Bảo vệ Bác Hồ: Phần 2

Tiếp nối phần 1, phần 2 Tài liệu Bảo vệ Bác Hồ của Nguyễn Minh San gồm các bài viết: Không thể vượt khỏi thể lệ; Tết Độc lập đầu tiên; Tại ngôi nhà số 38 phố Lê Thái Tổ; Lễ ký Hiệp định sơ bộ ngày 6-3-1946; Tiếng nổ ngày 7-3-1946; ở Vịnh Hạ Long, đô đốc Đácgiăngliơ đe doạ; Chuyện kể của những người lái xe riêng của Bác; Những người cung cấp Tài liệu.

BẢO V Ệ BÁC HỒ

K H Ô N G TH Ể V Ư Ợ T KHỎI T H E LỆ

Nhớ lại ngày 3-9-1945, trong phiên họp đầu tiên của H ội đồng Chính phủ nước Việt Nam dân chủ cộng hoà, Bác đã nêu lên 6 nhiệm vụ cấp bách, v ề nhiệm

vụ thứ 3, Người nói : " Chúng ta phải có một Hiến

ph áp dân chủ Tôi đ ề nghị Chính phủ tổ chức càng sớm càng hay cuộc Tổng tuyển cử với c h ế độ p h ổ thônẹ đẩu phiếu Tất cả công dân trai gái ỉ 8 tuổi đểu

cố quyền ứng cử và hầu cử, không phản biệt giàu

một tuần lễ sau ngày Tuyên ngôn độc lập Bác đã ký Sắc luật sô 14 triệu tập Quốc dân đại hội và quy định những nét lớn về tổ chức bầu cử Quốc hội.

N gày 16-9-1945, Bác chủ toạ phiên họp Hội đồng Chính phủ, thông qua sắc lệnh Tổng tuyển cử và ấn định ngày Tổng tuyển cử là ngày 23-12-1945.

Trong Đảng không ít ý kiến lo lắng về cuộc Tổng tuyển củ Nào là trình độ nhân dân ta còn thấp, trình

độ tổ chức của ta còn yếu, chưa có kinh nghiệm; nào

là ở miền Nam, tình hình chiến sự đang lan rộng, ở

m iền Bắc bè !ũ phản động trong nước và ngoài nước cấu kết phá phách; Nhà nước cộng hoà còn non trẻ

Nhưng với lòng tin tưởng chắc chắn vào nhân dân, Bác

đã khẳng định : "Nhân dân rất thông minh Họ s ẽ biết

dùng lá phiếu của họ Tổng tuyển cử s ẽ thành công".

Đổng chí Nguyên Lương Bằng kể lại : "Lòng tin của Bác vào sức mạnh của nhân dân là một lòng tin tuyệt đối Chủ trương tổ chức Tổng tuyển cử ngay sau khi Cách mạng mới thành công, chứng tỏ nhãn quan chính trị của Bác rất sâu rộng và cũng chứng tỏ lòng tin tuyệt đối của Bác vào nhân dân Bác nói : "Phải bầu ngay Quốc hội càng sớm càng tốt Bên trong thì nhân dân tin tưỏng thêm vào chế độ của mình Trước thế giới, Quốc hội do dân bầu sẽ có một giá trị pháp lý không ai có thể phủ nhận".

Bọn Tưởng và lũ tay chân của chúng ưong đám Việt Quốc,Việt Cách hiểu rằng chúng không thể trông chờ thắng iợi trong cuộc Tổng tuyển cử được Vì vậy chúng tìm mọi cách để phá hoại.

Cuối tháng 12-1945, tướng Tiêu Vãn đại diện chính ưị của Tưởng Giới Thạch ở miền Bắc Việt Nam gửi một yêu sách có tính chất tối hậu thư cho Bác, yêu cầu phải cải tổ Chính phủ lâm thời trước khi Tổng tuyển cử, bằng cách triệu hồi các Bộ trưởng cộng sản

và thay vào đó những đại diện của bọn Việt Cách, Việt Quốc, phải giành sẵn cho hai đảng này 80 ghế trong Quốc hội tương lai.

Trước tình thế ấy, và để cho công việc chuẩn bị được tốt, Hội đồng Chính phủ quyết định hoãn Tổng tuyển cử đến ngày 6-1-1946 Một phưcmg án thoả hiệp

sau đây đã được chấp nhận : Chính phủ lâm thòd sẽ được cải tổ lại thành Chính phủ liên hiệp, có sự tham gia của đại diện ba lực lượng chính trị ; Việt Minh, Việt Cách, Việt Quốc Thủ lĩnh Việt Cách là Nguyễn Hải Thần sẽ giữ chức Phó chủ tịch nước, Nguyễn Trường Tam thủ lĩnh Việt Quốc giữ Bộ trưởng Ngoại giao khi đảng này được bảo đảm giành cho 75 ghế trong Quốc hội tưcmg lai.

>ỉgày 24-10-1945, Chù tịch Hồ Chí Minh đã họp với thủ lĩnh Việt Quốc và Việt Cách Báo Cứu Quốc ngày 26-12-1945 đã đăng trên trang nhất và đóng khung một thông báo đậc biệt, đầu đề "Đoàn kết" Nội dung như sau; "Ngày 24 tháng 12 năm 1945, chúng tôi

là Hồ Chí Minh, Nguyễn h Í Thần, Vũ Hổng Khanh thay mặt cho Việt Minh, Quốc dân đảng và Cách mệnh đồng minh hội, cùng ký tên công nhận những điều ước sau đây ;

1) Đ ộc iập trên hết, đoàn kết trên hết Căn cứ vào ứiái độ thân ái chân thành cùng nhau thảo luận để giải quyết hết thảy những vẫh đề khó khăn trước mắt Ai dùng vũ lực gây nên những cuộc nổi loạn sẽ bị quốc dần ruổng bỏ.

2) Ké từ ngày 25-12-1945, đôi bên phải ủng hộ một cách thiết thực cuộc Tổng tuyển cử Quốc hội và Kháng chiến.

3) Bát đầu từ ngày 25-12-1945 đôi bên đều đình chỉ hết thảy những việc công kích nhau bằng ngôn luận và hành động.

Mặc dù đã đạt được những mục liêu trên, bọn Tưởng và lay chân của chúng vẫn chưa thoả mãn, tìm cách ngăn trở việc tiến hành Tổng tuyển cử, phản bội lại điều ước với Việt Minh.

Đây là một trong những truyền đơn của bọn phản

đ ộ n g ;

“Đả đảo cuộc Tổng tuyển cử Việt Minh.

Nhóm lẫnh tụ Việt Minh đã nuốt lời hứa, không giám thi hành bản hợp tác ký ngày 19-11 với Việt Nam Cách mệnh đồng minh hội và Việt Nam quốc dân đảng Nhóm ấy lại có dụng ý dựa vào cuộc Tổng tuyển cử giả dối để giữ vững địa vị của mình Đổng bào toàn quốc hãy cưcmg quyết đứng lên khắp cõi Việt Nam đả đảo cuộc Tổng tuyển cử giả dối, áp bức, mục đích lường gạt quần chúng.

Đồng bào, đương cuộc chiến tranh, không thể

có một cuộc Tổng tuyển cử được Không có tự đo ngôn luận, tự do tuyên ưuyền, không thể có Tổng tuyển cử được Chớ nghe những lời phỉnh nịnh xảo trá Chớ sợ những mánh khoé dọa nạt ám muội Hãy tỏ ra mình ỉà những công dân sáng suốt và can đảm, hãy đồng lòng đả đảo cuộc Tổng tuyển cử giả dối, độc tài kia’

Một ưnyền đơn khác : "Cùng các bạn trong Mặt trận Việt Minh, nhục lắm, đừng đi bỏ phiếu.

Hối các bạn, Quốc dân đang mong đợi các bạn nếu không cầm nổi khẩu súng vào Nam bộ giết quân

thù thì ít ra cũng tập luyện cùng gắng sức làm việc cấy cày làm ăn cho nước thêm giàu mạnh.

Thế mà các bạn định làm gì trong ngày tuyển cử của nhóm lãnh tụ Việt Minh.

Các bạn hưởng ứng bỏ phiếu vô ích.

Các bạn tuyên truyền vu vơ.

Các bạn hăm hỏ đi dán truyền đơn.

Các bạn ầm ĩ treo cờ, kết hoa thắp đèn để ãn mừng chiến sĩ tử trận trong Nam bộ.

Các bạn vênh vang đi bò phiếu Bỏ phiếu trong một ngày Tổng tuyển cử không có chút giá trị gì đối với quốc dân hay quốc tế.

Ngày 13-12-1945, Báo Cứu Quốc đăng Nghị quyết của toàn thể đồng bào ngoại thành Hà Nội về việc Cụ Hồ Chí Minh không phải ra ứng củ và suy tôn

Cụ Hồ Chí Minh làm Chủ tịch vĩnh viễn nước Việt Nam dân chủ cộng hoà Toàn văn nghị quyết như sau:

"Toàn thể nam, phụ, lão, ấu ưong khu vực ngoại thành Hoàng Diệu do lời đề nghị của 118 vị Chủ tịch

U ỷ ban Nhân dân và hết thảy đại biểu các giới hằmg xã họp ngày 1 1 ,1 2 tháng 1-1945 đồng thanh quyết n g h ị:

- Để có một thiên tài đủ uy tín, đủ khả năn g, đủ nghị lực, đủ kinh nghiệm củng cô' Mặt trận dân tộc thống nhất, để hoàn thành cách mạng giải phóng của toàn dân Việt Nam;é '

- Để dễ dàng vượt khỏi những trở lực Ịchó khăn gay go nguy hiểm về nội trị cũng như về ngoại giao troĩig tình thế hiện thời của nước Việt Nam;

- Để san phẳng những sự xung đột xích m ích gây

ra bởi những đầu óc chia rẽ mù quáng có tính cách đảng phái hay quyền lực cá nhân;

- Để giữ cái rường cột làm đích cho sự đoàn kết của toàn thể dân tộc Việt Nam.

Yêu cầu Cụ Hổ Chí Minh không phải ứng cử trong

kỳ tuyển cử sắp tới Suy tôn và ủng hộ Cụ H ổ Chí Minh làm Chủ tịch vĩnh viễn nước Việt Nam dân chủ cộng hoà".

Bác Hồ nghe đọc báo tủm tỉm cười Ánh mắt sao

mà hiền hậu - ông Vũ Kỳ, thư ký riêng của Bác kể lại

- cũng vào những ngày đó, Bác nhận được điện của đồng bào Nghệ An mòi Bác về ứng cử ở tỉnh nhà, Một

số địa phương khác cũng có nguyện vọng như thế Bác

đã viết một bức thư trả lời chung cho tất cả ; "Tôi rất cảm động được đồng bào quá yêu mà đề nghị tội không phải ra ứng cử, đổng bào các ncfi khác cử tôi vào Quốc hội Nhưng tôi là một công dân của nước

Việt Nam dân chủ cộng hoà nên lôi không thể vượt khỏi thể lệ của Tổng tuyển cử đã định.

Tôi ra ứng cử ở Hà Nội cũng không thể ra ứng cử

ở nơi nào nữa, Xin cảm tạ các đồng bào đã có lòng yêu tôi và yêu cầu toàn thể đồng bào hãy làm tròn nhiệm vụ người công dàn trong cuộc Tổng tuyển cừ sắp tới".

Ngày 10-12-1945, danh sách các ứng cử viên khu vực Hà Nội được niêm yết rộng rãi Trong danh sách, Bác đứng thứ hai sau cụ Nguyễn Vãn Tố Tất cả có 74

vị ứng cử, chọn lấy 6 đại biểu.

Chiều ngày 5-1-1946, Bác đến khu Việt Nam học

xá gặp gỡ đại biểu các đoàn thể nhân đân Hà Nội, dự

lễ ra mắt của các ứng cử viên Hà Nội Chiều ấy, Bác đến sớm trước quy định một giờ để tranh thủ thãm nơi

ở và học tập của học sinh và có cuộc tiếp xúc không chính thức vói quần chúng.

15 giờ, buổi lễ ra mắt mới bắt đầu Trong không khí chan hoà và phấn Idiởi, Bác thay mạt các ứng cử viên phát biểu ý kiến : "Từ xưa đến nay, Toàn quốc chưa bao giờ tuyển cử vì xưa dân chưa bao giờ làm chủ mình, xưa dân phải nghe lời vua quan, sau phải nghe lời thực dân Pháp, Nhật Vừa rồi đây, ta vừa tranh được độc lập Một sô' người, một số ít thôi đã quên cái khó nhọc cùa dân chúng Ta đã phải hy sinh nhiều mới có cái quyền cầm lá phiếu ngày nay đó Cụ Phan Đình Phùng, cụ Hoàng Hoa Thám vì cái quyền dân chủ ấy lắm Biết bao người đã bị bắn, bị chém, đã

đeo cái tên chính trị phạm và bị nhốt đẩy các nhà tù Sơn La, Côn Đảo, Buôn Ma TTiuộl, mới đổi được cái quyền dân chủ ngày nay ” Tiếp đó, Bác quay sang các ứng cử viên nhắc nhở : "Làm việc nước bây giờ là

hy sinh, là phấn đấu quên lợi riêng mà nghĩ đến lợi chung".

Hướng về các cử tri, Bác vừa cười thân mậi, vừa nói "Những ai muốn làm quan cách mạng thì nhất định không nên bầu Ngày mai không ai ép, không ai mua, toàn dân sẽ thực hiện cái quyền làm chủ của mình".

Tiếng vỗ tay, tiếng hoan hô ầm vang Cuộc họp mặt kết thúc trong không khí hồ hởi, đoàn kết, nhất trí Đồng bào vây quanh Bác, lưu luyến tiễn Bác ra về” Sáng 5-1-1946, các báo đều đãng lời kêu gọi quốc dân đi bẩu cử của Bác.

Ngày 6-1-1946 là một ngày hội của nhân dân Việt Nam Đây là lần đầu tiên trong lịch sử dân tộc, toàn thể quốc dân được tự do lựa chọn những người có tài,

có đức để thay mặt mình gánh vác công việc nước nhà Do Tổng tuyển cử mà toàn dân bầu ra Quốc hội Quốc hội sẽ cử ra Chính phủ, Chính phủ đó thật sự là Chính phủ của toàn dân Một không khí phấn khởi tràn ngập khắp nơi Mọi người đều vui vẻ hưcmg quyền lợi của một người dân độc lập tự do.

ở Hà Nội, đúng 7 giờ sáng 6-1, pháo nổ ran chào mừng ngày Tổng tuyển cử đẩu tiên của dân tộc.

Đường phố rợp bóng cờ đỏ sao vàng, ở các khu vực bầu cử được trang hoàng như một ngày lễ lón Có bàn thờ Tổ quốc, có băng cờ khẩu hiệu và đông nghịt những nam nữ cử tri vui vẻ đến bò phiếu Trên các nẻo đường, nườm nượp người đi bầu cử, xôn xao tiếng nói cười Trống đánh, cờ bay, thiếu nhi đi từ nhà này sang nhà khác nhắc : "ông, bà, chị, thím đi bỏ phiếu" Các

cụ già bước đi thong thả, trịnh trọng như bước đến nơi thờ cúng tôn nghiêm.

Sáng đó, Bác vui vẻ đi từ đầu giờ làm nhiệm vụ công dân của mình ở thùng phiếu số 10 đặt tại ngôi nhà trước cửa đường Hàng Vôi (nay là phố Nguyễn Hữu Huân) Niềm vui của toàn dân tộc đã trở thành niềm vui của Bác Người trình thẻ cử tri, nhận phiếu bầu, ra bàn ngồi ghi rổi gấp phiếu ngay ngắn, cẩn thận

bỏ vào thùng phiếu.

Làm tốt nhiệĩn vụ của một cử tri, Bác còn đến thăm một số khu vực bỏ phiếu khác Nhân dân sung sướng được gặp Cụ Hồ trong ngày hội lớn của dân tộc.

N gay ngày hôm sau, kết quả bầu cử đã được thông báo Bất chấp tình hình chính trị hết sức phức tạp, hơn 90% cử tri đã tham gia bầu cử Chủ tịch Hổ Chí Minh thu được 98% số phiếu Con số này quả thực là một thành công xuất sắc, một bằng chứng về uy tín tuyệt đối của Bác trong các tầng lớp nhân dân khác nhau.

bị sắm sửa gì cho riêng mình, Người chẳng có gì để chuẩn bị, Người nghĩ nhiều đến đồng bào và chiến sĩ Người lo tết cho cả dân tộc.

Ngay từ ngày 20-1-1946, còn hơn một tuẩn nữa mới đến tết, Bác đã viết thư gửi đồng bào nhân dịp tết

sắp đến Thư viết ; "Dàn tộc ta là một dân tộc giàu

lỗng đồng tình và bác ái Trong lúc này toàn quốc đồng bào từ giàu đến ĩi ghèo, từ già đến trẻ, ai cũng

các đoàn th ể làm th ế nào đ ể chia s ẻ cuộc vui xuân mừng tết v ớ i :

Những chiến s ĩ oanh liệt ỏ trước mặt trận.

Những gia quyến các chiến s ĩ

Những đồng bào nghèo nần.

Sao cho mọi người đều được hưởng các thú vui về tết, Xuân đầu tiên của nước Việt Nam độc lập".

Người còn gửi thư cho thanh niên và nhi đổng loàn quốc Lời so sánh trong thư làm cho ta cảm thấy

phấn khởi sức Xuân; "Một năm khỏi đâu từ mùa xuân,

Một đời khỏi đầu từ tuổi trẻ Tuổi trẻ là mùa xuân của

xã hội" Người khuyên bảo các cháu : "Năm mới chúng ta thực hành đời sống mới đ ể trở nên những công dân mới, xứng đáng với nước Việt Nam dân chủ cộng hoả".

Vào đêm giao thừa, Bác quyết định đi thăm đổng bào Hà Nội.

Chiều 30 tết Bác ở Bấc bộ phủ về nhà số 8 Lê Thái TỔ sớm hơn mọi ngày Bác bảo đồng chí Chuẩn (tức đồng chí Vũ Kỳ), thư ký riêng của Người và các đổng chí bảo vệ đưa đến thăm một số gia đình tết nghèo, tết vừa, tết khá và tết sang Cách đi là bất ngờ đến, không báo trước, để Bác trực tiếp thấy được sự thật Chỉ đi rnột xe do đồng chí Hà Ngọc Nguyên lái Trên xe chỉ có năm Bác cháu Chịu trách nhiệm bảo vệ Bác lần này là đồng chí Lý và Chiến Đổng chí Vũ Kỳ

kể l ạ i :

- "Hơn 7 giờ tối Trời tối đen, cái tối đêm 30 Đường phố vắng vẻ Mưa xuân bụi trắng bầu trời Mùi pháo đùng pháo tép khét khét Chiếc xe chạy qua nhiều phố rồi Bác bảo tắt đèn và đừng ở đầu ngõ Hàng Đũa, một ngõ hẻm trong xóm thị thuộc phố Sinh Từ Đổng chí Nguyên ngồi lại trong xe Bốn Bác cháu lần

mò vào trong ngõ Đường mấp mô, có lúc phải bật đèn pin Gọi cửa một gian nhà, không thấy ai trả lời Cửa

không cài then, đẩy cửa vào lối om Ngọn đcii diui nhỏ không đủ soi sáng căn nhà hẹp lạnii lẽo.

- Nhà có ai Idiông ?

Để trả lời, chỉ có tiếng ho sù sụ và tiếng rcn tìr chiếc chõng tre kê sát vách Một người đắp chiếu, trông khỗng rõ có chãn không, vẫn tiếp tục rên.

- Cụ Hổ đến thăm gia đình đấy !

Bác giơ tay ra hiệu để yên cho người ta nằm nghỉ Vẫn tiếng rên nhưng se sẽ hơn, đều hơn.

- Thưa Bác, người ấy sốt, trán nóng lắm.

Bác bảo kéo chiếu kín cho người bệnh rồi Bác cháu im iặng khép kín cánh cửa lại, ra đi Ngồi trên

xe, tòi mới báo cáo với Bác là ngưòi ấy làm nghề kéo

xe, gia đình khong có ở Hà Nội Bác khẽ nói như nói với mình : 30 Tết mà không thấy Tết.

Xe lại dừng ở cuối phố Hàng Lọng (nay là phố Lê Duẩn) ở gần ga Hàng c ỏ Gọi cửa một lúc mới có người m ả Khi nhận ra Cụ Hồ, mọi người luýnh quýnh

cả lên, kéo vội những quần áo đang phơi trên dây thép chăng ngang nhà Cụ Hồ chúc Tết, hỏi thảm tếí nhất ra sao ? Gia đình thưa là, cũng có nén nhang nải chuối để cúng tổ liên Lúc chào Cụ Hồ ra về, người nhà vui hẳn lên Đây [à nhà một viên chức nghèo.

Tới phố Hàng v ả i Ngoài phố vắng tanh và đèn điện cũng khồng sáng, gió như lạnh hem Nhưng khi cánh cửa một nhà giàu hé mở thì ánh điện cũng sáng lóe Lọ độc bình cao, to, men trắng điểm hoa lá màu

xanh, cành đào như cả một cây, nụ lo, hoa nở đỏ thắm, choán cả lối đi Cạnh đấy bày mấy ch ậu Cúc vàng và cây quấi quả đỏ chi chít Bộ xa-lóng bằng gỗ nghiến chạm trổ, mặt đá vân mây Quá vào trong là giường gụ chân quỳ kê sát với tủ chè lổng kính Bên trên là bàn thờ đỉnh đồng sáng bóng, khói hưcmg trầm nghi ngút, bày đầy cỗ và mâm ngũ quả có cả bòng và phật thủ to

Bác cháu về đến nhà vẫn yên iặng như mọi ngày, chưa thấy Tết đâu Bác bảo chuẩn bị đón giao thừa Tôi m ở gói quần áo mà Bác bảo đồĩig chí Nguyễn Lương Bằng đi kiếm, đem đến từ sáng, Bác mặc, thấy vừa Khăn xếp áo the, quần cháo lòng, giày Nam Định

rõ ra một cụ đổ nhà quê Không rõ Bác đã cải trang lần nào chưa mà thấy giống hệt, nhất là đôi mực kỉnh đeo trễ xuống Cháu thì quần dài trân;g, áo láng đen, chân đi dép da, đáu tóc để tiầỉi ỉilìư c-on nhà nề nếp Lúc ra đi tôi giấu Bác, dắt khẩu súng ngắn trong cặp quần cho vên tâm.

Hai ông cháu đi bộ đến đền Ngọc Sơn đúng vào

trước giao thừa Pháo ở các phố quanh hồ Hoàn Kiếm

bắt đầu nổ ran, hàng ừàng nối tiếp Cháu trước, ông sau, tay dắt tay chen vào giữa đám đông Tháp bút cầu Thê Húc, đền ngoài, đền trong, dòng ngưòi như nêm Khói hương nghi ngút, ô n g thì chăm chú xem, cháu thì lo lạc ông, có lúc làm cho thanh niên trai gái thanh lịch biết chừng nào mà cũng bực mình là ông cháu nhà quê lớ ngớ, chẳng Iđiấn lễ mà cũng không hái lộc.

Lúc trỏ ra qua được cầu Thê Húc, hai Bác cháu thở phào nhẹ nhõm Bác mỉm cười, cháu cũng mỉm cười Hai Bác cháu sang bên kia đường cho đỡ đông

và xem "hiệu kim Đêphia" Bác bảo đi thêm dọc phô' Hàng Đào rồi hãy quay về Tiếng pháo ngớt dần Đêm khuya mới thấy rõ nhà cửa phố Hàng Đào quá cổ, vừa hẹp vừa thấy lô nhô, khấp khểnh

A i có ngờ đâu đêm giao thừa độc lập đầu tiên, Cụ

Hồ cùng đổng bào Thủ đô chen chúc bên nhau cùng hưởng niềm vui đón năm mới bên Hổ Gươm Đêm ấy, Bác cũng ít ngủ Sáng đậy sóm, chưa lới giờ làm việc, Bác đã bảo lấy giấy ra khai bút Đúng là năm mới rồi Đúng là mồng M ột Tết Anh em trong nhà quây quần chúc năm mới Bác Hồ mạnh khoẻ sống lâu.

Bác viết thư gửi các chiến sĩ và đồng bào nhân dịp

Tết Bính T u ất: "ỉĩỡỉ các chiến s ĩ yêu quý !

Trong khi đồng bào đốt hương trầm đ ể thờ phụng tiền nhản thỉ các bạn đốt thuốc súng đ ể giữ gìn T ổ

quốc Trong khỉ đồng bào đốt pháo mừng Xuân thỉ các bạn nổ súng chống địch Các bạn hăng hái chống địch

đ ể cho đồng bào được an toàn mừng Xuần Vậy nên đồng bào quyết không bao giờ quên công lao các bạn Trong ba ngày Tết, đồng bào ai cũng đoàn tụ sum vầy chung quanh những bình hoa mám bánh Còn các bạn thì chịu ăn gió nằm mưa lạnh lùng ở chốn sa trường Song hình dung các bạn thì ấm áp trong lòng thán ái của mồi mộ í quốc dân Tôi thay mặt Chính phủ và toàn quốc đồng bào chúc các bạn năm mới mạnh khoẻ

Vứ thắng ỉợi.

Bao giờ Kháng chiến thành công Chúng ta cùng uống một chung rượu đào

Tết này ta tạm xa nhau Chắc vầng ta s ẽ Tết sau sum vầy.

Hỡi đồng bào toàn quốc Hôm nay là mồng M ột Tết, ngày Tết đầu tiên của nước Việt Nam dán chủ cộng hoà, tôi thay mặt Chính phủ chúc đồng bào năm mới muôn sự tốt lành Tôi riêng chúc các chiến s ĩ ở ngoài mặt trận và các gia quyến chiến s ĩ ở chốn hậu phương năm mới vui vẻ Năm mài, đồng bào ta s ẽ phấn đấu cho một đời sống mới, ai cũng góp lực lượng vào cuộc kháng chiến lâu dài đ ể làm cho nước ta hoàn toàn tự do, độc lập Năm mới, đỗnịỊ bào ta đoàn kết càng chặt, tranh đấu càng mạnh, sản xuất càng nhiều Chúc đồng bào.

Trong năm Bính Tuất mới Muôn việc đều tiến tới Kiến quốc mau íhành công Kháng chiến mau thắng !ẹd Việt Nam độc lập muôn nâm !"

Trước khi đi làm việc, Bác bảo đón đồng chí Trần Duy Hưng, Chủ tịch Uỷ ban hành chính Hà Nội đến gặp Bác Bác kể lại chuyện tối qua Bác đi chúc Tết đồng bào và đề nghị u ỷ ban Hà Nội cùng các đoàn thể vận động bà con hàng phố, của ít lòng nhiều, góp phần chia sẻ cho đồng bào nghèo đều được hưởng Tết đầu tiên nước nhà độc lập như Bác đã kêu gọi Đồng chí chủ tịch u ỷ ban hứa về sẽ đôn đốc ngay và sẽ báo cáo kết quả lên Bác.

Đúng 10 giò sáng, tiếng Bác Hồ ân cần vang lôn giữa Quảng Trường nhà hát thành phố như nói chuyện với các tầng lớp nhân dân Từ đó cho đến khi Bác đi

xa, lời chúc Tết đồng bào của Hồ Chủ tịch có kèm theo bài thơ đầu năm đã trở thành truyền thống dân tộc.

BẢO VỆ BÁC HỒ

TẠI NGÔI NHÀ SỐ 38 PHỐ LÝ THÁI T ổ

N gôi nhà số 38 phố Lý Thái Tố (nay là nhà ừuyền thống Thiếu nhi Hà Nội) Trước đây là Cerele de L’union (Câu lạc bộ Liên bang) cho tầng lớp cao cấp đến ăn uống, đánh bài, đánh bi-a Nhân viên ngưcd Việt có bồi, bếp, một số người làm vườn, làm việc vặt Sau cách mạng, ta chiếm ngôi nhà này iàm văn phòng

cơ quan và nơi ở của cán bộ Tại đây, nhiều đêm trong khoảng thời gian từ giữa tháng 10-1945 đến đầu tháng 3-1946, đã diễn ra cuộc đàm phán bí mật giữa Chủ tịch Hồ Chí Minh và Xanhtơni, ư ỷ viên nước Cộng hoà Pháp tại Bắc bộ.

Cuộc đàm phán này là một giải pháp duy nhất đúng cho tmh thế của hai bên lúc đó.

Phía Pháp, như đã nói ở phần ữên, ngay từ lúc chiến tranh thế giới thứ hai chưa kết thúc, đã trù tính

m ọi cách để trở lại Việt Nam, đặt lại ách thống trị của chúng Nhưng trở lại bằng con đường nào, tư cách g ì ? Một S Ố chính t r ị g i a c ủ a đ iệ n Păngtêông đ ã tỏ r õ r a là những người "văn minh", tìm kiếm giải pháp đưa quân viễn chinh Pháp vào chiếm đóng "hoà bình"ở xứ sở

này Ngày 22-9-1945, cao uỷ Pháp ở Đông Dưcmg, ông Đác Giăngliơ đã bay sang Trùng Khánh,"nói chuyện bí mật" với tíiống ch ế Tưởng Giới Thạch, gạ gẫm Tưởng xí phần vào Đông Dương giải giáp quân đội Nhật cho Pháp, mưu tính trở lại Đông Dương với

cả danh dự, như một cường quốc thắng trận trong hằng ngũ Đồng Minh, như một cường quốc cùng Đồng Minh đánh Nhật vậy Cuộc "nói chuyện" này mà kết quả là hai ngoại drưởng của Cộng hoà Pháp và Trung Hoa đân quốc đã ngổi lại với nhau tính cách chia nhau quyền lợi do miếng mồi Việt Nam mang lại.

Song song với hoạt động trên, phía Pháp liên tiếp tung người của«iưứi vào Việt Naiĩi bằng mọi cách ;

ở Bắc bộ, núp dưới bóng phái đoàn quân sự Mỹ, Xanhtơni bắt liên lạc với trên 30 ngàn người Pháp

đang còn lại ở Việt Nam để xúc tiến kế hoạch tiếp sức

cho quân Pháp đang hành binh sang Đông Dương.

ở Nam Bộ, núp bóng quân đội Anh vào g i ả i giáp quân Nhật, quân Pháp mới đến đã phối hợp với tù binh Pháp vừa được quân Anh thả ra, không ngừng đánh chiếm các vị trí quân sự quan trọng Cuộc kháng chiến

9 năm đánh Pháp của chúng ta đã nổ ra ở đây.

Còn ở Hà N ội, khi trở lại, Xanhtơni và đám sĩ quan tùy tùng của ông ta ảo tưởng là mình "trở về trong sự hân hoan đón mừng của dân An Nam" nhưng tìiứi thế không như trí tưởng tượng thực dân của ông

ta Vừa đặt chân đến Hà N ội, Xanhtcfni đã bị lộ mật, bị

nhân dân ta biểu tình phản đối ở chính nơi ông ta ở,

khách sạn Mêtơrôpôn Người Nhật sợ "ông bạn hẩu" của mình bị cà chua trứng thối, liền bí mật tháp tùng cho Xanhtơni về ở trong "một cái lồng vàng" là phủ Toàn quyền và bảo vệ cho ông ta "nội bất xuất ngoại bất nhập" Tuy vậy, vốn íà sĩ quan tình báo, Xanhtofni vẫn liên hệ được với các nhân viên phòng Nhì của mình ở ngoài phô' Y nắm khá rõ tình hình chính tậ Hà Nội và lực lượng cách mạng của ta lúc đó N gồi à phủ Toàn quyền, Xanhtcmi đã tận mắt chứng kiến "người

An Nam" tuyên bố độc lập và thề quyết giữ nền độc lập ấy manh mẽ như thế nào, Những con bài Việt Nam như Nguyễn Trường Tam, Nguyễn Hải Thần mà

y định "ãn xái" của Tưỏfng, cũng như Bảo Đại, vị hoàng đế do chính nước Pháp nặn ra sau nhiều lần gặp

gỡ, cũng không mang lại cho Xanhtơni một giải pháp khả dĩ còn danh giá cho nước Pháp Phần vì hai vị thủ lĩnh kia không có lực lượng vững chắc trong quần chúng, lại đang chịu ơn chủ Tưởng, phần vì Bảo Đại

đã xin thoái vỊ, chửi nước Pháp và xin Cụ Hổ cho làm

một công dân của nước Việt Nam mới - Công đân

Vĩnh Thụy Nhưng có lẽ điều này mói chính là lý do làm cho y thất vọng : chính quyền đã về tay nhân dân Việt Nam , Chính phủ Hồ Chí Minh đã và đang được nhân dân ủng hộ.

Trong hồi ký "Đôi diện Hồ Chí Minh" viết 40 năm sau sự idện này, Xanhtơni thú nhận: "Thật là không có mảy may hy vọng nào khôi phục được bá quyền của Pháp ở Đông Dưong nếu như chúng ta chưa thực sự trở

lại làm chủ Hà Nội, thủ đô hành chính, vãn hoá của cả Liên bang Đông Dương, thần kinh Trung ưcmg của các bán đảo bướng bỉnh này Thật ra lúc đó đã không thể đặt vấn đề cứ đổ bộ vào bẳng vũ lực một cách đơn giản và thuần tuý theo kiểu Ihực dân cũ Quân đội Pháp không những sẽ vấp phải sức kháng chiến của những người Việt Nam yêu nước, họ đã có đủ thời gian để tổ chức chiến tranh du kích, mà còn phải đương đầu với cả 20 vạn quân đội Trung Hoa đã tràn vào khắp Bắc kỳ với ý đồ bám chắc vào đất này càng lâu càng hay Ngoài ra còn vấn đề đáng lo ngại nữa là

3 vạn quân Nhật Chúng có thể đứng về phía các lực lượng trên để chống lại ta, tuy rằng về mặt pháp lý, chúng là tù binh, nhưng về mặt thực tế, việc giải giáp chúng, Trung Hoa đã tiến hành một cách hết sức lề mề thật là điển hình của châu Á Việc này cũng đáng lo ngại cho ta chẳng kém chút nào Cuối cùng là vấn đề chúng ta không nên phiêu lưu để nổ ra một lò lửa chiến tranh lófn tại đồng bằng Bắc kỳ và các tỉnh bắc Trung kỳ, nó sẽ nguy hiểm cho sự sống còn mỏng manh của 30 ngàn người Pháp đang còn ở đây Và Xanhtơni đã quyết định giải pháp "tìm đến Cụ Hồ Chí Minh” Chính Cụ mới là người tôi phải gặp, chính Cụ mới đúng là ngưòi lôi phải thương lượng", ô n g ta đã phái hai phụ tá là Phốtxẽmanhăng và Misốp vượt rào phủ Toàn quyền ta, tìm đến Bắc bộ phủ, xin được yết kiến Bác Nắm được ý định của phía Pháp, Bác đã giao cho hai đổng chí V õ Nguyên Giáp và Hoàng Minh

Giám gập Xanhtơni trước để chuẩn bị cho việc đàm phán.

Phía ta, ngay từ Hội nghị toàn quốc của Đảng ờ Tân Trào tháng 8-1945, Đảng ta đã dự đoán sự thoả hiệp giữa bọn đ ế quốc Anh, Mỹ, Pháp và Tưởng sẽ xảy ra Mặc dầu giữa chúng có mâu thuẫn về quyền lợi Nhưng để cứu vãn quyền lợi chung của đế quốc chống phong trào cách mạng vô sản và cách mạng thuộc địa, chúng sẽ tạm dẹp mâu thuẫn bộ phận, thoả thuận nhường lại Đông Dưong cho Pháp.

Bác và Trung ương Đảng đã bắt mạch được cuộc mặc cả giữa Pháp và Tưỏíng ở Trùng Khánh và nhận định trước sau Tưởng sẽ "nhưòtig" việc giải giáp quân Nhật ở miển Bắc Việt Nam cho Pháp Như vậy, nước

ta 3ẽ bị đặt vào một hoàn cảnh hết sức phức tạp Bọn Pháp sẽ có cái cớ "họfp pháp" để xâm lược và phục hổi lại nền thống tậ thực dân của mình trẻn toàn cõi Việt Nam ở Nam bộ, Pháp đang đánh tan ra các tỉnh nam Trung bộ Nguy cơ chiến ưanh từ phía bọn thực dân Pháp ngày càng nghiêm trọng Nước Cộng hoà trẻ tuổi đứng trước một sự lựa chọn hoặc là chiến tranh ngay tức khắc với kẻ thù hung bạo hoặc là thương lượng, tìm kiếm một thoả hiệp chính trị mà cả hai bện đều có thể tạm thời chấp thuận được.

- "Trong những ngày ấy, Bác suy nghĩ rất nhiều xem liệu có một giải pháp nào có thể chấp nhận được

mà khổng phải chiến tranh với Pháp không - đồng chí

Lý, người bảo vệ tiếp cận Bác kể lại - Người thưồng làm việc rất khuya Người đọc đi đọc lại cuốn lịch sử Đảng Cộng sản Liên Xô Người nói với chúng tôi :

'Tình th ế cách mạng Việt Nam giống với một thời kỳ trong lịch sử nước Nga - Xô viết thời kỳ mà Lê nin và những đồng chí của Người đấu tranh đòi ký ngay tức khắc hoà ước riêng r ẽ với Đức Học Liên %ô là học cách chiến thẳng".

Để tránh tình thế bất lợi phải cò lập chiến đấu cùng một lúc với nhiều lực lượng phản động trên đất nước ta lúc đó : đẩy 20 vạn quân Tưởng và lũ tay sai

về nước rảnh tay đối phó với Pháp Đé bảo toàn thực lực giành lấy giây phút nghỉ ngcri, củng cố vị ttí mới chiếm được, chấn chỉnh đội ngũ cách mạng, bổ sung cán bộ, bồi dưỡng và củng cố phong trào nhằm cơ hội tốt tiến lên giành lấy độc lập hoàn toàn cho dân tộc, Bác và Trung ương Đảng đã chủ trương tạm thời hoà hoãn với Pháp Vì vậy, khi đại điện của Chính phủ Pháp xin yết kiến và đàm phán Bác đã đồng ý Và, ngồi nhà số 38 phố Lý Thái Tổ được chọn làm nơi hội đàm bí mật đó.

Chọn ngôi nhà này cũng là có mục đích Đổng chí Hoàng Minh Giám kể l ạ i ;

- "Bác đã bảo tôi phải đi điều tra nắm rõ về Xanhtơni Qua Capuy, thư ký chi nhánh Đảng xã hôi Pháp ở Hà Nội mà tôi là phó cho anh ta, tôi đã nắm được nét lý lịch chính vể con người sẽ đại diện c;^'nh phủ Pháp đối diện với Bác trong những cuộc đàm phán

tay đôi sắp tới Là con rể cùa viên Toàn quyền Pháp ở Đông Dưcmg - Anbe Sarô Xanhtoni vốn đã theo nghề

tình báo từ lâu Khi ờ Việt Nam, ông ta đã ngụy trang

công việc của mình đưới cái vỏ chù một hãng bảo hiểm Pháp ở Hải Phòng Khi Nhật chiếm Đông Dương, ông ta bộc lộ nguyên hình làm nghề tình báo, mặc quân phục, đóng ở Côn Minh trong tổ chức gọi là phái đoàn M5 để tìm cách quay trở lại Đông Dương Bác cho chỉ thị là nơi đàm phán với Xanhtơni nên chọn gần Bắc bộ phủ để giảm bớt thời gian đi lại và việc bảo vệ cũng được thuận tiện Nhất là phải tuyột đối giữ bí mật việc ta tiến hành đàm phán với Pháp cũng như địa điểm đàm phán.

Chúng tôi đã tính đến nhiều chỗ nhưng chọn ngôi nhà số 38 Lý Thái Tổ này thật phù hợp Nó chỉ cách Bắc bộ phủ có một vạt vườn hoa Polpe (vườn hoa Gandi ngày nay) và xung quanh đều có cổng sở của ta Bản thân Xanhtcmi khi nhận địa điểm gặp gỡ này cũng thoả mãn Lúc đó, ông ta đã bị Lư Hán tống ra khỏi dinh Toàn quyền, phải nương nhờ ngưòi bạn là giám độc kho bạc Động Dương, đang trú tại nhà băng (nay

là Ngân hàng Nhà nước) đối diện với địa điểm họp Hai bên đã thoả thuận hội đàm kín để tránh sự kích động của bọn Việt Quốc, Việt Cách cũng như Irong nhân dân Việt Nam".

Chính thức tham dự cuộc đối thoại bí mật này, về phía la có Bác và đồng chí Hoàng Minh Giám Phía

Pháp có Xanhtơni và cố vấn chính trị của Cao uỷ Pháp, ông Liông Pinhông.

20 giờ ngày 15-10-1945, cuộc đàm phán bí mật được tiến hành và kết thúc vào một ngày cuối tháng 2 năm 1946 để chuyển sang giai đoạn tuyên bố công khai đi đến ký kết Hiệp định sơ bộ ngày 6 tháng 3 Các buổi gặp gỡ sau cũng được tổ chức vào ban đêm, bắt đầu vào độ 8, 9 giờ, tạm kết thúc thưòng là đã khuya, có khi gần sáng Số lần gặp nhau thường là một đến hai lần một tuần, buổi gặp ưuớc có hẹn buổi sau Hai bên cùng nói tiếng Pháp, khồng qua phiên dịch Bác hút thuốc nhiều Trong hội đàm, Bác tranh luận từng câu, từng chữ trong các văn bản dự thảo Hiệp định.

Đổng chí Lý, người bảo vệ tiếp cận Bác mà bạn đọc đã biết, thường xuyên đi với Bác trong những đêm hội đàm bí mậl với Xanhtơni Đổng chí kể lại :

- "Thời gian này Bác không n g ủ lại ở Bắc bộ phủ Người và chúng tôi ngủ ở nhà số 8 phố Lê Thái Tổ, sau đó thường ra ngủ ỏ một địa điểm ở Đường Thành - Bưci Những lần đi hội đàm bí mật với Xanhtơni, Bác ngồi ô tố đến Bắc bộ phủ, để xe ở đó, rồi cùng chúng tôi đi bộ sang Lúc đó đang là mùa đông Bác mặc bộ kaki vàng nhạt, đã cũ, bộ quần áo khoác duy nhất, chân đi giày vải hay dép bằng cói, có mang tâì ngắn

cổ đă sờn Và đặc biệl, bao giờ khi đi ra khỏi Bắc bộ phủ, Bác cũng quấn khãn quya-la quanh cổ, kéo cao

lên che kín bộ râu nhà Nho, đầu đội mũ kéo sụp xuống trán Khi ra khỏi Bắc bộ phủ, không bao giờ chúng tôi

ra cổng chính Thường là đi sang khu Vãn phòng Chủ tịch rồi theo cửa ngách ra phố, đi vòng vèo các phố quanh đó rồi mới đến địa điểm Bao giờ cũng đến trước giờ hẹn.

Đến bây giờ tôi vẫn nhớ lần đầu tiên khi đưa Bác đến địa điểm đàm phán Cũng tưỏíng như các lần bảo

vệ Bác đến các cuộc họp, khi Bác bảo đi, tôi lấy thêm một đổng chí nữa Bác bảo chỉ một mình tôi đi theo Người và phải tuyệt đối giữ bí mật Đến nơi họp, Bác

và đồng chí Hoàng Minh Giám vào còn tôi phải ở ngoài để canh gác Khi đó tôi mới biết là Bác đàm phán, thương lượng với bọn Pháp Bị xúc cảm chi phối, tôi đã ngây thơ cho rằng chúng ta là nguời chiến thắng, là người chủ đất nước, sao lại đi ngồi vào bàn nói chuyện với kẻ thù lâu đời của nhân dân ta được Đứng ở ngoài, tôi cứ ấm ức, thắc mắc mãi.

Khi ra về, tôi mang điều đó nói với Bác Bác nhẹ nhàng giải thích cho tôi, đại ý : Tmh thế của ta lúc đó nếu tiến hành ngay cuộc chiến đấu tay đôi với Pháp rõ ràng ta ở cái thế bất lợi hơn kẻ thù Chính quyền cách mạng đang buổi trứng nước, cùng lúc phải đối phó với nhiều kẻ thù lăm le xâm lược Người Pháp là kẻ thù chính của ta lúc này, ta phải tập trung ngọn lửa đấu tranh vào chúng, chúng ta cốn phải đối phó vói đội quân ô hợp và tham nhũng Tưởng cũng đang quyết lâm chiếm nước ta Đằng sau đội quân 20 vạn tên này

là bọn Cách mạng đồng minh hội, Việt Nam quốc dân đảng âm mưu lật đổ chính quyền ta, đựng lên chính quyền đựa vào Trung Quốc Nếu ta đánh Pháp, quân Tưởng ỉấy cớ an ninh trật tự chưa ổn, sẽ ỏ lại lâu đài

Ta sẽ ở vào cái thế một mình phải đối phó với cả một

ỉũ Mỹ, Tưởng, Anh, Pháp và bọn tay sai của chúng, Trong khi đó, ta lại chưa kịp có sự chuẩn bị cần thiết Chấp nhận chiến đấu với một bầy kẻ thù đầy kinh nghiệm chiến tranh và có trang bị hiện đại là mạo hiểm và sẽ khó tránh khỏi roi vào tình thế bất lợi Chúng ta cần có thòi gian hoà bình để chuẩn bị các mặt của đất nước đối phó với chiến tranh xâm lược Vì vậy, ta phải lựa chiều liên minh và thoả hiệp.

Vì quyền lợi, nay mai bọn Tưởng sẽ "nhường" cho Pháp vào nước ta "hợp pháp" Ta hoà với Pháp, quân Tưởng không có cớ gì ở lại nước ta nữa Mà khi đội quân này rút đi, bọn tay sai mất chỗ dựa, cũng phải cuốn xéo theo thôi.

Nghe Bác giải thích, tôi mới hiểu ra thế cuộc lúc

đó và càng tin tưởng vào sự lãnh đạo tài tình của Bác

và Trung ương Đảng ta".

Cuộc đàm phán đã phải tạm ngừng trong nhiều tuần do chưa giải quyết được vấn đề cơ bản là phía Pháp không chịu thừa nhận Việt Nam là một quốc gia độc lập Pháp không thừa nhận nhân dân Việt Nam có quyển tự quyết và duy trì sự thống nhất đất nước Đúng như Bác dự đoán, đến giữa tháng 2-1946, cuộc mua bán ờ Trùng Khánh ngã giá Hiệp ước Hoa - Pháp

đã được ký kết ngày 28-2-1946, theo đó, quân Tưởng

sẽ rút khỏi ỉãnh thổ Việt Nam để quân đội Pháp thay thế bắt đầu từ m ồng 1 đến ngày 15-3-1946 Đổi lại việc này, Chính phủ Pháp từ bỏ mọi đặc quyền tài phán và các quyền lợi liên hệ ở các tô giói Thượng Hải, Thiên Tân, Hán Khẩu, và Quảng Châu

Đoàn chiến thuyền Pháp dưới sự chỉ huy của tưóng Lơcléc trên đường ra Hải Phòng, đự định đổ bộ vào đây ngày 6 tháng 3, ngày con nước thuận lợi nhất trong năm, và sẽ ca khúc quân hành trên đường phố

Hà Nội vào ngày 9-3.

Ngày 25-2-1946, Xanhtơni đề nghị với Bác nhóm họp lại cuộc đàm phán đã bị ngừng lại do chính phía Pháp gây nên Nhumg phía Pháp vẫn giữ thái độ cũ Được hiệp ước Hoa - Pháp tăng thêm thế mạnh, Xanhtơni vẫn không chịu thừa nhận nền độc lập của

ta, lại nêu lên vấn đề không chịu thừa nhận Nam kỳ là một thể thống nhất của nước Việt Nam mới Buổi đó cũng không mang lại kết quả khả dĩ.

Phía ta, đo nắm được lình hình trên, ngày 3-3, Thường vụ Trung ưcfng Đảng quyết định thông qua bản chỉ thị gửi các đảng viên về tình hình chính trị trước mắt đo Bác thảo Lập Irường trình bày trong chỉ thị là khi tiến hành thương lượng với Pháp, phải đấu tranh để Pháp công nhận nén độc lập của Việt Nam, đổng thời vẫn đứng trong Liên hiộp Pháp nếu xuất hiện khả năng đó Điều chủ yếu là đòi Pháp phải thừa nhận nhân dân Việt Nam có quyền tự quyết và duy trì

sự thống nhất đất nước Trong trường hợp này, phía Việt Nam có thể phải đồng ý để quàn Pháp tạm thời vào Bắc bộ thay quân Tưởng, với điều kiện là quân Pháp chỉ ở lại Việt Nam trong một thời gian nhất định Điều cực kỳ quan trọng của bản chỉ thị nhấn mạnh là phải làm sao để "trong khi cuộc đàm phán với Pháp, không ngừng một phút công việc sửa soạn sẵn sàng kháng chiến bất cứ lúc nào và ở đâu, mà còn hết sức xúc tiến việc sửa soạn ấy và nhất định không để cho việc đàm phán với Pháp làm nhụt tinh thần quyết chiến của dân tộc ta".

Tối ngày 5-3-1946, tại nhà đổng chí Phan Lễ, bí thư tỉnh uỷ Hà Đông ở xã Hương Canh, huyện Hoài Đức, tỉnh Hà Đông, Bác đã chủ trì Hội nghị mở rộng Thường vụ Ban chấp hành Trung ưcmg Đảng, thông qua đường lối thương lưcmg với Pháp Sau buổi họp

đó, Bác đến địa điểm đàm phán theo yêu cầu của Xanhtcmi Tổng hợp tình hình giữa ta và Pháp lúc đó, Bác thấy đã đến lúc cần đi đến quyết định Người đưa

ra cách giải quyết là thay vì điều khoản nước Pháp công nhận nước Viột Nam là một quốc gia độc lập bằng điều khoản nước Pháp công nhận nước Việt Nam

là một quốc gia tự đo Phía Pháp, việc đổ bộ của quân Pháp vào Hải Phòng mặc dù đã có hiệp ước Hoa - Pháp, thừa nhận hợp pháp, nhưng sẽ gây nên chiến tranh với Việt Minh nếu khồng có một hiệp ước Pháp - Việt, trong đó Việt Minh thoả thuận cho Pháp đưa quân thay thế quân đội Tưởng, trở lại đóng trên lãnh

thổ của Bắc Việt Nam Vậy là tùy thuộc vào hiệp ước Pháp - Việt, Xanhtơni thấy rằng cấn phải kết thúc vấn

đề sófm, chậm nhất là ngày 6-3 Vì vậy, trong cuộc gặp tối 5-3, khi Bác đưa ra cách giải quyết trên, ông ta đã ưng thuận Và giờ ước định ký kết là 16 giờ 30 ngày hôm sau, mồng 6'3'1946 Buổi hội đàm cuối cùng này kết thúc khi trời đã hửng sáng Như mọi lần, Bác, đồng chí Hoàng Minh Giám, có đồng chí Lý đi bảo vệ trở về Bắc bộ phủ Không nghỉ ngcri, Bác lại bắt tay vào cõng việc.

dù bọn Việt Quốc, Việt Cách đã nhìn thấy trướ: tiền

đổ của chúng, cảm thấy sự thất bại hoàn toàn về chính trị đã đến với chúng do việc ỉdiông được quần chúng ủng hộ, do việc Hoa - Pháp ký hiệp ước mà theo đó quan thầy của chúng sắp phải kéo về nước, đương nhiên chúng mất chổ dựa, nhưng với bản chất phản động và ý thức thâm thù cách mạng tận xương tuỷ, chúng vẫn điên cuồng chống phá ta Trước mắt, chúng tập trung vào việc phá giải pháp chính trị thương lượng với Pháp của ta Báo chí và đài phát thanh của chúng kích động quần chúng bằng các khẩu hiệu cực tả :

"Không thưcmg lượng với bất kỳ ai", "Thắng lợi hay là chết", ơ iú n g kích động phong trào bài Pháp, h5 hào

đánh Pháp để gây nên cuộc chiến tranh Việt - Pháp để bọn Tưởng lấy cớ ở lại Chúng tung truyền đơn hô hào bãi công, bãi thị để lật đổ Chính phủ Hổ Chí Minh.

Đây là nội dung của một trong những truyền đơn

đó :

"Tổ quốc lâm nguy Quân Pháp đã chiếm Nam bộ Chúng đang xâm lăng Bắc bộ và Trung bộ Ngày 17- 2-1946, chứng dám ngang nhiên biểu tình khiêu khích

ở giữa Thủ đô Hà Nội Trước tình hình ấy, Chính phủ Việt Minh không tìm cách đối phó gì cả Không những thế nó lại ngấm ngầm điều đình nhục nhã để định hàng Pháp.

Chính phủ bất lực và đáng nghi Ta phải lật đổ họ

đi bằng một cuộc tổng đuứi công, bãi chợ, bãi khoá, đóng cửa hàng ở các phố Tất cả mọi ngưòi Việt Nam chân chính đều phải hưởng ứng".

Trước tình hình ấy, việc bảo vệ lễ ký hiệp định được đặt ra với yêu cầu rất cao, không những phải đảm bảo an toàn tuyệt đối cho tính mạng của Bác mà còn phải bảo đảm an toàn tuyệt đối cho tính mạng của những người Pháp ký kết với ta, những quan sát viên

Đ ổng Minh Nhiệm vụ này được giao cho lực ỉượng trinh sát công an Hà N ội Đổng chí Cao Phòng, lúc đó

là m ột ừong những cán bộ lãnh đạo trinh sát công an

Hà N ội kể l ạ i ;* 4

- Lực lượng trinh sát Sở công an Hà Nội đã gây được tín nhiệm đối vói Đảng và nhân dân bằng những hoạt động trừ gian, điệt ác, nhất là bảo vệ an toàn cho

Bác và các đổng chí lãnh đạo của Đảng ta, các nhân sĩ trí thức tiến bộ, tại các nơi Bác, các đồng chí ta và các

vị này xuất hiện công khai như ký họp Quốc hội khoá đầu tiên, lễ ra mắt của Chính phủ liên hiệp Chúng tôi không có vinh dự được bảo vệ tiếp cận ngày đêm bên Bác mà nhiệm vụ của chúng tôi là điều tra, nắm vững

và diệt bọn đội viên của các đội ám sát của Quốc dân Đảng, đồng thòd hoá trang canh gác bảo vệ những hội nghị, những buổi mít tinh có Bác đến dự.

Trước ngày 6-3, chúng tôi chưa hề biết gì về cuộc đàm phán đã diễn ra bí mật nhiều tháng nay Sáng sớm ngày 6-3, chúng tôi mới được giao nhiệm vụ bảo

vệ ngôi nhà số 38 Lý Thái Tổ Lễ ký kếl sẽ diễn ra ở

đây Chúng tôi rải trinh sát hoá ưang trên đường từ Bắc bộ phủ đến địa điểm làm lễ và xung quanh nod này Các trinh sát có nhiệm vụ nhận diện phát hiện những tên trong ban ám sát của địch, làm cho chúng không có điều kiện xuất hiện quanh khu vực Ngoài

ra, chúng tôi còn tổ chức giám sát chặt ở hang ổ và những nơi chúng xuất hiện".

Do chủ trương đoàn kết, trước ngày ký kết, Bác đã

đề nghị Quốc hội họp Ngày 2-3-1946 trao cho Nguyễn Trường Tam ghế Bộ trưỏfng Ngoại giao của Chính phủ liên hiệp, Vũ Hồng Kharửì là đại diện đặc biệt của Hôi đồng Chính phủ Trong vấn đề thương lượng với Pháp, bọn này đã phá ta kịch liệt Nhưng trong buổi lễ này, chúng vẫn phải có mật vì Bác đã dùng danh nghĩa buộc chúng phải hiện diện để chúng

chông thể xuyên tạc và kìm bớt sự phá họại của bọn tay chân của chúng đối với buổi lễ này.

16 giờ 30 phút buổi lễ mới tiến hành, nhưng đúng

16 giờ, chiếc ô tô Strôen quen thuộc do đồng chí Nguyên lái từ Bắc bộ phủ đưa Bác đến Cùng đi còn có hai ồ tô của Vũ Hồng Khanh và Nguyễn Trường Tam Đúng 16 giờ 30 buổi lễ bắt đầu diễn ra tại ngay chính văn phòng mà gần 6 tháng trước đó đã diễn ra cuộc hội đàm bí mật giữa Chủ tịch Hồ Chí Minh, đại diện Chính phủ Việt Nam dân chủ cộng hoà và

Xanhtơni cao uỷ Pháp ở Bắc bộ, đại diện Chính phủ

nước cộng hoà Pháp Kết quả cuộc hội đàm bí mật đó

là bản dự thảo hiệp ước sẽ trình ký chính thức hôm nay.

Thành phần tham dự buổi iễ :

Phía ta, có Bác, đổng chí Hoàng Minh Giám, Vũ Hồng Khanh và Nguyễn Trường Tam, phía Pháp có Xanhtơni, Pinhông, tướng 4 sao Salan và Loris Capuyt Ngoài ra còn có các quan sát viên của Đồng minh gồm

: đại uý Mỹ Parris, trung tá ỉãnh sự quán Anh ở Hà

Nội, Trevoc Wisson, đại diện Tổng lãnh sự quán Trung Hoa dân quốc.

Đồng chí Hoàng Minh Giám kể lại : "Tất cả mọi người đứng quanh chiếc bàn ỉớn, Bác chỉ định tôi đọc toàn vãn bản hiệp định mang tên là Hiệp định sơ bộ và bản phụ lục Nội dung Hiệp định sơ bộ có thể tóm lược như sau : Nước Pháp công nhận nước Việt Nam

dân chủ cộng hoà là một nước tự do, có Chính phủ, có nghị viện, có quân đội, tài chính của mình Về phía mình, nước Việt Nam dân chủ cộng hoà đổng ý ở trong liên bang Đông Dương và khối liên hiệp Pháp

Về số phận của Nam bộ, thoả ước nói rằng : "Chính phủ Riáp cam đoan sẽ thừa nhận lứiững quyết định của cuộc trưng cầu ý dân về vấn đề thống nhất ba kỳ Nước Việt Nam dân chủ cộng hoà đồng ý để quân đội Pháp tạm thời vào miền Bác Việt Nam thay quân đội Tưởng”.

Có thể nói đây là hiệp định quốc tế đầu tiên của nước Việt Nam dân chủ cộng hoà ký vófi nước ngoài Đọc xong, tôi đặt văn bản xuống bàn, phía trước Bác Với cương vị là Chủ tịch nước Việt Nam dân chủ cộng hoà, Bác ký đầu tiên Sau đó Bác chuyển văn bản cho

Vũ Hồng Khanh Khanh với danh nghĩa là người đại diện đặc biệt của Hội đổng Chính phủ buộc phải ký tiếp theo Rổi tới lượt Xanhtơni ký với danh nghĩa thay mặt nước Cộng hoà Pháp.

Ký xong, hân hoan ra mặt, Xanhtcmi nâng cốc sầm banh chúc Hồ Chủ tịch và bày tỏ niềm vui mừng

vì như vậy là nguy cơ xung đột vũ trang đã được đẩy lùi Nhưng Bác Hồ của chúng ta vẫn điềm nhiên,

Người nói : "Chúng tôi không thoẩ mãn Ví' chưa giành

được độc lập hoàn toàn Nhưng rồi chúng tôi s ẽ giành được độc lập hoàn toàn" Nói xong, vẫn với thái độ

hoạt bát ngày thường, Bác ôm hôn Xanhtơni, bắt tay Pinhông và những người cùng dự Trước khi chia tay,

mọi người ra đứng trước hiên để phóng viên báo Cứu Quốc - đồng chí Nguyễn Bá Khoản chụp một vài kiểu làm kỷ niệm.

Xanhtơni - người đối diện với Chủ tịch Hổ Chí Minh trong cuộc đàm phán này nhiều năm sau đã viết

về địch thủ của mình t r o n g cuốn sách "Lịch sử một

nền hoà bình hụt" như sau ; “Sau những buổi gặp gỡ

với Hồ Chí Minh, tôi có cảm tưỏfng là con người khổ hanh có khuôn mật thông minh đầy nghị lực, sáng suốt và mẫn tiệp ấy là một con ngưcd xuất chúng và trong tưoìig lai không xa, con người ấy nhất định sẽ chiếm vỊ trí nổi bật trên chính trường châu Á Tầm hiểu biết sâu rộng, trí tuệ lỗi lạc, khả nãng làm việc lớn lao, đạo đức chí công vô tư của Chủ tịch Hồ Chí Minh khiến Người thu phục hoàn toàn được lòng dân Đáng tiếc là nước Pháp đã không đánh giá được hết con Người ấy, không hiểu được ý nghĩa và sức mạnh

mà con Người ấy đại diện".