năng động có học lực khá, giỏi, ban cố vấn là những GV của trường cũng như Ban phụ trách Đội để theo dõi, động viên nhắc nhở các em trong quá trình hoạt động + Cần đa dạng hóa các loại [r]
Trang 1PHẦN MỞ ĐẦU I/ Lời nói đầu
Để tiếp tục hưởng ứng phong trào thi đua xây dựng “Trường học thân thiện, học sinh tích cực” do Bộ Giáo dục và đào tạo phát động từ năm học 2008-2009 và thực hiện lời kêu gọi thi đua “Bác Hồ với Thanh Hóa – Thanh Hóa làm theo lời Bác Hồ dạy”, trường THCS Thọ Tân đã tổ chức thực hiện trong cán bộ giáo viên và triển khai đến tất cả các em học sinh và đã thu được những kết quả đáng khích lệ, trong
đó vai trò của Đội TNTP Hồ Chí Minh chiếm một vai trò rất quan trọng Với nhiều hoạt động phong phú trong được tổ chức trong năm học như “Nói lời hay, làm việc tốt”, “Ngày chủ nhật xanh”, “ Trường em xanh, sạch, đẹp”, tổ chức quét dọn đền vua Đinh ở địa phương theo định kì, phối hợp với các lớp chủ nhiệm tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp, rèn luyện kĩ năng sống cho các em.vv Trong
đó Câu lạc bộ sinh học được thành lập cũng đã góp phần rất quan trọng thúc đẩy phong trào hoạt động của Đội nói chung và của các lớp nói riêng qua đó giúp học sinh phát huy được tính tích cực, chủ động sáng tạo trong học tập, nâng cao chất lượng học tập, rèn các kỹ năng sống, phấn đấu trở thành học sinh giỏi, năng động
và cũng để giáo viên tìm ra các giải pháp để việc dạy và học có hiệu quả cao
II/ Lí do chọn đề tài :
Trong mỗi nhà trường thì hoạt động của Đội TNTP Hồ Chí Minh có vị trí rất quan trọng trong việc nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện Việc thành lập câu lạc bộ sinh học là góp phần cùng với Đội thúc đẩy phong trào học tập, rèn luyện của học sinh,
Mục đích của việc tổ chức Câu lạc bộ sinh học là nhằm giúp các em nâng cao ý thức giữ vệ sinh môi trường chung, biết yêu thiên nhiên, biết rèn luyện và bảo vệ sức khoẻ, giải thích được nhiều hiện tượng sinh học trong tự nhiên, bảo vệ những loài động vật quý hiếm đang có nguy cơ tuyệt chủng, làm cho trường lớp luôn sạch đẹp nhằm thực hiện tốt nội dung của cuộc vận động xây dựng “Trường học thân thiện, học sinh tich cực”, qua đó có tác dụng giúp học sinh tích cực, chủ động trong việc mở rộng và nâng cao kiến thức, kích thích các em say mê tìm tòi khoa học trên nhiều lĩnh vực, đặc biệt là những kiến thức có liên quan đến thế giới sinh vật xung quanh, bảo vệ môi trường… Thông qua việc tham gia “Câu lạc bộ sinh học” còn hình thành những kỹ năng, thói quen tốt của người học sinh như biết làm việc độc lập, chủ động sáng tạo trong việc tìm kiến thức mới, bước đầu tập dượt phong cách làm việc khoa học, có thói quen giữ vệ sinh môi trường chung, nhu cầu đọc sách báo, tìm trên Internet để bổ sung kiến thức mà thực chất là góp phần nâng cao chất lượng học tập, bước đầu hình thành phương pháp tiếp cận kiến thức mới một cách tích cực
Từ những lý do nêu trên và được sự nhất trí của ban giám hiệu nhà trường, tổng phụ trách Đội, giáo viên chủ nhiệm các lớp và đặc biệt là sự hưởng ứng nhiệt tình của học sinh ở tất cả các khối lớp tôi đã xây dựng đề tài “Tổ chức câu lạc bộ sinh
Trang 2học trong trường trung học cơ sở” góp phần giữ vững thành tích liên đội vững mạnh cấp tỉnh và góp phần nâng cao chất lượng dạy và học
III Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
1) Đối tượng nghiên cứu:
Là học sinh - đội viên thuộc Liên đội trường THCS Thọ Tân
2) Phạm vi nghiên cứu
Trong phạm vi đề tài tôi chỉ nghiên cứu và triển khai ở 242 học sinh của trường THCS Thọ Tân ở 4 khối Trong đó:
Khèi 9: 59 em
Khèi 8: 57 em
Khèi 7: 64 em
Khèi 6: 62 em
PHẦN NỘI DUNG I/ Cơ sở lý luận:
Mọi hoạt động của Đội đều nhằm mục đích giáo dục toàn diện cho các em học sinh trong nhà trường, giáo dục trong nhà trường không phải chỉ chú ý đến việc dạy chữ mà còn dạy làm người rèn luyện cho học sinh những kỹ năng sống cần thiết Việc tổ chức ra các câu lạc bộ trong trường học mang ý nghĩa như vậy Thông qua các hoạt động tập thể có thể rèn luyện cho các em sự tự tin, giảm stress nảy sinh trong quá trình học tập, đồng thời giúp nâng cao sự hiểu biết xã hội, phát hiện tri thức, vận dụng kiến thức được học, hình thành những kỹ năng phù hợp, biết tương tác trong học tập, thể hiện năng lực cá nhân hình thành những giá trị, kỹ năng sống cần thiết Qua đó sẽ góp phần nâng cao chất lượng học tập trong nhà trường và xây dựng Đội ngày càng vững mạnh Những hoạt động đó đã thể hiện được sự thống nhất về nhận thức và hành động của đoàn viên, thanh niên, cán bộ phụ trách thiếu nhi và các lực lượng xã hội trong công tác chăm sóc giáo dục học sinh, tạo môi trường sống an toàn lành mạnh cho học sinh sinh hoạt, học tập, rèn luyện góp phần đào tạo ra những thế hệ học sinh giàu về trí tuệ, khoẻ về thể lực, trong sáng về đạo đức, phấn đấu trở thành con ngoan trò giỏi, đội viên tốt, cháu ngoan Bác Hồ để xứng đáng là những chủ nhân của đất nước trong thế kỷ 21
II/ Thực trạng của vấn đề:
Qua thực tế thì trong những năm trước khi tổ chức chương trình câu lạc bộ Sinh học thì đa số các em học sinh trong trường đều không thích học môn Sinh học vì các em cho rằng đó là môn phụ không cần thiết đối với các em, chất lượng môn sinh học cuối kì, cuối năm còn thấp, không có học sinh đạt các giải cao trong các
kì thi học sinh giỏi cấp huyện, cấp tỉnh
Tình trạng vứt rác bừa bãi trong lớp, sân trường học còn phổ biến, học sinh chưa
có ý thức tự giác trong việc giữ gìn vệ sinh chung, chưa có thói quen bỏ rác đúng nơi quy định Mặt khác Trường THCS Thọ Tân cũng như các trường THCS trong huyện là trường học ở vùng nông thôn, gia đình đa số sống bằng nghề nông, hoàn
Trang 3cảnh còn khó khăn nên điểu kiện tiếp cận với những kiến thức mới, công nghệ thông tin còn chậm cũng như việc tìm hiểu khoa học vẫn còn hạn hẹp Sự ra đời của câu lạc bộ sinh học như là một giải pháp để góp phần vào mục tiêu xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực mà toàn ngàng đang phát động
III/ Biện pháp tổ chức thực hiện
1 Cách chọn và thành lập đội, nhóm :
Để chương trình Câu lạc bộ sinh học được hoạt động tốt thì điều trước tiên là phải thành lập Ban chủ nhiệm CLB gồm các em học sinh khá, giỏi, cán bộ lớp ở các khối lớp
- Chủ nhiệm CLB: Là bản thân giáo viên dạy môn Sinh học
- Các phó chủ nhiệm: Mỗi khối lớp chọn một em học giỏi môn Sinh học và 1
tổ trưởng(ví dụ 1 em lớp 8A làm phó chủ nhiệm thì 1 học sinh lớp 8B làm
tổ trưởng), các em có khả năng tổ chức, điều hành và nhiệt tình
- Ban cố vấn: Nhiệm vụ của ban cố vấn là giúp đỡ câu lạc bộ trong việc tổ
chức các chương trình hoạt động, về nội dung, hình thức hoạt động….(gồm giáo viên tổng phụ trách Đội, các giáo viên chủ nhiệm lớp, cán bộ Đoàn trường)
- Ban nội dung: Gồm giáo viên môn Sinh học và các phó chủ nhiệm, tổ
trưởng
- Thành viên của câu lạc bộ: Tất cả học sinh trong trường đều tham gia vào
câu lạc bộ sinh học
2 Hoạt động của câu lạc bộ
a Các hoạt động của câu lạc bộ Sinh học: Hoạt động của câu lạc bộ gồm các nội
dung chủ yếu sau:
- Hướng dẫn phương pháp học môn Sinh học
- Giới thiệu các phương pháp hay để giải bài tập khó Sinh học 9
- Giới thiệu về lịch sử môn Sinh học, các nhà khoa học Sinh học
- Hướng dẫn làm thí nghiệm
- Trả lời các câu hỏi đố vui sinh học, giải thích các hiện tượng sinh học trong tự nhiên
- Giải quyết các tình huống về môi trường
- Tuyên dương trước toàn trường các thành viên có câu trả lời hay nhất, có những việc làm tốt giúp bảo vệ môi trường xanh, sạch, đẹp
- Phê bình những học sinh vứt rác bừa bãi trong lớp, ngoài sân trường, cổng trường hoặc có những hoạt động làm ảnh hưởng xấu đến cảnh quan môi trường
- Giới thiệu những ứng dụng về sự hiểu biết những đặc điểm cấu tạo, hoạt động của sinh vật trong đời sống, trong khoa học
- ………
b Cách thức hoạt động của câu lạc bộ sinh học:
Trang 4- Sau khi thành lập câu lạc bộ thì Ban chủ nhiệm phải xây dựng kế hoạch, nội dung chương trình hoạt động cụ thể của CLB cho cả năm học (theo chủ đề từng tuần/ tháng), xây dựng điều lệ/ nội quy hoạt động CLB
- Lựa chọn hình thức tổ chức thích hợp với từng chủ đề, chuẩn bị cơ sở vật chất
- Tham mưu với lãnh đạo nhà trường, các tổ chức trong và ngoài nhà trường để có kinh phí hoạt động(như chi thưởng, giấy, bút….)
c Tổ chức thực hiện
Sau khi đã xây dựng được kế hoạch, nội dung chương trình thì ban chủ nhiệm triển khai hoạt động đối với tất cả các lớp (Do phó chủ nhiệm ở các khối lớp đảm nhiệm)
- Trong các giờ sinh hoạt 15 phút đầu giờ vào những buổi chữa bài tập có môn Sinh học thì phó chủ nhiệm và tổ trưởng ở các lớp chịu trách nhiệmsửa các bài tập khó cho cả lớp Trong những giờ đọc báo, đọc sách thì Ban chủ nhiệm soạn những nội dung về những ứng dụng từ sự hiểu biết những đặc điểm cấu tạo, hoạt động của sinh vật trong đời sống, trong khoa học hoặc những câu chuyện sinh học khác để đọc cho cả lớp nghe nhằm thêm hiểu biết và kích thích hứng thú học tập, sáng tạocủa học sinh
- Trong các tiết hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở các lớp, ban nội dung sẽ chuẩn bị nội dung cho các hoạt động sao cho phù hợp với những hoạt động ở mỗi chủ điểm (do phó chủ nhiệm hoặc tổ trưởng triển khai) Đặc biệt là những nội dung
có liên quan đến việc rèn kỹ năng sống cho học sinh
- Phối hợp với Đội tổ chức các cuộc thi giữa các lớp như “Kính vạn hoa”, đố vui… trong các dịp chào mừng những ngày lễ lớn trong năm
- Phối hợp với Ban liên đội kiểm tra việc thực hiện nề nếp, vệ sinh của các lớp học hàng tuần, qua những đợt kiểm tra như vậy giúp Đội đánh giá chính xác thi đua của các lớp đồng thời nâng cao ý thức tự giác giữ gìn vệ sinh môi trường của các em học sinh
- Cuối mỗi tuần ban chủ nhiệm đều họp rút kinh nghiệm, triển khai những hoạt động trong tuần tới
- Câu lạc bộ có phần bản tin riêng, những nội dung triển khai ở bản tin đó là:Sơ kết hoạt động của câu lạc bộ, triển khai những công việc trọng tâm trong tuần tới, nêu những câu hỏi, đáp án đố vui sinh học, đưa những bài viết hay, bổ ích có liên quan đến sinh học và nêu tên tuyên dương những học sinh có câu trả lời hay nhất hoặc phê bình những những học sinh vi phạm nội quy của câu lạc bộ
- Hàng tuần ban nội dung đều có những câu hỏi đố vui dành riêng cho mỗi khối khuyến khích học sinh ở tất cả các lớp trả lời bằng giấy bỏ vào hộp thư riêng của câu lạc bộ, cuối tuần sẽ chọn ra câu trả lời hay nhất trao thưởng vào sáng thứ hai hàng tuần
- Hàng tháng câu lạc bộ đều tổ chức huy động tất cả các thành viên tham ra nhặt giấy, rác, túi bóng trong khu vực trong, trước và sau trường để khuôn viên trường được xanh, sạch, đẹp hơn
- Câu lạc bộ nhận chăm sóc, cắt tỉa cây cảnh trong vườn trường và chăm sóc, bảo
vệ vườn thuốc nam của nhà trường, thực hiện việctrồng mới, bổ sung vào tháng 3
Trang 5- Câu lạc bộ sinh học hoạt động theo chủ đề hàng tháng Trong đó nội dung sẽ được chuẩn bị phù hợp với mỗi chủ đề Các chủ đề sinh hoạt trong năm học:
Tháng 9: Trường học xanh sạch đẹp
Tháng 10: Vai trò của rừng
Tháng 11: An toàn thực phẩm
Tháng 12: Biến đổi khí hậu
Tháng 1: Em yêu khoa học
Tháng 2: Bảo vệ sức khoẻ con người
Tháng 3: Vườn thuốc nam
Tháng 4: Đa dạng hệ sinh thái biển
Tháng 5: Lời kêu cứu của động vật quý hiếm
- Cuối mỗi tháng ban chủ nhiệm sơ kết hoạt động bình bầu thành viên tham gia tích cực nhất, hiệu quả nhất, đạt thành tích cao nhất để khen thưởng trước trường
IV/ Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm
Câu lạc bộ sinh học được thành lập và đi vào hoạt động cho đến nay đã cho thấy những hiệu quả rõ rệt:
Các em trong ban chủ nhiệm đã có sự chủ động, sáng tạo trong quá trình làm việc, xây dựng chương trình và tổ chức thực hiện Các em đã trưởng thành nhanh chóng từ hoạt động này, góp phần đẩy mạnh hoạt động và nâng cao chất lượng học tập; học sinh có động cơ học tập đúng đắn, phương pháp học tập tốt góp phần nâng cao giáo dục toàn diện cho học sinh.Các em trong ban chủ nhiệm trở thành những cán bộ nòng cốt của Đội
Chương trình CLB sinh học đã trở nên gần gũi, quen thuộc, thân thiết đối với học sinh Từ đó đã kích thích học sinh ham thích đọc sách báo, tìm tòi kiến thức khoa học thực tiễn, nghiên cứu sách vở có liên quan để tạo cho mình một vốn kiến thức phong phú trong kho tàng kiến thức vô giá của nhân loại
Qua việc tham gia vào chương trình các em đã được cung cấp vốn kiến thức thực tế hữu ích về sức khoẻ, khoa học, được giải đáp các thắc mắc những vấn đề về
cơ thể mình, hiện tượng sinh học trong tự nhiên, được trang bị những kĩ năng sống
cơ bản
Từ những nội dung phong phú của chương trình đã thu được kết quả: Phong trào ‘’Học tốt yêu khoa học’’ của liên đội ngày càng nâng lên, học sinh hăng hái thi đua giành kết quả cao nhất, đạt thật nhiều “hoa điểm tốt” trong học tập Chương trình đã phát huy tính tích cực, chủ động của học sinh trong học tập, giúp các em xây dựng phương pháp học tập tích cực, giúp đỡ bạn cùng tiến bộ như giúp đỡ cho các bạn học sinh có học lực yếu ở học kỳ I “vượt lên chính mình” đạt kết quả tốt hơn ở học kỳ II, có ý thức bảo vệ môi trường, tạo phong trào thi đua sôi nổi, kích
sự tìm tòi, sáng tạo của các em, từng bước trang bị cho các em những tri thức cần thiết, góp phần đào tạo nguồn nhân lực trẻ cho đất nước trong tương lai
Từ chương trình CLB sinh học đã phát hiện ra được nhân tài còn tiềm ẩn, những năng khiếu cá nhân chưa được thể hiện rõ, để bổ sung vào các đội học sinh giỏi, đội “Kính vạn hoa”, để tham gia thi các cấp đạt kết quả tốt
Trang 6Trong hai năm trở lại đây kể từ khi thành lập câu lạc bộ Sinh học, đội tuyển học sinh giỏi môn Sinh học luôn đạt được những thành tích cao trong các kì thi học sinh giỏi cấp huyện, cấp tỉnh mang lại thành tích chung cho Đội, nhà trường Cụ thể:
Trong năm học 2010- 2011: 1 em đạt khuyến khích cấp huyện, 1 em đạt giải nhì cấp huyện Tham gia thi tỉnh có 1 em đạt giải khuyến khích
Trong năm học 2011- 2012: 1 em đạt giải khuyến khích cấp huyện
Chất lượng học tập của các môn nói chung và môn Sinh nói riêng không ngừng tăng lên qua mỗi kì, mỗi năm học
V Một số câu hỏi được sử dụng trong hoạt động của câu lạc bộ
Để phục vụ cho câu lạc bộ hoạt động có hiệu quả thì ngay từ đầu năm ban nội dung đã xây dựng một hệ thống ngân hàng câu hỏi, nội dung được sắp xếp theo từng khối lớp Do giới hạn của đề tài nên tôi chỉ đưa ra một vài câu hỏi, nội dung được sử dụng trong câu lạc bộ
LỚP 6 Câu 1 Động vật và thực vật có những điểm khác nhau cơ bản nào?
Theo các nhà khoa học thì động vật và thực vật có 4 điểm khác biệt chủ yếu sau:
- Hầu hết các loài thực vật đều sinh ra, lớn lên và ra hoa kết quả ở nơi cố định trừ một số loài thực vật thủy sinh trôi theo dòng nước Còn động vật thì trái lại, luôn luôn vận động để kiếm mồi, chạy trốn kẻ thù
- Ở thực vật có các cơ quan liên tục phát triển, tăng giảm, thay đổi khác nhau Ví
dụ như cây lớn lên thì ra hoa rồi kết quả Còn ở động vật, phần lớn sinh ra là đã có
đủ các bộ phận, tứ chi, ngũ quan, không thay đổi thêm bớt, mà chỉ tăng khối lượng thêm mà thôi Ví dụ một con gà sinh ra là đã có đủ các bộ phận như gà bố mẹ
- Phần lớn các loài thực vật đều quang hợp tự sản xuất ra "thực phẩm" nuôi sống mình, trừ các loài thực vật ký sinh Còn động vật thì lại phải ăn thực vật và các động vật khác để nuôi sống mình
- Bao ngoài tế bào thực vật là một lớp vừa dày vừa cứng Còn ở tế bào động vật thì lớp bao ngoài tế bào này chỉ còn là một màng mỏng
Câu 2 Vì sao ăn lạc có thể kéo dài tuổi thọ ?
Lạc rang, lạc luộc là món quà quê đầy thi vị Lạc cũng là một nguyên liệu chủ yếu trong các món ăn chay được mọi người ưa dùng Nhưng ít người biết rằng, lạc còn là món ăn quý, có tác dụng chống lão hóa, kéo dài tuổi thọ Vì thế nên được gọi là "quả trường thọ" Theo nghiên cứu của các nhà khoa học thì chất dinh dưỡng của lạc rất phong phú Lạc nhân chưa chất béo, protein, axit amin và một số axit khác, cùng với các loại vitamin B1, B2 cũng như canxi, sắt, photpho, chất xơ
Vỏ lạc có chứa chất glucoxit có tác dụng tốt với thành mạch Chất protein trong lạc
có thể thúc đẩy sự phát triển của tế bào não và tăng trí nhớ, có tác dụng chống lão hóa Do đó mọi người gọi lạc là thức ăn trường thọ Ngoài ra, axit béo không no trong lạc có tác dụng giảm lượng choletsteron trong máu Vỏ lụa lạc có thể ức chế
Trang 7sự hòa tan của abumin sợi, thúc đẩy tiểu cầu sinh sôi, tăng cường công năng co bóp của mao mach, do vậy có thể trị các bệnh tiểu cầu, ho ra máu, xuất
huyết răng và cầm máu Với các công dụng trên, lạc quả là một loại thức ăn vị thuốc quý Nhưng cũng cần chú ý, nếu ăn nhiều lạc quá sẽ cây chướng bụng Người đi ngoài phân lỏng cấm dùng, vì lạc có tác dụng là trơn ruột dẫn tới đi lỏng Lạc mốc có chứa chất gây ung thư nên cũng không được ăn
Câu 3 Gai hoa hồng có tác dụng gì?
Hoa hồng là một loài hoa đẹp Tinh dầu của nó dùng làm nước hoa rất quý Hoa hồng đã được nước Anh chọn làm quốc hoa Gai hoa hồng có thể giúp nó bảo vệ lá, hoa và mầm, để tránh những động vật bên ngoài hoặc chim ăn mất Trên cành hoa hồng không chỉ có gai mà còn có lông cứng, chúng đều rất sắc nhọn Đây cũng là một cách để chúng có thể tự bảo vệ mình
Câu 4 Tại sao hoa cúc có nhiều màu sắc?
Tổ tiên của hoa cúc là loại hoa vàng nhỏ, đến ngày nay đã phát trển thành hàng triệu loài Đó là kết quả của quá trình chọn lọc nhân tạo, tự nhiên không ngừng trong hơn 3000 năm
Khi trồng cúc thường có hiện tượng như sau: rõ ràng là cây hoa cúc vàng nhưng lại nở ra bông hoa màu vàng xen lẫn màu xanh ở một cành nào đó Nếu như ngắt cành hoa đó đem trồng vào đất, khi lớn lên nó sẽ ra hoa màu xanh là chính Sau đó tiếp tục chọn lựa, ươm giống chăm sóc từ đời này sang đời khác là ta đã có một loài cúc quý
Hiện tượng thay đổi màu sắc của hoa, lá trên cành rất phổ biến trong tự nhiên Song hoa cúc dễ dàng sinh sản, biến đổi mà duy trì giống mới hơn các loài khác Người ta đã lợi dụng đặc điển này để tạo ra nhiều loài hoa cúc khác nhau
Câu 5 Em biết gì về một số thực vật quý hiếm ở Việt Nam?
1 Cây trắc là loài cây gỗ to, cao tới
25-30m, mọc trong rừng rậm nhiệt đới từ
Quảng Nam vào đến Đồng Nai, Kiên
Giang Cây cho gỗ quý, thớ mịn, vân đẹp,
không bị mối mọt, dùng đóng đồ đạc cao
cấp (sa lông, sập gụ, đồ chạm khảm )
Hiện nay loài cây này đang bị khai thác
rất mạnh và nơi sống bị thu hẹp
2 Cây tam thất là loại cỏ lâu năm, có
thân rễ hình củ Cây mọc rải rác dưới tán
rừng rậm ở núi cao vùng Sa Pa (Lào Cai)
Đây là cây thuốc quý được ưa chuộng vì
của của nó có tác dụng bổ máu, tăng hồng
cầu, tăng lực, chữa cầm máu, thổ huyết và
nhiều bệnh khác Loài cây này vốn hiếm
lại đang bị khai thác mạnh nên có thể Cây trắc
Trang 8Cây có lá càng to, khi
bứng đi trồng chỗ khác
càng phải được xén bớt lá.
đang bị tuyệt chủng
3 Pơ mu là cây thân gỗ lá thường xanh, cao 25-30
m Cây có vỏ màu ánh nâu-xám dễ bị tróc khi cây
còn non Ở những cây già hơn, trên vỏ có các vết
nứt theo chiều dọc, có mùi thơm Các lá được sắp
xếp trong các hệ thống cành nhánh nhỏ bằng phẳng,
với các nhánh cây nhỏ nằm trên một mặt phẳng Lá
trên các cây trưởng thành mọc thành các cặp chéo
chữ thập đối, các cặp so le không cách nhau đều
đặn vì thế chúng biểu hiện như là các vòng xoắn 4
trên cùng một mức; chúng hơi sắc, dài khoảng 2-5
mm, phía trên xanh sẫm với các dải khí khổng màu trắng phía dưới Các lá ở phần bên có dạng hình
trứng và bị nén, còn các lá mặt có dạng mác ngược với đỉnh tam giác Trên các cây non thì các lá lớn hơn, dài tới 8-10 mm và rộng 6 mm
Các nón đực có hình trái xoan hoặc hình trụ, dài khoảng 2,5 mm, phần cuối trên chồi cây Chúng có từ 3 đến 5 cặp vảy bắc Các nón cái lớn hơn nhiều, dài 15-25
mm và rộng 14-22 mm, dạng hình cầu hay gần như hình cầu và chín vào năm thứ hai Chúng có 5-8 cặp vảy bắc Trên mỗi vảy bắc có 2 hạt có cánh Các hạt dài khoảng 4 mm, có góc cạnh và đầu nhọn Trên các mặt trên và dưới có 2 chỗ phồng lớn chứa nhựa Các cánh ở hai bên và không đều nhau
Loài cây này không chịu được bóng râm, và cần có khí hậu mát mẻ, nhiều mưa
Nó mọc trên các loại đất ẩm trong các khu vực miền núi Tại Việt Nam, nó mọc trên các địa hình đất đá vôi hay đất nguồn gốc granit từ độ cao 900 m trở lên Người Lào và người Dao dùng gỗ cây pơ mu để làm nóc nhà hay vách ngăn phòng Trước đây, gỗ pơ mu còn được sử dụng để làm quan tài Tại Việt Nam, pơ mu được coi là một loại gỗ quý do mùi thơm đặc trưng, vân gỗ đẹp cũng như trọng lượng khác thường và đặc tính không bị mối mọt phá hoại của nó; vì thế gỗ được
sử dụng để làm các đồ tạo tác mĩ thuật, các loại đồ gia dụng Nó là loài nguy cấp tại Việt Nam và được đưa vào Sách đỏ Việt Nam năm 1996
Sản phẩm chưng cất từ thân, lá và đặc biệt là từ rễ pơ mu, là tinh dầu được dùng
trong hóa mỹ phẩm và y học
Câu 6 Vì sao khi bứng cây đi phải cắt bớt một phần cành lá?
Khi trồng cây, người ta thường tỉa và cắt bớt một phần cành lá cây giống mới đem trồng, cá biệt có nơi khi trồng cây lá rộng, còn phải cắt đi một nửa hoặc 2/3 mỗi lá Đó là do khi bứng, hệ thống rễ ít nhiều đều bị đứt, ảnh hưởng đến khả năng hút nước của cây
Sau khi bứng đi, số rễ bị thương không còn khả năng hút nước Trong khi đó, lá cây vẫn quang hợp và hô hấp bình thường, mà hoạt động này lại
Cây Tam thất
Trang 9đòi hỏi nhiều nước Đặc biệt khi có gió và nắng to, sự thoát hơi mặt lá và cành rất mạnh, lượng nước mất đi càng lớn
Nếu bứng cây đem trồng mà không cắt bớt một số cành và lá, công việc giữa bộ rễ
và bộ phận trên mặt đất sẽ không điều hoà, làm cho lượng nước vào cơ thể cây thì
ít, ra thì nhiều, dễ dẫn đến héo khô hoặc hồi phục chậm, cây có thể chết do mất nước
Vì vậy, khi bứng cây đem trồng cần phải cắt bớt một số lá và cành vừa phải để giảm bớt sự thoát hơi nước, đảm bảo cân bằng giữa số nước hút vào và số nước mất đi, có thế mới nâng cao được tỷ lệ cây sống
Câu 7 Vì sao hoa nở về đêm đều nhạt màu?
Hoa thường nở vào ban ngày, với sắc màu đậm, quyến rũ như hồng, cúc, hướng dương Nhưng cũng có loài phải đợi đến lúc hoàng hôn đã tàn, hoặc khi trời sắp sáng, mới chịu khoe nhan sắc Trong màn tối sáng bảng lảng, những sắc hoa trắng vàng nhợt nhạt xem ra càng lả lơi, hấp dẫn với những côn trùng ăn đêm
Các đại diện tiêu biểu cho vẻ đẹp về đêm là hubơlông, bìm bìm, bầu và mướp Bìm bìm thường nở lúc chiều chập chạng, còn bầu và mướp lại lên hương vào lúc bốn, năm giờ sáng Không ít loài hoa nở vào giữa đêm như hoa đãi tiêu, hoa đậu ván hoặc hoa thuốc lá Đặc điểm chung của hoa đêm là chúng có sắc màu rất nhạt, thường là trắng hay vàng nhạt, và chúng thường có cánh to hơn hoa nở ban ngày
Nhà bác học Darwin là người đầu tiên giải thích được bí mật về sự "nhạt màu" của hoa đêm Ông cho rằng, đó là kết quả chọn lọc tự nhiên đối với sinh vật, diễn ra hàng trăm triệu năm: Ban đêm, dưới ánh sáng rất yếu của trăng sao, chỉ có các màu trắng hoặc vàng nhạt mới hiện lên tương đối rõ Nhờ vậy, côn trùng ăn đêm mới nhìn thấy chúng, và tìm đến giúp cây truyền phấn hoa
Tuy nhiên, không phải tất cả các loài hoa đêm đều có màu trắng hoặc màu nhạt Ví
dụ hoa phấn là một ngoại lệ Chúng nở vào lúc chập tối và có màu tím sặc sỡ Màu này tuy khó nhìn, dễ lẫn vào đêm, song thật kỳ lạ, nhiều loài côn trùng tỏ ra rất nhạy cảm với màu tím
Câu 8 Vì sao cây xấu hổ cụp lá khi có vật đụng vào?
Cây xấu hổ còn được gọi là cây trinh nữ Khi bị đụng nhẹ, nó lập tức thể hiện ngay sự "e lệ" của mình bằng cách khép những cánh lá lại Nếu bạn nặng tay, nó sẽ phản ứng cực kỳ mau lẹ Chừng 10 giây, tất cả các lá đều cụp xuống
Điều này có liên quan tới "tác dụng sức căng" của lá xấu hổ Ở cuối cuống lá có một mô tế bào mỏng gọi là bọng lá, bên trong chứa đầy nước Khi bạn đụng tay vào, lá bị chấn động, nước trong tế bào bọng lá lập tức dồn lên hai bên phía trên Thế là
Bìm bìm - vẻ đẹp trước
bình minh.
Lá xấu hổ thu lại
khi gặp mưa gió
Trang 10phần dưới bọng lá xẹp xuống như quả bóng xì hơi, còn phía trên lại như quả bóng bơm căng Điều đó làm cuống lá sụp xuống, khép lại
Khi một lá khép lại, nó sẽ đưa tín hiệu kích thích lan rộng đến các lá khác, khiến chúng cũng lần lượt khép lại Nhưng chỉ ít phút sau, bộ phận dưới bọng lá lại dần đầy nước, lá lại xoè ra nguyên dạng như cũ
Đặc tính này rất lợi cho sự sinh trưởng của cây, thích nghi với điều kiện tự nhiên
Ở phương nam thường gặp những trận mưa bão lớn, cây xấu hổ thu lá lại khi gặp mưa gió sẽ giúp nó cứu được các lá non
LỚP 7
Câu 1 Vì sao chim bồ câu đứng trên dây điện có áp suất cao mà không bị giật còn con người động vào lại bị giật ?
Điều này chẳng phải là chim có khả năng gì đặc biệt, bạn hãy để ý xem chúng đều đậu trên một dây điện Lúc này cơ thể của chúng chỉ tiếp xúc với một dây nên không thể cấu thành mạch điện được và cũng không có dòng điện truyền qua cơ thể chúng nên chúng không bị điện giật
Câu 2 Tại sao lợn thích dũi vách và ăn đất sét
Lợn được người nuôi, chẳng có việc gì ngoài ăn rồi ngủ Nhưng thỉnh thoảng nó lại không chịu như vậy,
mà luôn dũi vách, gặm tường Chẳng biết nó muốn tìm cái gì, bởi dũi vách chỉ tổ đau mũi mà gặm tường thì đau răng Không lẽ lợn "ngu" thật?
Tất nhiên là lợn không ngốc nghếch như vậy Tổ tiên của nó sống ở nơi hoang dã, thường phải dùng mũi ủi đất kiếm ăn Bởi vậy, mũi lợn rất cứng và răng lợn rất sắc Nay bị người thuần hóa từ lâu nhưng nó vẫn chưa
bỏ thói quen ủi, dũi xưa kia Vì thế, những lúc nhàn rỗi, chợt nghe thấy "tiếng gọi nơi hoang dã", nó lại dũi tường cho đỡ nhớ
Ngày xưa đi kiếm ăn, lợn thường ăn cả rễ cây và củ dính đất sét Trong đất sét có nhiều chất khoáng như phốtpho, canxi, côban, sắt, đồng mà cơ thể nó rất cần Sau này được người nuôi, tuy không thiếu thốn gì, nhưng thỉnh thoảng dũi tường vách thấy miếng đất nào "ngon" là theo thói quen cũ, lợn "xơi"
luôn
Câu 3- Vì sao chim én bay thấp thì trời mưa?
Vào cuối xuân đầu hạ, khi đi chơi ngoài đồng, nếu thấy
chim én bay thành đàn sà thấp xuống mặt đất thì thường
sau đó, trời sẽ mưa Không lẽ chim én có khả năng dự báo
thời tiết?
Nguyên nhân là trước lúc trở trời, trong không khí có
nhiều hơi nước, đọng vào những bộ cánh mỏng của
côn trùng, làm tăng tải trọng, khiến chúng chỉ có thể
Lợn bị người thuần hóa,
nhưng không quên những
thói quen hoang dã.
Chim én bay sát đất bắt côn trùng