Gián án BG thi GVDG - Trần Thanh Sơn - NH

Nội dung các ph ơng châm hội thoại *Ph ơng châm về l ợng:Khi giao tiếp, cần nói cho có .... Các ph ơng châm hội thoại Các ph ơng châm hội thoại Ph ơng châm về chất: Khi giao tiếp, đừn

NhiÖt liÖt chµo mõng c¸c

thÇy c«

§Õn tham dù giê Ng÷ v¨n líp 9D

Gi¸o viªn d¹y: TrÇn Thanh S¬n

Tr êng Trung häc c¬ së Nam Hång

Néi dung bµi häc:

I C¸c ph ¬ng ch©m héi tho¹i

II X ng h« trong héi tho¹i

III C¸ch dÉn trùc tiÕp vµ c¸ch dÉn gi¸n tiÕp

TiÕt 73 «n tËp phÇn tiÕng viÖt

I Các ph ơng châm hội

thoại

1 Nội dung các ph ơng châm

hội thoại *Ph ơng châm về l

ợng:Khi giao tiếp, cần nói cho có ; nội

dung của lời nói phải đáp ứng đúng yêu cầu

của cuộc giao tiếp, không , không

nội

u

thừ a

*Ph ơng châm quan

hệ:Khi giao tiếp, cần nói đúng vào giao

tiếp, tránh nói đề tài lạc đề

Khi giao tiÕp, cÇn chó ý nãi , ; tr¸nh nãi

I Các ph ơng châm hội

thoại

Các ph ơng châm hội thoại

Ph ơng châm về chất:

Khi giao tiếp, đừng nói những

điều mà mình không tin là

đúng hay không có bằng chứng xác thực

Ph ơng châm quan

hệ:

Khi giao

tiếp, cần nói

đúng vào

đề tài giao tiếp, tránh nói lạc đề

Ph ơng châm cách thức:

Khi giao

tiếp, cần chú ý nói ngắn gọn, rành mạch;

tránh nói mơ hồ

Ph ơng châm lịch sự:

Khi giao tiếp, cần tế nhị và tôn trọng ng ời khác

1 Nội dung của các ph ơng châm hội thoại

a - Hãy kể một số tình huống giao tiếp trong đó có một hoặc một số

ph ơng châm hội thoại nào đó không đ ợc tuân thủ

I Các ph ơng châm hội thoại

Ông khách nói, giọng hoảng hốt:

- Th a bác sĩ, thằng bé nhà tôi nuốt mẩu bút chì

của tôi rồi Bây giờ biết làm thế nào? Xin bác sĩ

đến ngay cho.

- Tôi lên đ ờng ngay Nh ng m a to gió lớn thế này,

đ ờng vào làng ông lại lầy lội, phải một tiếng r ỡi nữa tôi mới đến nơi đ ợc.

- Thế trong khi chờ bác sĩ đến, tôi phải làm thế nào?

- Ông chịu khó dùng tạm bút bi vậy.

I Các ph ơng châm hội thoại

2- Bài tập

Ph ơng châm quan hệ đã không đ ợc tuân thủ:

Câu trả lời của bác sĩ vi phạm ph ơng châm này

+ Ông khách hỏi cần phải làm gì với đứa bé khi mà

ông bác sĩ ch a đến, + Ông bác sĩ lại t ởng ông khách hỏi đứa bé nuốt mất mẩu bút chì thì ông khách không có bút để dùng

I Các ph ơng châm hội

thoại

2- Bài tập

c - Xem đoạn phim sau và cho biết ng ời nói đã vi

phạm ph ơng châm hội thoại nào

Đáp án: - Cậu bé đã tỏ ra vô lễ, vi phạm ph ơng

châm lịch sự. - Chính vì sự vi phạm ph ơng châm lịch sự của cậu bé

nên bác thợ sửa xe đã không tuân thủ ph ơng châm

về chất

II X ng hô trong hội

thoại 1- Các từ ngữ x ng hô trong tiếng Việt

và cách dùng

(3)

tôi, tao, tớ, mình, ta, chúng tôi, chúng tao, chúng tớ, chúng mình, chúng ta (dùng để x ng); mày, chúng mày, mình (dùng gọi ng ời đối thoại); nó, hắn, y, chúng nó, họ (dùng gọi ng ời đ ợc

nhắc tới trong hội thoại),

(5)

cha, mẹ, ông, bà, con, cháu, anh, chị, em, cô, chú, cậu, mợ, dì, già, bác, bá, thím, (vừa

dùng để x ng, vừa dùng để gọi

ng ời đối thoại)

(6)

tr ởng phòng, giám đốc, bác sĩ, bộ đội, công nhân, (dùng gọi ng ời đối

thoại hoặc gọi ng ời đ ợc nhắc tới trong hội thoại)

(2)

Trang, Nga, Nam,…(dùng để

x ng, để gọi ng ời đối thoại hoặc gọi ng ời đ ợc nhắc tới trong hội thoại)

đấy (dùng để gọi ng ời

đối thoại), đây (dùng

tên riêng:

a- Các đại từ nhân

x ng:

g- Các chỉ từ:

d- Tên riêng:

b- Các danh từ chỉ quan hệ thân thuộc:

h- Danh từ + chỉ từ:

c- Các danh từ chỉ chức vụ, nghề nghiệp:

II X ng h« trong héi

+ X ng khiªm: bÇn t¨ng, tiÖn thiÕp, th¶o d©n,

bÇn sÜ, tiÓu muéi, qu¶ nh©n, em, ch¸u,

+ H« t«n: bÖ h¹, tiªn sinh, quý «ng, quý bµ, quý

c«, quý anh, anh, b¸c, chÞ,

a ý nghÜa cña ph ¬ng ch©m “x ng khiªm, h« t«n”

trong tiÕng ViÖt

II X ng hô trong hội

thoại 2 Bài tập

b Thảo luận:

Đáp án:

- Hệ thống từ ngữ x ng hô trong tiếng Việt phong phú

và giàu sắc thái biểu cảm Mỗi từ ngữ đều biểu thị nhiều yếu tố khác nhau nh tính chất của tình huống giao tiếp, mối quan hệ giữa ng ời nói với ng ời nghe

- Nếu không chú ý lựa chọn đ ợc từ ngữ x ng hô thích hợp thì ng ời nói sẽ không đạt đ ợc kết quả giao tiếp

nh mong muốn, thậm chí nhiều tr ờng hợp, giao tiếp không tiến triển đ ợc

Vì sao trong tiếng Việt, khi giao tiếp, ng ời nói

phải hết sức chú ý đến sự lựa chọn từ ngữ x ng hô?

II X ng hô trong hội thoại

2 Bài tập

c Hãy quan sát các đoạn phim sau (Trích từ phim

“Làng Vũ Đại ngày ấy”) và cho biết các nhân vật

Chí Phèo, ông giáo Thứ, bà cô của Thị Nở đã dùng những từ ngữ nào để x ng hô, kết quả hay hậu quả của việc dùng từ ngữ x ng hô ấy là gì?

ông giáo Thứ - Chí Phèo Chí Phèo – Bà cô của Thị Nở

+ Chí Phèo gọi n/v ông giáo là ông giáo (do ông giáo

đã không tỏ ra khinh miệt Chí Phèo) Chí Phèo x ng tôi

với ông giáo.

- Đoạn đối thoại bà cô của Thị Nở – Chí

Phèo:

+ Bà cô của Thị Nở gọi Chí Phèo là thằng không cha

không mẹ khiến Chí Phèo tức giận.

+ Chí Phèo gọi bà cô của Thị Nở là con mụ già

- Dẫn trực tiếp là nhắc lại nguyên văn lời nói hay ý nghĩ của ng ời hoặc nhân vật; lời dẫn trực tiếp

đ ợc đặt trong ngoặc kép.

III Cách dẫn trực tiếp và cách dẫn gián tiếp

1 Phân biệt cách dẫn trực tiếp và cách dẫn gián tiếp

- Dẫn gián tiếp là

thuật lại lời nói hay ý nghĩ của ng ời hoặc nhân vật, có điều chỉnh cho thích hợp; lời dẫn gián tiếp không đặt trong dấu ngoặc kép

III Cách dẫn trực tiếp và cách dẫn gián tiếp

1 Phân biệt cách dẫn trực tiếp và cách dẫn gián tiếp

Giống nhau

Khác nhau

Đều là dẫn lời nói hay ý nghĩ của một ng ời, một nhân vật

Nhắc lại Nhắc lại

nguyên văn,

LDTT đặt trong ngoặc kép

Có điều Có điều

chỉnh cho thích hợp, LDGT không đặt

trong ngoặc kép

III Cách dẫn trực tiếp và cách dẫn gián tiếp

2 Bài tập

a) Chuyển lời đối thoại trong đoạn trích sau thành lời dẫn gián tiếp và phân tích những thay đổi về

từ ngữ trong lời dẫn gián tiếp so với lời thoại:

Vua Quang Trung tự mình đốc xuất đại binh, cả thủy lẫn bộ cùng ra đi Ngày 29 đến Nghệ

An, vua Quang Trung cho vời ng ời cống sĩ ở huyện La Sơn là Nguyễn Thiếp vào dinh và hỏi:

- Quân Thanh sang đánh, tôi sắp đem binh

ra chống cự M u đánh và giữ, cơ đ ợc hay thua, tiên sinh nghĩ nh thế nào?

Thiếp nói:

- Bây giờ trong n ớc trống không, lòng ng ời tan rã Quân Thanh ở xa tới đây, không biết tình hình quân ta yếu hay mạnh, không hiểu

rõ thế nên đánh nên giữ ra sao Chúa công đi ra chuyến này, không quá m ời ngày, quân Thanh

sẽ bị dẹp tan.

(Ngô gia văn phái,

Hoàng Lê nhất thống chí)

III Cách dẫn trực tiếp và cách dẫn gián tiếp

2 Bài tập

a) Chuyển lời đối thoại trong đoạn trích sau thành lời dẫn gián tiếp và phân tích những thay đổi về từ ngữ trong lời dẫn gián tiếp so với lời thoại: [ ]

trong n ớc trống không, lòng ng ời tan rã, quân Thanh ở xa tới không biết tình hình quân ta yếu hay mạnh, không hiểu rõ thế nên đánh nên giữ ra sao, vua Quang Trung

ra Bắc không quá m ời ngày quân Thanh sẽ

bị dẹp tan.

- Những thay đổi về từ

ngữ:

Trong lời đối thoại (lời dẫn trực tiếp)

Trong lời dẫn gián tiếp

thứ hai) Nguyễn Thiếp

chúa công (ngôi

thứ hai) Vua Quang Trung

(ngôi thứ ba)

(tên riêng) (ngôi thứ ba)

(quá khứ

- lùi lại một thì)

III Cách dẫn trực tiếp và cách dẫn gián tiếp

2 Bài tập

b) Viết đoạn văn ngắn từ 5 đến 7 Viết đoạn văn ngắn từ 5 đến 7 câu câu phân tích

tâm trạng của nhân vật ông Hai (trong truyện ngắn

Dầu theo Tây đ ợc cải chính Trong đó, câu nói với bác Thứ:

bác Thứ: “ “ Tây nó đốt nhà tôi rồi bác ạ Đốt nhẵn!”

của ông Hai đ ợc

của ông Hai đ ợc dẫn trực tiếp dẫn trực tiếp

- Nội dung chính của đoạn văn? Dung l ợng của đoạn? Yêu cầu khác? Phạm vi dẫn chứng?

Gợi ý:

- Nội dung:

+ Khi tin làng Chợ Dầu theo Tây đ ợc cải chính, ông Hai vô cùng vui s ớng, đi khoe với mọi ng ời;

+ Tình cảm yêu làng, yêu n ớc của ông Hai đ ợc thể hiện mộc mạc, chân thành mà cảm động.

- Dung l ợng: 5 – 7 câu.

- Yêu cầu khác: Lời dẫn trực tiếp.

- Phạm vi dẫn chứng: Đoạn truyện kể về việc ông Hai đi khoe tin làng Chợ Dầu không theo Tây làm Việt gian với bác Thứ,

ông chủ, bà chủ nhà.

H ớng dẫn học tập

- Ôn tập các kiến thức Tiếng Việt đã đ ợc học và tổng kết trong học kì 1 lớp 9.

- Chuẩn bị làm bài kiểm tra phần Tiếng Việt ở tiết 74

Xin ch©n thµnh c¶m ¬n

c¸c thÇy c« gi¸o vµ

c¸c em häc sinh

(Sau Slide này còn hai Slide

dự trữ, có thể dùng thay thế 2 Slide 12 và 13 nếu thời gian cho phép)

II X ng h« trong héi tho¹i

2 Bài tập

c H·y quan s¸t c¸c ®o¹n

phim sau vµ cho biÕt c¸c

+ N/v Chí Phèo gọi n/v ông giáo là ông giáo (do ông giáo

đã không tỏ ra khinh miệt Chí Phèo) Chí Phèo x ng tôi

với ông giáo.

- Đoạn đối thoại bà cô của Thị Nở – Chí Phèo:

+ Bà cô của Thị Nở gọi Chí Phèo là thằng không cha

không mẹ khiến Chí Phèo tức giận.

+ Chí Phèo gọi bà cô Thị Nở là con mụ già

- Đoạn đối thoại Chí Phèo – Lí C ờng – Bá Kiến:

+ Lí C ờng gọi Chí Phèo là thằng Chí Phèo, mày khiến

Chí Phèo tức giận, ăn vạ.

+ Chí Phèo gọi Lí C ờng là mày, thằng Lí C ờng, gọi

cha con Bá Kiến là bố con thằng Bá Kiến, x ng ông với

Lí C ờng.

+ Bá Kiến gọi Chí Phèo là anh Chí, anh, x ng tôi với Chí

Phèo (Bá Kiến tỏ ra khôn ngoan), vì thế xoa dịu đ ợc

Chí Phèo.