Luận văn với mục tiêu tìm hiểu đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng người bệnh phẫu thuật tuyến giáp tại Viện Y học phóng xạ và U bướu quân đội năm 2019; đánh giá kết quả theo dõi, chăm sóc người bệnh sau phẫu thuật tuyến giáp.
Trang 1BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC THĂNG LONG
BÙI VIỆT CƯỜNG
CHĂM SÓC NGƯỜI BỆNH PHẪU THUẬT TUYẾN GIÁP TẠI VIỆN Y HỌC PHÓNG XẠ VÀ U BƯỚU QUÂN ĐỘI
NĂM 2019
LUẬN VĂN THẠC SĨ ĐIỀU DƯỠNG
HÀ NỘI – 2019
Trang 2BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC THĂNG LONG
BÙI VIỆT CƯỜNG
CHĂM SÓC NGƯỜI BỆNH PHẪU THUẬT TUYẾN GIÁP TẠI VIỆN Y HỌC PHÓNG XẠ VÀ U BƯỚU QUÂN ĐỘI
NĂM 2019
Chuyên ngành: Điều dưỡng
Mã số: 8.72.03.01
LUẬN VĂN THẠC SĨ ĐIỀU DƯỠNG
HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:PGS.TS BÙI NGỌC TIẾN
HÀ NỘI – 2019
Trang 3LỜI CẢM ƠN
Để hoàn thành được luận văn này, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành và sâu sắc tới:
Ban giám hiệu, Phòng sau đại học Trường Đại học Thăng Long, đã tạo điều kiện cho tôi trong suốt thời gian học tập và nghiên cứu tại trường
Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn tới PGS.TS Bùi Ngọc Tiến, thầy đã tận
tình giúp đỡ tôi trong suốt quá trình, nghiên cứu và hoàn thành luận văn này
Tôi xin bày tỏ lòng cảm ơn chân thành tới Ban giám đốc, ban kế hoạch Viện Y học phóng xạ và U bướu Quân Đội đã tạo điều kiện thuận lợi và giúp
đỡ tôi trong quá trình lấy số liệu phục vụ cho luận văn
Hà Nội, ngày 31 tháng 10 năm 2019
Học viên
Bùi Việt Cường
Trang 4Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam Độc lập – Tự do – Hạnh phúc
LỜI CAM ĐOAN
Tôi là Bùi Việt Cường, học viên cao học chuyên ngành điều dưỡng
Trường Đại học Thăng Long, xin cam đoan:
1 Đây là luận văn do tôi trực tiếp thực hiện dưới sự hướng dẫn của thầy
PGS.TS Bùi Ngọc Tiến
2 Công trình này không trùng lặp với bất kì nghiên cứu nào khác đã được công bố tại Việt Nam
3 Các số liệu và thông tin trong nghiên cứu hoàn toàn chính xác, trung thực và khách quan, đã được xác nhận và chấp thuận của cơ sở nơi nghiên cứu
Hà Nội, ngày 31 tháng 10 năm 2019
Tác giả luận văn
Bùi Việt Cường
Trang 5DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
CSNB : Chăm sóc người bệnh
ĐDV : Điều dưỡng viên
ĐTNC : Đối tượng nghiên cứu
FTC : Follicular Thyroid Cancer
(Ung thư tuyến giáp thể nang) GCS : Glasgow Coma Score
MTC : Medullary Thyroid Cancer
(Ung thư tuyến giáp thể tủy)
NB : Người bệnh
NC : Nghiên cứu
PT : Phẫu thuật
PTC : Papillary Thyroid Cancer
(Ung thư tuyến giáp thể nhú) QNTQ : Quặt ngược thanh quản
TG : Tuyến giáp
TKQN : Thần kinh quặt ngược
UTTG : Ung thư tuyến giáp
Trang 6MỤC LỤC
ĐẶT VẤN ĐỀ 1
Chương 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU 3
1.1 Đại cương tuyến giáp 3
1.1.1 Một số đặc điểm giải phẫu tuyến giáp 3
1.1.2 Bệnh lý tuyến giáp 5
1.2 Các phương pháp chẩn đoán ung thư tuyến giáp 8
1.2.1 Chẩn đoán lâm sàng 8
1.2.2 Chẩn đoán cận lâm sàng 9
1.2.3 Các phương pháp chẩn đoán hình ảnh 9
1.2.4 Chọc hút tế bào bằng kim nhỏ và sinh thiết sau phẫu thuật 10
1.3 Điều trị phẫu thuật tuyến giáp 10
1.3.1 Các biến chứng, tai biến của phẫu thuật cắt tuyến giáp 11
1.4 Tổng quan công tác chăm sóc người bệnh 14
1.4.1 Một số vấn đề chăm sóc điều dưỡng của người bệnh 14
1.4.2 Theo dõi, chăm sóc người bệnh sau phẫu thuật tuyến giáp 20
1.5 Một số nghiên cứu về chăm sóc người bệnh phẫu thuật tuyến giáp 20
1.5.1 Các nghiên cứu trên Thế giới 20
1.5.2 Các nghiên cứu tại Việt Nam 23
Chương 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 25
2.1 Đối tượng nghiên cứu 25
2.2 Thời gian và địa điểm nghiên cứu 25
2.3 Thiết kế nghiên cứu và phương pháp thu thập thông tin 25
2.3.1 Thiết kế nghiên cứu 25
2.3.2 Phương pháp thu thập số liệu 25
2.3.3 Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu 25
2.4 Phương pháp thu thập số liệu 26
2.5 Các biến số nghiên cứu 26
Trang 72.6 Quy trình theo dõi và chăm sóc người bệnh phẫu thuật tuyến giáp 26
2.7 Khái niệm thước đo và chỉ tiêu đánh giá 28
2.8 Thu thập và xử lý số liệu 31
2.9 Vấn đề đạo đức của nghiên cứu 31
2.10 Hạn chế của nghiên cứu, sai số và biện pháp khắc phục sai số 32
Chương 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 33
3.1 Đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu 33
3.2 Kết quả chăm sóc người bệnh sau phẫu thuật tuyến giáp 40
Chương 4: BÀN LUẬN 51
4.1 Đặc điểm người bệnh 51
4.2 Triệu chứng lâm sàng, cận lâm sàng 53
4.3 Can thiệp điều dưỡng 53
4.4 Diễn biến và biến chứng 55
4.5 Kết quả chăm sóc sau phẫu thuật 58
KẾT LUẬN 60
KHUYẾN NGHỊ 62 TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC
Trang 8DANH MỤC BẢNG
Bảng 3.1 Phân bố nhóm tuổi của người bệnh 33
Bảng 3.2 Trình độ học vấn của người bệnh 34
Bảng 3.3 Nghề nghiệp của người bệnh 34
Bảng 3.4 Kết quả chọc hút tế bào bằng kim nhỏ 36
Bảng 3.5 Cấu trúc khối u trên siêu âm 36
Bảng 3.6 Thời gian chờ PT của NB 37
Bảng 3.7 Loại phẫu thuật của người bệnh 38
Bảng 3.8 Cách thức phẫu thuật của người bệnh 39
Bảng 3.9 Số lần phẫu thuật của người bệnh 39
Bảng 3.10 Tri giác và nhiệt độ của NB sau PT 40
Bảng 3.11.Tình trạng hô hấp của NB sau PT 41
Bảng 3.12.Tình trạng tim mạch của NB sau PT 42
Bảng 3.13.Mức độ đau của NB sau PT ngày đầu theo thang đau VAS 43
Bảng 3.14.Tình trạng buồn nôn/nôn sau PT của NB 43
Bảng 3.15 Số lượng dịch dẫn lưu sau PT của NB 44
Bảng 3.16 Chăm sóc tình trạng thân nhiệt NB sau PT 46
Bảng 3.17.Chăm sóc tình trạng hô hấp NB sau PT 46
Bảng 3.18.Mức độ đau của NB sau PT theo thang đau VAS 47
Bảng 3.19 Chăm sóc tình trạng tim mạch sau phẫu thuật 48
Bảng 3.20.Chăm sóc buồn nôn/nôn sau phẫu thuật 49
Bảng 3.21 Chăm sóc chảy máu vết mổ sau PT 49
Bảng 3.22 Chăm sóc tụ máu vết mổ sau PT 50
Bảng 3.23 Chăm sóc vết mổ thấm dịch sau PT 50
Trang 9DANH MỤC BIỂU
Biểu 3.1 Phân bố giới tính của người bệnh 33
Biểu 3.2 Khu vực sinh sống của người bệnh 35
Biểu 3.3 Phân loại chỉ số khối cơ thể của người bệnh 35
Biểu 3.4 Các bệnh lý kèm theo của người bệnh 37
Biểu 3.5 Thời gian nằm viện của người bệnh 38
Biểu 3.6 Tai biến và biến chứng của NB sau PTTG 45
Trang 101
ĐẶT VẤN ĐỀ
Phẫu thuật tuyến giáp hiện đang là lựa chọn ưu tiên trong việc điều trị một số bệnh lý tuyến giáp như ung thư tuyến giáp, bướu giáp đa nhân, bệnh Grave, và viêm giáp Hashimoto[23] Tại Hoa Kỳ, hơn 90.000 ca phẫu thuật tuyến giáp được thực hiện trong năm 2013[60] Tại Bệnh viện Nội tiết Trung ương, trong năm 2016 bệnh viện đã thực hiện được tổng cộng 7104 ca phẫu thuật tuyến giáp[14]
Với sự phát triển của kỹ thuật phẫu thuật, việc chăm sóc và theo dõi của điều dưỡng đối với người bệnh (NB) sau phẫu thuật là một yếu tố góp phần vào sự thành công của cuộc phẫu thuật Qua đó, tránh được nhiều biến chứng sau phẫu thuật nhằm góp phần nâng cao chất lượng hồi phục, rút ngắn thời gian nằm viện cho NB[56] Trong 6 giờ đầu sau sau phẫu thuật, thường xảy ra biến chứng rất nặng như chảy máu Việc không phát hiện sớm và kịp thời khối máu tụ sẽ chèn ép vào khí quản gây khó thở cấp, dẫn đến suy hô hấp
và người bệnh tử vong rất nhanh Nhiều biến chứng khác nữa có thể xảy ra sau phẫu thuật đã được ghi nhận, bao gồm tổn thương dây thần kinh quặt ngược (TKQN) khoảng 0,7 - 1,8%, cơn tetani, nhiễm khuẩn vết mổ, suy giáp, tràn khí, hay suy hô hấp do phù nề thanh quản khoảng 0,5% Thống kê tại Anh cho thấy, việc chăm sóc vết phẫu thuật chiếm tới 3% tổng ngân sách chi cho dịch vụ y tế, và ước tính khoảng 2,3 đến 3,1 tỷ bảng Anh mỗi năm[41]
Lấy NB làm trung tâm là cần thiết để công tác chăm sóc được toàn diện, liên tục, bảo đảm hài lòng, chất lượng và an toàn [15] Bao gồm hỗ trợ, đáp ứng các nhu cầu cơ bản của mỗi NB nhằm duy trì hô hấp, tuần hoàn, thân nhiệt, ăn uống, bài tiết, tư thế vận động, vệ sinh cá nhân, ngủ, nghỉ; chăm sóc tâm lý; hỗ trợ điều trị và tránh các nguy cơ từ môi trường bệnh viện cho NB [18],[20]
Trang 112
Người bệnh được chăm sóc tốt sẽ giảm thời gian nằm viện, giảm tai biến, biến chứng, và đặc biệt quan trọng hơn nữa là NB đỡ tốn kém chi phí về kinh tế; qua đó, nâng cao chất lượng cuộc sống của họ Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã đánh giá dịch vụ chăm sóc sức khoẻ từ nhân viên điều dưỡng cung cấp là một trong những trụ cột của hệ thống y tế[69]
Tại Viện Y học phóng xạ và U bướu Quân Đội, chưa có công trình nghiên cứu nào về vấn đề này Chính vì vậy, nhằm góp phần nâng cao chất lượng chăm sóc NB sau phẫu thuật tuyến giáp, chúng tôi thực hiện đề tài:
“Chăm sóc người bệnh sau phẫu thuật tuyến giáp tại Viện Y học phóng xạ và U bướu Quân Độinăm 2019” với 2 mục tiêu sau:
1.Mô tả đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng người bệnh phẫu thuật tuyến giáp tại Viện Y học phóng xạ và U bướu quân đội năm 2019
2.Đánh giá kết quả theo dõi, chăm sóc người bệnh sau phẫu thuật tuyến giáp