những kiến thức khoa học về công tác xây dựng Đội và phong trào thiếu nhi
Để làm đợc điều đó, đòi hỏi ngời giáo viên TPT Đội phải chủ động, sáng tạo trong quá trình tổ chức các hoạt động nhằm thu hút đợc toàn thể đội viên và nhi
đồng tham gia một cách tích cực, có hiệu quả Thông qua các hoạt động đó nhằm giúp các em thực hiện tốt 5 điều Bác Hồ dạy, phấn đấu học tập và rèn luyện trở thành những con ngoan, trò giỏi, đội viên tốt, cháu ngoan Bác Hồ
II Đối tợng nghiên cứu :
Việc tổ chức thực hiện các hoạt động Đội và phong trào thiếu nhi của Liên đội
trờng TH Quảng Thuận
III Phơng pháp nghiên cứu :
1.Nghiên cứu tài liệu sau: “Chơng trình phối hợp hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp và hoạt động Đội năm học 2011 - 2012” của phòng GD- ĐT Huyện Quảng Trạch; “Hớng dẫn thực hiện chơng trình công tác Đội và phong trào Thiếu nhi năm học 2011- 2012” của HĐĐ Huyện Quảng Trạch, Hớng dẫn thực hiện phong trào thi đua “Xây dựng trờng học thân thiện, học sinh tích cực” của
Bộ Giáo dục & Đào tạo và những văn bản, tài liệu có liên quan
2 Đúc rút những kinh nghiệm của bản thân và đồng nghiệp thông qua việc tổ chức các hoạt động Đội ở Liên đội
3.Nghiên cứu thực tế, trao đổi với đồng nghiệp có kinh nghiệm về nghiệp vụ công tác Đội gắn liền với các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp
IV Nhiệm vụ nghiên cứu :
Với thời gian ngắn, kinh nghiệm thực tế còn ít nên tôi chỉ khai thác một số giải pháp cơ bản nhằm nâng cao chất lợng công tác Đội ở trờng Tiểu học Mục
đích tôi đi sâu nghiên cứu đề tài này nhằm để góp phần nâng cao chất lợng công tác Đội ở trờng Tiểu học và hy vọng góp một phần nhỏ bé của mình vào công tác chăm sóc và giáo dục Thiếu niên - Nhi đồng, một vấn đề mà đang đợc Đảng, Nhà nớc và cả xã hội hết sức quan tâm
Phần II
I Cơ sở lý luận và thực tiễn:
1 Cơ sở ly luận:
Đội TNTP Hồ Chí Minh là tổ chức của thiếu nhi Việt Nam do Đảng cộng Việt Nam và Chủ tịch Hồ Chí Minh sáng lập, Đoàn TNCS Hồ Chí Minh phụ trách
Đội TNTP Hồ Chí Minh là lực lợng giáo dục trong và ngoài nhà trờng, là lực l-ợng dự bị của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, lực ll-ợng nồng cốt trong các phong trào thiếu nhi Đội hoạt động trong nhà trờng và trên địa bàn dân c, lấy 5 Điều Bác Hồ dạy thiếu niên, nhi đồng làm mục tiêu phấn đấu để rèn luyện cho đội viên, giúp
đỡ cho thiếu nhi trong học tập, hoạt động vui chơi, thực hiện quyền và bổn phận theo Luật chăm sóc và giáo dục trẻ em
Trang 2Đội TNTP Hồ Chí Minh với mục đích tập hợp, giáo dục thiếu nhi trở thành con ngoan, trò giỏi, đội viên tốt, cháu ngoan Bác Hồ, trở thành những công dân tốt,
có ích cho xã hội Việc giáo dục đội viên là nhiệm vụ chủ yếu, trực tiếp của tổ chức Đội Muốn làm tốt nhiệm vụ của mình, ngời GV- TPT phải nắm vững một cách sâu sắc về Đội TNTP Hồ Chí Minh, về cơ sở khoa học, tâm ly lứa tuổi, và các hoạt động mang tính giáo dục của Đội Ngoài ra phải biết tổ chức, quản ly
và điều hành các hoạt động Đội trong phạm vi liên đội do mình phụ trách
2 Cơ sở thực tiễn:
Hoạt động Đội và phong trào thiếu nhi ở các trờng TH hiện nay nhìn chung
đã có sự quan tâm và đầu t đúng mức song chất lợng mà hoạt động Đội mang lại thật sự cha đạt hiệu quả cao so với nhu cầu phát triển của trẻ, theo tôi vì một số nguyên nhân sau:
- Phần lớn TPT Đội ở các trờng TH đã đợc đào tạo cơ bản về kỹ năng, nghiệp vụ công tác Đội song họ còn thiếu về kinh nghiệm quản ly và phơng pháp tổ chức các hoạt động Đội Trong quá trình tổ chức và chỉ đạo còn thụ động, rập khuôn, thiếu tính sáng tạo, thiếu sự phối hợp với các lực lợng ở trong và ngoài nhà trờng
- Một số giáo viên chủ nhiệm ở các trờng cha y thức đợc trách nhiệm của mình với công tác Đội, cứ nghĩ việc tổ chức, điều hành các hoạt động Đội là của riêng GVTPT Đội còn mình thì đứng ngoài cuộc Chính vì vậy chất lợng hoạt động Đội của một số chi đội còn thấp
- Một số trờng còn xem nhẹ vai trò của hoạt động Đội đối với việc giáo dục toàn diện cho học sinh, cha thực sự xem hoạt động Đội là một bộ phận hữu cơ trong hoạt động tổng thể của nhà trờng.(ở đây tôi muốn nói đến cách nhìn của những ngời làm công tác quản lí trong nhà trờng)
- Cơ sở vật chất phục vụ cho hoạt động Đội của một số trờng cha có sự đầu t, còn thiếu thốn nh: Phòng Đội, trống, cờ, các loại sổ sách, tạp chí về nghiệp vụ và một
số thiết bị khác phục vụ cho hoạt động Đội
Từ những thực trạng trên, bằng kinh nghiệm của bản thân, tôi đã mạnh dạn
nghiên cứu và áp dụng thành công Đề tài Một số giải pháp cơ bản nhằm nâng“
cao chất lợng công tác Đội ở trờng Tiểu học” tại Liên đội trờng TH Quảng
Thuận đạt hiệu quả cao
Phần III
I Các giải pháp cơ bản:
1.Khảo sát đặc điểm, tình hình:
Vào đầu năm học tôi đã tiến hành khảo sát cụ thể, toàn diện các đặc điểm của liên đội để nắm bắt những đặc điểm, tình hình của từng khối lớp, địa bàn sinh sống của học sinh thông qua việc tiếp cận trò chuyện trực tiếp học sinh, với giáo viên chủ nhiệm , Ban đại diện cha mẹ học sinh để nắm bắt đợc những tâm t, nguyện vọng, đề xuất cũng nh những thuận lợi và khó khăn của từng khối lớp
tr-ớc thềm năm học mới Đặc biệt là học sinh theo công giáo ở xóm Cồn Két (nằm cách biệt giữa 2 xã Quảng Thuận và Quảng Văn” Từ đó xây dựng kế hoạch hoạt
động sao cho phù hợp với tình hình đặc điểm của Liên đội
2.Xây dựng kế hoạch hoạt động:
Sau khi khảo sát, nắm đợc đặc điểm tình hình của liên đội, tôi đã tiến hành xây dựng kế hoạch hoạt động một cách cụ thể, phù hợp với đặc điểm cho từng khối lớp Đồng thời, dựa vào đó để tôi xây dựng kế hoạch hoạt động chung cho toàn Liên đội, bám sát chơng trình hoạt động của HĐĐ Huyện, chọn các nội dung hoạt động trọng tâm, phù hợp với từng đặc điểm, tình hình của Liên đội Phân chia thời gian cụ thể cho từng hoạt động, theo chủ điểm từng tháng, từng tuần, sát với chơng trình hoạt động ngoài giờ lên lớp của nhà trờng
Sau khi xây dựng xong kế hoạch hoạt động của từng khối lớp và kế hoạch chung của toàn liên đội, tôi trình lên BGH nhà trờng với HĐĐ xã để xin ý kiến chỉ đạo Từ đó, có sự thống nhất giữa Liên đội, Nhà trờng và HĐĐ xã trong việc
tổ chức thực hiện các hoạt động trên Kế hoạch này đợc thảo luận trong HĐSP,
Tổ chuyên môn, BCH liên đội và nó đợc lồng ghép vào bản phơng hớng hoạt
Trang 3động của Liên đội trong năm học 2011 - 2012 đợc trình bày trớc Đại hội Liên
đội
3.Xây dựng hệ thống tổ chức:
Tôi đã đề xuất với BGH trong việc xây dựng đội ngũ phụ trách chi đội, phụ trách nhi đồng, đảm bảo phối hợp có hiệu quả giữa công tác chủ nhiệm với công tác phụ trách Đội, phụ trách Nhi đồng Tham mu với BGH chọn cử những giáo viên có đầy đủ phẩm chất, năng lực, đặc biệt là sự nhiệt tình, tâm huyết với phong trào Đội để bố trí phụ trách các Chi đội Sau khi đã biên chế xong các lớp, TPT lên kế hoạch chỉ đạo cho các Chi đội tiến hành Đại hội, bầu đại biểu đi dự
Đại hội Liên đội Thông qua Đại hội Liên đội để bầu ra BCH Liên đội gồm 7 em ( mỗi chi đội 1 em), BCH Liên đội thực sự là những Đội viên u tú, nhiệt tình với phong trào Đội, năng nổ sáng tạo trong mọi hoạt động Từ đó, lên kế hoạch để bồi dỡng nghiệp vụ công tác Đội cho đội ngũ Phụ trách chi đội và tổ chức tập huấn hớng dẫn cho đội ngũ BCH về mọi cộng việc và kĩ năng công tác Đội để làm sao các em có khả năng chủ động triển khai, hớng dẫn đội viên của chi đội mình hoạt động một cách có hiệu quả Có thể nói đây là lực lợng nồng cốt để TPT triển khai việc tổ chức các hoạt động Đội trong năm, kết quả thành công hay thất bại phần lớn phụ thuộc vào lực lợng cán bộ này
Riêng đối với phụ trách sao, tôi đã phối hợp chặt chẽ với giáo viên chủ nhiệm
để lựa chọn những em ở các lớp 4, 5 có khả năng điều hành tốt việc sinh hoạt sao
Từ đó, bồi dỡng các em về quy trình sinh hoạt sao nhi đồng, các kĩ năng hoạt
động, tập múa, dạy hát, hớng dẫn trò chơi vv Làm thế nào để các em thấy thích thú công việc mình đang làm và hoàn thành tốt công việc đợc giao
(Luyện tập Nghi thức Đội)
Mục tiêu của việc xây dựng hệ thống tổ chức nhằm hình thành một đội ngũ cán bộ có đủ tâm huyết, có năng lực tổ chức các hoạt động Đội từ giáo viên phụ trách các chi đội đến BCH Liên - Chi đội Đó phải là một ê kíp (theo nghĩa tích cực) hiểu biết lẫn nhau, đoàn kết thân ái, có tinh thần hợp tác, cộng đồng trách nhiệm vì phong trào chung của toàn liên đội
4.Tổ chức thực hiện:
Sau khi đã xây dựng xong kế hoạch, tôi đã chủ động phối hợp với các tổ chức
đoàn thể để tiến hành thực hiện các kế hoạch đề ra
Để có sự thống nhất trong một số họat động trong toàn liên đội, tôi đã quy
định thời gian cụ thể cho từng hoạt động nh đọc báo Đội, truy bài, thể dục, múa hát, sinh hoạt sao vv Bên cạnh đó, thành lập các Đội cờ đỏ để theo dõi và kiểm tra các hoạt động của các chi đội, các lớp nhi đồng
Nhằm tạo sự thi đua giữa các lớp trong việc học tập và tham gia các hoạt
động Đội, liên đội đã in lá cờ thi đua, lớp đẫn đầu trong tuần sẽ đợc nhận cờ thi
đua và đợc tuyên dơng trớc cờ vào sáng thứ 2, đợc tuyên dơng trong mục “Ngời
Trang 4tốt việc tốt” qua chơng trình phát thanh măng non của liên đội Chính vì vậy đã tạo đợc phong trào thi đua học tập sôi nổi giữa các chi đội với nhau Ngoài ra, liên đội mà đứng đầu là TPT phải chủ động với Ban đại diện cha mẹ học sinh, tranh thủ sự hỗ trợ về vật chất và tinh thần để tổ chức các hoạt động Đội mang tính quy mô trong toàn liên đội : Nh tổ chức văn nghệ chào mừng ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11, HKPĐ cấp trờng nhân dịp 22/12, thi ATGT, Rung chuông vàng, Trò chơi dân gian, Nghi thức đội viên vào dịp 26/3
Thông qua các hội thi đã tạo ra đợc các sân chơi lành mạnh cho các em “Học
mà chơi - Chơi mà học” gây dựng đợc phong trào TDTT, VHVN trong trờng học,
đồng thời thông qua các hội thi để phát hiện và tuyển chọn những em có năng khiếu ở các môn, từ đó tiến hành luyện tập và cho các em tham gia các hội thi do cấp trên tổ chức
Song song với việc xây dựng các phong trào bề nổi, liên đội đã chú trọng
đẩy mạnh phong trào thi đua học tập và rèn luyện, vì đây chính là hoạt động trọng tâm của liên đội, bằng các hình thức: Gắn với chủ điểm của từng tháng trở thành phong trào xuyên suốt trong năm học nh phong trào: “ Bông hoa điểm 10 dâng tặng Thầy cô” Nhân dịp 20/11 “Bắn trúng vòng 10” Nhân dịp 22/12 Làm biểu đồ thi đua với tiêu đề “Hành trình về thăm quê Bác” Từ 03 / 02 đến 19 / 5 Bên cạnh đó, Liên đội đã xây dựng đợc các mô hình học tập nh “ Đôi bạn cùng tiến”, “ Đôi bạn điểm 10” Phong trào “Giúp bạn vợt khó”vv
(Liên đội đón đoàn kiểm tra của Tỉnh)
5 Công tác kiểm tra, đánh giá:
Để đánh giá một cách khách quan và thực các phong trào thi đua, kết quả hoạt động của từng chi đội, hàng tháng BCH liên đội kết hợp với Đội cờ đỏ, Ban hoạt động ngoài giờ tiến hành kiểm tra thờng xuyên và định kỳ(lu y các đợt thi
đua phải có tiêu chí cụ thể) Công tác kiểm tra tiến hành một cách công bằng,
đánh giá thẳng thắn những việc làm tốt và những mặt còn tồn tại của từng chi
đội, đồng thời mạnh dạn chỉ ra những vấn đề còn tồn tại của từng khối lớp để từ
đó đa a các giải pháp cụ thể và phù hợp Thông qua việc kiểm tra, liên đội tiến hành xếp loại thi đua hàng tháng, từng đợt thi đua cho các lớp và từng điểm tr-ờng Đồng thời, TPT Đội cùng với BCH Liên đội cũng tiến hành kiểm điểm, đúc rút kinh nghiệm kịp thời trong các công tác chỉ đạo thực hiện và định hớng cho các hoạt động tiếp theo
Sau mỗi hội thi hoặc mỗi lần kiểm tra, liên đội cùng với Ban hoạt động ngoài giờ giáo dục ngoài giờ lên lớp của nhà trờng tiến hành tổng kết đánh giá, rút kinh nghiệm và khen thởng kịp thời cho các cá nhân, tập thể đạt thành tích cao nhằm
Trang 5động viên và khuyến khích các em Từ đó thúc đẩy phong trào chung của toàn liên đội
(Lu y: Các đợt thi đua đều có nội dung và tiêu chí cụ thể, phù hợp với mỗi chủ
điểm)
6.Công tác phối kết hợp với các lực lợng ngoài trờng học:
Đây là một trong những yếu tố hết sức quan trọng trong công tác xây dựng
Đội vững mạnh, nhằm để thu hút đợc các lực lợng cùng tham gia vào công tác chăm sóc và giáo dục thiếu niên, nhi đồng Đồng thời việc giáo dục thiếu niên, nhi đồng phải tiến hành một cách đồng bộ, đúng hớng và mang tính thống nhất thông qua các hoạt động Đội Tôi đã trực tiếp trao đổi với HĐĐ xã và đặc biệt ở các Chi đoàn ở nông thôn, với Ban đại diện cha mẹ học sinh và các tổ chức đoàn thể khác để triển khai các hoạt động Đội trên địa bàn dân c có hiệu quả Nhất là vào dịp hè, tổ chức tốt bàn giao HS về sinh hoạt hè tại địa phơng Nhằm giúp cho các hoạt động trên địa bàn dân c có hiệu quả tôi đã trực tiếp tập huấn cho các anh chị đoàn viên thanh niên một số kĩ năng hoạt động nh cách tổ chức trò chơi, các bài múa hát về thiếu nhi vv và một số hình thức hoạt động khác để các em đợc tham gia sinh hoạt và vui chơi ngoài giờ lên lớp nhằm tạo cho các em có môi tr -ờng vui chơi lành mạnh và bổ ích Đồng thời lấy lực lợng đoàn viên thanh niên làm nồng cốt để tập hợp các lực lợng xã hội khác (nh Hội phụ nữ, cán bộ văn hóa ) cùng góp phần vào việc tổ chức hoạt động cho thiếu nhi đảm bảo tính thống nhất giữa: Gia đình - Nhà trờng - Xã hội trong việc chăm sóc và giáo dục thiếu niên nhi đồng
II Kết quả đạt đợc:
Nhờ sự quan tâm, giúp đỡ và chỉ đạo sát sao của BGH nhà trờng, các tổ chức
đoàn thể trong và ngoài nhà trờng, của HĐĐ các cấp cũng nh sự nhiệt tình, cố gắng của bản thân, áp dụng các mô hình hoạt động phù hợp với nội dung của từng chủ điểm, từng phong trào thi đua chính vì vậy trong thời gian qua, Liên đội Trờng Tiểu học Quảng Thuận đã đạt đợc một số thành tích đáng phấn khởi, nhất
là năm học 2011 - 2012
* Kết quả đạt đợc: ở cấp liên đội, qua kết quả tự kiểm tra có:
- 10/10 Chi đội đạt chi đội Mạnh xuất sắc
- 6/6 Lớp đạt lớp nhi đồng chăm ngoan
- 24/24 Sao đạt danh hiệu Sao cháu ngoan Bác Hồ
Dẫn đầu về phong trào học tập có các chi đội: Kim Đồng (5A); Chi đội Bế Văn Đàn (4C), về Nhi đồng có các lớp 3A, 2B, 1A, 2B, 3A, 3B, 3C
Ngoài ra tôi còn tổ chức cho liên đội tham gia đầy đủ các cuộc thi do cấp trên phát động cụ thể nh:
- Tham gia cuộc thi vẽ tranh với chủ đề ‘Nói không với bạo lực giới trong học
đờng”
- Tham gia viết th Quốc tế UPU lần thứ 41 đợc 310 bài
- Tham gia cuộc thi “ Nét bút tri ân” lần thứ 3, nhờ làm tốt công tác chuẩn bị cũng nh sự đầu t thời gian luyện tập nên liên đội đã đạt đợc một số thành tích ở các cuộc thi:
+Tham gia HKPĐ cấp Cụm đạt 12 giải nhất, xếp giải nhất cụm Phúc Thuận -Thọ
+Tham gia HKPĐ cấp Huyện đạt 3 giải nhất, 3 giải nhì, 2 giải ba, 2 giải khuyến khích, xếp giải nhất toàn đoàn khối Tiểu học với tổng số điểm : 120 điểm
+Tham gia HKPĐ Tỉnh đạt 4 huy chơng vàng, 2 huy chơng bạc và 4 huy chơng
đồng
- Về chất lợng mũi nhọn:
+ Học sinh khá giải cuối năm đạt tỷ lệ trên 79% (HSG : 202 em; HS Khỏ: 211 em)
Trang 6+Tham gia Thi tiếng Anh qua mạng cấp Huyện đạt 02 giải nhỡ, 01 giải ba; cấp tỉnh 01 giải nhỡ, 02 giải ba, cú 01 học sinh tham gia thi Tiếng Anh qua mạng cấp Quốc gia
+ Thi giải Toỏn qua mạng cấp Huyện đạt 02 giải ba, 05 giải khuyến khớch; cấp Tỉnh đạt 01 giải ba, 01 giải khuyến khớch
+ Thi HS giỏi Toỏn và tiếng Việt cấp Huyện đạt 01 giải ba, 04 giải khuyến khớch; cấp Tỉnh đạt 02 giải ba, 01 giải khuyến khớch
+ Thi Viết chữ đẹp cấp Tỉnh đạt 01 giải nhỡ; 02 giải khuyến khớch
Liờn đội duy trỡ tốt cỏc phong trào thi đua, Đội cờ đỏ, Đội TTMN hoạt động
cú hiệu quả
Những thành tích trên phần nào đã đánh dấu đợc sự chuyển biến một cách rõ rệt về phong trào hoạt động Đội của một Liên đội vùng nông thôn
III Bài học kinh nghiệm:
1*Để xây dựng đợc phong trào hoạt động Đội ở liên đội mình, trớc hết đòi hỏi
ngời TPT phải nắm rõ đặc điểm tình hình của liên đội do mình phụ trách Từ đó, lên kế hoạc hoạt động cụ thể phù hợp cho từng khối lớp, kế hoạch chung cho toàn liên đội
2* Phối hợp chặt chẽ với GV chủ nhiệm, với BCH liên đội, Ban hoạt động giáo
dục ngoài giờ lên lớp, tổ chuyên môn đồng thời chú y tập huấn các kĩ năng, nghiệp vụ công tác Đội cho đội ngũ này một cách đầy đủ, đúng quy trình
3* Phối hợp với các lực lợng xã hội, lực lợng giáo dục khác để có sự phối hợp
cộng tác trong việc bảo vệ, chăm sóc và giáo dục thiếu niên, nhi đồng
4* Tranh thủ sự chỉ đạo của BGH nhà trờng, của Đoàn thanh niên và HĐĐ các
cấp để có sự phối hợp trong quá trình hoạt động
5* Đòi hỏi ngời Tổng phụ trách phải nhiệt tình với phong trào Đội, tính kiên trì
và lòng yêu trẻ Có năng lực, kinh nghiệm tổ chức các hoạt động Đội Không ngừng tự học, tự nghiên cứu và học hỏi đồng nghiệp trong việc tổ chức hoạt động
Đội để xây dựng vốn kinh nghiệm, vốn kiến thức cho bản thân
IV Kết luận:
Trong những năm qua, Đội TNTP Hồ Chí Minh đã và đang khẳng định đợc vị trí của mình, thể hiện rõ sự phát triển cả về số lợng và chất lợng Để đạt đợc kết quả này, bản thân tổ chức Đội đã có những đổi mới về các loại hình hoạt động nhằm thu hút trẻ em vào tổ chức, tạo cho mọi đội viên phát huy mọi khả năng của mình trong hoạt động Đội
Để hoạt động Đội ngày càng phát triển hơn nữa, đòi hỏi ngời Phụ trách phải bết yêu trẻ, nhiệt tình, có năng lực và kinh nghiệm để làm nòng cốt tập hợp các lực lợng phụ trách Đội và Thiếu nhi
Bên cạnh đó đòi hỏi bản thân ngời TPT phải biết đổi mới cách thức hoạt
động sao cho phù hợp với nhu cầu phát triển của trẻ em ngày một đa dạng và phong phú, phù hợp với đặc điểm từng trờng, từng vùng miền Từng bớc nâng cao nhận thức, năng lực học tập và các hoạt động cho học sinh
Nhằm góp phần giáo dục các em một cách toàn diện về : Văn Trí Thể
-Mĩ, xứng đáng là những chủ nhân của tơng lai của đất nớc
V kiến nghị:
*Đối với Hội đồng Đội các cấp:
- Tiếp tục duy trì việc tập huấn định kỳ các hoạt động Đội, hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp Thờng xuyên tổ chức các chơng trình giao lu học tập cho đội ngũ TPT Đội
*Đối với Phòng GD&ĐT :
Tăng cờng sự chỉ đạo việc phối hợp hoạt động Đội với hoạt động giáo dục NGLL, phổ biến thêm các tài liệu về hớng dẫn các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp, các mô hình hoạt động và việc thực hiện phong trào thi đua “Xây dựng trờng học thân thiện, học sinh tích cực”
Trang 7*Đối với nhà trờng:
Đầu t thêm cho liên đội về kinh phí cũng nh CSVC phục vụ cho hoạt động
Đội, hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp nhằm phát huy tối đa tác dụng của các hoạt động Đội trong việc nâng cao chất lợng giáo dục toàn diện cho học sinh
Quảng Thuận, ngày 20 tháng 5 năm 2012 Ngời viết sáng kiến Phan Tiến Lâm Đánh giá, xếp loại của HĐKH cấp trờng
Chủ tịch HĐKH trờng Hiệu trởng Đoàn Ngọc Tình Đánh giá, xếp loại của HĐKH phòng gd & đt
……… chủ tịch HĐKH phòng gd&đt (Ký tên, đóng dấu)
Trang 8Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp phát hiện và bồi dỡng
học sinh giỏi toán LớP 4 Phần I - đặt vấn đề
Việc phát hiện và bồi dỡng học sinh giỏi toán nhằm tạo nguồn cho các bậc học tiếp theo, góp phần chuẩn bị nhân tài cho đất nớc là một nhiệm vụ quan trọng th-ờng xuyên của mỗi một giáo viên trong quá trình dạy học toán ở tiểu học
Lứa tuổi học sinh tiểu học bớc đầu đã có sự phân hóa về mặt trình độ, nhịp độ hứng thú, động cơ nhận thức…Vì vậy, để tạo điều kiện cho những hoc sinh giỏi toán phát triển, giáo viên cần phải biết đổi mới phơng pháp dạy học, dạy học sát với từng đối tợng học sinh
Để công tác phát hiện và bồi dỡng học sinh giỏi toán đạt hiệu quả cao, yêu cầu giáo viên phải có ý thức, kỹ năng, biện pháp, kế hoạch phát hiện và bồi dỡng học sinh giỏi toán từ những năm đầu cấp tiểu học
Hiện nay, hầu hết các trờng tiểu học đã và đang quan tâm đến công việc phát hiện và bồi dỡng học sinh giỏi toán; coi đây là mục tiêu u tiên đã đầu t thời gian,
cử nhiều giáo viên có năng lực bồi dỡng từng chơng ,từng phần, từng lớp Trờng tiểu học Quảng Hợp cũng không nằm ngoài mục tiêu đó
Tuy nhiên, Trờng Tiểu học Quảng Hợp là trờng thuộc xã miền núi đặc biệt khó khăn, phần lớn ngời dân sống bằng nghề nông nên điều kiện chăm lo con cái học tập ít đợc chú trọng Học sinh đi học chủ yếu là thời gian học ở trên lớp Cô giáo dạy bao nhiêu biết bấy nhiêu chứ cha có điều kiện để luyện tập thêm ở nhà.Hơn nữa, các loại sách tham khảo còn ít Vì vậy, nhiều năm qua số em dự thi học sinh giỏi toán lớp 4 cấp trờng đều đạt kết quả cha cao, đặc biệt là chất lợng học sinh giỏi qua các đợt kiểm tra đầu năm và giữa học kỳ 1 năm học 2007-2008 rất thấp
Cụ thể:Học sinh giỏi toán : 3/20 Tỷ lệ : 15%
Với chất lợng nh vậy đặt ra cho tôi một suy nghĩ làm sao để nâng cao chất l-ợng học sinh giỏi của lớp Điều đó định hớng cho tôi trong khi dạy môn toán phải làm thế nào để các em say mê và quan tâm hơn đến toán học Xuất phát từ tình hình thực tế học sinh và yêu cầu về môn toán đối với học sinh lớp 4, bản thân tôi
đã không ngừng nghiên cứu, tìm tòi các giải pháp thực hiện và’’Kinh nghiệm phát hiện và bồi dỡng học sinh giỏi toán lớp 4’’ của tôi không nằm ngoài việc tìm hiểu,
đúc rút kinh nghiệm vốn có của giáo viên tiểu học nói chung và bản thân tôi nói riêng nhằm đóng góp những ý kiến góp phần vào việc bồi dỡng học sinh giỏi toán lớp 4 ở trờng tiểu học có hiệu quả hơn
Phần II - Biện pháp phát hiện và bồi dỡng học sinh giỏi toán lớp 4
I/ Biện pháp phát hiện học sinh giỏi toán lớp 4.
1/ Những biểu hiện học sinh có năng khiếu toán
Năng hiếu toán đợc hiểu là tài năng bẩm sinh về một mặt nào đó (ví dụ: năng khiếu toán, năng khiếu âm nhạc…)
Biểu hiện của những học sinh có năng khiếu toán là lòng yêu thích bộ môn có tính tò mò ham hiểu biết, có ý thức vợt khó, tự giác tổ chức tốt việc học.Những
Trang 9học sinh này thờng tiếp thu nhanh, nắm chắc và vận dụng tốt kiến thức, t duy phát triển tốt, linh hoạt, có trí tởng tợng không gian, kết quả học tập tốt…
2/Biện pháp phát hiện học sinh có năng khiếu toán
a/Căn cứ vào kết quả học tập từ dới.
Việc phát hiện học sinh có năng khiếu toán đợc tiến hành ngay từ đầu năm học Vào năm học mới giáo vên chủ nhiệm phải nắm đợc số lợng học sinh giỏi toán ở lớp 3 ( các em thờng có điểm cao, giỏi đều các môn) để có kế hoạch bồi dỡng số học sinh này Việc phát hiện cần đi đôi với bồi dỡng, qua bồi dỡng lại tiếp tục phát hiện…
b/ Phát hiện học sinh có năng khiếu toán học ngay trong giờ dạy bài mới,
luyện tập, ôn tập và kiểm tra Những học sinh có năng khiếu toán thờng chăm chú nghe giảng, có những thắc mắc khi không hiểu bài, hoàn thành nhanh chính xác bài tập
c/ Phát hiện học sinh có năng khiếu toán qua các kỳ thi học sinh giỏi
lớp ,trờng, thi đố vui toán học, trò chơi toán học
d/ Một số bài toán phát hiện học sinh có năng khiếu toán.Các bài toán
phát hiện học sinh có năng khiếu toán thờng đa dạng, có tính tổng hợp và chứa
đựng tình huộng có vấn đề.Đặc biệt các bài toán này có sử dụng các tính chất của các phép toán trong quá trình giải toán
Ví dụ:Thực hiện phép tính bằng cách nhanh nhất
1/ 47 + 52 + 63 + 49 + 28 + 71
2/ 2 x3 x 4 x 8 x 50 x25 x 125
3/ 24 x 17 + 4 + 18 x 76
* Một số dạng toán điển hình:
1/ Tìm 4 số, biết trung bình cộng của chúng là 50 và mỗi số bằng 1 / 3 số liền sau
2/ Tổng của 2 số lẻ là 1146 Biết giữa 2 số đó còn 5 số lẻ nửa Tìm 2 số lẻ đó Giáo viên cần lựa chọn đúng đối tợng học sinh Cần tổ chức thi chọn lọc qua vài vòng loại để lựa chọn chính xác đối tợng học sinh vào bồi dỡng Cần đánh giá học sinh một cách khách quan, chính xác không chỉ qua bài thi mà cả qua việc học tập, bồi dỡng hằng ngày Việc lựa chọn đúng không chỉ nâng cao hiệu quả bồi dỡng mà còn tránh bỏ sót học sinh giỏi và không bị quá sức đối với những em không có tố chất
II/ Biện pháp phát hiện và bồi dỡng học sinh giỏi toán lớp 4
1/ Vai trò của ngời thầy
Tục ngữ có câu ‘’không thầy đố mày làm nên’’ trớc hết ta phải xác định rõ vai trò của ngời thầy là hết sức quan trọng Bởi vì ngời thầy có trách nhiệm dẫn dắt học sinh các phơng pháp giải toán, các phơng pháp kiểm tra kết quả, cách thức trình bày bài giải…Những học sinh có kiến thức cơ bản tốt, có tố chất thông minh mà không đợc bồi dỡng nâng cao tốt thì sẽ ít hiệu quả hoặc không có hiệu quả
Đồng thời giáo viên lại phải chọn đúng đối tợng học sinh vào bồi dỡng và phải
tự soạn thảo chơng trình bồi dỡng một cách hợp lý, khoa học sáng tạo
2/ Xây dựng chơng trình bồi dỡng
Hiện nay có rất nhiều sách nâng cao và các tài liệu tham khảo, song chơng trình bồi dỡng cha có sách hớng dẫn chi tiết, cụ thể từng tiết, từng buổi học nh trong chơng trình chính khóa Vì thế soạn thảo chơng trình bồi dỡng là một vấn
đề hết sức quan trọng và rất khó khăn nếu nh chúng ta không có sự tham khảo, tìm tòi và chọn lọc tốt
Giáo viên cần soạn thảo nội dung bồi dỡng, dẫn dắt học sinh từ cái cơ bản của nội dung chơng trình học chính khóa, tiến dẫn tới chơng trình nâng cao ( Tức là trớc hết phải khắc sâu kiến thức cơ bản của học chính khóa, từ đó vận dụng để mở rộng và nâng cao dần)
Cần soạn thảo chơng trình theo vòng xoáy; Từ cơ bản đến nâng cao, từ đơn giản đến phức tạp.Đồng thời cũng phải có ôn tập, củng cố
Trang 10Ví dụ: Cứ sau 2, 3 tiết củng cố kiến thức cơ bản và nâng cao, thì cần có một tiết luyện tập củng cố kiến thức, và cứ 5 -6 tiết thì cần có một tiết ôn tập để củng
cố khắc sâu
Cần soạn thảo một tiết học có:
-Kiến thức cần truyền đạt (lý thuyết…)
- Bài tập vận dụng
- Bài tập về nhà luyện tập thêm ( tơng tự bài ở lớp )
Không nên xây dựng chơng trình nh sách nâng cao hiện nay Vì nh thế học sinh khó nắm chăc, dễ nhầm lẫn Mặt khác, trong sách nâng cao có một số bài quá khó đối với học sinh
Một số giờ ôn tập, giáo viên cần giúp các em tổng hợp các dạng bài, các phơng pháp giải theo hệ thống Vì hầu hết các em cha tự mình hệ thống đợc mà đòi hỏi phải có sự giúp đỡ của giáo viên.Điều cần thiết, giáo viên cần đầu t nhiều thời gian, tham khảo nhiều tài liệu để đúc rút, soạn thảo cô động nội dung chơng trình bồi dỡng.Cần lu ý rằng: Tùy thuộc vào thời gian bồi dỡng, khả năng tiếp thu của học sinh mà chọn lựa mức độ bài khó và từng dạng luyện tập nhiều hay ít
3/ Bồi dỡng học sinh giỏi toán cần đi đôi với việc nâng cao trình độ chung
về toán của cả lớp, thực hiện phơng châm:
‘’Phát triển năng khiếu toán đồng thời với giáo dục toàn diện ‘’
Bồi dỡng toán không tách rời với việc dạy học các môn khác nh Tiếng Việt,
Âm nhạc, Mỹ thuật, Thể dục…Nh vậy sẽ giúp học sinh phát triển toàn diện đồng thời kiến thức của các môn học này sẽ bổ trợ rất nhiều trong quá trình học sinh học toán Chẳng hạn: Học môn Tiếng Việt sẽ giúp các em phát triển vốn ngôn ngữ nhờ đó mà làm cho t duy của các em sắc bén hơn, học môn Mỹ thuật giúp trí tởng tợng không gian của các em phát triển, học Thể dục giúp cơ thể của các em thoải mái khi phải đối mặt với các bài toán khó…
4/ Bồi dỡng học sinh giỏi toán cần tiến hành cả nội khóa lẫn ngoại khóa, bồi dỡng liên tục trong năm và ở tất cả các lớp
Bồi dỡng học sinh giỏi toán ngoài những giờ dạy trên lớp, chúng ta cũng cần
mở lớp học tự chọn , ngoại khóa toán nh su tầm, báo cáo, tham quan thực tế, làm
đồ dùng học tập trò chơi toán học, kết hợp với hoạt động Đội để tổ chức các cuộc thi nh giải toán OLYMPIC, toán tuổi thơ…Đồng thời phải bồi dỡng thờng xuyên, liên tục ngay từ những năm đầu cấp tiểu học nhằm hình thành kỹ năng giải toán, giúp các em có một hệ thống kiến thức ,kỹ năng vững vàng chuẩn bị cho các bậc học tiếp theo
5/ Để giúp học sinh giỏi toán, trớc hết đòi hỏi ngời giáo viên phải bồi dỡng cho học sinh lòng say mê và tinh thần quyết tâm học tập Không lùi bớc trớc những bài toán khó Tôi suy nghĩ : Bất kì viêc gì nếu lòng say mê thì việc thực hiện mới có kết quả cao.Để bồi dỡng lòng say mê và tinh thần quyết tâm học toán, giáo viên luôn chuẩn bị cách đặt vấn đề vào bài tạo tâm thế (giáo dục thái
độ, động cơ …) phát triển t duy thông qua thu nhận , tổng hợp, mở rộng, tinh lọc
và vận dụng có hiệu quả kiến thức…khơi dậy năng lực trí tuệ của học sinh
6/ Dạy nh thế nào cho đạt hiệu quả?
Trớc hết cần chọn lọc những phơng pháp giải dễ hiểu nhất để hớng dẫn học sinh Không nên máy móc theo cách sách giải Giáo viên cần phải thờng xuyên cải tiến phơng pháp, nội dung, hình thức tổ chức dạy học phù hợp với nội dung từng bài; phát huy tính tích cực , độc lập, tự giác của học sinh, tôn trọng và khích
lệ những sáng tạo của học sinh
Những bài hớng dẫn kiến thức mới giáo viên cần lấy ví dụ và ra bài tập mang tính chất vui chơi để gây hứng thú học tập cho học sinh, đồng thời giúp các em ghi nhớ đợc tốt hơn
Ví dụ: Ra bài toán vui, bài toán là một bài thơ, bài toán lấy tên học sinh hay
đáp số là ngày tháng có ý nghĩa, đáng ghi nhớ (nh các ngày lễ lớn,ngày thi…)