Người cuối cùng trong các nhân vật còn sống hôm nay có lẽ chỉ còn một mình tôi” - Ông Đ inh Tôn ngậm ngùi... Mùa Chống Lầu rất có uy tín với người Mông.[r]
Trang 1Đặt Tiền Phong thành trang chủ
Thứ Hai, 17/11/2008, 04:32
Telex
Thời sự - Xã hội
Kinh tế
Thanh niên-Thời đại
Quốc tế
Hồn Việt
Thể thao
Văn hoá
Đời sống văn nghệ
Sáng tác trẻ
Chuyện sao
Xem, nghe, đọc
Giáo dục-Du học
Khoa học-Công
nghệ
Sức khỏe
Làm đẹp
Pháp luật
Sau lũy tre làng
Phóng sự
Bạn đọc & Tiền
phong
Trực tuyến
Thời tiết
Giá vàng
Tỉ giá
Chứng khoán
Xổ số
Truyền hình
Giải trí
VĂN HOÁ
Chủ Nhật, 16/11/2008, 16:20
Tìm lại người của 'Vợ chồng A Phủ'
TP - Chuyến công tác ở Sơn La này tôi được trở lại vùng cao huyện Bắc Yên, là quê hương của Vợ chồng A Phủ, tác phẩm nổi tiếng của nhà văn Tô Hoài mà gần như ai cũng biết đến.
Ông Đinh Tôn người mặc áo kẻ đội mũ nồi - kể chuyện về chuyện vợ chồng
A Phủ cho học sinh trường Nội trú dân tộc Bắc Yên - nơi quê hương A Phủ
Bệnh nghề nghiệp khiến tôi không thể không dành thời gian đi tìm nhân vật nguyên mẫu cùng nhân chứng của câu chuyện tình yêu thấm đầy tính nhân văn này
Về Bắc Yên, tìm quê hương A Phủ
Bây giờ thì Tà Sùa, Làng Chếu hay Hồng Ngài đã có đường xe lên đến xã Vùng cao Bắc Yên hôm nay khác xa với cảnh sắc xưa trong truyện của Tô Hoài Chủ tịch xã Hồng Ngài là chàng trai Mông tên là Mùa A Lềnh Lềnh sinh năm 1973, là một trong những thanh niên hăng hái vươn lên góp phần xây dựng quê hương
Lềnh bảo, câu chuyện “Vợ chồng A Phủ” chỉ được nghe kể “Thời kỳ mới có chuyện và phim A Phủ, thế hệ chúng tôi chưa ra đời, vì vậy chỉ biết mơ hồ thôi Bây giờ chỉ còn một người biết chuyện này, đó là ông Đinh Tôn ở ngoài thị trấn huyện” - Lềnh nói
“Người lớn ở đây đã kể lại rằng A Phủ chính là A Phử, hồi còn bên Háng Chu thì lấy tên là A Páo A Phủ bị phú lý bắt đi ở trả nợ bố mẹ
nó vay làm lễ cưới nhau Không trả được nên A Phủ đi chăn trâu cho phú lý, bị bỏ đói, đánh đập và trói vào cột nhà khi bị hổ ăn mất bò
Sau A Phủ được Mỷ cắt dây cho chạy trốn khỏi nhà phú lý, cùng với
Mỷ Họ đã gặp A Châu, được giác ngộ đi theo du kích và thành vợ chồng Họ đi đánh giặc, giải phóng quê hương A Phử về Tà Sùa, sau theo Mỷ về bên Hồng Ngài sống ở đó Ông A Phử đã mất bốn năm, bà Mỷ cũng đã mất trước đó ” - Lềnh tiếp tục câu chuyện
TPO - Hình ảnh đầu tiên của bé Sunday Rose - con gái Nicole Kidman đã được công bố trong chương trình nói chuyện với Oprah Winfrey, sau đó tờ Marie Claire của Anh đăng tải lại Bé có cái tên ở nhà
mẹ gọi là "Keith-ette" cùng với âm tên của bố Keith (Ảnh: Marie Claire)
CHUYỆN SAO
Tấn Minh - Thu Huyền: Không
"đồng sàng, dị mộng"
Từ Hy Viên "sóng đôi" cùng Cổ Thiên Lạc
Trang 2Nhà văn Tô Hoài
Cố NSƯT Đức Hoàn - vai Mỵ trong Vợ chồng A Phủ
Theo chỉ dẫn của Mùa A Lềnh, chúng tôi đi tìm nhân vật A Châu
Nguyên mẫu ấy chính là ông Đinh Tôn Thời kháng chiến chống Pháp, ông Đinh Tôn là đảng viên đầu tiên của Phù Yên, chỉ huy du kích lập căn cứ kháng chiến
Ngồi trước mặt tôi bây giờ là ông già Đinh Tôn, 80 tuổi Ông Tôn vẫn khỏe mạnh minh mẫn Tiếp chúng tôi trong căn nhà sàn theo phong cách Mường Hòa Bình, ông Tôn bảo: “Tôi người Mường
Theo cách mạng từ lúc còn bé, đến thời kỳ chống Pháp, tôi là
du kích địa phương khu 99 và
là cấp ủy huyện Phù Yên, châu Bắc Yên Thời ấy tôi đương phụ trách khu 99 thì có ông Tô Hoài lên đi thực tế sáng tác
Ông ấy ở trên này lâu Có thể tới sáu bảy tháng một lần Ở lâu đến nỗi người ta còn bố trí ông ấy làm kế toán nữa
Tô Hoài viết truyện “Vợ chồng A Phủ” là từ chuyến đi ấy Lần đi ăn Tết của người Mông, nhà văn đã gặp đôi vợ chồng người Mông cũng đi
ăn Tết Họ đi từ Háng Chu qua Tà Sùa rồi về Hồng Ngài là gần một tháng
Tết Mông dài ngắn tuỳ theo cái khả năng sản vật trong mỗi nhà
Thường Tết của đồng bào Mông bắt đầu từ tháng Giêng dương lịch
Câu chuyện của A Páo, sau chúng tôi đổi tên cho anh là A Phử, nhưng rồi trong truyện, Tô Hoài viết là A Phủ A Phử sau làm Chủ tịch
xã, mất cách nay bốn năm ở Hồng Ngài Còn chị Mỷ vợ A Phủ mất trước đó rồi”
Còn nhân vật Thống lý Pá Tra lúc đầu lấy tên của phú lý Háng Chu là Mùa Chống Lầu Ông Mùa Chống Lầu là thống lý, nhưng theo cách mạng Lúc ông Lầu làm Chủ tịch mặt trận khu tự trị Thái Mèo thì ông Hoàng Nó - Bí thư Tỉnh ủy gặp nhà văn Tô Hoài bảo: “Bác lấy tên như vậy là không ổn Ông Lầu mà biết thì nguy to” Sau đó Tô Hoài đổi lại
là thống lý Pá Tra, lấy tên của một phú lý bên Trạm Tấu, thuộc tỉnh Nghĩa Lộ thời đó
“A Châu” chính là tôi Người cuối cùng trong các nhân vật còn sống
hôm nay có lẽ chỉ còn một mình tôi” - Ông Đinh Tôn ngậm ngùi.
“Đó là vào khoảng năm 1952 - ông Đinh Tôn kể tiếp - Anh ấy (Tô Hoài) lên đi thực tế, chúng tôi cùng hoạt động, đêm nằm với nhau tôi
đã kể lại nhiều chuyện trong đó có những chuyện sau này anh ấy viết trong “Truyện Tây Bắc” đấy Sau này khi đoàn làm phim “Vợ chồng A Phủ” lên đi thực tế, cũng lại chính tôi tham gia chỉ đạo trực tiếp các xã giúp đỡ anh em trong đoàn Họ tiếp xúc với tôi, gọi tôi là nhân vật của nguyên mẫu A Châu trong phim
Chuyến đi của đoàn kéo dài mấy tháng
Thời ấy gian khổ thiếu thốn nhiều thứ
Anh em phải ba cùng với đồng bào (cùng ăn, cùng ở, cùng lao động sản xuất) Đích thân tôi đi đến các bản làng vận động nhân dân ủng hộ đoàn làm phim từ việc đi lại ăn ở, sinh hoạt
Đời sống hồi ấy đơn giản, không cầu kỳ như bây giờ, nghĩa là có được cái gì cũng quý Bà con ăn ngô mèn mén, ăn rau rừng cán bộ cũng cùng ăn Bắt được con thú, cả đoàn cán bộ và dân đều vui uống rượu”
Tôi là thằng đạo diễn nhí nha nhí nhảnh
Cổ Thiên Lạc không cần người đóng thế
Ca sĩ Đức Tuấn: Đi
từ hào nhoáng đến sang trọng
Trang 3NSND Trần Phương vai A Phủ
Lại nói về Thống lý Mùa Chống Lầu, ông Đinh Tôn bảo: Ông Chống Lầu ngoài đời thân kháng chiến, ủng hộ kháng chiến Sau đó ông bị giặc bắt giam ở thị xã Sơn La, rồi được thả Ông được bầu vào ủy viên kháng chiến khu tự trị Thái Mèo Mùa Chống Lầu rất có uy tín với người Mông
Về cái hang núi ở Hồng Ngài vẫn được gọi là hang A Phủ, ông Đinh Tôn cho hay đó là hang Thẩm Cắn “Xuất xứ của cái hang ấy là do trong truyện, Tô Hoài cho A Phủ và Mỵ cùng du kích trốn vào hang ấy
Năm tôi 21 tuổi, hoạt động được ít lâu tại đây thì bị địch bắt giam Anh
em đột nhập vào nơi giam giữ cứu chúng tôi Hai người lộ bị địch bắn chết đều được công nhận liệt sĩ, hai người nữa bị thương về sau đều là thương binh Tội nghiệp nhất là một cháu bé, bị địch bắn chết khi đang trên lưng bố”
Ông Đinh Tôn ôn lại câu chuyện hơn nửa thế kỷ đã qua Ông hỏi thăm những tác giả và các diễn viên trong phim “Vợ chồng A Phủ” :
“Lâu quá rồi chả được gặp lại nhau Cả ông Tô Hoài nữa ”
Tác giả và nhân vật trong phim - Ngày ấy, bây giờ
Để khỏi phụ lòng bác Đinh Tôn và bà con người Mông Bắc Yên, chúng tôi đã tìm gặp tác giả Tô Hoài và các diễn viên trong bộ phim nổi tiếng “Vợ chồng A Phủ” Gần đúng năm mươi năm, nếu tính thời điểm bộ phim khởi quay, còn nếu tính từ ngày xẩy ra chuyện để nhà văn viết truyện “Vợ chồng A Phủ” thì dễ gần 60 năm Gần một đời người rồi còn gì!
Bây giờ ông Tô Hoài ở khu tập thể Nghĩa Tân (Hà Nội) Phòng văn ở ngay tầng một nhìn ra đường Nhà văn kể: “Tôi viết truyện ấy từ những năm đi thực tế làm báo Cứu quốc Đến năm 1960 thì truyện
ấy chuyển thành kịch bản làm phim Phim ấy, lấy nguyên cốt truyện, đầy đủ nhân vật
Đó là một câu chuyện gần như có thật của một đôi vợ chồng người Mông ở Phù Yên nay là Bắc Yên, tỉnh Sơn La Ngày ấy trên đường đi thực tế kháng chiến, tôi đã gặp cặp vợ chồng ấy đi ăn Tết Mông Tết Mông thường kéo dài cả tháng Giêng dương lịch Họ đi từ Tà Sùa sang Hồng Ngài Đi đến đâu ăn Tết đến đấy Câu chuyện của họ cùng với những tư liệu anh em du kích kể là đề tài để tôi viết truyện
“Vợ chồng A Phủ”
Tôi ở với bà con lâu đến nỗi thuộc cả tiếng của họ Tiếng Mông vốn
từ ít nên tôi có thể nói chuyện trực tiếp với bà con Trong tiếng Mông không có chữ Phủ A Phủ chính là A Phử Hồi ấy cùng hoạt động có một số anh người Kinh người Mường trong đội du kích Tôi nhớ có anh Mai Chi người Hà Đông, một người nữa ở bên Văn Chấn”
Đi tìm tiếp những người tham gia bộ phim “Vợ chồng A Phủ”, chúng tôi tìm đến nhà “A Phủ” - Trần Phương Ông đạo diễn kiêm diễn viên này bây giờ đã gần 80 Vậy là khi Trần Phương vào vai A Phủ, ông chưa đến 30 tuổi Vợ chồng người nghệ sĩ già ở trong một ngôi nhà sâu cuối cái ngách ngoằn ngoèo khu Ngọc Hà làng hoa xưa
Kể về những ngày làm phim “Vợ chồng A Phủ”, NSND Trần Phương vui hẳn lên, lòng tự hào vì mình có đóng góp vào sự thành công của một bộ phim kinh điển Ông Trần Phương xúc động kể: “Trước khi vào làm phim, chúng tôi phải mất gần nửa năm đi thực tế lên Tây Bắc
Ngày ấy Tây Bắc còn hoang sơ, khó khăn lắm Chúng tôi cùng sống, cùng sinh hoạt với bà con người Mông để tìm hiểu tâm lý, phong
Trang 4cách, cách thức lao động, sinh hoạt của bà con Ngày ngày anh em cùng lên nương, xuống suối, cùng lao động thực sự”
Cùng đóng với Trần Phương có do nghệ sĩ Đức Hoàn (thủ vai nhân vật Mỵ kể về nghệ sĩ này, ông Trần Phương vẫn không quên nữ đồng nghiệp xinh đẹp đã hết mình cho vai diễn
“Chị Đức Hoàn cũng đi thực tế cùng chúng tôi, dù gái Hà Nội chính gốc mà đi khoẻ lắm Đức Hoàn cũng biết vác nước về nhà nghiêng vai đổ ra vại như một phụ nữ Mông chính cống vậy Như thế, chúng tôi đã đầu tư kỹ cho công đoạn trước phim Vai Mỵ đã thành công nhờ những ngày đi thực tế ấy Chị Đức Hoàn đã mất năm 2003 khi chị 66 tuổi ” Mắt NSND Trần Phương rưng rưng khi nhớ về người bạn diễn thân thiết của mình
Tân Thanh
Tin mới nhất:
Đôi điều với những người viết trẻ - (16/11) 'Tam Quốc Thánh địa', hồn vía đất Thục - (16/11)
Các tin khác:
Hai bài thơ số phận - (16/11)
Vẻ đẹp Việt lấp lánh sau đêm đăng quang - (16/11)
Kỷ niệm về nhà thơ Vũ Cao - (16/11) Bách Việt tôn vinh hai nhà thơ 6X - (16/11) Chân dung văn học trên Tiền phong Cuối tuần - (16/11) Vietnam Idol: Hát hay cũng không được ở lại - (15/11) Liên hoan ẩm thực Ý 2008 - (15/11)
Vì sao "Thần tượng âm nhạc" thiếu sinh khí? - (15/11)
Copyright @ 2005 Tiền Phong Online, All Rights Reserved Powered and Designed by Moore Corp.
Tổng biên tập: ĐOÀN CÔNG HUYNH Địa chỉ: 15 Hồ Xuân Hương, Hà Nội - Điện thoại: (84 4) 9434341 - Fax: (84 4) 9430693 - Email: hotline@baotienphong.com.vn GPXB số 449/GP-BC cấp ngày 18/10/2004 CQCQ: Báo Tiền Phong, Cơ quan Trung ương của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh