TU TRAI NGHIA

Thân cò lên thác xuống ghềnh bấy nay Ai làm cho bể kia đầy. Cho ao kia cạn cho gầy cò con[r]

chµo mõng c¸c thÇy c« gi¸o vÒ dù

giê ng÷ v¨n 7b

Ngµy 3 th¸ng 11 n¨m 2010

Xanh Chớn

Trái- quả

? Quan sát hình ảnh các em thấy quả ở trong tranh này có đặc điểm gì về màu sắc?

KIểM TRA BàI Cũ

? Thế nào là Từ đồng nghĩa? Từ đồng nghĩa

gồm những loại nào?

><

Quan sát tranh và tìm ra một

cặp từ đồng nghĩa t ơng ứng?

(đây là gì)

I Thế nào là từ trái nghĩa.

1.Ví dụ 1: Đọc lại bản dịch thơ Cảm nghĩ trong đêm thanh tĩnh của T ơng Nh và bản dịch thơ Ngẫu nhiên viết nhân buổi mới về quê của Trần Trọng San Dựa

vào kiến thức đã học ở Tiểu học, tìm các cặp từ trái nghĩa

Cảm nghĩ trong đêm thanh tĩnh

Đầu gi ờng ánh trăng rọi,

Ngỡ mặt đất phủ s ơng.

Ngẩng đầu nhìn trăng sáng,

Cúi đầu nhớ cố h ơng.

Ngẫu nhiên viết nhân buổi mới về quê

Trẻ đi, già trở lại nhà,

Giọng quê không đổi, s ơng pha mái đầu.

Gặp nhau mà chẳng biết nhau,

Trẻ c ời hỏi: “Khách từ đâu đến làng?”

Tiết 39: Từ trái nghĩa

Cặp từ trái nghĩa:

- Ngẩng >< cúi Trái ng ợc

nhau về hoạt

động (t thế)của đầu

-“Trẻ >< già” Trái ng ợc

nhau về tính chất (tuổi tác)

- “Đi >< trở lại” Trái ng ợc

về sự di chuyển +

* Tõ tr¸i nghÜa lµ nh÷ng tõ cã nghÜa

Khãc - C êi GÇy - BÐo

Quan s¸t c¸c h×nh ¶nh sau vµ ® a ra c¸c cÆp tõ tr¸i

NH M-M Ắ Ở

2.vd2 H·y t×m tõ tr¸i nghÜa víi tõ Giµ trong c¸c tr êng hîp sau:

Ng êi giµ > <

Rau giµ > <

Cau giµ > <

ng êi trÎ

rau non

cau non

Bài tập : Nối từ ở cột A với từ ở cột B để tạo

thành một căp từ trái nghĩa

- (áo) lành dữ

- (vị thuốc) lành sứt, mẻ

- (tính) lành rách

- (bát) lành độc

+

1/ Hồi h ơng ngẫu th

Trẻ đi, già trở lại nhà,

Giọng quê không đổi, s ơng pha mái đầu

Gặp nhau mà chẳng biết nhau,

Trẻ c ời hỏi : “Khách từ đâu đến làng ?”

(Trần Trọng San dịch)

Tác dụng

=> Tạo ra phép đối ,

khái quát quãng đời xa quê, nêu cảnh ngộ biệt

li của tác giả Giúp cho câu thơ nhịp nhàng,

cân xứng

2/ Cảm nghĩ trong đêm thanh tĩnh

Đầu gi ờng ánh trăng rọi,

Ngỡ mặt đất phủ s ơng

Ngẩng đầu nhìn trăng sáng,

Cúi đầu nhớ cố h ơng

(T ơng Nh dịch )

=> Tạo ra phép đối,

làm nổi bật tình yêu quê h ơng tha thiết của nhà thơ

II Sử dụng từ trái nghĩa

A: Bạn Tuấn lớp cậu dạo này

có đi học đều không?

B: Cậu ấy cứ đi buổi đực buổi

cái ấy mà.

Tác dụng

=> Làm cho lời nói thêm sinh động và

gây ấn t ợng

*ví dụ :

Từ trái nghĩa đ ợc sử dụng trong thể đối, tạo các hình t ợng t ơng phản, gây ấn t ợng mạnh, làm cho lời nói thêm

ng từ

rong nhữn g trườ ng hợ

p nào ?

Bµi tËp:

T×m vµ nªu t¸c dông cña viÖc sö dông cÆp tõ tr¸i nghÜa trong bµi th¬ B¸nh tr«i n íc cña Hå Xu©n H ¬ng.

Th©n em võa tr¾ng l¹i võa trßn

B¶y næi ba ch×m víi n íc non

R¾n n¸t mÆc dÇu tay kÎ nÆn

Mµ em v½n gi÷ tÊm lßng son .

III- Luyện tập

Bài tập 1: Tìm những từ trái nghĩa trong các câu ca dao, tục ngữ sau

đây:

- Chị em nh chuối nhiều tàu,

Tấm lành che tấm rách, đừng nói nhau nặng lời.

- Số cô chẳng giàu thì nghèo,

Ngày ba m ơi tết thịt treo trong nhà.

- Ba năm đ ợc một chuyến sai,

áo ngắn đi m ợn, quần dài đi thuê.

- Đêm tháng năm ch a nằm đã sáng,

Ngày tháng m ời ch a c ời đã tối.

Bài 2 : Tìm các từ trái nghĩa với những từ in đậm trong

các cụm rừ sau đây:

cá t ơi

hoa t ơi

> < cá khô

> < hoa héo

đất xấu

> < chữ đẹp

> < đất tốt

Yếu

ăn yếu

học lực yếu

> < ăn khỏe

T ơi

>< học lực giỏi

Bài 3: Điền các từ trái nghĩa thích hợp vào các thành ngữ sau:

- Chân cứng đá … - Vô th ởng vô…

- Có đi có… - Bên … bên khinh

- Gần nhà… ngõ - Buổi … buổi cái

- Mắt nhắm mắt… - B ớc thấp b ớc …

- Chạy sấp chạy … - Chân ớt chân…

mềm lại

xa

mở ngửa

phạt trọng

đực

cao ráo

Bài tập

Sống đục sao bằng thác trong

trẻ cậy cha già cậy con của mình

Giày thừa gu ốc thiếu mới xinh

Thói đời giàu trọng nghèo khinh thấy buồn

Nước non lận đận một mình

Thân cò lên thác xuống ghềnh bấy nay

Ai làm cho bể kia đầy Cho ao kia cạn cho gầy cò con

“Trời xanh đất rộng” bao la

“Kính trên nhường dưới” mới là người

ngoan Đừng có “đoán già đoán non”

“Xấu người đẹp nết” còn hơn đẹp người

A

B

c

Giê häc kÕt thóc Xin ® îc c¶m ¬n c¸c thÇy gi¸o c« gi¸o vµ c¸c em häc sinh