+ Tríc xu thÕ toµn cÇu ho¸ nÒn kinh tÕ thÕ giíi vµ nh÷ng bµi häc lÞch sö, sù ph¸t triÓn cña kinh tÕ ViÖt Nam vµ c¸c níc trong khu vùc cÇn ®îc ®iÒu chØnh ®Ó phï hîp víi c¬ cÊu kinh tÕ thÕ[r]
Trang 1lịch sử Thế giới Vấn đề 1: Liên xô và các nớc Đông Âu xây dựng CNXH (từ 1945 đến nữa đầu những năm 70),
+ Sau chiến tranh thế giới thứ hai, uy tín chính trị và địa vị Liên xô đợc nâng cao trên trờng quốc
tế Tuy nhiên chiến tranh thế giới thứ hai đã làm cho nhân dân Liên Xô phải gánh chịu những hy sinh
và tổn thất hết sức to lớn trong cuộc chiến tranh chống chủ nghĩa phát xít
+ Hơn 27 triệu ngời chết, 1.710 thành phố và hơn 70.000 làng mạc bị tiêu huỷ, 3.2000 nhà máy,
xí nghiệp bị tàn phá; đời sống nhân dân gặp nhiều khó khăn, thiếu thốn
- Bên ngoài:
+ Các nớc phơng Tây do Mĩ cầm đầu, tiến hành bao vây kinh tế, chạy đua vũ trang, chuẩn bị chiếntranh tổng lực nhằm tiêu diệt Liên Xô và các nớc XHCN
+ Phong trào giải phóng dân tộc phát triển
Trong bối cảnh đó, nhân dân Liên Xô vừa ra sức xây dựng lại đất nớc, củng cố quốc phòng, vừatích cực giúp đỡ phong trào cách mạng thế giới
* Thành tựu:
- Về kinh tế:
+ Để đa đất nớc vợt qua thời kì khó khăn, nhân dân Liên xô đã khẩn trơng tiến hành công cuộchàn gắn vết thơng chiến tranh, xây dựng lại đất nớc, hoàn thành thắng lợi kế hoạch 5 năm khôi phụckinh tế (1946-1950) trong thời gian 4 năm 3 tháng Năm 1950, tổng sản lợng công nghiệp tăng 72% sovới trớc chiến tranh
- Trong những thập kỷ 50, 60 và nữa đầu 70, Liên Xô là cờng quốc công nghiệp thứ hai thế giới(sau Mĩ), giữa thập kỹ 70 chiếm gần 20% tổng sản lợng công nghiệp toàn thế giới Năm 1972 so vớinăm 1922, sản lợng công nghiệp tăng 321 lần, thu nhập quốc dân tăng 112 lần Đi đầu trong một sốngành công nghiệp mới: Công nghiệp vũ trụ, công nghiệp điện nguyên tử
- KHKT: Đạt nhiều thành tựu rực rỡ:
+ 1949: Chế tạo thành công bom nguyên tử
+ Năm 1957, là nớc đầu tiên phóng thành công vệ tinh nhân tạo của trái đất
+ Năm 1961 phóng con tàu vũ trụ phơng Đông đa nhà du hành vũ trụ Gagarin bay vòng quanh trái
đất, mở đầu kỹ nguyên chinh phục vũ trụ của loài ngời, dẫn đầu thế giới về chuyến bay dài ngày trong
* ý nghĩa của những thành tựu đó:
- Làm đảo lộn toàn bộ chiến lợc toàn cầu của Mĩ và đồng minh của Mĩ
- Thể hiện tính u việt của CNXH ở mọi lĩnh vực: xây dựng và phát triển kinh tế, quốc phòng, nângcao đời sống nhân dân
Câu 2: Chính sách đối ngoại và vị trí quốc tế của Liên xô sau chiến tranh thế giới thứ hai (1945)
nh thế nào ? Hãy nêu một vài dẫn chứng cụ thể về sự giúp đỡ của Liên xô đối với Việt Nam từ 1991? ý nghĩa của sự giúp đỡ đó đối với sự nghiệp cách mạng của nhân dân ta ?
1954 Chính sách đối ngoại:
+ Trên cơ sở những thành tựu phát triển kinh tế, khoa học kỹ thuật, Liên xô luôn luôn quán triệtchính sách đối ngoại hoà bình, giúp đỡ các nớc XHCN anh em về vật chất và tinh thần để xây dựngCNXH
+ Luôn luôn ủng hộ sự nghiệp đấu tranh vì độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội, đặc biệt là
đối với các nớc á, Phi, Mĩ latinh
+ Luôn đi đầu và đấu tranh không mệt mõi cho nền hoà bình và an ninh thế giới
Trang 2+ Kiên quyết chống lại các chính sách gây chiến, xâm lợc của CNĐQ và các thế lực phản độngquốc tế.
- Vị trí quốc tế của Liên Xô.
+ Là nớc tham gia sáng lập và là uỷ viên Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc, đã có nhiều sáng kiếnbảo vệ hoà bình thế giới
+ Liên xô là nớc XHCN lớn nhất, hùng mạnh nhất Với tiềm lực kinh tế, quốc phòng của mình,với chính sách đối ngoại hoà bình tích cực, Liên xô là chổ dựa cho cách mạng thế giới, là thành trì củahoà bình thế giới
- Dẫn chứng về sự giúp đỡ của Liên xô
- Dẫn chứng: Liên xô giúp Việt Nam xây dựng bệnh viện Hữu nghị Hà Nội, cầu Thăng Long, nhà
máy thuỷ điện Hoà Bình, đào tạo cán bộ, giúp đỡ chuyên gia và kĩ thuật
- ý nghĩa: Chính nhờ có sự giúp đỡ này, nhân dân ta đã đánh bại đợc chủ nghĩa đế quốc, giành độc
lập dân tộc, hàn gắn vết thơng chiến tranh và tiến lên xây dựng CNXH Ngày nay những công trình nêutrên vẫn tiếp tục phát huy tác dụng trong sự nghiệp công nghiệp hoá, điện khí hoá trong cả nớc
Câu 3: Những thành tựu trong công cuộc xây dựng CNXH ở Đông Âu từ 1950 - đến những năm
- Bộ mặt đất nớc ngày càng thay đổi, đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân tăng lên
Trớc chiến tranh Anbani là một nớc nghèo, năm 1970 đã hoàn thành điện khí hóa trên toàn quốc; ởBalan, những năm 70 sản xuất công nghiệp tăng 20 lần so với năm 1938; ở Bungari tổng sản phẩmcông nghiệp năm 1975 tăng 55 lần so với năm 1939; ở cộng hoà dân chủ Đức sau 30 năm xây dựngchế độ mới, sản xuất công nghiệp bằng cả nớc Đức năm 1939, Sau 20 năm xây dựng Hungari trở thànhmột nớc công nghiệp có văn hoá và khoa học kỹ thuật tiên tiến; Rumani từ một nớc nông nghiệp trởthành một nớc công, nông nghiệp, sản xuất công nghiệp chiếm 70% thu nhập quốc doanh Tiệp khắc đ-
ợc xếp vào hàng các nớc công nghiệp trên thế giới
- Tất cả các âm mu chống phá do bọn đế quốc và các thế lực phản động trong nớc gây ra đều lần
l-ợt bị dập tắt
- Thiếu sót, sai lầm:
+ Rập khuôn theo mô hình xây dựng CNXH của Liên xô
+ Thiếu dân chủ, công bằng xã hội, vi phạm pháp chế XHCN, làm giảm sút lòng tin của nhân dân
- ý nghĩa:
+ Làm thay đổi cục diện châu Âu sau chiến tranh, trở thành các nớc công - nông nghiệp Dập tắt
âm mu chống phá do đế quốc và các thế lực phản động trong nớc gây ra
+ Chủ nghĩa xã hội trở thành hệ thống thế giới, ngày càng phát triển
+ Đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân có sự tăng lên rõ rệt so với trớc kia
Câu 4: Trình hình chính trị và chính sách đối ngoại của Liên xô từ sau chiến tranh thế giới thứ
hai ?
- Tình hình chính trị:
+ Ba mơi năm đầu sau chiến tranh, tình hình chính trị ở Liên xô ổn định
+ Các nhà lãnh đạo Liên xô đã mắc sai lầm về đờng lối (chủ quan nóng vội, đốt cháy giai
đoạn ) đã diễn ra cuộc đấu tranh trong nội bộ Đảng
+ Do sự ủng hộ của nhân dân, công cuộc xây dựng CNXH vẫn đợc thăng tiến, đời sống nhân dânvẫn đợc nâng lên, khối đoàn kết trong toàn liên bang đợc duy trì
* Chính sách đối ngoại:
Đờng lối đối ngoại của Liên xô sau chiến tranh thế giới thứ hai tập trung ở 5 chính sách lớn sau:
- Giúp đỡ hợp tác với các nớc XHCN anh em về vật chất và tinh thần, tạo nên những điều kiệnthuận lợi cho các nớc anh em tiến hành cách mạng XHCN và xây dựng CNXH
- Phát triển quan hệ hữu nghị, bình đẳng với các nớc mới giải phóng
- Duy trì, phát triển quan hệ với các nớc TBCN trên cơ sở chung sống hòa bình, hợp tác cùng cólợi
- Đoàn kết quốc tế với các đảng cộng sản và các đảng Dân chủ cách mạng, với phong trào côngnhân quốc tế và phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc
Trang 3- Kiên quyết chóng lại các chính sách gây chiến, xâm lợc của CNĐQ và các thế lực phản độngquốc tế.
Vấn đề 2 : Quan hệ hợp tác giữa Liên xô, các nớc Đông Âu và các nớc XHCN khác.
Giữa Liên xô và các nớc Đông Âu và các nớc xã hội chủ nghĩa khác có nhiều mối quan hệ hợp tác
về mọi mặt Quan hệ này nhìn chung tốt đẹp song cũng có những bất đồng
+ Những năm 50 quan hệ Liên xô và Trung Quốc là quan hệ hữu nghị Từ đầu những năm 60 trở
đi quan hệ giữa hai nớc này trở nên đối đầu căng thẳng; đến cuối những năm 80 quan hệ bình thờng trởlại
+ Từ đầu những năm 60 quan hệ giữa Liên xô và Anbani trở nên căng thẳng đối đầu Đầu năm
1991 quan hệ bình thờng trở lại
+ Liên xô và các nớc xã hội chủ nghĩa khác tích cực giúp đỡ các nớc Cộng hoà dân chủ nhân dânTriều Tiên, Cuba, Việt Nam Trong cuộc đấu tranh giành độc lập và xây dựng đất nớc
Vấn đề 3 : Cuộc nội chiến (1946-1949) ở Trung Quốc ?
Câu 1 : Cuộc nội chiến cách mạng ở Trung Quốc (1946-1949) diễn ra nh thế nào ? Theo em trong
những nguyên nhân dẫn tới thắng lợi của nhân dân trong cuộc nội chiến cách mạng 1946-1949 ở TrungQuốc, nguyên nhân nào là chủ yếu ?
- Nguyên nhân của cuộc nội chiến:
+ Tiền đề chủ quan:
Sau khi cuộc kháng chiến chống Nhật kết thúc năm 1945, ở Trung Quốc tồn tại hai lực lợng đốilập: Đảng Cộng sản Trung Quốc do Mao Trạch Đông là Chủ tịch và Quốc dân đảng do Tởng GiớiThạch đứng đầu
Lực lợng cách mạng do Đảng Cộng sản lãnh đạo đã lớn mạnh: Quân chủ lực có 120 vạn ngời, khucăn cứ chiếm 1/4 đất đai và 1/3 dân số cả nớc;
+ Tiền đề khách quan:
Ngoài ra còn đợc sự giúp đỡ của Liên Xô (chuyển giao vùng Đông Bắc Trung Quốc, chuyển toàn
bộ vũ khí tớc đợc của 1 triệu quân Quan Đông cho quân giải phóng nhân dân Trung Quốc) Cách mạngTrung Quốc đã có những điều kiện thuận lợi và cơ sở vững chắc để phát triển mạnh mẽ
Trớc sự lớn mạnh của lực lợng cách mạng, tập đoàn thống trị Tởng Giới Thạch âm mu phát độngnội chiến nhằm tiêu diệt Đảng Cộng sản và phong trào cách mạng Họ đã cấu kết chặt chẽ với Mĩ vàdựa vào Mĩ để thực hiện ý đồ này
Về phía Mĩ, sau khi chiến tranh thế giới thứ hai kết thúc, Mĩ ra sức giúp đỡ t ởng Giới Thạch phát
động nội chiến, âm mu biến Trung Quốc thành thuộc địa kiểu mới của Mĩ
- Diễn biến: Chia làm 2 giai đoạn:
đảng, phát triển lực lợng chủ lực mình lên 2 triệu ngời
+ Giai đoạn phản công: (6-1947- 4-1949)
Từ tháng 6-1947, quân giải phóng chuyển sang phản công, giải phóng các vùng do Quốc dân đảngthống trị Từ tháng 4-1948 đến tháng 1 -1949, quân giải phóng lần lợt mở ba chiến dịch, tiêu diệt hơn1.540.000 quân Quốc dân đảng, làm cho lực lợng của địch về cơ bản đã bị tiêu diệt
Tháng 4-1949, quân giải phóng vợt Trờng Giang, ngày 23-4, Nam Kinh - trung tâm thống trị củatập đoàn Quốc dân đảng đợc giải phóng, nền thống trị của Quốc dân đảng sụp đổ Tởng Giới Thạch bỏlục địa chạy ra đảo Đài Loan
Ngày 1-10-1949, nớc Cộng hoà nhân dân Trung Hoa tuyên bố thành lập do Mao Trạch Đông làmChủ tịch, đánh dấu thắng lợi của cách mạng dân tộc dân chủ Trung Quốc
sự phát triển của phong trào giải phóng dân tộc trên thế giới
Câu 2: Những nguyên nhân dẫn tới thắng lợi của nhân dân trong cuộc nội chiến cách mạng
1946-1949 ở Trung Quốc, nguyên nhân nào là chủ yếu?
- Sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Trung Quốc
Trang 4- Tinh thần yêu nớc, căm thù bè lũ Tởng Giới Thạch, tinh thần đoàn kết, tinh thần chiến đấu hisinh dũng cảm của nhân dân Trung Quốc.
Câu 3: Cuộc cách mạng dân tộc dân chủ ở Trung Quốc (1946-1949) thành công đã có ảnh hởng
nh thế nào đến sự nghiệp cách mạng Trung Quốc nói riêng và cách mạng thế giới nói chung
- Sự kiện đó có ảnh hởng đến Trung Quốc:
+ Đánh dấu cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân ở Trung Quốc đã thành công Với thắng lợi này
đã kết thúc sự nô dịch và thống trị của đế quốc, phong kiến và t bản mại bản kéo dài hơn 100 năm qua.+ Mở ra cho nhân dân Trung Quốc một kỷ nguyên mới: kỷ nguyên độc lập, tự do và tiến lênCNXH
+ Từ sau thắng lợi đó, nhân dân Trung Quốc dới sự lãnh đạo của Đảng cộng sản Trung Quốc liêntiếp giành nhiều thắng lợi trong công cuộc xây dựng đất nớc Đặc biệt, từ năm 1978 đến nay, với đờnglối đổi mới, Đảng cộng sản và nhân dân Trung Quốc đã thu đợc nhiều thắng lợi trong sự nghiệp côngnghiệp hoá, hiện đại hoá đất nớc Có thế nói Trung Quốc là nớc XHCN đầu tiên tiến hành cải cách mởcửa thành công
- Thành công của cách mạng Trung Quốc có ảnh hởng đến sự nghiệp cách mạng thế giới.
+ Với diện tích bằng 1/4 diện tích châu á và chiếm gần 1/4 dân số toàn thế giới, thắng lợi của cáchmạng Trung Quốc có tác động lớn đến cách mạng thế giới mà trớc hết tăng cờng lực lợng cho pheXHCN và động viên cổ vũ phong trào giải phóng dân tộc trên toàn thế giới, đặc biệt là các nớc á, Phi,
Mĩ latinh
+ Việc Trung Quốc thu đợc nhiều thắng lợi từ sau cuộc cách mạng dân tộc dân chủ(1946-1949) đã
để lại nhiều bài học cho cách mạng các nớc, đặc biệt là Việt Nam: Một nớc gần Trung Quốc đang tiếnhành cải cách, mở cửa và đổi mới đất nớc
Vấn đề 4: Trình bày các giai đoạn phát triển của cách mạng Lào (1945-1954)?
- Từ 1945-1954: Giai đoạn kháng chiến chống Pháp xâm lợc.
+ Tháng 8-1945 lợi dụng thời cơ Nhật đầu hàng, nhân dân Lào nổi dậy khởi nghĩa thành lập chínhquyền cách mạng ở nhiều nơi Ngày 12-10-1945 nhân dân thủ đô Viên Chăn khởi nghĩa giành chínhquyền, chính phủ Cách mạng Lào ra mắt quốc dân, tuyên bố nền độc lập của Lào
+ Tháng 3-1946, thực dân Pháp quay trở lại xâm lợc, nhân dân Lào đứng lên kháng chiến chốngPháp Ngày 13-8-1950, Mặt trận Lào tự do và chính phủ kháng chiến Lào thành lập do hoàng thânXuphanuvong đứng đầu
+ Phối hợp với chiến trờng Việt Nam và Cămpuchia, đợc sự giúp đỡ của quân tình nguyện ViệtNam, quân dân Lào đã giành đợc nhiều thắng lợi trong những năm 1953-1954 buộc thực dân Pháp phải
ký hiệp định Giơnevơ công nhận độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của Lào
- Từ 1954 - 1975: Giai đoạn kháng chiến chống Mĩ xâm lợc.
+ Sau khi Pháp thất bại đế quốc Mĩ phát động chiến tranh xâm lợc thực dân kiểu mới, nhằm biếnLào thành thuộc địa kiểu mới của Mĩ
+ Dới sự lãnh đạo của Đảng nhân dân Cách mạng Lào (thành lập tháng 3-1955), quân dân Lào
đứng lên kháng chiến chống Mĩ Đến đầu những năm 60 vùng giải phóng chiếm 2/3 diện tích, 1/3 dân
số trong cả nớc Từ 1964 đến 1973 nhân dân Lào đã đánh bại cuộc "Chiến tranh đặc biệt" của Mĩ,
buộc Mĩ và tay sai phải ký Hiệp định Viêng Chăn (21-2-1973), lập lại nền hoà bình, thực hiện hoà hợpdân tộc ở Lào
+ Thắng lợi của cách mạng Việt Nam 30-4-1975 đã cổ vũ và tạo điều kiện thuận lợi cho cáchmạng Lào tiến lên giành thắng lợi hoàn toàn Dới sự lãnh đạo của Đảng Nhân dân Cách mạng Lào từtháng 5 đến tháng 12-1975, nhân dân Lào nổi dậy giành chính quyền trong cả nớc Ngày 2-12-1975, n-
ớc Cộng hoà Dân chủ nhân dân Lào chính thức thành lập
- ý nghĩa lịch sử cách mạng Lào:
Thắng lợi của 30 năm đấu tranh gian khổ có ý nghĩa lịch sử trọng đại của nớc Lào Dới sự lãnh
đạo của Đảng Nhân dân cách mạnh Lào, quân đội và nhân dân Lào đã:
+ Đánh thắng bọn thực dân xâm lợc Pháp, và bọn xâm lợc Mĩ, giành độc lập, chủ quyền và toànvẹn lãnh thổ
+ Chấm dứt nền quân chủ phong kiến, thành lập Nhà nớc cộng hòa dân chủ nhân dân
+ Hoàn thành thắng lợi cuộc cách mạng dân tộc dân chủ, đa nớc Lào bớc sang thời kỳ phát triểnmới
+ Đánh dấu thắng lợi mới của tình đoàn kết giữa ba nớc Đông Dơng trong cuộc đấu tranh chống
đế quốc, giành độc lập tự do và xây dựng đất nớc Tình đoàn kết hữu nghị Việt Lào đã đợc thử tháchtrong khói lữa chiến tranh, ngày càng phát triển trong công cuộc xây dựng hòa bình
Vấn đề 5: Những biến đổi về kinh tế, chính trị và xã hội ở Đông Nam á trớc và sau chiến tranh thế
giới thứ hai
Trang 5- Trớc chiến tranh: Là những nớc thuộc địa, lệ thuộc vào các nớc t bản phơng Tây, bị các nớc t
bản phơng Tây ra sức bốc lột tàn bạo
Phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc tuy diễn ra mạnh mẽ nhng đều thất bại
- Từ sau chiến tranh: Lần lợt các nớc đều giành đợc độc lập dân tộc với các chế độ chính trị phù
hợp cho mỗi nớc Từ sau khi giành đợc độc lập dân tộc các nớc đều ra sức xây dựng phát triển nền kinh
tế xã hội của mình, nhiều nớc đạt đợc nhiều thành tựu to lớn (NIC, con rồng); các nớc Đông Nam áchuyển từ đối đầu sang đối thoại và hợp tác, đều trở thành thành viên của ASEAN
Vấn đề 6: Quá trình thành lập và phát triển của Hiệp hội các nớc Đông Nam á (ASEAN) Cơ hội
thách thức Việt Nam khi gia nhập tổ chức này ?
Câu 1: Quá trình thành lập và phát triển của Hiệp hội các nớc Đông Nam á (ASEAN) ? Cơ hội
thách thức Việt Nam khi gia nhập tổ chức này ?
- Hoàn cảnh ra đời:
+ Sau khi giành độc độc lập, các nớc Đông Nam á ra sức khôi phục và phát triển kinh tế Trongkhi 3 nớc Đông Dơng phải tiến hành cuộc chiến tranh cứu nớc gian khổ
+ Tháng 8-1967, "Hiệp hội các nớc Đông Nam á" (ASEAN) thành lập tại Băng Cốc (Thái Lan)
gồm các nớc: Inđônêsia, Malaixia, Xingapo, Thái Lan và Philippin Hiện nay số thành viên củaASEAN là 10 nớc Việt Nam gia nhập tổ chức ASEAN vào tháng 7-1995 Trong tơng lai, Đông timocũng sẽ là thành viên của "Hiệp hội các nớc Đông Nam á"
+ Mục tiêu của ASEAN: Năm 1976, Hội nghị cấp cao ASEAN họp ở Bali (Inđônêxia) ký hiệp
-ớc hữu nghị và nêu rõ mục đích của ASEAN là: Mục đích: Xây dựng mối quan hệ hoà bình, hữu nghị
và hợp tác giữa các nớc trong khu vực, tạo nên một cộng đồng Đông Nam á hùng mạnh trên cơ sở tự ờng khu vực
c-Thiết lập một khu vực hoà bình, tự do, trung lập ở Đông Nam á
Nh vậy, ASEAN là tổ chức Liên minh chính trị - kinh tế của khu vực Đông Nam á
- Quá trình phát triển:
Hoạt động của ASEAN trải qua các giai đoạn phát triển chính:
+ Từ 1967 đến 1975: ASEAN còn là một tổ chức khu vực non yếu, chơng trình hợp tác giữa các
n-ớc thành viên còn rời rạc
+ Tháng 2-1976, các nớc ASEAN đã ký "Hiệp ớc hữu nghị và hợp tác" (tại Hội nghị cấp cao ở
Bali, Inđônêxia) nêu rõ mục tiêu xây dựng những mối quan hệ hữu nghị hợp tác giữa các nớc trong khuvực tạo nên một cộng đồng ĐNA hùng mạnh trên cơ sở tự cờng khu vực, thiết lập một khu vực hoàbình, tự do, trung lập ở ĐNA ASEAN trở thành một tổ chức chính trị - kinh tế của khu vực ĐNA.+ 1979 ASEAN có quan hệ đối đầu với ba nớc Đông Dơng (chủ yếu xoay quanh vấn đềCampuchia) Đến cuối thập niên 80 ASEAN đã chuyển sang đối thoại, hợp tác trong cùng tồn tại hoàbình với ba nớc Đông Dơng Sau khi vấn đề Campuchia đợc giải quyết, ASEAN và ba nớc Đông Dơng
đã phát triển mối quan hệ hợp tác trên các lĩnh vực kinh tế, văn hoá, khoa học
+ Năm 1995, Việt Nam gia nhập ASEAN, sau đó là gia nhập của các nớc Lào, Mianma (1997),
Campuchia (1999) ASEAN gồm 10 nớc đã trở thành "ASEAN toàn ĐNA"
- Thời cơ, thách thức Việt Nam khi gia nhập tổ chức này:
+ Thời cơ: Tạo điều kiện cho Việt Nam đợc hoà nhập vào cộng đồng khu vực, vào thị trờng các
nớc Đông Nam á Thu hút đợc vốn đầu t, mở ra cơ hội giao lu học tập, tiếp thu trình độ khoa học - kĩthuật, công nghệ và văn hoá để phát triển đất nớc ta
+ Thách thức: Việt Nam phải chịu sự cạnh tranh quyết liệt, nhất là về kinh tế Hoà nhập nếu
không đứng vững thì dễ bị tụt hậu về kinh tế và bị "hoà tan" về chính trị, văn hoá xã hội
+ Thái độ: Bình tĩnh, không bỏ lỡ thời cơ Cần ra sức học tập, nắm vững khoa học kĩ thuật
Câu 2: Từ sau chiến tranh thế giới thứ hai đến nay Đông Nam á có những biến đổi to lớn gì ?
Theo Anh (chị) trong những biến đổi lớn đó thì biến đổi lớn nào là quan trọng nhất ? Vì sao ?
- Từ sau chiến tranh thế giới thứ hai Đông Nam á có những biến đổi lớn sau đây:
+ Biến đổi thứ nhất: Các nớc Đông Nam á từ thân phận các nớc thuộc địa, nữa thuộc địa và lệ thuộc đã trở thành những nớc độc lập (Kể tóm tắt 10 nớc Đông Nam á và cho biết thuộc địa của nớc nào, và giành độc lập năm nào theo gợi ý sau)
- Biến đổi thứ hai: Từ sau khi giành lại độc lập, các nớc Đông Nam á đều ra sức xây dựng và phát
triển nền kinh tế - xã hội của mình và đạt nhiều thành tựu to lớn: nh Xingapo, Inđônêxia, Thái Lan,Malaixia, đặc biệt là Xingapo, nớc có nền kinh tế phát triển nhất ở khu vực ĐNA và đợc xếp vào hàngnớc phát triển trên thế giới
- Biến đổi thứ ba: Cho đến tháng 4-1999, các nớc ĐNA đều gia nhập Hiệp hội các nớc ĐNA, gọi
tắt là ASEAN nhằm mục tiêu xây dựng những mối quan hệ hoà bình, hữu nghị hợp tác giữa các nớctrong khu vực
Trang 6Trong những biến đổi đó biến đổi nào là quan trọng nhất: Là biến đổi từ thân phận các nớc
thuộc địa, nữa thuộc địa và lệ thuộc đã trở thành những nớc độc lập Nhờ có biến đổi đó các nớc ĐNAmới có những điều kiện thuận lợi để xây dựng và phát triển kinh tế - xã hội của mình ngày càng phồnvinh
Câu 4: Hãy nêu những hiểu biết của mình về tổ chức ASEAN ? Sự gia nhập của Việt Nam vào
ASEAN ?
- Hoàn cảnh ra đời: Sau khi giành độc độc lập, nhiều nớc Đông Nam á dự định thành lập một tổ
chức khu vực nhằm hợp tác, giúp đỡ lẫn nhau về kinh tế, khoa học kĩ thuật và văn hoá, đồng thời đểhạn chế ảnh hởng của các nớc lớn đối với các nớc trong khu vực
Ngày 8- 8-1967, "Hiệp hội các nớc Đông Nam á" (ASEAN) thành lập tại Băng Cốc (Thái Lan)
gồm các nớc: Inđônêsia, Malaixia, Xingapo, Thái Lan và Philippin Hiện nay số thành viên củaASEAN là 10 nớc Việt Nam gia nhập tổ chức ASEAN vào tháng 7-1995
- Mục tiêu: Tơng trợ, hợp tác về kinh tế; xây dựng một Đông Nam á thịnh vợng, an ninh, hoà bình
trung lập và cùng phát triển
Nh vậy, ASEAN là tổ chức Liên minh chính trị – kinh tế của khu vực Đông Nam á
- Cơ cấu tổ chức:
+ Hội nghị thợng đỉnh: 3 năm họp 1 lần.
+ Hội nghị ngoại trởng: mỗi năm họp 1 lần
+ Uỷ ban thờng trực: đảm nhận công việc giữa hai kỳ họp của hội nghị ngoại trởng
+ Hệ thống các Uỷ ban thờng trực phụ trách các ngành
- Các giai đoạn chính:
+ Giai đoạn đầu (1967-1975)
- Từ 1967 - 1975: ASEAN còn non yếu, cha có hoạt động nổi bật, mọi ngời ít biết đến
- Từ 1976 đến nay: ASEAN ngày càng phát triển, có những đóng góp tích cực trong khu vực vàtrên thế giới
Hiện nay ASEAN trở thành một tổ chức của tất cả các nớc trong khu vực: Năm 1984, brunây trởthành thành viên thứ sáu của ASEAN, năm 1995 Việt Nam là thành viên thứ chính thức của ASEAN,năm 1997, Lào và Mianma cũng gia nhập ASEAN, năm 1999 Campuchia, thành viên thứ 10, thànhviên thứ cuối cùng của ASEAN đợc kết nạp
* Mối quan hệ Việt Nam với ASEAN.
- Từ 1967-1972: Do một số nớc dính líu vào cuộc chiến tranh của Mĩ ở Việt Nam nên quan hệViệt Nam - ASEAN rất hạn chế
- Từ 1973-1986: Tình hình khu vực có nhiều chuyển biến Quan hệ Việt Nam - ASEAN đã đợc cải
thiện Tuy nhiên do "vấn đề Campuchia" mà mối quan hệ giữa Việt Nam - ASEAN vẫn còn căng
thẳng
- Từ 1986, nhất là từ cuối thập niên 80, do"vấn đề Campuchia" đã đợc giải quyết nên quan hệ Việt
Nam - ASEAN đã chuyển sang đối thoại, thân thiện hợp tác
- Hiện nay, quan hệ Việt Nam - ASEAN ngày càng phát triển toàn diện, có hiệu quả Việt Nam trởthành thành viên thứ 7 của ASEAN (7-1995) và có vai trò tích cực trên nhiều lĩnh vực trong ASEAN
* Sự gia nhập của Việt Nam vào ASEAN ?
- Tán thành những nguyên tắc của tổ chức ASEAN, tháng 7-1992, tại Manila (Philippin) Việt Nam
và Lào đã gia nhập Hiệp ớc Bali, trở thành quan sát viên chính thức của ASEAN
- Ngày 28-07-1995, Việt Nam đã gia nhập ASEAN đa số thành viên của tổ chức này lên 7 nớc
Đây là một sự kiện quan trọng trong việc thúc đẩy xu thế hoà bình, ổn định và hợp tác ở khu vực ĐôngNam á
- Ngày 23-7-1997, Hiệp hội các nớc Đông Nam á kết nạp thêm Lào, Mianma Từ ngày 30-4-1999,
Campuchia là thành viên thứ 10 của tổ chức này Nh vậy, ASEAN đã trở thành "ASEAN toàn Đông Nam á" Hơn 30 năm, kể từ khi ra đời, ASEAN đã đạt đợc những thành tựu to lớn và tốc độ tăng trởng
kinh tế cao, tạo nên những biến đổi sâu sắc trong đời sống kinh tế xã hội các nớc thành viên Mặc dù
có những bớc thăng trầm, vai trò quốc tế ASEAN (với t cách là một tổ chức chính trị kinh tế khu vực)ngày càng tăng
Vấn đề 7: Các giai đoạn phát triển và thắng lợi của phong trào giải phóng dân tộc ở Châu Phi từ
1945 đến nay ?
- Những nét chung:
+ Châu Phi có 57 quốc gia với diện tích 30,3 triệu km2 (gấp 3 lần châu Âu, xấp xỉ châu Mĩ vàbằng 3/4 châu á) Với dân số khoảng 650 triệu ngời Châu Phi có tài nguyên phong phú và nhiều nôngsản quý Nhng dới ách thống trị của thực dân phơng Tây trong nhiều thế kĩ châu Phi trở thành nghèonàn, lạc hậu hơn nhiều so với châu lục khác
Trang 7+ Sau chiến tranh thế giới thứ hai, phong trào cách mạng giải phóng dân tộc bùng nổ và phát triển
mạnh mẽ ở châu Phi Châu phi trở thành "Lục địa mới trỗi dậy" trong cuộc đấu tranh chống chủ nghĩa
đế quốc, chủ nghĩa thực dân
- Các giai đoạn: Từ sau chiến tranh thế giới thứ hai đến nay, phong trào giải phóng dân tộc ở châu Phi đã trải qua các giai đoạn sau:
+ 1945-1954: Phong trào bùng nổ đầu tiên ở Bắc Phi với thắng lợi mở đầu là cuộc chính biến
cách mạng của binh lính và sĩ quan yêu nớc Ai Cập (3-7-1952), lập đổ vơng triều Pharúc và nền thốngtrị của thực dân Anh, thành lập nớc Cộng hoà Ai Cập (18-6-1953)
+ 1954-1960: Do ảnh hởng của chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ năm 1954 làm rung chuyển hệ
thống thuộc địa của Pháp ở Bắc Phi, Tây Phi, nhân dân châu Phi đã vùng dậy, mở đầu bằng cuộc đấutranh vũ trang của nhân dân Angiêri vào tháng 11 -1954 Sau đó nhiều quốc gia đã giành đợc độc lậpdân tộc nh: Tuyniđi (1956), Marốc (1956), Xu đăng (1956), Gana (1956), Ghinê (1958) Trongnhững năm 1954 đến 1960, hầu hết các nớc Bắc Phi và Tây Phi giành đợc độc lập
+ 1960 -1975: Năm 1960, 17 nớc châu Phi giành đợc độc lập - lịch sử gọi "năm châu Phi"; tiếp đó
là thắng lợi của nhân dân Angêri (3-1962), Êtiôpi (1974), Môdămbích (1975), đặc biệt là thắng lợi củanhân dân Ăngôla dẫn đến sự ra đời của nớc Cộng hòa (11-1975) đánh dấu sự sụp đổ về cơ bản hệ thốngthuộc địa của chủ nghĩa thực dân
+ 1975 - nay: Giai đoạn hoàn thành cuộc đấu tranh chống ách thống trị của chủ nghĩa thực dân cũ
để giành độc lập dân tộc với sự ra đời của nớc Cộng hòa Namibia (3-1991)
Tuy nhiên sau khi giành lại độc lập dân tộc, trong sự nghiệp xây dựng đất nớc, cũng cố độc lậpdân tộc hiện nay, nhiều nớc châu Phi đang gặp những khó khăn: sự xâm nhập của chủ nghĩa thực dânmới, nợ chồng chất, nạn mù chữ, đói rét, bệnh tật luôn xãy ra, dân số quá đông, tình hình chính trịkhông ổn định (do xung đột các phe phát, bộ tộc )
- Đặc điểm phong trào giải phóng dân tộc ở châu Phi:
So với châu á và Mĩlatinh, phong trào giải phóng dân tộc ở châu Phi có 1 số đặc điểm riêng nhsau:
- Các nớc châu Phi đã đoàn kết với nhau trong cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc thông qua Tổchức thống nhất châu Phi giữ vai trò quan trọng trong việc phối hợp hành động và thúc đẩy sự nghiệp
đấu tranh cách mạng của các nớc châu Phi
- Lãnh đạo phong trào giải phóng dân tộc ở các nớc châu Phi hầu hết đều do các chính đảng hoặccác tổ chức chính trị của giai cấp t sản dân tộc, còn giai cấp vô sản cha trởng thành, hoặc cha có chính
đảng độc lập
- Hình thức đấu tranh giành độc lập chủ yếu là thông qua đấu tranh chính trị hợp pháp để đợc côngnhận độc lập: các nớc châu Phi giành đợc độc lập ở nhiều mức độ khác nhau và sự phát triển kinh tế -xã hội cũng rất khác nhau từ sau khi giành đợc độc lập (vùng Bắc Phi phát triển nhanh, vùng châu Phixích đạo phát triển chậm )
Câu 2: Trình bày những đặc điểm của phong trào giải phóng dân tộc ở châu Phi từ sau chiến tranh
thế giới thứ hai đến nay Phân tích những nét khác biệt cơ bản về đối tợng và mục tiêu đấu tranh giữacác phong trào giải phóng dân tộc ở châu Phi, châu á với khu vực Mĩ latinh trong thời kỳ lịch sử này
- Các nớc châu Phi đã đoàn kết với nhau trong cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc thông qua Tổchức thống nhất châu Phi giữ vai trò quan trọng trong việc phối hợp hành động và thúc đẩy sự nghiệp
đấu tranh cách mạng của các nớc châu Phi
- Lãnh đạo phong trào giải phóng dân tộc ở các nớc châu Phi hầu hết đều do các chính đảng hoặccác tổ chức chính trị của giai cấp t sản dân tộc, còn giai cấp vô sản cha trởng thành, hoặc cha có chính
đảng độc lập
- Hình thức đấu tranh giành độc lập chủ yếu là thông qua đấu tranh chính trị hợp pháp để đợc côngnhận độc lập: các nớc châu Phi giành đợc độc lập ở nhiều mức độ khác nhau và sự phát triển kinh tế -xã hội cũng rất khác nhau từ sau khi giành đợc độc lập (vùng Bắc Phi phát triển nhanh, vùng châu Phixích đạo phát triển chậm )
* Nét khác biệt cơ bản giữa phong trào giải phóng dân tộc ở châu á, châu Phi với khu vực Mĩ latinh.
- Nhân dân châu á, châu Phi đấu tranh chống lại bọn đế quốc, thực dân và tay sai để giải phóngdân tộc, giành lại độc lập chủ quyền
- Khu vực Mĩ latinh đấu tranh chống lại các thế lực thân Mĩ để thành lập các chính phủ dân tộc,dân chủ, qua đó giành lại độc lập và chủ quyền thực sự cho dân tộc
Vấn đề 8: Các giai đoạn phát triển và thắng lợi của phong trào giải phóng dân tộc ở Mĩ la tinh từ
1945 đến nay ?
Trang 8Khu vực Mĩ latinh bao gồm Mêhicô (Bắc Mĩ), toàn bộ Trung và Nam Mĩ; rất giàu về nông sản,Lâm sản và khoáng sản.
- Trớc chiến tranh thế giới thứ hai về hình thức, hơn 20 nớc cộng hoà ở Mĩ latinh đều là những
quốc gia độc lập; trên thực tế là thuộc địa kiểu mới - trở thành "sân sau" của Mĩ.
- Sau chiến tranh thế giới thứ hai, phong trào giải phóng dân tộc ở Mĩ latinh phát triển mạnh mẽ
(đợc gọi là "đại lục núi lữa"), thể hiện qua ba giai đoạn.
+ 1945-1959: Cao trào cách mạng nổ ra hầu khắp các nớc Mĩ latinh dới nhiều hình thức bải côngcủa công nhân (Chilê), nổi dậy của nông dân (Pêru, Ecuađo, Mêhicô, Baraxin, Vênêxuêla , khởi nghĩa
vũ trang (Panama, Bôlivia) và đấu tranh nghị viện (Goatêmala, Achentina, Vênêxuêla)
+ 1959 đến cuối những năm 80: Cách mạng Cuba thắng lợi (1959) đánh dấu bớc phát triển mới
của phong trào giải phóng dân tộc, cổ vũ cuộc đấu tranh của các nớc Mĩ latinh Tiếp đó phong trào đấu
tranh vũ trang bùng nổ nhiều nớc Mĩ latinh trở thành "lục địa bùng cháy" Do áp lực đấu tranh của
quần chúng (dới nhiều hình thức), các chính quyền phản động tay sai của Mĩ lần lợt bị lật đổ, các chínhphủ dân tộc dân chủ đợc thành lập để cũng cố độc lập và chủ quyền dân tộc mới giành đợc
+ Từ cuối thập niên 80 đến 1991: Do những biến động không có lợi cho phong trào cách mạng thế
giới ở Liên xô và Đông Âu, Mĩ tăng cờng chống lại phong trào cách mạng ở Mĩ latinh (Grênađa,Panama ), uy hiếp và đe doạ các mạng ở Nicaragoa, tìm mọi cách phá hoại chủ nghĩa xã hội ở Cuba Qua hơn 4 thập niên đấu tranh, các nớc Mĩ latinh đã khôi phục lại độc lập, chủ quyền và bớc lên
vũ đài quốc tế với t thế độc lập, tự chủ, kinh tế ngày càng phát triển (Braxin, Mêhicô )
- Cuộc khởi nghĩa Môncađa thất bại, nhiều ngời bị tàn sát, Phiđen Caxtrôn bị cầm tù, nhng đã mở
ra một giai đoạn mới của Cách mạng Cuba (đấu tranh giành chính quyền) dới sự lãnh đạo của tổ chức
- 12-1958, nghĩa quân tấn công khắp trên mặt trận, giải phóng nhiều vùng đất đai, chiếm đợc pháo
đài Xanta Cơlara Ngày 30-12-1958, Batixta bỏ chạy ra nớc ngoài Ngày 1-1-1959, nghĩa quân chiếm
La Habana, chế độ độc tài Batixta sụp đổ
- 1959-1961, Cách mạng Cuba hoàn thành triệt để những cải cách dân chủ, cải cách ruộng đất,quốc hữu hoá hết các xí nghiệp của t bản nớc ngoài, thực hiện các quyền tự do dân chủ Từ 1961, Cu
ba tiến hành cách mạng XHCN và xây dựng CHXH
- Để đáp ứng yêu cầu lãnh đạo Cách mạng trong giai đoạn mới Đảng xã hội dân chủ nhân dânCuba và Ban chỉ đạo phong trào 13 tháng Ba đã hợp nhất thành "Tổ quốc cách mạng thống nhất"(26-7-1961) và 1965 đổi tên thành Đảng Cộng sản Cuba
* ý nghĩa lịch sử của cách mạng Cuba.
- Đánh dấu bớc phát triển mới của phong trào giải phóng dân tộc ở Mĩ latinh
- Làm thất bại âm mu của Mĩ trong việc chinh phục Cuba
- Cổ vũ phong trào đấu tranh của các nớc trong khu vực
- Xứng đáng là lá cờ đầu của phong trào giải phóng dân tộc ở Milatinh
* Nét khác nhau của phong trào giải phóng dân tộc ở Mĩ latinh vời phong trào giải phóng dân tộc ở châu á, châu Phi ?
- Cuối thế kỷ XIX, hầu hết trở thành
thuộc địa hoặc nữa thuộc địa của các nớc t
bản phơng Tây
- Đầu thế kỷ XIX, hầu hết các nớc giành
đợc độc lập dân tộc
- Là thuộc địa kiểu cũ - Là thuộc địa kiểu mới
- Liên tục nổ ra các cuộc đấu tranh của
nhân dân chống thực dân xâm lợc hiệp ớc do Mĩ soạn thảo, về danh nghĩa là độc- Từ năm 1945 buộc phải tham gia các
lập nhng trên thực tế là thuộc địa kiểu mới
Trang 9- Sau chiến tranh thế giới thứ hai một số
Vấn đề 9: Tình hình nớc Mĩ sau Chiến tranh thế giới thứ đến nay
Câu 1: Sau chiến tranh thế giới thứ hai nền kinh tế, khoa kĩ thuật Mĩ phát triển phát triển nhanh
chóng nh thế nào? Nguyên nhân của sự phát triển kinh tế Mĩ? Nguyên nhân nào là quan trọng nhất?
- Sự phát triển của nền kinh tế Mĩ:
Trong khi các đồng minh châu âu của Mĩ bị chiến tranh tàn phá, thì Mĩ lại có điều kiện hoà bình,
an toàn để ra sức phát triển kinh tế
+ Sản lợng công nghiệp trung bình hàng năm tăng 14%, sản xuất nông nghiệp tăng 27 % so vớithời kỳ 1935 - 1939
+ Trong những năm 1945 - 1949 sản lợng công nghiệp Mĩ luôn luôn chiếm hơn một nữa sản lợngcông nghiệp toàn thế giới ( 56,4% năm 1948)
+ Nắm 3/4 dự trữ vàng của thế giới; 50% tàu bè đi lại trên các biển
Trong hai thập niên đầu sau chiến tranh, Mĩ là trung tâm kinh tế, tài chính duy nhất của thế giới
* Sở dĩ Mĩ có bớc phát triển nhanh chóng về kinh tế nh thế là do:
+ Dựa vào những thành tựu cách mạng khoa học - kỹ thuật, Mĩ điều chỉnh lại hợp lý cơ cấu sảnxuất, cải tiến kỹ thuật và nâng cao năng suất lao động, giảm giá thành sản phẩm
+ Nhờ trình độ tập trung sản xuất và tập trung t bản cao
+ Quân sự hoá nền kinh tế để buôn bán vũ khí thu lợi nhuận cao
+ Ngoài ra các điều kiện tài nguyên phong phú, nhân công dồi dào, đất nớc không bị chiến tranhtàn phá cũng là những nguyên nhân làm cho nền kinh tế Mĩ phát triển nhanh chóng
- Những mặt hạn chế và nhợc điểm:
+ Vị trí kinh tế của Mĩ ngày càng bị giảm sút trên thế giới: Các nớc Tây Âu và Nhật Bản ngàycàng trở thành đối thủ cạnh tranh gay gắt, nguy hiểm của Mĩ
+ Khả năng cạnh tranh hàng hoá của Mĩ ngày càng sút kém
+ Tuy phát triển nhanh nhng không ổn định vì thờng xuyên xảy ra những cuộc suy thoái về kinhtế
- Nguyên nhân nào là quan trọng nhất.
Dựa vào những thành tựu cách mạng khoa học -kỹ thuật, Mĩ điều chỉnh lại hợp lý cơ cấu sản xuất,cải tiến kỹ thuật và nâng cao năng suất lao động, giảm giá thành sản phẩm là nguyên nhân quan trọngnhất
*Những thành tựu của nền khoa học - kỹ thuật Mĩ:
Rất nhiều nhà khoa học lỗi lạc trên thế giới đã chạy sang Mĩ (ở đây có điều kiện hoà bình và
ph-ơng tiện đầy đủ nhất để làm việc) nên Mĩ là nớc đã khởi đầu cho cuộc cách mạng khoa học - kỹ thuậtlần thứ hai của nhân loại và đạt đợc những thành tựu kỳ diệu: đi đầu trong việc sáng tạo ra công cụ sảnxuất mới(máy tính, máy tự động và hệ thống máy tự động ), nguồn năng lợng mới (nguyên tử, nhiệt
hạch, mặt trời, ), những vật liệu mới (chất Pôlime, vật liệu tổng hợp ), cuộc "cách mạng xanh" trong
nông nghiệp, cách mạng giao thông và thông tin liên lạc, trong khoa học chinh phục vũ trụ và sản xuất
Trang 10+ Biết dựa vào những thành tựu cách mạng khoa học -kỹ thuật, Mĩ điều chỉnh lại hợp lý cơ cấu sảnxuất, cải tiến kỹ thuật và nâng cao năng suất lao động, giảm giá thành sản phẩm.
+ Nhờ trình độ tập trung sản xuất và tập trung t bản cao
+ Quân sự hoá nền kinh tế để buôn bán vũ khí thu lợi nhuận cao
+ Ngoài ra các điều kiện tài nguyên phong phú, nhân công dồi dào, đất nớc không bị chiến tranhtàn phá cũng là những nguyên nhân làm cho nền kinh tế Mĩ phát triển nhanh chóng
+ Song nguyên nhân quan trọng nhất là biết sử dụng thành tựu khoa học kỹ thuật (nguyên nhânchủ quan là chủ yếu)
- Em có suy nghĩ gì về sự phát triển kinh tế nớc ta.
+ Trớc xu thế toàn cầu hoá nền kinh tế thế giới và những bài học lịch sử, sự phát triển của kinh tếViệt Nam và các nớc trong khu vực cần đợc điều chỉnh để phù hợp với cơ cấu kinh tế thế giới
+ Khai thác thế mạnh thiên nhiên và con ngời
+ Sử dụng thành tựu mới nhất của cách mạng khoa học kỹ thuật
+ Đa dạng hoá quan hệ để tranh thủ sự ủng hộ về chính trị, kinh tế hoặc thu hút đầu t
Câu 3: Sau chiến tranh thế giới thứ hai, vì sao Mĩ phát động chiến tranh lạnh ?
- Sau chiến tranh thế giới thứ nhất các nớc thắng trận chủ yếu Anh, Pháp, Mĩ đã họp hội nghị ởVéc xai để chia phần thắng lợi và kí các hiệp ớc với các nớc bại trận Đức, áo, Hung Lúc đó, Liên xônằm trong vòng vây của chủ nghĩa đế quốc
- Sau chiến tranh thế giới thứ hai, trớc ảnh hởng ngày càng lớn mạnh của Liên xô, của CNXH trêntoàn thế giới, Mĩ và các nớc t bản phơng Tây đã cấu kết với nhau để chống lại "sự đe doạ của chủ nghĩacộng sản"
- Nếu phát động "chiến tranh nóng" mang tính chất toàn cầu thì với sự huỷ diệt của bom nguyên
tử, cả Mĩ và Liên xô đều thất bại
Câu 4: Chính sách đối ngoại của Mĩ từ sau chiến tranh thế giới thứ hai đến cuối thập niên 80 ?
- Từ sau chiến tranh thế giới thứ hai, Mĩ luôn luôn theo đuổi mu đồ bá chủ thế giới Tháng 3-1947 tổng thống Mĩ Truman đề ra "chủ nghĩa Tờ ruman", mở đầu thời kỳ bành trớng vơn lên bá chủ
thế giới, công khai nêu"sứ mạng" của Mĩ là "lãnh đạo thế giới tự do", chống lại sự bành trớng của chủ
nghĩa cộng sản, xúc tiến việc thành lập các liên minh quân sự; chạy đua vũ trang, chuẩn bị chiến tranhtổng lực nhằm tiêu diệt Liên Xô và các nớc XHCN, mặt khác, thông qua viện trợ kinh tế, quân sự chocác nớc đồng minh của Mĩ để khống chế các nớc này Tiến hành chiến tranh tổng lực tiêu diệt Liên xô
và các nớc XHCN
Các Tổng thống Mĩ nối tiếp nhau (Aixenhao, Kennơđi, Giônxơn, Níchxơn, Catơ, Rigân ) đều lầnlợt đa ra học thuyết hoặc đờng lối của mình để thực hiện "Chiến lợc toàn cầu"của Mĩ
- Dù nội dung, biện pháp có khác nhau giữa các đời Tổng thống, nhng chiến lợc toàn cầu của Mĩ
đều thực hiện thống nhất ba mục tiêu:
1 Ngăn chặn, đẩy lùi, tiến tới tiêu diệt các nớc XHCN
2 Đàn áp phong trào giải phóng dân tộc, phong trào công nhân, phong trào hoà bình dân chủ vàtiến bộ trên thế giới
3 Khống chế, nô dịch, điều khiển các nớc đồng minh
Để đạt đợc mục tiêu trên, Mĩ thực hiện chính sách cơ bản là "Chính sách thực lực", lập ra các khối
quân sự, chạy đua vũ trang, phát động nhiều cuộc chiến tranh xâm lợc, can thiệp vào nhiều nớc, nhiềukhu vực trên thế giới
- Trong việc thực hiện chiến lợc toàn cầu, Mĩ đã vấp phải những thất bại nặng nề (ở Trung Quốc(1949), Triều Tiên, Cu Ba (1959), Iran đặc biệt là thất bại là trong chiến tranh xâm lợc Việt Nam(1975)
Mặt khác, Mĩ cũng đạt đợc một số thành công, tiêu biểu:
- Gây chiến tranh xâm lợc ở các nớc Đông Dơng, Triều Tiên
- Bao vây, cấm vận các nớc XHCN, viện trợ kinh tế cho các nớc Đồng Minh và các nớc chậm pháttriển
- Góp phần quan trọng trong việc thúc đẩy sự sụp đổ CNXH ở Liên xô và Đông Âu
Câu 5: Trình bày chính sách đối ngoại của Mĩ đối với Việt Nam từ 1945-1975?
- Từ 1945-1954:
+ Từ 1941-1946: Mĩ giúp lực lợng Việt Minh chống Nhật Cách mạng Tháng Tám thành công, Mĩ
có đại diện tại Hà Nội
+ Từ 1946-1954: Mĩ giúp Pháp mở rộng và kéo dài chiến tranh Đông Dơng
+ 1949, Mĩ giúp Pháp thực hiện kế hoạch Rơve, khoá chặt biên giới Việt Trung, lập hành lang
Đông – Tây
Trang 11+ 12-1950, lập phái đoàn cố vấn Viện trợ quân sự (MAAG): Năm 1950, viện trợ Mĩ chiếm 19%ngân sách chiến tranh Đông Dơng, 1952 là 35%, 1953 là 42%.
+ Mĩ giúp Pháp thực hiện kế hoạch Nava, xây dựng tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ, viện trợ khi
Điện Biên Phủ sắp thất bại
- Trì hoãn, kéo dài Hội nghị Giơnevơ, không kí vào văn bản Hiệp định Giơnevơ
* Từ 1954-1975:
- Phá hoại Hiệp định Giơnevơ, biến miền Nam thành thuộc địa kiểu mới và căn cứ quân sự của Mĩ.+ Ngày 25-6-1954, trớc khi kí Hiệp định Giơnevơ, Mĩ đã đa Ngô Đình Diệm là ngời do Mĩ đàotạo nắm chính quyền ở miền Nam
+ Ngày 23-7-1954, Bộ trởng Bộ Ngoại giao Đalét tuyên bố: Không mở đờng cho chủ nghĩa cộngsản bành trớng xuống Đông á và Thái Bình Dơng
+ Mĩ giúp Diệm tổ chức "trng cầu dân ý", bầu cử "quốc hội", hợp pháp hoá chính quyền Ngô ĐìnhDiệm, xây dựng ở miền Nam một chính quyền đối lập với chính phủ Việt Nam dân chủ Cộng hoà tráivới tinh thần Hiệp định Giơnevơ
+ Tháng 7 –1956, Diệm cự tuyệt hiệp thơng với miền Bắc nhằm tìm kiếm việc thống nhất đất ớc
n Thực hiện các chiến lợc chiến tranh xâm lợc Việt Nam
+ Từ 1954-1960: Thực hiện chiến lợc "chiến tranh một phía", thông qua viện trợ kinh tế điềukhiển chính quyền tay sai đàn áp phong trào cách mạng miền Nam
+ Từ 1961-1965: Thực hiện chiến lợc "Chiến tranh đặc biệt" đa cố vấn quân sự vào miền NamViệt Nam để trực tiếp điều kiển cuộc chiến, thực hiện kế hoạch Xtalây –Taylo
+ Từ 1965- 1968: Thực hiện chiến lợc: "Chiến tranh cục bộ" ở miền Nam, đa quân Mĩ và quân chhầu trực tiếp tham chiến cùng với quân Ngụy; gây chiến tranh phá hoại lần thứ nhất đối với miền Bắc.+ Từ 1969-1973: Mĩ thực hiện chiến lợc "Việt Nam hoá" chiến tranh, thay quân Mĩ bằng quânNguỵ, hỗ trợ nguỵ về hoả lực, gây chiến tranh phá hoại lần thứ hai đối với miền Bắc
+ 21-1-1973, Mĩ kí hiệp định Pari công nhận độc lập thống nhất, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổViệt Nam, cam kết rút hết quân Mĩ về nớc
+ Từ 1973 đến 1975, Mĩ vẫn tiếp tục viện trợ cho Thiệu mà thực chất là tiếp tục "Việt Nam hoá"chiến tranh
+ Với Đại thắng mùa Xuân 1975 của nhân dân ta, chính sách đối ngoại của Mĩ đối với Việt Nam
từ 1954-1975 bị thất bại hoàn toàn
+ Hiện nay, chính sách đối ngoại của Đảng ta "là bạn của tất cả các nớc", với Mĩ ta chủ trơng
"khép lại quá khứ hớng tới tơng lai" Thực hiện chủ trơng này quan hệ Việt - Mĩ ngày càng đợc cảithiện
Đề 10: Tình hình nớc Nhật Bản từ sau chiến tranh thế giới thứ hai đến nay.
Câu 1: Sau chiến tranh thế giới thứ hai kinh tế, khoa học kĩ thuật Nhật Bản phát triển nhảy vọt nh
thế nào ? Nguyên nhân của sự phát triển nền kinh tế Nhật Bản ?
* Sự phát triển của nền kinh tế Nhật Bản:
- Sau chiến tranh thế giới thứ hai, là nớc chiến bại, nền kinh tế bị tàn phá sản xuất công nghiệpnăm 1946 chỉ bằng 1/4 so với trớc chiến tranh Từ sau khi Mĩ phát động chiến tranh xâm lợc Triều Tiên(6 -1950) và Việt Nam (những năm 60), kinh tế Nhật Bản phát triển mạnh mẽ hẳn lên nhờ những đơn
đặt hàng quân sự của Mĩ Nhật đuổi kịp rồi vợt các nớc Tây Âu vơn lên hàng thứ hai (sau Mĩ) trong thếgiới t bản chủ nghĩa
Trong công nghiệp: Giá trị sản lợng công nghiệp năm 1950 là 4,1 tỷ đô la, đến năm 1960 vơn lên
56,4 tỷ đô la
Trong nông nghiệp: Năm 1969 cung cấp 80% nhu cầu trong nớc.
Đến năm 1973, tổng sản phẩm quốc dân đạt 402 tỷ đô la Trong khoảng 20 năm tổng sản phẩmquốc dân tăng 20 lần, năm 1989, tổng sản phẩm quốc dân đạt 2.828,3 tỷ đô la Năm 1990 thu nhậpbình quân tính theo đầu ngời là 23.796 đô la, đứng thứ hai thế giới (sau Thụy Sĩ)
Nh vậy chỉ sau vài ba thập kỹ, Nhật Bản đã vơn lên thành một siêu cờng kinh tế, là một trong ba
trung tâm kinh tế, tài chính của thế giới Nhiều ngời gọi đó là "thần kỳ Nhật Bản".
- Những nguyên nhân của sự phát triển kinh tế Nhật Bản là:
+ Biết lợi dụng nguồn vốn nớc ngoài tập trung đầu t vào những ngành công nghiệp then chốt, ít chitiêu quân sự, biên chế Nhà nớc gọn nhẹ
+ Biết lợi dụng thành tựu khoa học - kỹ thuật để tăng năng suất lao động, cải tiến kỹ thuật và hạgiá thành hàng hoá
+ Biết "len lách" xâm nhập thị trờng các nớc khác, qua đó để mở rộng thị trờng thế giới.
+ Những cải cách dân chủ sau chiến tranh tạo điều kiện và thúc đẩy kinh tế phát triển
Trang 12+ Truyền thống "tự lực tự cờng" của nhân dân và tài năng điều hành nền kinh tế của giới kinh
doanh và những nhà lãnh đạo Nhật Bản
- Về khoa học kĩ thuật:
+ Coi trọng phát triển khoa học kỹ thuật, vừa chú trọng phát triển các cơ sở nghiên cứu trong nớc,vừa chú ý mua các phát minh của nớc ngoài
+ Hiện nay Nhật Bản đứng đầu về trình độ KHKT đặc biệt trong các lĩnh vực dân dụng
+ Quan tâm đến công tác giáo dục, đào tạo những con ngời có năng lực, giữ vững những bản sắcvăn hoá của dân tộc, có ý chí vơn lên trong mọi hoàn cảnh
Câu 2: Trình bày những nguyên nhân dẫn đến sự phát triển của nền kinh tế Nhật Bản từ sau chiến
tranh thế giới thứ hai? Theo em, trong những nguyên nhân dẫn đến sự phát triển của kinh tế Nhật Bản
kể trên, thì nguyên nhân nào là quan trọng nhất và nguyên nhân đó có thể giúp ích gì cho các n ớc đangphát triển trong việc xây dựng nền kinh tế của mình ?
- Những nguyên nhân của sự phát triển kinh tế Nhật Bản là:
+ Biết lợi dụng nguồn vốn nớc ngoài tập trung đầu t vào những ngành công nghiệp then chốt, ít chitiêu quân sự, biên chế Nhà nớc gọn nhẹ
+ Biết lợi dụng thành tựu khoa học - kỹ thuật để tăng năng suất lao động, cải tiến kỹ thuật và hạgiá thành hàng hoá
+ Biết "len lách" xâm nhập thị trờng các nớc khác, qua đó để mở rộng thị trờng thế giới.
+ Những cải cách dân chủ sau chiến tranh
+ Truyền thống "tự lực tự cờng" của nhân dân và tài năng điều hành kinh tế của giới kinh doanh và
những nhà lãnh đạo Nhật Bản
* Nguyên nhân quan trọng nhất: Biết lợi dụng thành tựu khoa học - kỹ thuật để tăng năng suất
lao động, cải tiến kỹ thuật và hạ giá thành hàng hoá
*Giúp ích cho các nớc đang phát triển: Nhận rõ vai trò quan trọng của cuộc CMKHKT trong
việc xây dựng nền kinh tế của mình
Câu 3: Trong các nguyên nhân phát triển kinh tế Nhật Bản và kinh tế Mĩ từ sau chiến tranh thế
giới thứ hai, có những nguyên nhân chung và nguyên nhân riêng Hãy trình bày và phân tích nguyênnhững nhân đó
Nguyên nhân chung:
+ Biết lợi dụng thành tựu khoa học - kỹ thuật để tăng năng suất lao động, cải tiến kỹ thuật và hạgiá thành hàng hoá
+ Bốc lột nhân dân trong nớc và các nớc nhỏ yếu và cạnh tranh với các nớc lớn
Nguyên nhân riêng của:
+ Biết dựa vào những thành tựu cách mạng khoa học -kỹ thuật, Mĩ điều chỉnh lại hợp lý cơ cấu sảnxuất, cải tiến kỹ thuật và nâng cao năng suất lao động, giảm giá thành sản phẩm
+ Quân sự hoá nền kinh tế để buôn bán vũ khí thu lợi nhuận cao
+ Ngoài ra các điều kiện tài nguyên phong phú, nhân công dồi dào, đất nớc không bị chiến tranhtàn phá cũng là những nguyên nhân làm cho nền kinh tế Mĩ phát triển nhanh chóng
Nguyên nhân riêng của Nhật Bản:
+ Biết lợi dụng nguồn vốn nớc ngoài tập trung đầu t vào những ngành công nghiệp then chốt, ít chitiêu quân sự, biên chế Nhà nớc gọn nhẹ
+ Biết "len lách" xâm nhập thị trờng các nớc khác, qua đó để mở rộng thị trờng thế giới.
+ Những cải cách dân chủ sau chiến tranh tạo điều kiện và thúc đẩy kinh tế phát triển
+ Truyền thống "tự lực tự cờng" của nhân dân và tài năng điều hành nền kinh tế của giới kinh
doanh và những nhà lãnh đạo Nhật Bản
Vấn đề11: Hội nghị Ianta và việc hình thành trật tự thế giới mới sau chiến tranh?
Câu 1: Hội nghị Ianta và việc hình thành trật tự thế giới mới sau chiến tranh?
- Bối cảnh lịch sử:
Đầu năm 1945, Cục diện chiến tranh thế giới thứ hai đã bớc vào giai đoạn chót, nhiều mâu thuẫn,nhiều tranh chấp trong nội bộ phe đồng minh chống phát xít nổi lên gay gắt, trong đó nổi bật lên bavấn đề bức thiết cần giải quyết:
1 Việc nhanh chóng kết thúc chiến tranh ở Châu Âu và Châu á - Thái Bình Dơng
2 Việc tổ chức lại trật tự thế giới mới sau chiến tranh
3 Việc phân chia khu vực chiếm đóng theo chế độ quân quản ở các nớc phát xít chiến bại và phânchia phạm vi ảnh hởng của các nớc tham gia chiến tranh chống phát xít
Hội nghị cấp cao ba cờng quốc Liên Xô, Mĩ, Anh họp ở Ianta (Liên Xô) từ ngày 4 đến 12-2-1945
Trang 13- Những quyết định của hội nghị:
1 Về việc kết thúc chiến tranh ở Châu Âu và Châu á - Thái Bình Dơng, 3 cờng quốc đã thống nhấtmục đích là tiêu diệt tận gốc chủ nghĩa phát xít Đức và chủ nghĩa quân phiệt Nhật Bản, nhanh chóngkết thúc chiến tranh ở Châu Âu, Châu á - Thái Bình Dơng và Liên Xô sẽ tham gia chiến tranh chốngNhật ở Châu á- Thái Bình Dơng sau khi chiến tranh kết thúc ở Châu Âu
2 Ba cờng quốc thống nhất thành lập tổ chức Liên Hợp Quốc dựa trên nền tảng và nguyên tắc cơbản là sự nhất trí giữa 5 cờng quốc Liên Xô, Mĩ, Anh, Pháp và Trung Quốc để gìn giữ hoà bình, an ninh
và trật tự thế giới sau chiến tranh
3 Hội nghị đã đi đến thoả thuận việc đóng quân tại các nớc nhằm giải giáp quân đội phát xít vàphân chia phạm vi ảnh hởng ở châu Âu và châu á
ở Châu Âu, quân đội Liên Xô sẽ chiếm đóng Đông Đức, Đông Béclin và các nớc Đông Âu do
Liên Xô giải phóng Còn quân đội Mĩ, Anh, Pháp chiếm đóng miền Tây Đức, Tây Beclin, Italia và một
số nớc Tây Âu khác, vùng Đông Âu thuộc phạm vi ảnh hởng của Liên Xô, vùng Tây Âu thuộc phạm vi
ảnh hởng của Mĩ, trong đó, áo, Phần Lan trở thành hai nớc trung lập
ở Châu á, hội nghị chấp nhận những điều kiện để đáp ứng việc Liên Xô tham gia chiến tranh
chống Nhật, bao gồm:
1 Bảo vệ nguyên trạng và công nhận nền độc lập của Mông Cổ
2 Trả lại Liên Xô những quyền lợi của đế quốc Nga ở Viễn Đông trớc chiến tranh Nga - Nhật năm
1904 cụ thể: trả lại Liên Xô miền Nam đảo Xakharin và tất cả các đảo nhỏ thuộc đảo này; quốc tế hoáthơng cảng Đại Liên (Trung Quốc) và khôi phục việc Trung Quốc thuê cảng Lữ Thuận (Trung Quốc)làm căn cứ hải quân; trả lại Liên Xô đờng sắt Xibiri - Trờng Xuân; cùng sử dụng đờng sắt Hoa Đông và
đờng sắt Nam Mãn - Đại Liên
3 Liên Xô chiếm 4 đảo Curin.
Ngoài ra 3 cờng quốc cũng đã thoả thuận: Quân đội Mĩ chiếm đóng Nhật Bản, quân đội Liên Xôchiếm đóng miền Bắc Triều Tiên và quân đội Mĩ chiếm đóng miền Nam Triều Tiên, lấy vĩ tuyến 38o
làm ranh giới; Nhật Bản thuộc phạm vi ảnh hởng của Mĩ; Trung Quốc tiến tới thành lập Chính phủ liênhiệp và Mĩ có quyền lợi ở Trung Quốc; các vùng còn lại của Châu á vẫn thuộc phạm vi ảnh hởng củacác nớc phơng Tây
Những quyết định của hội nghị cấp cao Ianta tháng 2-1945 đã trở thành những khuôn khổ của trật
tự thế giới mới từng bớc đợc thiết lập trong những năm 1945 - 1947 sau khi chiến tranh kết thúc thờng
gọi là "Trật tự hai cực Ianta" (hai cực chỉ Mĩ và Liên Xô phân chia nhau phạm vi ảnh hởng trên cơ sở
thoả thuận Ianta)
Vấn đề 12: Mục đích, nguyên tắc hoạt động và tổ chức Liên Hợp Quốc, kể tên một số tổ chức
chuyên môn của Liên Hợp Quốc đang hoạt động tại Việt Nam ( ít nhất 3 tổ chức)
- Ngày 24 - 10 - 1945 phiên họp đầu tiên của Liên Hợp Quốc đợc triệu tập tại Luân đôn và đợc coi
là ngày chính thức thành lập Liên Hợp Quốc
- Mục đích:
Duy trì hoà bình, an ninh thế giới , thúc đẩy quan hệ hợp tác, hữu nghị giữa các nớc trên cơ sở tôntrọng quyền độc lập tự quyết và quyền bình đẳng giữa các quốc gia
- Nguyên tắc hoạt động:
+ Tôn trọng quyền bình đẳng của các quốc gia và quyền tự quyết của các dân tộc
+ Tôn trọng toàn vẹn lãnh thổ và độc lập chính trị của tất cả các nớc
+ Giải quyết tranh chấp quốc tế bằng phơng pháp hoà bình
+ Phải có sự nhất trí của 5 cờng quốc: Liên Xô (nay là Liên Bang Nga), Anh, Pháp, Mĩ, TrungQuốc
+ Liên Hợp Quốc không can thiệp vào công việc nội bộ của bất cứ nớc nào
- Các tổ chức chính:
+ Đại hội đồng: Là hội nghị của tất cả các thành viên mỗi năm họp một lần.
+ Hội đồng Bảo an: Là cơ quan chính trị quan trọng nhất và hoạt động thờng xuyên của Liên Hợp
Quốc, chịu trách nhiệm chính về duy trì hoà bình và an ninh thế giới , bao gồm 5 thành viên th ờng trực
Trang 14là Nga, Anh, Mĩ, Pháp, Trung Quốc và 6 thành viên không thờng trực nhiệm kỳ 2 năm Mọi nghị quyếtcủa Hội đồng Bảo an chỉ đợc thông qua khi đợc sự nhất trí của cả 5 uỷ viên thờng trực.
+ Ban th ký: Là cơ quan hành chính của Liên Hợp Quốc đứng đầu là Tổng Th ký do Đại hội đồng
bầu ra, nhiệm kỳ 5 năm
Ngoài ra Liên Hợp Quốc còn có hàng trăm tổ chức chuyên môn khác nh Hội Đồng Kinh Tế và XãHội, Toà án quốc tế, Hội đồng Quản thúc,Tổ chức Giáo dục-Khoa học - Văn hoá
- Vai trò:
Liên Hợp Quốc là tổ chức quốc tế lớn nhất, giữ vai trò quan trọng trong việc gìn giữ hoà bình, anninh thế giới, thúc đẩy việc giải quyết các vụ tranh chấp, xung đột khu vực, đẩy mạnh các mối giao lu,hợp tác giữa các quốc gia trên thế giới
Việt Nam gia nhập Liên Hợp Quốc tháng 9 - 1977
* ở Việt Nam, có các tổ chức sau đây đang hoạt động tích cực: Chơng trình Lơng thực (PAM),Quỹ nhi đồng (UNICEF), Tổ chức Nông nghiệp và Lơng thực (FAO), Tổ chức Văn hoá và Giáo dục(UNESCO), Tổ chức Y tế thế giới (WHO)
* Vai trò của Liên hợp Quốc trong tình hình hiện nay.
Liên hợp Quốc Liên Hợp Quốc là tổ chức quốc tế lớn nhất, giữ vai trò quan trọng trong việc gìngiữ hoà bình, an ninh thế giới, thúc đẩy việc giải quyết các vụ tranh chấp, xung đột khu vực, đẩy mạnhcác mối giao lu, hợp tác giữa các quốc gia trên thế giới là một tổ chức quốc tế lớn nhất có vai trò to lớnHiện nay Liên hợp Quốc vần cha giải quyết tranh chấp, xung đột khu vực các nớc lớn trên thếgiới
Vấn đề 13: Cuộc "chiến tranh và âm mu của Mĩ:
- Hoàn cảnh lịch sử :
Tháng 3- 1947, Tổng thống Mĩ Truman đã phát động "chiến tranh lạnh" Trong bài diễn văn đọc trớc Quốc hội Mĩ, ông ta cho rằng: Sau chiến tranh thế giới thứ hai, " Chủ nghĩa cộng sản đang đe dọa thế giới tự do" và " Nga Xô đang bành trớng thuộc địa ở châu Âu" , Mĩ và phơng Tây phải liên kết để chống lại sự "đe dọa" đó.
- Mục tiêu:
Mĩ "đảm nhận sứ mạng thế giới tự do", giúp đỡ các dân tộc trên thế giới chống lại sự "đe dọa của chủ nghĩa cộng sản", chống lại "sự bành trớng của Nga Xô"
*Hành động và biện pháp của Mĩ trong thời kỳ " chiến tranh lạnh":
- Mĩ và phơng Tây ra sức "chạy đua vũ trang" với ngân sách quân sự khổng lồ để chuẩn bị cho cuộc "chiến tranh tổng lực" nhằm tiêu diệt Liên Xô và các nớc xã hội chủ nghĩa.
- Mĩ lập ra các khối quân sự : NATO, SEATO, ANZUS, CENTO, Liên minh quân sự Mĩ- Nhật,Liên minh quân sự Tây bán cầu, xây dựng hàng ngàn căn cứ quân sự hải, lục, không quân khắp thếgiới
- Mĩ phát động các cuộc chiến tranh xâm lợc: Việt Nam, Lào, Campuchia, can thiệp Grênađa(1983), và Panama (1990); bao vây kinh tế và hoại về chính trị quân sự ở Cuba
Ngoài ra, Mĩ còn bao vây, cấm vận về kinh tế, cô lập về chính trị và hoạt động phá hoại: đảo
chính, lật đổ, chiến tranh tâm lí gây tình trạng đối đầu, luôn luôn căng thẳng với các nớc xã hội chủ
nghĩa Mĩ đã áp dụng "chính sách bên miệng hố chiến tranh", đối đầu giữa hai khối NATO, và
Vácxava , làm cho các mối quan hệ luôn luôn phức tạp, gay gắt
Vấn đề 14: Nguồn gốc, nội dung, thành tựu chính của cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật sau
chiến tranh thế giới thứ hai
- Nguồn gốc:
+ Do yêu cầu của cuộc sống con ngời, cụ thể là yêu cầu của kỹ thuật và của sản xuất trở thành
động lực và là nguồn gốc sâu xa dẫn tới cuộc cách mạng công nghiệp thế kỹ XVIII-XIX và cuộc cáchmạng khoa học kỹ thuật hiện nay
+ Do sự bùng nổ dân số và nhu cầu sinh hoạt ngày càng cao của con ngời, mặt khác do tài nguyênthiên nhiên cung cấp cho cuộc sống con ngời ngày càng vơi cạn một cách nghiêm trọng, vì vậy việctìm ra công cụ sản xuất mới có kỹ thuật cao, những nguồn năng lợng và những vật liệu mới thay thế đ-
ợc đặt ra một cách bức thiết đối với con ngời
+ Do yêu cầu của cuộc chiến tranh thế giới thứ hai, các bên tham chiến phải đi sâu nghiên cứu KH
- KT để cải tiến vũ khí và sáng tạo ra loại vũ khí mới có sức huỷ diệt lớn hơn nhằm giành thắng lợi vềmình
+ Những thành tựu về KH - KT cuối thế kỹ XIX đầu thế kỹ XX cũng tạo tiền đề và thúc đẩy sựbùng nổ của cuộc cách mạng KH - KT lần thứ hai
- Đặc điểm:
Trang 15Cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật lần thứ hai có sự kết hợp và gắn bó chặt chẽ giữa cách mạngkhoa học và cách mạng kỹ thuật Hầu nh tất cả những khuynh hớng chủ yếu của khoa học cơ bản đềugắn liền với lĩnh vực sản xuất, nh kho học vật lí hạt nhân và năng lợng nguyên tử, điều khiển học và tự
động hoá
Cuộc cách mạng khoa học – kỹ thuật lần này phát triển với tốc độ nhanh chóng, quy mô rộng lớn
và đạt đợc những thành tựu kỳ diệu cha từng thấy trong lịch sử nhân loại
* Nội dung và thành tựu của cuộc cách mạng KH - KT lần thứ hai.
- Nội dung:
Cuộc cách mạng KH - KT diễn ra trong mọi ngành mọi lĩnh vực
+ Về khoa học cơ bản: Toán học, Vật lý học, Hoá học, Sinh vật học
+ Nhiều ngành khoa học mới nh khoa học vũ trụ và khoa học du hành vũ trụ
+ Những ngành khoa học mới kết hợp khoa học tự nhiên với kỹ thuật mới nh điều khiển học, phântử
+ Giải quyết những vấn đề cấp bách về KH và KT phục vụ cuộc sống con ngời nh vấn đề năng ợng, công cụ sản xuất, vật liệu mới, khắc phục các bệnh tật của con ngời
l Thành tựu:
+ Trong lĩnh vực khoa học cơ bản con ngời đã thu đợc những thành tựu hết sức to lớn; đánh dấunhững bớc nhảy vọt cha từng có trong lịch sử ở các ngành Toán học, Vật lý học, Hoá học, Sinh vật học.Toán học đã có những phát minh lớn và xâm nhập vào các ngành khoa học khác, tạo thành quátrình Toán học hoá đối với Vật lý học, Hoá học, Sinh vật học, cả Ngôn ngữ, Lịch sử Hoá học có
những thành tựu lớn tác động vào kỹ thuật và sản xuất, mở ra phơng pháp mới để sản xuất "Vật liệu
hoá học" Trong Vật lý với những phát minh về lý thuyết hạt nhân, sóng điện từ, trờng điện từ, gópphần sản xuất những công cụ mới, vật liệu mới Những phát minh trong Sinh học dẫn đến sự biến đổilớn lao trong nông nghiệp, đến sự ra đời của công nghệ sinh học
+ Phát minh lớn về những công cụ sản xuất mới, đáng chú ý là máy tính, máy tự động (Rô bốt),
+ Cuộc "Cách mạng xanh" trong nông nghiệp, nhờ đó con ngời đã tìm ra đợc phơng hớng để có
thể khắc phục đợc nạn đói ăn, thiếu thực phẩm
+ Những phát minh trong lĩnh vực giao thông vận tải và thông tin liên lạc (máy bay siêu âm hiện
đại, tàu hoả tốc độ cao, hệ thống phát sóng truyền hình hiện đại qua vệ tinh )
+ Thành tựu chinh phục vũ trụ (tàu vũ trụ, tàu con thoi, con ngời đặt chân lên mặt trăng )
Vấn đề15: Vị trí và ý nghĩa của cuộc cách mạng khoa học - kỹ thuật lần thứ hai Cơ hội và thách
thức của Việt Nam trớc sự phát triển của cuộc cách mạng khoa học công nghệ hiện nay
* Vị trí và ý nghĩa:
+ Đã làm thay đổi một cách cơ bản các nhân tố sản xuất nh công cụ và công nghệ, nguyên liệu,năng lợng, thông tin vận tải, nhờ đó con ngời đã tạo ra những lực lợng sản xuất nhiều hơn, đồ sộ hơnlực lợng sản xuất của tất cả các thế hệ trớc cộng lại
+ Đa loài ngời chuyển sang một nền văn minh mới, văn minh hậu công nghiệp hay còn gọi vănminh trí tuệ
+ Nền kinh tế thế giới ngày càng đợc quốc tế hoá cao, thị trờng toàn thế giới đang hình thành baogồm tất cả các nớc có chế độ xã hội khác nhau, vừa hợp tác, vừa đấu tranh với nhau trong cùng tồn tạihoà bình
+ Gây nên những hậu quả tiêu cực mà con ngời hiện nay cha khắc phục đợc: Việc chế tạo vũ khíhuỷ diệt nhằm sát hại con ngời và nạn ô nhiễm môi trờng, tai nạn giao thông, bệnh tật do KHKT manglại
* Cơ hội và thách thức của Việt Nam trớc sự phát triển của cuộc cách mạng khoa học công nghệ hiện nay.
- Cơ hội: Nếu quốc gia nào tiếp cận đợc những thành tựu khoa học kỹ thuật thì quốc gia đó sẽ có
điều kiện để phát triển
- Thách thức: Để dựa vào những thành tựu khoa học kỹ thuật phát triển đất nớc thì thực tế đã
chứng minh các nớc trên thế giới Nếu biết tận dụng những thành tựu khoa học kỹ thuật thì khã năngtiềm lực kinh tế phát triển Nếu không nắm bắt kịp thời những thành tựu khoa học thì sẽ tụt hậu
Câu 1 : Nêu những đặc điểm nổi bật và tác động của cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật lần thứ
hai đối với sự phát triển của xã hội loài ngời
Trang 16* Đặc điểm nổi bật.
Cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật lần thứ hai có sự kết hợp và gắn bó chặt chẽ giữa cách mạngkhoa học và cách mạng kỹ thuật Hầu nh tất cả những khuynh hớng chủ yếu của khoa học cơ bản đềugắn liền với lĩnh vực sản xuất, nh khoa học vật lí hạt nhân và năng lợng nguyên tử, điều khiển học và tự
động hoá
Cuộc cách mạng khoa học – kỹ thuật lần này phát triển với tốc độ nhanh chóng, quy mô rộng lớn
và đạt đợc những thành tựu kỳ diệu cha từng thấy trong lịch sử nhân loại
* Tác động của cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật đối với sự phát triển xã hội loài ngời.
- Nhờ có những thành tựu kỳ diệu của cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật đã tạo ra bớc phát triểnnhãy vọt cha từng thấy trong lực lợng sản xuất và năng xuất lao động Con ngời tạo ra những lực lợngsản xuất nhiều hơn và đồ sộ hơn lực lợng sản xuất của tất cả các thế hệ trớc cộng lại
- Cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật đã đa loài ngời bớc sang một nền văn minh mới, sau nền vănminh công nghiệp và nền văn minh mới hiện nay là nền văn minh trí tuệ (hay nền văn minh hậu côngnghiệp, văn minh truyền tin ) Nền văn minh mới này tạo điều kiện để con ngời phát triển hơn, nângcao đời sống vật chất và tinh thần, nhng cũng đòi hỏi con ngời phải sáng tạo, năng động và thông minhhơn
- Những thành tựu to lớn của cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật đã làm cho nền kinh tế thế giớingày càng “quốc tế hoá” cao, đang hình thành trị trờng toàn thế giới bao gồm những nớc có chế độchính trị khác nhau, vừa hợp tác, vừa đấu tranh trong cùng tồn tại hoà bình
- Mặt khác, cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật cũng tạo ra sự giao lu, trao đổi văn hoá, du lịch,văn hoá nghệ thuật, sự hợp tác với nhau trên nhiều lĩnh vực: y tế, dân số, khoa học kỹ thuật giữa cácquốc gia, dân tộc trên thế giới ngày càng phát triển và gắn bó chặt chẽ với nhau
- Cuộc cách mạng đã dẫn đến những thay đổi lớn lao về cơ cấu dân c với xu hớng dân số lao độngtrong các ngành công nghiệp, nông nghiệp sẽ giảm đi, dân số trong ngành dịch vụ tăng lên
- Bên cạnh những tác động tích cực, cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật cũng có những tác độngtiêu cực đối với sự phát triển của xã hội loài ngời, nh việc chế tạo ra vũ khí huỷ diệt (bom nguyên tử,
vũ khí hoá học, vũ khí sinh học, tên lữa vợt đại châu ) nạn ô nhiểm môi trờng, bệnh hiểm nghèo; tainạn giao thông, tai nạn lao động
Phần lịch sử Việt Nam
Vấn đề 1: Tình hình phân hoá xã hội Việt Nam sau chiến tranh thế giới thứ nhất khả năng cách
mạng của từng tầng lớp, giai cấp?
Do tác động của "Chơng trình khai thác thứ hai" của thực dân Pháp, xã hội Việt Nam có sự biến
đổi sâu sắc, bên cạnh giai cấp cũ, xuất hiện những tầng lớp, giai cấp mới Mỗi giai cấp, tầng lớp có địa
vị và quyền lợi khác nhau nên thái độ chính trị và khã năng cách mạnh củng khác nhau
- Giai cấp địa chủ phong kiến: Là chổ dựa của đế quốc Pháp, càng ngày cấu kết chặt chẽ với đế
quốc, tha hồ chiếm đoạt ruộng đất, bốc lột kinh tế và đàn áp về chính trị đối với nông dân Tuy nhiêncũng có một bộ phận, nhất là địa chủ nhỏ và vừa có tinh thần yêu nớc, tham gia các phong trào yêu nớckhi có điều kiện
- Giai cấp t sản: Hình thành từ trớc và trong chiến tranh, mấy năm sau chiến tranh mới trở thành
một giai cấp
Giai cấp t sản Việt Nam dần dần phân hoá thành hai bộ phận: Tầng lớp t sản mại bản có quyền lợigắn liền với đế quốc, cấu kết chặt chẽ với đế quốc; tầng lớp t sản dân tộc có khuynh hớng kinh doanh
độc lập, ít nhiều có tinh thần dân tộc dân chủ, chống đế quốc phong kiến nhng thái độ lại không kiên
định dễ thoả hiệp, cải lơng khi đế quốc mạnh
- Các tầng lớp tiểu t sản: Bao gồm những ngời buôn bán, chủ xởng nhỏ đến viên chức, trí thức học
sinh, sinh viên sau chiến tranh phát triển nhanh về số lợng Họ bị t sản Pháp chèn ép bạc đãi, đời sốngbấp bênh Bộ phận trí thức, học sinh, sinh viên có điều kiện tiếp xúc với trào lu văn hoá bên ngoài nên
có tinh thần hăng hái cách mạng và là một lực lợng quan trọng trong cách mạng dân tộc dân chủ ở nớcta
Trang 17- Giai cấp nông dân: Chiếm hơn 90% dân số, chịu sự bốc lột nặng nề của thực dân, phong kiến,
nông dân bị bần cùng hoá trên quy mô lớn, do vậy họ căm thù sâu sắc thực dân Pháp và phong kiến taysai
- Giai cấp công nhân là lực lợng hăng hái của đông đảo nhất của cách mạng
- Giai cấp công nhân: Do những đặc điểm chung và riêng trong quá trình hình thành giai cấp
công nhân Việt Nam căm thù sâu sắc thực dân Pháp, phong kiến tay sai và giới chủ
- Sớm trở thành lực lợng chính trị độc lập, thống nhất, tự giác trong cả nớc, trên cơ sở đó nhanhchóng vơn lên nắm quyền lãnh đạo cách mạng nớc ta
Vấn đề 2 : Tình hình thế giới sau chiến tranh thế giới thứ nhất đã ảnh hởng tới cách mạng Việt
Nam nh thế nào?
Trong lúc xã hội Việt Nam đang phân hóa sâu sắc thì ảnh hởng của phong trào cách mạng thếgiới, chủ yếu ảnh hởng của cách mạng Tháng Mời Nga dội vào có tác dụng thúc đẩy cách mạng ViệtNam chuyển sang thời kỳ mới
- Cách mạng Tháng mời Nga thành công (1917) có ý nghĩa lịch sử to lớn, nó xóa bỏ ách áp bứcbốc lột của CNTB và phong kiến, đa công nhân và nông dân lên nắm chính quyền xây dựng chế độmới- chế độ XHCN
- Dới ảnh hởng của cách mạng Tháng Mời Nga, phong trào giải phóng dân tộc ở các nớc phơng
Đông và phong trào công nhân ở các nớc phơng Tây gắn bó mật thiết với nhau trong cuộc đấu tranhchống CNĐQ
- Trong cao trào cách mạng 1918-1923, giai cấp vô sản bắt đầu bớc lên vũ đài chính trị, nhiều
đảng cộng sản đợc thành lập: Đảng Cộng sản Pháp (12-1920), với sự đóng góp của Nguyễn ái Quốc,tạo ra những thuận lợi cho cuộc đấu tranh của nhân dân Việt Nam, đặc biệt giúp cho chủ nghĩa Mác -Lênin thâm nhập vào Việt Nam Sự ra đời Đảng Cộng sản Trung Quốc (7/1921) và sự phát triển củaphong trào cách mạng Trung Quốc vào những năm 20 là điều kiện thuận lợi cho những ngời cách mạng
Việt Nam "đứng chân" và gây dựng phong trào trong nớc T tởng dân chủ t sản, nhất là chủ nghĩa
Tam Dân, ảnh hởng mạnh đến phong trào dân tộc dân chủ theo khuynh hớng t sản làm phong trào nàyphát triển nhanh, nhng tất cả đều thất bại Tháng 3-1919, Đệ Tam quốc tế (Quốc tế Cộng sản) đợcthành lập - đợc đánh dấu một giai đoạn mới của phong trào cách mạng thế giới
- Phong trào cách mạng thế giới có ảnh hởng tích cực tới phong trào cách mạng Việt Nam, thúc
đẩy cách mạng Việt Nam chuyển sang một thời kỳ mới: Cách mạng Việt Nam là một bộ phận của cáchmạng thế giới
Vấn đề 3: Nguyễn ái Quốc và vai trò của ngời đối với việc chuẩn bị t tởng, chính trị và tổ chức
thành lập cho chính đảng của giai cấp vô sản ở Việt Nam ?
Tháng 7 -1920, Ngời đọc Luận cơng của Lênin về các vấn đề dân tộc và thuộc địa, từ đó Ngờihoàn toàn tin theo Lênin và đứng về Quốc tế thứ ba
- 1921 Ngời sáng lập Hội liên hiệp các dân tộc thuộc địa Pháp để tuyên truyền, tập hợp lực lợng đểchống chủ nghĩa đế quốc
- 1922: Ra báo "Le Paria" (Ngời cùng khổ) - vạch trần chính sách đàn áp bốc lột dã man của chủ
nghĩa đế quốc, góp phần thức tỉnh các dân tộc bị áp bức đứng lên đấu tranh tự giải phóng
- 1923: Sang Liên xô dự Hội nghị Quốc tế nông dân, sau đó làm việc cho Quốc tế Cộng sản
- 1924: Ngời dự Đại hội Quốc tế Cộng sản lần thứ V
Ngoài ra, Ngời còn viết nhiều bài báo cho Báo Nhân đạo, Đời sống công nhân và viết cuốn sách nổi tiếng " Bản án chế độ thực dân Pháp" - Đòn tấn công quyết liệt vào chủ nghĩa thực dân Pháp.
- Những hoạt động của Nguyễn ái Quốc (chủ yếu trên mặt trận t tởng, chính trị), nhằm truyền báchủ nghĩa Mác- Lênin vào nớc ta Thời gian này tuy cha thành lập chính đảng của giai cấp vô sản ởViệt Nam, nhng những t tởng của Ngời truyền bá sẽ làm nền tảng của Đảng sau này Đó là:
+ Chủ nghĩa t bản, đế quốc là kẻ thù chung của giai cấp vô sản các nớc và nhân dân các thuộc địa.Chỉ có làm cuộc cách mạng đánh đổ CNTB, đế quốc mới giải phóng đợc giai cấp vô sản và nhân các n-
ớc thuộc địa Đó là mối quan hệ mật thiết giữa cách mạng chính quốc và thuộc địa
+ Xác định giai cấp công nhân và nông dân là lực lợng nồng cốt của cách mạng
+ Giai cấp công nhân có đủ khã năng lãnh đạo cách mạng thông qua đội tiên phong của nó là
Trang 18-21-6-1925: Ngời ra báo Thanh niên và xuất bản tác phẩm "Đờng Kách mệnh" (1927)
- Do tác động của Hội, phong trào cách mạng theo khuynh hớng vô sản ngày càng phát triển mạnhmẽ: hệ thống tổ chức và hội viên phát triển khắp nớc
- Hội Việt Nam cách mạng Thanh Niên đã trở thành tổ chức của Đảng, có tính chất quá độ và tínhchất vô sản sớm nhất Việt Nam
- Vai trò: Những hoạt động trên của Nguyễn ái Quốc đã có tác dụng quyết định trong việc chuẩn
bị về chính trị- t tởng và tổ chức cho sự ra đời của chính đảng vô sản ở Việt Nam
Vấn đề 4: Những nét chính về sự ra đời của giai cấp công nhân Việt Nam và quá trình phát triển
từ “tự phát” đến “tự giác” của phong trào công nhân Việt Nam
Vấn đề 5: Những nét chính về quá trình hình thành ba tổ chức Cộng sản ở Việt Nam Sự thống
nhất ba tổ chức thành Đảng Cộng sản Việt Nam ý nghĩa lịch sử của sự xuất hiện ba tổ chức cộng sản
và của việc thành lập Đảng cộng sản Việt Nam
- Hoàn cảnh:
+ Phong trào dân tộc dân chủ ở nớc ta, đặc biệt là phong trào công nông- theo con đờng cáchmạng vô sản phát triển mạnh mẽ, đặt ra yêu cầu phải gấp rút có một chính đảng của giai cấp vô sản,kịp thời đa cách mạng Việt Nam tiến lên những bớc mới
+ Hoàn cảnh trên đã tác động mạnh mẽ tới những phần tử tiên tiến trong lực lợng cách mạng nớc
ta Trớc hết, trong tổ chức Hội Việt Nam CMTN, đã diễn ra cuộc đấu tranh quyết liệt, dẫn đến sự phânliệt của tổ chức này
- Quá trình thành lập:
+ Đông Dơng CS Đảng: Tại Hội nghị trù bị cho Đại hội đại biểu toàn quốc của Hội VNCMTN(1929) đại biểu Thanh niên Bắc Kì đa ra đề nghị thành lập Đảng Cộng sản, nhng bị gạt đi Về nớc,nhóm thanh niên này lập chi bộ cộng sản đầu tiên gồm 7 ngời (3-1929) Tại Đại hội đại biểu toàn quốccủa Hội VNCMTN họp ở Hơng Cảng, Đại biểu thanh niên Bắc Kì lại đa ra đề nghị nh lần trớc nhngvẫn không đợc chấp nhận, họ tuyên bố li khai Hội VNCMTN và bỏ Đại hội ra về
Tháng 6-1929, nhóm trung kiên cộng sản Bắc Kì họp và quyết định thành lập Đông Dơng CS
đảng, bầu BCH TW lâm thời, thảo ra chơng trình, điều lệ dựa theo chơng trình, điều lệ của Quốc tếCộng sản
+ An Nam Cộng sản đảng:
Đông Dơng Cộng sản đảng ra đời đã kịp thời đáp ứng yêu cầu của cách mạng, nên đợc quầnchúng nhiệt liệt ủng hộ và tin theo Đứng trớc tình hình đó, Hội VNCMTN quyết định cải tổ bộ còn lạithành An Nam Cộng sản đảng (7-1929)
+ Đông Dơng Cộng sản liên đoàn:
Sự ra đời của Đông Dơng cộng sản đảng (6-1929) và An Nam cộng sản đảng (7-1929) đã tác độngmạnh mẽ đến sự phân hoá của Tân Việt Các mạng đảng Tháng 9-1929, bộ phận tiên tiến của Tân ViệtCách mạng đảng cũng tự cải tổ thành Đông Dơng Cộng sản liên đoàn
- ý nghĩa lịch sử:
+ Đánh dấu sự trởng thành của giai cấp công nhân Việt Nam, chứng tỏ xu hớng cách mạng vô sảnphát triển rất mạnh mẽ ở nớc ta
+ Là bớc chuẩn bị trực tiếp cho việc thành lập Đảng Cộng sản Đông Dơng
Câu 2: Sự thống nhất ba tổ chức Cộng sản thành Đảng Cộng sản Việt Nam ?
- Hoạt động của ba tổ chức cộng sản mang tính riêng rẽ, công kích lẫn nhau, tranh giảnh ảnh h ởnglẫn nhau đã gây trở ngại lớn cho phong trào cách mạng Yêu cầu bức thiết lúc này là phải có một đảngcộng sản thống nhất trong cả nớc
- Quốc tế Cộng sản chỉ thị cho những ngời cộng sản Đông Dơng thống nhất các tổ chức cộng sảnthành một đảng duy nhất lấy tên Đảng Cộng sản Việt Nam Hội nghị còn thông qua Chính cơng vắntắt, Sách lợc vắn tắt, Điều lệ vắn tắt của Đảng và Lời kêu gọi nhân dịp thành lập Đảng do Nguyễn áiQuốc soạn thảo
- Chính cơng vắn tắt, Sách lợc vắn tắt, Điều lệ vắn tắt, Lời kêu gọi đợc Hội nghị thông qua là Cơnglĩnh chính trị đầu tiên của Đảng
Câu 3: Trình bày nội dung của Hội nghị thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam đầu năm 1930? Vì
sao nói sự ra đời của Đảng là bớc ngoặc vĩ đại trong lịch sử cách mạng Việt Nam?
- Nội dung:
Câu 3: ý nghĩa lịch sử của việc thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam.
- Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời đầu năm 1930 (10 -1930 lấy tên là Đảng Cộng sản Đông D ơng)
là kết quả tất yếu của cuộc đấu tranh dân tộc và đấu tranh giai cấp ở Việt Nam trong thời đại mới