Việc giảng dạy môn Giáo dục công dân cho học sinh điếc là cần thiết, tuy nhiên, vấn đề này hiện đang gặp không ít khó khăn. Bài viết đề xuất một số biện pháp khắc phục, để những tri thức khoa học của môn Giáo dục công dân thực sự mang lại hiệu quả thiết thực cho học sinh điếc.
Trang 11 Ăùơt víịn ăïì
Mön Giaâo duơc cöng dín (GDCD) coâ nhiïơm vuơ
quan troơng mađ khöng mön hoơc nađo coâ thïí thay thïị,
khöng chó trang bõ thïị giúâi quan khoa hoơc, mön hoơc
cođn giuâp hoơc sinh (HS) coâ phûúng phaâp luíơn biïơn
chûâng. Ăöịi vúâi HS ăiïịc, viïơc trang bõ nhûông kiïịn thûâc
ăoâ laơi cađng trúê nïn cíìn thiïịt, giuâp caâc em coâ thïí hoađ
nhíơp, söịng coâ yâ nghôa theo ăuâng phaâp luíơt vađ nhûông
chuíín mûơc ăaơo ặâc töịt ăeơp
2 Nöơi dung nghiïn cûâu
2.1. Khaâi niïơm “Ăiïịc” Trong ngön ngûô phöí
thöng, “ăiïịc” thûúđng ặúơc hiïíu lađ míịt thñnh giaâc hoađn
toađn, khöng nghe ặúơc chuât nađo hoùơc giaêm suât nhiïìu
vïì thñnh giaâc, nghe khöng roô, díîn ăïịn khoâ khùn trong
giao tiïịp vađ aênh hûúêng ăïịn quaâ trònh nhíơn thûâc. Trong
ngađnh Y, ăiïịc coâ nghôa lađ suy giaêm hoùơc míịt toađn böơ
hay möơt phíìn sûâc nghe. Ngoađi thuíơt ngûô “ăiïịc”, ta
cođn gùơp nhûông thuíơt ngûô coâ nghôa tûúng ặúng nhû
khiïịm thñnh hay khuýịt tíơt thñnh giaâc.
Ăiïịc thûúđng ặúơc phín lađm caâc mûâc ăöơ:
- Ăiïịc mûâc I (ăiïịc nheơ): seô khöng nghe thíịy
ặúơc möơt söị ím thanh lúđi noâi, ăùơc biïơt lađ caâc phuơ
ím nhoê. Ăiïịc nheơ víîn coâ khaê nùng giao tiïịp bùìng
ngön ngûô noâi
- Ăiïịc mûâc II (ăiïịc vûđa) seô khöng nghe thíịy möơt
söị ím thanh lúđi noâi, vûđa noâi khöng roô, phaât ím thiïịu
chuíín xaâc, ngûúđi ăöịi thoaơi phaêi chuâ yâ nghe múâi
hiïíu ặúơc
- Ăiïịc mûâc III (ăiïịc nùơng) seô khöng nghe ặúơc
phíìn lúân ím thanh cuêa ngön ngûô noâi trong giao tiïịp
thöng thûúđng
- Ăiïịc mûâc IV (ăiïịc síu) seô khöng nghe thíịy chuât
nađo ím thanh lúđi noâi trong giao tiïịp thöng thûúđng, caê
khi noâi to cuông khöng nghe thíịy
Do aênh hûúêng cuêa sûâc nghe (ăíìu vađo cuêa ngön
ngûô) nïn ngön ngûô biïíu ăaơt thûúđng ngheđo nađn vađ
ăún ăiïơu; vöịn tûđ ñt vađ thûúđng sûê duơng nhûông cíu ngùưn, cíu cuơt ăïí giao tiïịp. Yïịu töị cuâ phaâp vađ ngûô nghôa bùưt ăíìu xuíịt hiïơn trong giai ăoaơn “2 tûđ” hoùơc “2 kñ hiïơu”
HS ăiïịc thûúđng tiïịp nhíơn hònh aênh, sûơ víơt xung quanh qua caêm giaâc, tri giaâc nhòn lađ chñnh; nhûông gò nhòn thíịy trûúâc, nhûông gò cho lađ quan troơng thò seô “noâi”
trûúâc. HS ăiïịc thûúđng thïí hiïơn nhiïìu tûđ/kñ hiïơu cuđng möơt ngûô nghôa nhû nhau
Vïì hoaơt ăöơng nhíơn thûâc, HS ăiïịc thûúđng nhíơn
thûâc thöng qua hai hònh thûâc: - Nhíơn thûâc caêm tñnh:
Do nhûông haơn chïị vïì sûâc nghe nïn HS ăiïịc seô coâ khaê nùng nhaơy beân hún, tinh tïị hún úê caêm giaâc nhòn
Caâc em coâ thïí “nghe ặúơc bùìng mùưt”, caêm thuơ ặúơc ăöơ rung cuêa ím thanh bùìng xuâc giaâc khi phaât ím ặa tay ăùơt lïn cöí. Vò víơy, trong quaâ trònh daơy hoơc, nhíịt lađ trong caâc tiïịt daơy ngön ngûô cíìn ăùơc biïơt chuâ yâ ređn luýơn caêm giaâc nhòn ăïí lađm chûâc nùng thay thïị (ăoơc hònh miïơng, lônh höơi ngön ngûô kñ hiïơu); - Nhíơn thûâc lñ tñnh: Mùơc duđ bõ khiïịm khuýịt vïì chûâc nùng thñnh giaâc
song buđ laơi HS ăiïịc thûúđng coâ khaê nùng quan saât, so saânh, phín biïơt, khaâi quaât hoâa nhûông hònh aênh khaâc nhau cuêa sûơ víơt, hiïơn tûúơng trong thúđi gian nhanh vúâi ăöơ chñnh xaâc cao
Toâm laơi, HS ăiïịc coâ nhûông ăùơc ăiïím nöíi bíơt lađ thñnh giaâc haơn chïị, thõ giaâc phaât triïín maơnh hún; coâ khaê nùng nhíơn thûâc bònh thûúđng nhûông kiïịn thûâc mang tñnh taâi hiïơn, gùơp khoâ khùn khi ăođi hoêi tû duy logic, trûđu tûúơng; nhu cíìu giao tiïịp ríịt phaât triïín, nïịu caâc em ặúơc hođa nhíơp vađ giao tiïịp thûúđng xuýn thò khaê nùng phaât triïín seô ríịt töịt
2.2. Vai trođ cuêa mön GDCD ăöịi vúâi HS ăiïịc
Möơt trong nhûông tû tûúêng ăöíi múâi GD-ĂT hiïơn nay lađ tùng cûúđng giaâo duơc ăaơo ặâc cho HS noâi chung cuông nhû HS ăiïịc noâi riïng, ặúơc thïí hiïơn trong nghõ quýịt
MÖƠ T SÖỊ KHOÂ KHÙN KHI GIAÊNG DAƠ Y MÖN GIAÂO DUƠC CÖNG DÍN
CHO HOƠC SINH ĂIÏỊC
NGUÝÎN THÕ THANH NGA - HOAĐNG THU THAÊO - TRÍÌN THUYĐ CHI
* Trûúđng Cao ăùỉng Sû phaơm Trung ûúng
Ngađy nhíơn bađi: 30/10/2017; ngađy sûêa chûôa: 04/11/2017; ngađy duýơt ăùng: 16/11/2017.
Abstract: Based on the basic characteristics of deaf students, the article addresses the role of Civics for deaf students. The teaching of this subject for deaf students is necessary but teaching the subject is currently facing many difficulties. Therefore, the paper proposes some measures to improve quality of Civics for deaf students and instill scientific knowledge of this subject into the deaf students.
Keywords: Deaf students, civics education, teaching.
Trang 2vađ caâc vùn baên cuêa Böơ GD-ĂT. Luíơt Giaâo duơc 2005 xaâc ắnh: “Muơc tiïu cuêa giaâo
duơc phöí thöng lađ giuâp cho HS phaât triïín toađn diïơn vïì
ăaơo ặâc, trñ túơ, thïí chíịt, thíím mô vađ caâc kô nùng cú
baên nhùìm hònh thađnh nhín caâch con ngûúđi Viïơt Nam
xaô höơi chuê nghôa, xíy dûơng tû caâch traâch nhiïơm cöng
dín ” [1; tr 45].
Ăaêng ta ăaô chuê trûúng: “Giaâo duơc lñ tûúêng caâch
maơng, ăaơo ặâc, löịi söịng vùn hoâa cho thïị hïơ treê luön
ặúơc Ăaêng, Nhađ nûúâc, gia ằnh, nhađ trûúđng vađ toađn
xaô höơi quan tím. Nhûông nùm qua, nhiïìu nghõ quýịt,
chó thõ cuêa Ăaêng vïì cöng taâc thanh niïn vađ giaâo duơc
thïị hïơ treê ăaô ặúơc triïín khai, ăaơt nhiïìu kïịt quaê. Hïơ
thöịng phaâp luíơt, cöng taâc quaên lñ nhađ nûúâc vïì thanh
thiïịu nhi ngađy cađng ặúơc hoađn thiïơn. Giaâo duơc vïì chuê
nghôa Maâc-Lïnin, tû tûúêng Höì Chñ Minh, ăaơo ặâc, löịi
söịng cho thïị hïơ treê khöng ngûđng ặúơc tùng cûúđng vađ
ăöíi múâi” [2]. Búêi víơy, tu dûúông vađ ređn luýơn baên thín
ăïí trúê thađnh ngûúđi coâ nhín caâch, vûđa coâ “ặâc” vûđa coâ
“tađi” lađ hïịt sûâc quan troơng ăöịi vúâi möîi con ngûúđi, lađ
nhiïơm vuơ hađng ăíìu cuêa thanh niïn, HS
Bïn caơnh ăoâ, mön GDCD ặúơc ặa vađo chûúng
trònh daơy hoơc tûđ ríịt líu (úê cíịp tiïíu hoơc goơi lađ mön Ăaơo
ặâc). Coâ thïí khùỉng ắnh rùìng, mön hoơc nađy coâ vai trođ
hïịt sûâc quan troơng trong viïơc hònh thađnh vađ phaât triïín
nhín caâch khöng chó HS noâi chung mađ cođn coâ vai trođ
vö cuđng quan troơng ăöịi vúâi HS ăiïịc noâi riïng. Tíìm
quan troơng ăùơc biïơt cuêa mön hoơc nađy úê chöî goâp phíìn
hònh thađnh thïị giúâi quan lađnh maơnh úê HS noâi chung,
ăùơc biïơt lađ HS ăiïịc; giuâp HS biïịt phín biïơt leô phaêi, traâi;
biïịt tön troơng baên thín vađ tön troơng ngûúđi khaâc; söịng
trung thûơc, khiïm töịn, duông caêm, biïịt ýu thûúng vađ
võ tha
Nhûông kiïịn thûâc cuêa mön GDCD giuâp HS ăiïịc coâ
thïí hònh thađnh nhûông kô nùng söịng cú baên ăïí vûông
vađng hođa nhíơp ặúơc vúâi cöơng ăöìng, nhû: coâ yâ thûâc töí
chûâc kó luíơt, coâ thaâi ăöơ ăuâng ăùưn trong viïơc nhíơn thûâc
vađ chíịp hađnh phaâp luíơt. Tuy coâ tíìm quan troơng nhû
víơy, nhûng vò nhiïìu lñ do khaâc nhau, chíịt lûúơng daơy
vađ hoơc mön hoơc nađy trong thúđi gian qua cođn coâ nhiïìu
bíịt cíơp vađ chûa ặúơc chuâ troơng
2.3. Möơt söị khoâ khùn khi giaêng daơy mön GDCD
cho HS ăiïịc Nöơi dung chûúng trònh giaêng daơy mön
GDCD vïì cú baên lađ phuđ húơp vúâi HS. Tuy nhiïn, do cö
vađ trođ cođn nhiïìu bíịt ăöìng trong ngön ngûô nïn viïơc
chuýín taêi kiïịn thûâc gùơp nhiïìu khoâ khùn. Mùơt khaâc,
ăùơc thuđ cuêa mön hoơc coâ ríịt nhiïìu khaâi niïơm trûđu tûúơng,
khoâ giaêi thñch ăïí HS ăiïịc nùưm ặúơc nhûông kiïịn thûâc
cú baên. Ăiïìu nađy aênh hûúêng lúân ăïịn tiïịn ăöơ vađ kïịt quaê
hoơc tíơp cuêa caâc em. Bïn caơnh ăoâ, sûơ hiïíu biïịt vïì thïị
giúâi quan, phûúng phaâp luíơn cuêa HS ăiïịc ríịt haơn chïị;
caâc em chûa nhíơn thûâc ặúơc hïịt tíìm quan troơng cuêa mön hoơc vađ cho rùìng ăíy lađ mön hoơc phuơ nïn ñt quan tím, khöng ăíìu tû thñch ăaâng cho viïơc hoơc. Trïn thûơc
tïị, giaâo viïn (GV) daơy GDCD cho lúâp ăiïịc phaêi ăíìu tû
ríịt nhiïìu thúđi gian, cöng sûâc cho viïơc soaơn giaâo aân Trong khi ăoâ, thúđi gian giaêng daơy trïn lúâp khöng nhiïìu, khaê nùng tiïịp thu cuêa HS ăiïịc haơn chïị, nïn muơc tiïu cuêa bađi giaêng ríịt khoâ ăaơt ặúơc nhû dûơ kiïịn. GV vûđa víịt vaê ăïí truýìn ăaơt nöơi dung kiïịn thûâc, vûđa phaêi theo saât khaê nùng tiïịp thu kiïịn thûâc cuêa HS ăiïịc. Vò víơy, thúđi gian dađnh cho viïơc giaêng daơy mön GDCD luön luön thiïịu
Hiïơn nay, möơt söị GV aâp duơng caâc phûúng phaâp giaêng daơy chûa thûơc sûơ linh hoaơt (kïịt húơp ngön ngûô kñ hiïơu vúâi ngön ngûô cú thïí ), chûa thín thiïơn, chûa líịy
HS ăiïịc lađm trung tím, chûa thûơc sûơ ăi síu tòm hiïíu tím, sinh lñ cuêa HS ăiïịc nïn chûa taơo ra hûâng thuâ cho
HS trong möîi tiïịt lïn lúâp. Phíìn lúân GV víîn lïn lúâp bùìng phûúng phaâp xûa cuô: “thíìy ăoơc, trođ cheâp” taơo caêm giaâc mïơt moêi, thuơ ăöơng ăöịi vúâi HS trong viïơc tiïịp nhíơn kiïịn thûâc. Viïơc thiïịu nhûông díîn chûâng sinh ăöơng trong thûơc tïị cuông nhû thiïịu duơng cuơ trûơc quan lađm cho caâc tiïịt hoơc trúê nïn khö khan, nhađm chaân, khöng gíy ặúơc hûâng thuâ ăöịi vúâi HS. Vò víơy, ăïí tiïịt daơy GDCD
cho HS ăiïịc ăaơt hiïơu quaê, GV cíìn phaêi coâ nhûông thay ăöíi vïì phûúng phaâp giaêng daơy, taơo ặúơc hûâng thuâ cho HS, ăùơc biïơt lađ HS ăiïịc ăïí caâc em hođa nhíơp ặúơc vúâi cöơng ăöìng xaô höơi töịt hún
Ngoađi ra, ríịt nhiïìu HS khöng ặúơc phaât hiïơn, can thiïơp súâm. Viïơc phaât hiïơn súâm, töí chûâc khaâm sađng loơc vađ xaâc ắnh khuýịt tíơt seô giuâp treê khuýịt tíơt coâ cú höơi tiïịp cíơn vúâi caâc can thiïơp y tïị, tíơp luýơn vađ phuơc höìi chûâc nùng. Tûđ ăoâ, caâc em coâ caâc ăiïìu kiïơn ăïí tham gia caâc hoaơt ăöơng hođa nhíơp, phaât triïín baên thín theo chiïìu hûúâng tñch cûơc. Tûđ viïơc phaât hiïơn vađ coâ sûơ can thiïơp kõp thúđi, treê khuýịt tíơt seô vûúơt qua mùơc caêm, nhûông trúê ngaơi vïì nùng lûơc, vïì hònh thïí vađ coâ cú höơi ặúơc giaâo duơc hođa nhíơp. Phíìn lúân HS ăiïịc gùơp khoâ khùn trong giao tiïịp vúâi nhûông ngûúđi xung quanh; coâ khoâ khùn khi tiïịp xuâc, vui chúi, vađ tûúng taâc vúâi caâc
HS khaâc. Caâc em thûúđng phaêi ăíịu tranh vúâi nhûông caêm xuâc cuêa chñnh mònh, nhû: nöîi buöìn, sûơ cö ăún, súơ haôi, tríìm caêm, chöịng ăöịi, sûơ im lùơng, khöng ăi hoơc hoùơc thûúđng xuýn nghó hoơc, gíy röịi, phaâ hoaơi, hiïịu chiïịn hay baơo lûơc. Ăöơng lûơc trong cuöơc söịng noâi chung, ăöơng lûơc trong hoơc tíơp noâi riïng cuêa HS ăiïịc thûúđng chõu aênh hûúêng búêi nhiïìu ýịu töị khaâc nhau nhû nhûông rađo caên vïì möi trûúđng xung quanh HS ăiïịc thûúđng thiïịu tûơ tin hún treê bònh thûúđng
Nhû víơy, nhûông khoâ khùn nïu trïn taơo nïn möơt loaơt nhûông rađo caên cíìn ặúơc gia ằnh, nhađ trûúđng vađ
Trang 3phaât triïín töịi ăa tiïìm nùng cuêa mònh. Ăaô ăïịn luâc
chuâng ta phaêi coâ nhûông ăaânh giaâ, nhòn nhíơn nghiïm
tuâc caê tûđ phña ngûúđi daơy líîn ngûúđi hoơc ăïí coâ giaêi
phaâp níng cao chíịt lûúơng daơy vađ hoơc mön hoơc,
nhíịt lađ trong giai ăoaơn hiïơn nay vađ ăùơc biïơt lađ ăöịi vúâi
HS ăiïịc
2.4. Möơt söị biïơn phaâp khùưc phuơc khoâ khùn.
Taơo möi trûúđng söịng, möi trûúđng hoơc tíơp tûúng ăöịi
bònh ăùỉng cho HS ăiïịc hođa nhíơp vúâi baơn beđ cuđng
trang lûâa. Thöng qua mön GDCD, GV daơy HS ăiïịc
caâch söịng cuđng vúâi nhau, ăöịi xûê cúêi múê, höî trúơ vađ tön
troơng nhûông ngûúđi khaâc, giuâp caâc em coâ thïí ặúơc
söịng trong möi trûúđng hoơc tíơp taơi trûúđng lúâp vađ möi
trûúđng söịng taơi ắa phûúng. Chûúng trònh ăađo taơo,
phûúng phaâp giaêng daơy, möi trûúđng giaâo duơc cíìn
ăaâp ûâng sûơ ăa daơng vađ höî trúơ cho HS ăiïịc. Nhađ trûúđng
cíìn taơo ra möi trûúđng thín thiïơn vúâi HS ăiïịc thöng
qua thaâi ăöơ, caâch cû xûê tñch cûơc cuêa GV vađ caâc caân böơ
trong trûúđng
Taơo caâc sín chúi trñ túơ cho HS ăiïịc coâ cú höơi bađy
toê nhûông suy nghô, tònh caêm cuêa mònh, qua ăoâ caâc
em coâ thïí hoơc hoêi ặúơc nhiïìu ăiïìu. HS ăiïịc cíìn ặúơc
thûê thaâch vïì trñ túơ, xaô höơi, caêm xuâc, thïí chíịt tuyđ
theo khaê nùng cuêa tûđng caâ nhín. Nïịu trong nhûông
tiïịt hoơc GDCD, GV giao cho treê nhûông nhiïơm vuơ khöng
phuđ húơp thò möơt söị HS ăiïịc coâ thïí phaên ûâng bùìng
caâch “nöíi loaơn” ăïí taơo sûơ khiïu khñch, gíy chuâ yâ Vò
víơy, GV phaêi hïịt sûâc chuâ yâ ăïịn tñnh phuđ húơp vúâi ăöịi
tûúơng ngûúđi hoơc. Bïn caơnh ăoâ, GV daơy GDCD phaêi
chuâ yâ ăïí tíịt caê HS ăiïịc coâ caêm giaâc ặúơc tön troơng vađ
ăaânh giaâ cao
Thöng qua tiïịt daơy GDCD trïn lúâp, GV nïn giaêi
thñch roô rađng nhûông híơu quaê do caâc hađnh vi khaâc
nhau gíy ra. Bùìng caâch nađy, HS ăiïịc seô nhíơn ra rùìng
caâc em khöng chó lûơa choơn hađnh vi, mađ cođn aênh hûúêng
ăïịn híơu quaê cuêa nhûông hađnh vi ăoâ. Chuâng ta cíìn xíy
dûơng möơt böơ quy tùưc quaên lñ cho möîi HS trong lúâp,
ban ăíìu chó vúâi möơt vađi quy tùưc, vò nïịu quaâ nhiïìu treê
seô caêm thíịy bõ choaâng ngúơp. Caâc quy tùưc nađy cíìn
ặúơc xíy dûơng vúâi sûơ húơp taâc vúâi HS vađ phuơ huynh vađ
nhûông HS khaâc nhau cíìn coâ nhûông quy tùưc khaâc
nhau vïì mûâc ăöơ ýu cíìu
3 Kïịt luíơn
Giaêng daơy mön GDCD cho HS ăiïịc lađ víịn ăïì cođn
gùơp nhiïìu trúê ngaơi ăïịn tûđ phña khaâch quan, nhû: möi
trûúđng söịng, nöơi dung chûúng trònh, thúđi lûúơng, caâ
nhín HS cuông nhû tûđ phña chuê quan cuêa GV. Vò
víơy, trong thúđi gian túâi, chuâng ta cíìn tiïịp tuơc tòm hiïíu,
traêi nghiïơm caâc caâch thûâc truýìn ăaơt khaâc nhau ăïí
mön GDCD thûơc sûơ mang laơi hiïơu quaê cho HS ăiïịc.
Tađi liïơu tham khaêo
[1] Quöịc höơi (2005). Luíơt Giaâo duơc. NXB Chñnh trõ Quöịc gia - Sûơ thíơt
[2] Ban Bñ thû Trung ûúng Ăaêng (2015). Chó thõ söị 42-CT/TW vïì tùng cûúđng sûơ laônh ăaơo cuêa Ăaêng ăöịi vúâi cöng taâc giaâo duơc lñ tûúêng caâch maơng, ăaơo ặâc, löịi söịng vùn hoâa cho thïị hïơ treê giai ăoaơn 2015 -2030.
[3] Nguýîn Quang Uíín (2006). Tím lñ treê ăiïịc. NXB Ăaơi hoơc Sû phaơm
[4] Nguýîn Thõ Hoađng Yïịn (2006). Ăaơi cûúng vïì giaâo duơc treê ăiïịc. NXB Ăaơi hoơc sû phaơm
[5] Böơ GD-ĂT (2010). Möơt söị kô nùng daơy treê khiïịm thñnh trong lúâp hoơc hoađ nhíơp. NXB Giaâo duơc Viïơt Nam
[6] Ăöî Thõ Hiïìn (2013). Vađi neât vïì ngön ngûô kñ hiïơu vađ viïơc daơy ngön ngûô kñ hiïơu cho treê khiïịm thñnh úê Viïơt Nam. Taơp chñ Ngön ngûô, söị 1/2013, tr 67-68.
[7] Buđi Thõ Lím - Hoađng Thõ Nho (2011). Giaâo duơc hoađ nhíơp. NXB Giaâo duơc Viïơt Nam
[8] Tríìn Thõ Thiïơp (chuê biïn, 2012). Giaâo trònh ngön ngûô kñ hiïơu thûơc hađnh. NXB Ăaơi hoơc Sû phaơm
3 Kïịt luíơn
Ăöì chúi thöng minh lađ ăöì chúi khiïịn treê coâ thïí vûđa chúi vûđa hoơc, thoêa sûâc saâng taơo, phaât triïín trñ tûúêng tûúơng, tñnh thíím mô, phaât triïín caâc giaâc quan Saâch vaêi chñnh lađ möơt loaơi ăöì chúi phaât triïín trñ naôo treê - ăöì chúi thöng minh nhû thïị. Vúâi caâc trang saâch söịng ăöơng ăíìy mađu sùưc ặúơc lïn yâ tûúêng dûơa theo tím lñ cuêa treê, saâch vaêi dïî dađng khiïịn treê em vui thñch vađ ặúơc löi cuöịn vađo caâc trođ chúi hûôu ñch, giuâp beâ hoơc tíơp vađ phaât triïín caâc kô nùng möơt caâch hiïơu quaê.
Tađi liïơu tham khaêo
[1] Nguýîn AÂnh Tuýịt (2000). Trođ chúi treê em. NXB Phuơ nûô
[2] Nguýîn AÂnh Tuýịt [2011]. Sûơ phaât triïín tím lñ treê
em lûâa tuöíi míìm non. NXB Giaâo duơc Viïơt Nam
[3] Mai Vùn Hûng (2013). Sinh lñ hoơc thíìn kinh cíịp cao vađ giaâc quan. NXB Ăaơi hoơc Sû phaơm
[4] Nguýîn Vùn Khang (2012). Ngön ngûô hoơc xaô höơi NXB Giaâo duơc Viïơt Nam
[5] Nguýîn Thõ Myô Löơc - Ăinh Thõ Kim Thoa - Tríìn
Vùn Tñnh (2009). Tím lñ hoơc giaâo duơc. NXB Ăaơi hoơc Quöịc gia Hađ Nöơi
[6] Höì Ngoơc Ăaơi (2014). Nghiïơp vuơ sû phaơm. NXB Giaâo duơc Viïơt Nam
[7] Böơ GD-ĂT (2015). Kô nùng xíy dûơng vađ töí chûâc caâc hoaơt ăöơng traêi nghiïơm saâng taơo trong trûúđng trung hoơc.
(Tiïịp theo trang 194)