Bài giảng Văn học Nga: A. Pushkin (1799 – 1837)

Bài giảng Văn học Nga: A. Pushkin (1799 – 1837) nêu lên cuộc đời & sự nghiệp của Pushkin; vị trí của Pushkin trong Văn học Nga; tiểu thuyết thơ Evgheni Oneghin (giới thiệu, xã hội thượng lưu nhàm cũ, tầng lớp thanh niên quý tộc Nga những năm 20 thế kỉ XIX, phương pháp sáng tác chủ nghĩa hiện thực trong tác phẩm).

VĂN HỌC NGA

THẾ KỈ XIX – XX

Giảng viên Phạm Thị Phương

ĐHSP TP HCM

(1799 – 1837)

Và nhân thế sẽ còn yêu ta mãi

Vì đàn thơ ta thức tỉnh tình thân ái

Vì trong thủa bạo tàn ta ca ngợi tự do

Và gợi từ tâm với những kẻ sa cơ

(Đài kỉ niệm – 1836)

DÀN Ý

I CUỘC ĐỜI & SỰ NGHIỆP

1 Dịng dõi & gia thế

2 Sự hình thành tài năng

3 Những chặng đường đời và sáng tác

II VỊ TRÍ CỦA PUSHKIN TRONG VH NGA

1 Văn học Nga thời kì trước Pushkin

2 Pushkin – nhà cải cách vĩ đại của văn học Nga

III TIỂU THUYẾT THƠ EVGHENI ONEGHIN

1 Giới thiệu

2 Xã hội thượng lưu nhàm cũ

3 Tầng lớp thanh niên quý tộc Nga những năm 20 thế kỉ XIX

4 Phương pháp sáng tác CNHT trong tác phẩm

I CUỘC ĐỜI & SỰ NGHIỆP

1 DÒNG DÕI & GIA THẾ

- Sinh ngày 6.6.1799 tại Moskva

trong dòng tộc nội và ngoại là

quý tộc thế truyền

- Giữ địa vị cao sang trong xh

nhưng suốt đời không chịu chức

sắc cung đình, giữ mình trọn vẹn

là nhà thơ của nhân dân

Pushkin đọc thơ trước Derzhavin

2 SỰ HÌNH THÀNH TÀI NĂNG

- Nguồn văn chương bác học

- Nguồn văn chương bình dân

3 NHỮNG CHẶNG ĐƯỜNG ĐỜI & SÁNG TÁC

3.1 Thời kì Litse (1811 – 1817)

- Zhucovski và Derzavin đánh giá cao

- Bài thơ tổng kết: Kí ức ở Hoàng thôn (1815)

ЦАРСКОСЕЛЬСКИЙ ЛИЦЕЙ

ХУД А ТОН

3.2 Thời kì Peterburg (1817 – 1820)

- Gửi các đồng chí (1817) - Noel (1818)

- Ruslan & Liutmila (1820)

- 6.5.1820 rời thủ đô đi lưu đày, viết bài tổng

kết Ánh mặt trời ban ngày đã tắt

“Bay đi, con thuyền, hãy đưa ta xa tắp

Trên sĩng đổi dời của biển khơi huyền hoặc

Nhưng chớ đưa ta về bờ bến thê lương

Của tổ quốc cịn mờ mịt hơi sương

Chớ về nơi bừng lửa nơi khát vọng

Nơi những nàng thơ dịu thầm cười mỉm cùng ta Nơi tuổi trẻ sớm tàn trong những cơn bão đột

Vui bay vèo, buồn ở lại trái tim ta”

(Ánh mặt trời ban ngày đã tắt… – 1820

3.3 Thời kì lưu đày tại ph Nam (1820 – 1824)

- Dữ kiện cuộc đời

+ 6/5/1820:           Rời Peterburg, cĩ lão bộc Nikita 

Kozlov đi theo + Tháng 9/1820:     Đến Kisinev, làm việc trong văn 

  Trưởng thành về NSQ và TGQ

+ Từ giã CNCĐ, tồn tâm đến với CNLM

+ Phát hiện ra CNHT

- Thơ trữ tình :

+ Tôi đã thôi ước mơ (1821)

+ Cô nàng Hy Lạp thuỷ chung (1821)

+ Ng gieo giống tự do trên đồng vắng (1823)

3.4 Thời kì lưu đày tại ph Bắc (1824 – 1826)

+ Cuộc tái ngộ với Anna Kern

+ Thất bại của khởi nghĩa Tháng Chạp

+ Tiếp tục tìm đến với CNHT

+ Tiếp tục tìm hiểu đời sống nhân dân (ngôn ngữ, tập tục, sinh hoạt,…)

+ Viết bi kịch

- Những sáng tác tiêu biểu

+ Buổi tối mùa đơng    (1825)

+ Con đường mùa đơng    (1825)

+ Nhà tiên tri     (1826)

+ Bi kịch lịch sử Boris Godunov    (1825)

GỬI K***

Anh nhớ mãi phút giây huyền diệu

• Trước mắt anh, em bỗng hiện lên

• Như hư ảo mong manh vụt biến

• Như thiên thần sắc đẹp trắng trong

Giữa day dứt sầu đau tuyệt vọng

Giữa ồn ào xáo trộn buồn lo

Tiếng em nói bên tai anh văng vẳng

Bóng dáng em anh gặp lại trong mơ

Tháng ngày qua Những cơn gió bụi

Đã xua tan mộng đẹp tuổi thơ

Lãng quên rồi giọng em hiền dịu

Nhoà tan rồi bóng dáng nguy nga.

Giữa cô quạnh âm u tù hãm Dòng đời trôi quằn quại hắt hiu Chẳng thiên thần, chẳng nguồn cảm xúc Chẳng đời, chẳng lệ, chẳng tình yêu.

Cả hồn anh bỗng bừng tỉnh giấc: Trước mắt anh, em bỗng hiện lên Như hư ảo mong manh vụt biến Như thiên thần sắc đẹp trắng trong

Quả tim lại rộn ràng náo nức

Vì nó đang sống dậy đủ điều

Cả thiên thần, cả nguồn cảm xúc

Cả đời, cả lệ, cả tình yêu

1825

Các nhà cách mạng tháng Chạp

3.5 Những năm cuối đời (1827 – 1837)

- Dữ kiện cuộc đời

+ 1826: Cuộc kiến diện Nga hoàng Nikolai I + 1827: Trở lại Peterburg sau 7 năm xa vắng + 2/1831: Thành gia thất với Natalia

Nikolaievna Gonsarova

Natalia Nikolaievna Gonsarova

• Tôi yêu em: đến nay chừng có thể

• Ngọn lửa tình chưa hẳn đã tàn phai;

• Nhưng không để em bận lòng thêm chút nữa,

• Hay hồn em phải gợn bóng u hoài.

• Tôi yêu em âm thầm, không hy vọng,

• Lúc rụt rè, khi hậm hực lòng ghen,

• Tôi yêu em, yêu chân thành, đằm thắm,

• Cầu cho em đïc người tình như tôi đã yêu em.

Cuộc quyết đấu

Phút lâm chungcủa Pushkin

+ Người da đen của vua Piot Đại đế (1827)

ĐÀI KỈ NIỆM

      Exegi monumentum

Ta đã dựng cho ta đài kỉ niệm

Khơng bởi sức tay người! Đường tới viếng

Cỏ khơng trùm mất dấu bước thế nhân

Cao hơn cả trụ thờ Aleksandr bởi cái đầu bất trị

Nơi đàn thơ thiêng liêng ta khơng chết

Hồn ta sống mãi chẳng tiêu tan

Và trên đời dù chỉ cịn một thi nhân

Danh tiếng ta vẫn cịn vang mãi mãi

Trên mọi nẻo đất nước Nga vĩ đại

Tiếng thơm rồi sẽ đồn mãi về ta,

Từ cháu con kiêu hãnh Slave

Đến dân Phần, Tungu ngày nay cịn man rợ,

Cả Canmưc bạn thân của đồng cỏ

Bằng ngơn ngữ riêng họ sẽ gọi ta

Và nhân thế sẽ cịn yêu ta mãi

Vì đàn thơ ta thức tỉnh tình thân ái,

Vì trong thủa bạo tàn ta ca ngợi tự do

Và gợi từ tâm với kẻ sa cơ.

Tượng Pushkin

ở quảng trường Nghệ Thuật

(Saint-Peterburg)

“Đối với các nhà nghiên cứu lịch sử văn học thì không có đề tài nào hấp dẫn hơn tiểu sử Pushkin – một tiểu sử có cuộc đời cả nước Nga và rực rỡ diện mạo văn học Nga”

(M Gorki, nhà văn Nga)

“Ông đã kịp làm chính số phận của mình trở thành thước đo và đồng thời là đối tượng sáng tác của mình […] Ông hoàn toàn xứng đáng được xếp vào hàng ngũ các nhà thơ lãng mạn đầy kịch tính nội tâm.”

(E Wilson, nhà nghiên cứu văn học người Mỹ)

II VỊ TRÍ CỦA PUSHKIN TRONG VH NGA

1 VĂN HỌC NGA THỜI KÌ TRƯỚC PUSHKIN

a Ngơn ngữ

b Thể loại

c Phương pháp sáng tác

d Cảm hứng, tư tưởng

2 PUSHKIN – NHÀ CẢI CÁCH VĨ ĐẠI CỦA

VĂN HỌC NGA

a Cải tạo ngơn ngữ

- Ngơn ngữ thơ ca

- Ngơn ngữ văn xuơi

b Xây nền mĩng cho các thể loại văn xuơi

c Xây dựng hệ thống đề tài văn học

d Đổi mới phương pháp sáng tác

e Kế thừa, cải biên các hình thức VHDG

“Pushkin là một hiện tượng đặc biệt, cĩ thể nĩi, duy nhất của tinh thần Nga: đĩ là người Nga trong sự phát triển của nĩ, người Nga này, đáng lẽ, chỉ xuất hiện sau

“Pushkin thuộc về hiện tượng vĩnh viễn sống, vĩnh viễn vận động khơng ngừng” 

(V Bielinski)

Александр Сер

геевич Пушкин (1799 - 1837)

III TIỂU THUYẾT THƠ EVGENI ONEGIN

Thời gian hoàn thành tác phẩm

7 năm, 4 tháng, 17 ngày

5275 câu thơ đôi, viết theo “khổ thơ Onegin”

Иллюстрация Лидии Тимошенко

• Ей рано нравились романы; Они ей заменяли все;

От Ричардсона без ума

• Британской музы небылицы Тревожат сон отроковицы.

утверждает знаменитый толковый словарь Владимира Даля Врач Даль был современник поэта, он дежурил у постели смертельно

под венец А было ей 13 лет Няня шла замуж по закону!

порядочно сделано - женщине 13 лет, а мужчине 15 к бракосочетанию положено, чрез что они по молодым своим летам, ввыкнув, во-первых, друг ко другу, а во-вторых, к своим родителям, будут иметь прямую любовь со страхом и послушанием», - писал

в конце XVIII века экономист С Друковцев

Иллюстрация Федотова П.А 1847

Почему Онегин

отверг

любовь Татьяны?

Иллюстрация Лидии Тимошенко

Onegin và Lensky đấu súng – Minh họa của Repin

b

2 XÃ HỘI THƯỢNG LƯU NHÀM CHÁN

3 TẦNG LỚP THANH NIÊN QUÝ TỘC NGA NHỮNG NĂM 20 TK XIX

a Evgeni Onegin – nhân vật “con người thừa” đầu tiên trong văn học Nga

b Lenski

c Tachiana

4 PHƯƠNG PHÁP HTCN TRONG SÁNG TÁC

EPGENI ONEGIN

a Nhà văn lấy con người, cuộc sống đương thời làm đối tượng miêu tả

b Nhà văn miêu tả một thế giới khách quan

c Nhà văn xây dựng tính cách nhân vật kiểu đa diện, phức tạp, phát triển biện chứng

d Kết cấu mở