Trước hết phải kể đến tài năng nhà văn,chủ thể sáng tạo của văn học.Với một cây bút có tài thì tất cả trở nên sống động,có hồn tạo ấn tượng mạnh cho người đọc.Nhân vật của nhà văn chân[r]
Trang 1Có nhận xét cho rằng: “nhân vật trong tác phẩm nhiều khi thật hơn cả
người thật”.Hãy phân tích ý kiến trên
Nhân vật là yếu tố trung tâm trong tác phẩm tự sự.Xây dựng nhân vật là một công việc quan trọng hàng đầu của các nhà văn.Tên tuổi các nhà văn thường gắn liền với tên tuổi của các nhân vật,nhất là các nhà văn hiện thực lớn mà nhiều nhân vật của họ là những điển hình bất hủ.Nói đến Nguyễn Du ta nghĩ đến Thúy
Kiều,Từ Hải,Hoạn Thư, vv,đến Nam Cao ta nhớ đến Chí Phèo,Bá
Kiến, vv.Những nhân vật như thế đã gây cho người đọc tưởng đó là những con người thật,thậm chí thật hơn cả những con người thật ở ngoài đời.Chúng không còn là những nhân vật trong sách mà là những con người bằng xương bằng thịt và
đã từ trang sách bước ra ngoài đời,sống như những con người đang sống xung quanh ta.Người đọc sau khi gấp trang sách lại vẫn cảm thấy nhân vật đang có mặt đâu đó,tiếp tục cuộc sống ngoài đời của chúng
Vậy là nhiều hình tượng nhân vật do nhà văn sáng tạo lại sống hơn con người sống thật.Do đâu mà có điều này ?
Trước hết phải kể đến tài năng nhà văn,chủ thể sáng tạo của văn học.Với một cây bút có tài thì tất cả trở nên sống động,có hồn tạo ấn tượng mạnh cho người đọc.Nhân vật của nhà văn chân chính thì ít khi giả tạo,khiến người đọc quên đi sau khi đọc.Nhưng tài năng của tác giả chưa đủ để đảm bảo hình tượng nhân vật sẽ rất thật.Bởi nhân vật của nhà văn có tài chắc chắn sẽ sống động,gây ấn tượng cho người đọc,nhưng chưa hẳn là ấn tượng về tính xác thực để người đọc có cảm tưởng
đó là con người rất thật.Chẳng hạn những nhân vật của văn học cổ điển,văn học lãng mạn như:Từ Hải của Nguyễn Du,Khổng Minh của La Quán Trung là những nhân vật hấp dẫn người đọc,nhưng không phải ấn tượng là những con người có thật.Vì ở đây các tác giả xây dựng nhân vật theo bút pháp lí tưởng hóa chứ không phải theo hướng chủ nghĩa hiện thực và họ không quan tâm đến nhân vật có thật hay không.Có thể nói chỉ đến hình tượng nhân vật điển hình của các nhà văn hiện thực chủ nghĩa thì mới có tính chân thực cao độ “thật hơn con người thật”.Vì vậy ý kiến trên đây thực chất là dành cho nhân vật của chủ nghĩa hiện thực,là nhân vật được xây dựng theo phương pháp điển hình hóa hiện thực xã hội chủ nghĩa
Hình tượng điển hình thể hiện sự thống nhất giữa tính phổ biến,tính chung và tính cá biệt,tính riêng.Nhân vât vừa tiêu biểu cho một loại người,một tầng lớp nhất định trong xã hội,vừa là chính mình,một con người cụ thể.Một nhà mĩ học dân chủ Nga có ý kiến thú vị và xác đáng: “Nhân vật điển hình là một người lạ đã quen biết”.Là một người lạ đối với đọc giả vì nhân vật đó là cá biệt,lần đầu tiên xuất hiện trước người đọc.Nhưng đã quen biết ,vì nhân vật ấy có những nét những dấu
ấn của của một loại người,lớp người nào đó trong xã hội.Chính cái vẻ lạ nhưng quen biết ấy đã làm cho nhân vật có được ấn tượng mạnh mẽ về tính chân
Trang 2thực.Trong những hình tượng như vậy,tính chung và riêng hoàn toàn thống nhất và nhân vật hiện ra trước người đọc như một con người cụ thể,sống động rất chân thực