PHÁP LUẬT VỀ DOANH NGHIỆP
Trang 1PHÁP LUẬT VỀ DOANH NGHIỆP
1 QUY CHẾ PHÁP LÝ CHUNG VỀ DOANH NGHIỆP
1.1 Khái niệm về doanh nghiệp
Theo khoản 1, điều 4 Luật Doanh nghiệp 2005, thì “doanh nghiệp là tổ chức kinh tế có tên riêng, có tài sản, có trụ sở giao dịch ổn định, được đăng ký kinh doanh theo quy định của pháp luật nhằm mục đích thực hiện các hoạt động kinh doanh”
1.2 Quy chế pháp lý về thành lập doanh nghiệp
1.2.1 Các quy định về điều kiện thành lập doanh nghiệp
• Điều kiện về tài sản:
Pháp luật quy định muốn thành lập doanh nghiệp phải đạt được một mức tàisản nhất định, thể hiện qua các quy định về vốn:
- Vốn pháp định: là mức vốn tối thiểu phải có theo quy định của pháp luật đểthành lập doanh nghiệp Mức vốn như thế nào là tùy từng loại ngành nghề màdoanh nghiệp định kinh doanh
- Vốn điều lệ: là số vốn do tất cả thành viên/cổ đông góp hoặc cam kết góptrong một thời hạn nhất định và được ghi vào điều lệ doanh nghiệp
- Tài sản góp vốn có thể là tiền Việt Nam, ngoại tệ tự do chuyển đổi, vàng,giá trị quyền sử dụng đất, giá trị quyền sở hữu trí tuệ, công nghệ, bí quyết kỹ thuật,tài sản khác…
• Điều kiện về ngành nghề kinh doanh: Có thể chia làm 03 nhóm
- Nhóm ngành nghề tự do kinh doanh: Doanh nghiệp thộc mọi thành phầnkinh tế có quyền kinh doanh các ngành, nghề mà pháp luật không cấm
Trang 2- Nhóm ngành nghề kinh doanh có điều kiện: đối với ngành, nghề mà phápluật quy định phải có điều kiện thì doanh nghiệp chỉ được kinh doanh khi
có đủ điều kiện theo quy định của pháp luật Có nhiều loại điều kiện, đó
có thể là: Điều kiện về chứng chỉ hành nghề, điều kiện về vốn pháp định,các điều kiện về môi trường, vệ sinh thực phẩm, phòng cháy chữa cháy…,điều kiện yêu cầu người kinh doanh phải xin giấy phép kinh doanh, giấychứng nhận đủ điều kiện kinh doanh, chứng nhận bảo hiểm trách nhiệmnghề nghiệp
- Nhóm ngành nghề cấm kinh doanh
Trừ nhóm ngành nghề cấm kinh doanh, doanh nghiệp có thể kinh doanh bất
cứ ngành nghề nào thuộc những nhóm còn lại, tuy nhiên muốn thành lập doanhnghiệp kinh doanh ở nhóm nào phải tuân thủ điều kiện của nhóm đó
• Điều kiện về nhân thân người thành lập doanh nghiệp:
Có những điều kiện chung cho tất cả các loại hình doanh nghiệp, vd: Cá nhânmuốn thành lập doanh nghiệp phải là người đã thành niên, có những điều kiện chỉ
áp dụng cho mỗi loại hình doanh nghiệp cụ thể, vd: Thành viên hợp danh của công
ty hợp danh phải là cá nhân
Theo quy định tại Điều 13 Luật Doanh nghiệp 2005, tổ chức, cá nhân cóquyền thành lập và quản lý doanh nghiệp, trừ các trường hợp sau:
+ Cơ quan nhà nước, đơn vị thuộc lực lượng vụ trang nhân dân Việt Nam sửdụng tài sản nhà nước để thành lập doanh nghiệp kinh doanh thu lợi riêng cho cơquan, đơn vị mình;
+ Cán bộ, công chức theo quy định của pháp luật về cán bộ, công chức;
+ Sĩ quan, hạ sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, công nhân quốc phòng trongcác cơ quan, đơn vị thuộc Quân đội nhân dân Việt Nam; sĩ quan, hạ sĩ quan chuyênnghiệp trong các cơ quan, đơn vị thuộc Công an nhân dân Việt Nam;
Trang 3+ Cán bộ lãnh đạo, quản lý nghiệp vụ trong các doanh nghiệp 100% vốn sởhữu nhà nước, trừ những người được cử làm đại diện theo ủy quyền để quản lý phầnvốn góp của Nhà nước tại doanh nghiệp khác;
+ Người chưa thành niên, người bị mất hoặc hạn chế năng lực hành vi dân sự;+ Người đang phải chấp hành hình phạt tù hoặc đang bị Tòa án cấm hànhnghề kinh doanh;
+ Các trường hợp khác theo quy định của pháp luật về phá sản;
• Điều kiện về trụ sở chính của doanh nghiệp:
Trụ sở chính của doanh nghiệp là địa điểm liên lạc, giao dịch của doanhnhgiệp Doanh nghiệp phải có trụ sở chính trên lãnh thổ Việt Nam, có địa chỉ đượcxác định gồm số nhà, tên phố hoặc tên xã, phường, thị trấn; huyện, quận, thị xã,thành phố, tỉnh; số điện thoại và số fax và thư điện tử (nếu có)
• Điều kiện về tên doanh nghiệp:
Tên doanh nghiệp phải bảo đảm theo quy định tại điều 31 Luật Doanhnghiệp 2005:
+ Tên doanh nghiệp phải được viết bằng tiếng Việt, có thể kèm theo chữ số
và ký hiệu, phải phát âm được và có ít nhất hai thành tố sau: Loại hình doanhnghiệp và tên riêng doanh nghiệp
+ Tên doanh nghiệp phải được viết hoặc gắn tại trụ sở chính, chi nhánh, vănphòng đại diện của doanh nghiệp Tên doanh nghiệp phải được in hoặc viết trên cácgiấy tờ giao dịch, hồ sơ tài liệu và ấn phẩm do doanh nghiệp phát hành
+ Các điều cấm khi đặt tên doanh nghiệp:
Đặt tên trùng hoặc gây nhầm lẫn với tên của doanh nghiệp khác đã đăng kýkinh doanh;
Sử dụng từ ngữ, ký hiệu vi phạm truyền thống lịch sử, văn hóa, đạo đức vàthuần phong mỹ tục của dân tộc;
Trang 4Sử dụng tên cơ quan nhà nước, đơn vị thuộc lực lượng vũ trang nhân dân, têncủa tổ chức chính trị, tổ chức chính trị – xã hội, tổ chức chính trị xã hội – nghềnghiệp, tổ chức xã hội – nghề nghiệp, tổ chức xã hội để làm toàn bộ hoặc một phầntên riêng của doanh nghiệp (trừ trường hợp có sự chấp thuận của cơ quan, tổ chứcđó)
1.2.2 Các quy định về đăng ký kinh doanh của doanh nghiệp
- Các doanh nghiệp đăng ký kinh doanh tại Phòng Đăng ký kinh doanhthuộc Sở Kế hoạch và Đầu tư cấp tỉnh nơi doanh nghiệp dự định đặt trụ sởchính
- Đối với doanh nghiệp 100% vốn nhà nước phải được cơ quan nhà nước cóthẩm quyền đề nghị thành lập và ký quyết định thành lập Sau khi cóquyết định thành lập, doanh nghiệp nhà nước tiến hành đăng ký kinhdoanh như các loại hình doanh nghiệp khác
- Hợp tác xã đăng ký kinh doanh tại cơ quan đăng ký kinh doanh cấp tỉnhhoặc cấp huyện nơi hợp tác xã dự định đặt trụ sở chính, tùy theo điều kiện
cụ thể của hợp tác xã
1.3 Các quyền và nghĩa vụ của doanh nghiệp theo quy định tại Luật Doanh nghiệp 2005
1.3.1 Các quyền cơ bản của doanh nghiệp: Theo điều 8,
- Tự chủ kinh doanh; chủ động lựa chọn ngành, nghề, địa bàn, hình thức kinhdoanh, đầu tư; chủ động mở rộng quy mô và ngành, nghề kinh doanh; được Nhànước khuyến khích, ưu đãi và tạo điều kiện thuận lợi tham gia sản xuất, cung ứngsản phẩm, dịch vụ công ích
- Lựa chọn hình thức, phương thức huy động, phân bổ và sử dụng vốn
- Chủ động tìm kiếm thị trường, khách hàng và ký kết hợp đồng
- Kinh doanh xuất khẩu, nhập khẩu
- Tuyển dụng, thuê và sử dụng lao động theo yêu cầu kinh doanh
Trang 5- Chủ động ứng dụng khoa học công nghệ hiện đại để nâng cao hiệu quả kinhdoanh và khả năng cạnh tranh.
- Tự chủ quyết định các công việc kinh doanh và quan hệ nội bộ
- Chiếm hữu, sử dụng, định đoạt tài sản của doanh nghiệp
- Từ chối mọi yêu cầu cung cấp các nguồn lực không được pháp luật quyđịnh
- Khiếu nại, tố cáo theo quy định của pháp luật về khiếu nại, tố cáo
- Trực tiếp hoặc thông qua người đại diện theo uỷ quyền tham gia tố tụngtheo quy định của pháp luật
- Các quyền khác theo quy định của pháp luật
1.3.2Các nghĩa vụ cơ bản của doanh nghiệp: Theo điều 9, Luật
Doanh nghiệp 2005
- Hoạt động kinh doanh theo đúng ngành nghề đã đăng ký trong Giấy chứngnhận đăng ký kinh doanh; bảo đảm điều kiện kinh doanh theo quy định của phápluật khi kinh doanh ngành, nghề kinh doanh có điều kiện
- Tổ chức công tác kế toán, lập và nộp báo cáo tài chính trung thực, chínhxác, đúng hạn theo quy định của pháp luật về kế toán
- Đăng ký mã số thuế, kê khai thuế, nộp thuế và thực hiện các nghĩa vụ tàichính khác theo quy định của pháp luật
- Bảo đảm quyền, lợi ích của người lao động theo quy định của pháp luật vềlao động; thực hiện chế độ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế và bảo hiểm khác chongười lao động theo quy định của pháp luật về bảo hiểm
- Bảo đảm và chịu trách nhiệm về chất lượng hàng hoá, dịch vụ theo tiêuchuẩn đã đăng ký hoặc công bố
- Thực hiện chế độ thống kê theo quy định của pháp luật về thống kê; định kỳbáo cáo đầy đủ các thông tin về doanh nghiệp, tình hình tài chính của doanh nghiệpvới cơ quan nhà nước có thẩm quyền theo mẫu quy định; khi phát hiện các thông tin
Trang 6đã kê khai hoặc báo cáo thiếu chính xác, chưa đầy đủ thì phải kịp thời sửa đổi, bổsung các thông tin đó.
- Tuân thủ quy định của pháp luật về quốc phòng, an ninh, trật tự, an toàn xãhội, bảo vệ tài nguyên, môi trường, bảo vệ di tích lịch sử, văn hoá và danh lamthắng cảnh
- Các nghĩa vụ khác theo quy định của pháp luật
1.3.3 Quyền và nghĩa vụ của doanh nghiệp có sản xuất, cung ứng các sản phẩm, dịch vụ công ích
- Các quyền và nghĩa vụ quy định tại Điều 8, Điều 9 và các quy định khác có liên quan của Luật DN 2005
- Được hạch toán và bù đắp chi phí theo giá thực hiện thầu hoặc thu phí sử dụng dịch vụ theo quy định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền
- Được bảo đảm thời hạn sản xuất, cung ứng sản phẩm, dịch vụ thích hợp để thu hồi vốn đầu tư và có lãi hợp lý
- Sản xuất, cung ứng sản phẩm, dịch vụ đủ số lượng, đúng chất lượng và thời hạn đã cam kết theo giá hoặc phí do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quy định
- Bảo đảm các điều kiện công bằng và thuận lợi như nhau cho mọi đối tượng khách hàng
- Chịu trách nhiệm trước pháp luật và khách hàng về số lượng, chất lượng, điều kiện cung ứng và giá, phí sản phẩm, dịch vụ cung ứng
- Các quyền và nghĩa vụ khác theo quy định của pháp luật
2 CÁC LOẠI HÌNH DOANH NGHIỆP THEO QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬTVIỆT NAM
2.1 Doanh nghiệp nhà nước
2.1.1 Định nghĩa
Trang 7Doanh nghiệp nhà nước là tổ chức kinh tế do Nhà nước sở hữu toàn bộ vốnđiều lệ hoặc có cổ phần, vốn góp chi phối, được tổ chức dưới hình thức công ty nhànước, công ty cổ phần, công ty TNHH.
- Công ty nhà nước là doanh nghiệp do Nhà nước sở hữu toàn bộ vốn điều lệ,thành lập, tổ chức quản lý, đăng ký hoạt động theo quy định của Luật Doanh nghiệpnhà nước
Công ty nhà nước có hai hình thức tổ chức hoạt động là công ty nhà nước độclập và tổng công ty nhà nước
- Công ty cổ phần nhà nước là công ty cổ phần mà toàn bộ cổ đông là cáccông ty nhà nước hoặc tổ chức được Nhà nước ủy quyền góp vốn
- Công ty TNHH nhà nước một thành viên là công ty TNHH do Nhà nước sởhữu toàn bộ vốn điều lệ
- Công ty TNHH nhà nước hai thành viên trở lên là công ty TNHH mà trong
đó tất cả các thành viên đều là các công ty nhà nước hay có thành viên là công tynhà nước và thành viên khác là tổ chức được Nhà nước ủy quyền góp vốn
Công ty cổ phần nhà nước, công ty TNHH nhà nước một thành viên, công tyTNHH nhà nước hai thành viên trở lên thành lập, tổ chức quản lý, đăng ký hoạtđộng theo quy định của Luật Doanh nghiệp
2.1.2 Đặc điểm của công ty nhà nước
Công ty nhà nước thuộc sở hữu của Nhà nước nên công ty nhà nước có một
số điểm đặc thù trong tổ chức và hoạt động, chẳng hạn:
+ Việc quyết định thành lập, sáp nhập, chia tách, giải thể, chuyển đổi hìnhthức sở hữu của công ty nhà nước do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định,
+ Nhà nước quyết định các mục tiêu, chiến lược phát triển và định hướng kếhoạch phát triển của doanh nghiệp
+ Vốn và tài sản của công ty nhà nước do Nhà nước cấp, doanh nghiệp cóquyền quản lý, sử dụng nhưng phải theo nguyên tắc bảo toàn và có hoàn trả
Trang 8+ Doanh nghiệp được huy động vốn cho hoạt động kinh doanh nhưng khơngđược làm thay đổi hình thức sở hữu nhà nước của doanh nghiệp.
Là một loại hình doanh nghiệp, cơng ty nhà nước bình đẳng với các loại hìnhdoanh nghiệp khác trong nền kinh tế, chủ sở hữu nhà nước chi phối doanh nghiệptrên cơ sở quyền của chủ sở hữu theo quy định của pháp luật, khơng can thiệp vi mơvào hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp Cơng ty nhà nước cĩ tư cách phápnhân, được nhân danh mình tham gia vào các quan hệ kinh doanh và cĩ quyền,nghĩa vụ phát sinh từ các hoạt động đĩ Cơng ty nhà nước là bộ phận cĩ vai trị quantrọng đối với việc giữ vững vị trí chủ đạo của kinh tế nhà nước
2.1.3 Tổ chức quản lý cơng ty nhà nước
Cơng ty nhà nước cĩ thể được tổ chức theo hai mơ hình:
- Cơng ty nhà nước cĩ Hội đồng quản trị: Aùp dụng với các tổng cơng ty,những cơng ty nhà nước độc lập cĩ quy mơ lớn
+ Hội đồng quản trị là cơ quan đại diện trực tiếp chủ sở hữu nhà nước tạicơng ty, cĩ quyền nhân danh cơng ty để quyết định mọi vấn đề liên quan đến việcxác định và thực hiện mục tiêu, nhiệm vụ, quyền hạn của cơng ty HĐQT thực hiệnchức năng quản lý hoạt động của doanh nghiệp, chịu trách nhiệm trước Chính phủhoặc cơ quan nhà nước được Chính phủ ủy quyền về sự phát triển của doanh nghiệptheo mục tiêu Nhà nước giao
Cơ cấu HĐQT gồm Chủ tịch HĐQT và các thành viên Chủ tịch HĐQT làthành viên chuyên trách (khơng kiêm nhiệm thêm chức vụ khác) và khơng kiêmTổng Giám đốc (Giám đốc) Thành viên HĐQT chuyên trách hoặc kiêm trách.HĐQT do Người quyết định thành lập cơng ty nhà nước quyết định bổ nhiệm, miễnnhiệm, thay thế, khen thưởng, kỷ luật HĐQT cĩ nhiệm kỳ 05 năm, cĩ thể được bổnhiệm lại
Chế độ làm việc: HĐQT làm việc theo chế độ tập thể, ít nhất họp 1 lần/quý.Cuộc họp hợp lệ khi cĩ ít nhất 2/3 số thành viên tham dự và thơng qua các quyếtđịnh khi cĩ hơn 50% tổng số thành viên HĐQT tán thành
Trang 9+ Tổng Giám đốc (Giám đốc) là đại diện theo pháp luật của công ty nhànước, là người điều hành hoạt động hàng ngày của công ty, chịu trách nhiệm trướcHĐQT và trước pháp luật.
+ Ban Kiểm soát: Được thành lập để giám sát các hoạt động của HĐQT vàTổng Giám đốc (giám đốc)
+ Phó Tổng giám đốc (Phó Giám đốc) giúp Tổng Giám đốc điều hành doanhnghiệp theo sự phân công và ủy quyền của Tổng Giám đốc, chịu trách nhiệm trướcTổng Giám đốc
+ Kế toán trưởng giúp Tổng Giám đốc (Giám đốc) chỉ đạo, tổ chức thực hiệncông tác kế toán, thống kê của doanh nghiệp và có các nhiệm vụ, quyền hạn theoquy định của pháp luật
+ Văn phòng và các phòng ban chuyên môn, nghiệp vụ (hành chính, quản trị,
tổ chức, lao động-tiền lương…) có chức năng tham mưu, giúp việc cho HĐQT vàTổng Giám đốc (Giám đốc) trong quản lý, điều hành công việc
- Công ty nhà nước không có HĐQT:
+ Giám đốc do người quyết định thành lập doanh nghiệp bổ nhiệm, miễnnhiệm, thuê, kỷ luật, khen thưởng, chịu trách nhiệm trước người bổ nhiệm/ ngườithuê và trước pháp luật về các hoạt động của công ty nhà nước Là người quản lý,điều hành của doanh nghiệp và là người đại diện theo pháp luật của công ty
+ Các chức vụ như Phó Giám đốc, Kế toán trưởng, phòng ban nghiệp vụ…như quy định ở công ty nhà nước có HĐQT
2.1 Các loại hình doanh nghiệp theo quy định của Luật Doanh nghiệp
2005
2.2.1 Công ty tránh nhiệm hữu hạn
2.2.1.1 Công ty trách nhiệm hữu hạn hai thành viên trở lên
• Đặc điểm:
Trang 10Luật Doanh nghiệp không định nghĩa cụ thể mà chỉ nêu ra các đặc điểmcủa loại hình doanh nghiệp này Theo quy định tại Luật Doanh nghiệp 2005(Điều 38), công ty trách nhiệm hữu hạn hai thành viên trở lên là loại hìnhdoanh nghiệp có các đặc điểm cơ bản sau:
- Công ty trách nhiệm hữu hạn là doanh nghiệp, trong đó:
+ Thành viên có thể là tổ chức, cá nhân; số lượng thành viên không vượt quánăm mươi;
+ Thành viên chịu trách nhiệm về các khoản nợ và nghĩa vụ tài sản khác củadoanh nghiệp trong phạm vi số vốn cam kết góp vào doanh nghiệp;
+ Phần vốn góp của thành viên chỉ được chuyển nhượng theo quy định tại cácđiều 43, 44 và 45 của Luật DN 2005
- Công ty trách nhiệm hữu hạn có tư cách pháp nhân kể từ ngày được cấpGiấy chứng nhận đăng ký kinh doanh
- Công ty trách nhiệm hữu hạn không được quyền phát hành cổ phần
• Tổ chức quản lý công ty TNHH từ hai thành viên trở lên
Công ty TNHH có từ hai thành viên trở lên có cơ cấu tổ chức quản lý gồm:Hội đồng thành viên, Chủ tịch Hội đồng thành viên, Tổng Giám đốc (Giám đốc)
- Hội đồng thành viên: gồm các thành viên, là cơ quan quyết định cao nhất
của công ty Thành viên là tổ chức chỉ định người đại diện theo uỷ quyền tham giaHội đồng thành viên Điều lệ công ty quy định cụ thể định kỳ họp Hội đồng thànhviên, nhưng ít nhất mỗi năm phải họp một lần
Quyền và nhiệm vụ Hội đồng thành viên:
+ Quyết định chiến lược phát triển và kế hoạch kinh doanh hằng năm củacông ty;
+ Quyết định tăng hoặc giảm vốn điều lệ, quyết định thời điểm và phươngthức huy động thêm vốn;
Trang 11+ Quyết định phương thức đầu tư và dự án đầu tư có giá trị trên 50% tổng giátrị tài sản được ghi trong báo cáo tài chính tại thời điểm công bố gần nhất của công
ty hoặc một tỷ lệ khác nhỏ hơn quy định tại Điều lệ công ty;
+ Quyết định giải pháp phát triển thị trường, tiếp thị và chuyển giao côngnghệ; thông qua hợp đồng vay, cho vay, bán tài sản có giá trị bằng hoặc lớn hơn50% tổng giá trị tài sản được ghi trong báo cáo tài chính tại thời điểm công bố gầnnhất của công ty hoặc một tỷ lệ khác nhỏ hơn quy định tại Điều lệ công ty;
+ Bầu, miễn nhiệm, bãi nhiệm Chủ tịch Hội đồng thành viên; quyết định bổnhiệm, miễn nhiệm, cách chức, ký và chấm dứt hợp đồng đối với Giám đốc hoặcTổng giám đốc, Kế toán trưởng và người quản lý khác quy định tại Điều lệ công ty;
+ Quyết định mức lương, thưởng và lợi ích khác đối với Chủ tịch Hội đồngthành viên, Giám đốc hoặc Tổng giám đốc, Kế toán trưởng và người quản lý khácquy định tại Điều lệ công ty;
+ Thông qua báo cáo tài chính hằng năm, phương án sử dụng và phân chia lợinhuận hoặc phương án xử lý lỗ của công ty;
+ Quyết định cơ cấu tổ chức quản lý công ty;
+ Quyết định thành lập công ty con, chi nhánh, văn phòng đại diện;
+ Sửa đổi, bổ sung Điều lệ công ty;
+ Quyết định tổ chức lại công ty;
+ Quyết định giải thể hoặc yêu cầu phá sản công ty;
+ Các quyền và nhiệm vụ khác theo quy định của Luật DN và Điều lệ côngty
Trang 12* Chuẩn bị hoặc tổ chức việc chuẩn bị chương trình, kế hoạch hoạt động củaHội đồng thành viên;
* Chuẩn bị hoặc tổ chức việc chuẩn bị chương trình, nội dung, tài liệu họpHội đồng thành viên hoặc để lấy ý kiến các thành viên;
* Triệu tập và chủ trì cuộc họp Hội đồng thành viên hoặc tổ chức việc lấy ýkiến các thành viên;
* Giám sát hoặc tổ chức giám sát việc thực hiện các quyết định của Hội đồngthành viên;
* Thay mặt Hội đồng thành viên ký các quyết định của Hội đồng thành viên;
* Các quyền và nhiệm vụ khác theo quy định của Luật Doanh nghiệp 2005 vàĐiều lệ công ty
+ Nhiệm kỳ của Chủ tịch Hội đồng thành viên không quá năm năm Chủ tịchHội đồng thành viên có thể được bầu lại với số nhiệm kỳ không hạn chế
+ Trường hợp Điều lệ công ty quy định Chủ tịch Hội đồng thành viên làngười đại diện theo pháp luật thì các giấy tờ giao dịch phải ghi rõ điều đó
+ Trường hợp vắng mặt thì Chủ tịch Hội đồng thành viên uỷ quyền bằng vănbản cho một thành viên thực hiện các quyền và nhiệm vụ của Chủ tịch Hội đồngthành viên theo nguyên tắc quy định tại Điều lệ công ty Trường hợp không có thànhviên được uỷ quyền hoặc Chủ tịch Hội đồng thành viên không làm việc được thì cácthành viên còn lại bầu một người trong số các thành viên tạm thời thực hiện quyền
và nhiệm vụ của Chủ tịch Hội đồng thành viên theo nguyên tắc đa số quá bán
- Giám đốc hoặc Tổng giám đốc công ty là người điều hành hoạt động kinh
doanh hằng ngày của công ty, chịu trách nhiệm trước Hội đồng thành viên về việcthực hiện các quyền và nhiệm vụ của mình
Giám đốc hoặc Tổng giám đốc có các quyền và nhiệm vụ:
+ Tổ chức thực hiện các quyết định của Hội đồng thành viên;
Trang 13+ Quyết định các vấn đề liên quan đến hoạt động kinh doanh hằng ngày củacông ty;
+ Tổ chức thực hiện kế hoạch kinh doanh và phương án đầu tư của công ty;+ Ban hành quy chế quản lý nội bộ công ty;
+ Bổ nhiệm, miễn nhiệm, cách chức các chức danh quản lý trong công ty, trừcác chức danh thuộc thẩm quyền của Hội đồng thành viên;
+ Ký kết hợp đồng nhân danh công ty, trừ trường hợp thuộc thẩm quyền củaChủ tịch Hội đồng thành viên;
+ Kiến nghị phương án cơ cấu tổ chức công ty;
+ Trình báo cáo quyết toán tài chính hằng năm lên Hội đồng thành viên;
+ Kiến nghị phương án sử dụng lợi nhuận hoặc xử lý lỗ trong kinh doanh;+ Tuyển dụng lao động;
+ Các quyền và nhiệm vụ khác được quy định tại Điều lệ công ty, hợp đồnglao động mà Giám đốc hoặc Tổng giám đốc ký với công ty theo quyết định của Hộiđồng thành viên
• Các vấn đề về tài chính của công ty TNHH 2 thành viên:
- Mua lại phần vốn góp: Thành viên có quyền yêu cầu công ty mua lại phầnvốn góp của mình Khi có thành viên yêu cầu công ty mua lại phần vốn góp củamình, nếu không thỏa thuận được về giá, công ty phải mua lại phần vốn góp củathành viên đó theo giá thị trường hoặc giá được tính theo nguyên tắc quy định tạiĐiều lệ công ty trong thời hạn mười lăm ngày, kể từ ngày nhận được yêu cầu Việcthanh toán chỉ được thực hiện nếu sau khi thanh toán đủ phần vốn góp được mualại, công ty vẫn bảo đảm thanh toán đủ các khoản nợ và các nghĩa vụ tài sản khác
- Tăng, giảm vốn điều lệ: Theo quyết định của HĐTV, công ty có thể tăngvốn điều lệ bằng cách: Tăng vốn góp của thành viên; Điều chỉnh tăng mức vốn điều
lệ tương ứng với giá trị tài sản tăng lên của công ty; Tiếp nhận vốn góp của thànhviên mới Theo quyết định của HĐTV, công ty có thể giảm vốn điều lệ bằng cách:
Trang 14Hoàn trả một phần vốn góp cho thành viên theo tỷ lệ vốn góp của họ trong vốn điều
lệ của công ty; Điều chỉnh giảm mức vốn điều lệ tưong ứng với giá trị tài sản giảmxuống của công ty; mua lại phần góp vốn Công ty chỉ có quyền giảm vốn điều lệtheo quy định như trên, nếu ngay sau khi hoàn trả cho thành viên, công ty vẫn bảođảm thanh toán đủ các khoản nợ và các nghĩa vụ tài sản khác
- Chia lợi nhuận: Công ty trách nhiệm hữu hạn chỉ được chia lợi nhuận chocác thành viên khi công ty kinh doanh có lãi, đã hoàn thành nghĩa vụ nộp thuế vàcác nghĩa vụ tài chính khác theo quy định của pháp luật và đảm bảo sau khi chia lợinhuận công ty vẫn thanh toán đủ các khoản nợ và các nghĩa vụ tài sản khác đã đếnhạn trả
• Quyền và nghĩa vụ của chủ sở hữu công ty:
- Quyền của chủ sở hữu công ty:
+ Chủ sở hữu công ty là tổ chức có các quyền sau đây:
Quyết định nội dung Điều lệ công ty, sửa đổi, bổ sung Điều lệ công ty;
Quyết định chiến lược phát triển và kế hoạch kinh doanh hằng năm của côngty;
Trang 15Quyết định cơ cấu tổ chức quản lý công ty, bổ nhiệm, miễn nhiệm, cách chứccác chức danh quản lý công ty;
Quyết định các dự án đầu tư có giá trị bằng hoặc lớn hơn 50% tổng giá trị tàisản được ghi trong báo cáo tài chính gần nhất của công ty hoặc một tỷ lệ khác nhỏhơn quy định tại Điều lệ công ty;
Quyết định các giải pháp phát triển thị trường, tiếp thị và công nghệ;
Thông qua hợp đồng vay, cho vay và các hợp đồng khác do Điều lệ công tyquy định có giá trị bằng hoặc lớn hơn 50% tổng giá trị tài sản được ghi trong báocáo tài chính gần nhất của công ty hoặc một tỷ lệ khác nhỏ hơn quy định tại Điều lệcông ty;
Quyết định bán tài sản có giá trị bằng hoặc lớn hơn 50% tổng giá trị tài sảnđược ghi trong báo cáo tài chính gần nhất của công ty hoặc một tỷ lệ khác nhỏ hơnquy định tại Điều lệ công ty;
Quyết định tăng vốn điều lệ của công ty; chuyển nhượng một phần hoặc toàn
bộ vốn điều lệ của công ty cho tổ chức, cá nhân khác;
Quyết định thành lập công ty con, góp vốn vào công ty khác;
Tổ chức giám sát và đánh giá hoạt động kinh doanh của công ty;
Quyết định việc sử dụng lợi nhuận sau khi đã hoàn thành nghĩa vụ thuế vàcác nghĩa vụ tài chính khác của công ty;
Quyết định tổ chức lại, giải thể và yêu cầu phá sản công ty;
Thu hồi toàn bộ giá trị tài sản của công ty sau khi công ty hoàn thành giải thểhoặc phá sản;
Các quyền khác theo quy định của Luật DN và Điều lệ công ty
+ Chủ sở hữu công ty là cá nhân có các quyền sau đây:
Quyết định nội dung Điều lệ công ty, sửa đổi, bổ sung Điều lệ công ty;
Trang 16Quyết định đầu tư, kinh doanh và quản trị nội bộ doanh nghiệp, trừ trườnghợp Điều lệ công ty có quy định khác;
Chuyển nhượng một phần hoặc toàn bộ vốn điều lệ của công ty cho tổ chức,
cá nhân khác;
Quyết định việc sử dụng lợi nhuận sau khi đã hoàn thành nghĩa vụ thuế vàcác nghĩa vụ tài chính khác của công ty;
Quyết định tổ chức lại, giải thể và yêu cầu phá sản công ty;
Thu hồi toàn bộ giá trị tài sản của công ty sau khi công ty hoàn thành giải thểhoặc phá sản;
Các quyền khác theo quy định của Luật DN và Điều lệ công ty
- Nghĩa vụ của chủ sở hữu công ty:
+ Góp vốn đầy đủ và đúng hạn như đã cam kết; trường hợp không góp đủ vàđúng hạn số vốn đã cam kết thì phải chịu trách nhiệm về các khoản nợ và nghĩa vụtài sản khác của công ty
+ Tuân thủ Điều lệ công ty
+ Phải xác định và tách biệt tài sản của chủ sở hữu công ty và tài sản củacông ty Chủ sở hữu công ty là cá nhân phải tách biệt các chi tiêu của cá nhân và giađình mình với các chi tiêu trên cương vị là Chủ tịch công ty và Giám đốc hoặc Tổnggiám đốc
+ Tuân thủ quy định của pháp luật về hợp đồng và pháp luật có liên quantrong việc mua, bán, vay, cho vay, thuê, cho thuê và các giao dịch khác giữa công ty
và chủ sở hữu công ty
+ Thực hiện các nghĩa vụ khác theo quy định của Luật DN và Điều lệ côngty
• Cơ cấu tổ chức và hoạt động:
A Đối với công ty TNHH một thành viên là tổ chức:
Trang 17Chủ sở hữu công ty bổ nhiệm một hoặc một số người đại diện theo uỷ quyềnvới nhiệm kỳ không quá năm năm để thực hiện các quyền và nghĩa vụ của mìnhtheo quy định của Luật DN và pháp luật có liên quan Chủ sở hữu công ty có quyềnthay thế người đại diện theo uỷ quyền bất cứ khi nào.
Trường hợp có ít nhất hai người được bổ nhiệm làm đại diện theo uỷ quyềnthì cơ cấu tổ chức quản lý của công ty bao gồm: Hội đồng thành viên, Giám đốchoặc Tổng giám đốc và Kiểm soát viên; trong trường hợp này, Hội đồng thành viêngồm tất cả người đại diện theo uỷ quyền
Trường hợp một người được bổ nhiệm làm người đại diện theo uỷ quyền thìngười đó làm Chủ tịch công ty; trong trường hợp này cơ cấu tổ chức quản lý củacông ty bao gồm Chủ tịch công ty, Giám đốc hoặc Tổng giám đốc và Kiểm soátviên
Điều lệ công ty quy định Chủ tịch Hội đồng thành viên hoặc Chủ tịch công tyhoặc Giám đốc hoặc Tổng giám đốc là người đại diện theo pháp luật của công ty
- Hội đồng thành viên:
Hội đồng thành viên nhân danh chủ sở hữu công ty tổ chức thực hiện cácquyền và nghĩa vụ của chủ sở hữu công ty; có quyền nhân danh công ty thực hiệncác quyền và nghĩa vụ của công ty; chịu trách nhiệm trước pháp luật và chủ sở hữucông ty về việc thực hiện các quyền và nhiệm vụ được giao theo quy định của Luật
DN và pháp luật có liên quan
Quyền, nghĩa vụ, nhiệm vụ cụ thể và chế độ làm việc của Hội đồng thànhviên đối với chủ sở hữu công ty được thực hiện theo quy định tại Điều lệ công ty vàpháp luật có liên quan
Chủ sở hữu công ty chỉ định Chủ tịch Hội đồng thành viên
Cuộc họp của Hội đồng thành viên được tiến hành khi có ít nhất hai phần ba
số thành viên dự họp Trường hợp Điều lệ công ty không quy định thì mỗi thànhviên có một phiếu biểu quyết có giá trị như nhau Hội đồng thành viên có thể thôngqua quyết định theo hình thức lấy ý kiến bằng văn bản
Trang 18Quyết định của Hội đồng thành viên được thông qua khi có hơn một nửa sốthành viên dự họp chấp thuận Việc sửa đổi, bổ sung Điều lệ công ty, tổ chức lạicông ty, chuyển nhượng một phần hoặc toàn bộ vốn điều lệ của công ty phải được ítnhất ba phần tư số thành viên dự họp chấp thuận Quyết định của Hội đồng thànhviên có giá trị pháp lý kể từ ngày được thông qua, trừ trường hợp Điều lệ công tyquy định phải được chủ sở hữu công ty chấp thuận.
- Chủ tịch công ty:
Chủ tịch công ty nhân danh chủ sở hữu tổ chức thực hiện các quyền và nghĩa
vụ của chủ sở hữu công ty; có quyền nhân danh công ty thực hiện các quyền vànghĩa vụ của công ty; chịu trách nhiệm trước pháp luật và chủ sở hữu công ty vềviệc thực hiện các quyền và nhiệm vụ được giao theo quy định của Luật DN vàpháp luật có liên quan
Quyền, nghĩa vụ, nhiệm vụ cụ thể và chế độ làm việc của Chủ tịch công tyđối với chủ sở hữu công ty được thực hiện theo quy định tại Điều lệ công ty và phápluật có liên quan
Quyết định của Chủ tịch công ty về thực hiện quyền và nghĩa vụ của chủ sởhữu công ty có giá trị pháp lý kể từ ngày được chủ sở hữu công ty phê duyệt, trừtrường hợp Điều lệ công ty có quy định khác
- Giám đốc hoặc Tổng giám đốc:
Hội đồng thành viên hoặc Chủ tịch công ty bổ nhiệm hoặc thuê Giám đốchoặc Tổng giám đốc với nhiệm kỳ không quá năm năm để điều hành hoạt động kinhdoanh hằng ngày của công ty Giám đốc hoặc Tổng giám đốc chịu trách nhiệmtrước pháp luật và Hội đồng thành viên hoặc Chủ tịch công ty về việc thực hiện cácquyền và nhiệm vụ của mình
Giám đốc hoặc Tổng giám đốc có các quyền sau đây:
+ Tổ chức thực hiện quyết định của Hội đồng thành viên hoặc Chủ tịch côngty;
Trang 19+ Quyết định các vấn đề liên quan đến hoạt động kinh doanh hằng ngày củacông ty;
+ Tổ chức thực hiện kế hoạch kinh doanh và phương án đầu tư của công ty;+ Ban hành quy chế quản lý nội bộ công ty;
+ Bổ nhiệm, miễn nhiệm, cách chức các chức danh quản lý trong công ty, trừcác chức danh thuộc thẩm quyền của Hội đồng thành viên hoặc Chủ tịch công ty;
+ Ký kết hợp đồng nhân danh công ty, trừ trường hợp thuộc thẩm quyền củaChủ tịch Hội đồng thành viên hoặc Chủ tịch công ty;
+ Kiến nghị phương án cơ cấu tổ chức công ty;
+ Trình báo cáo quyết toán tài chính hằng năm lên Hội đồng thành viên hoặcChủ tịch công ty;
+ Kiến nghị phương án sử dụng lợi nhuận hoặc xử lý lỗ trong kinh doanh;+ Tuyển dụng lao động;
+ Các quyền khác được quy định tại Điều lệ công ty, hợp đồng lao động màGiám đốc hoặc Tổng giám đốc ký với Chủ tịch Hội đồng thành viên hoặc Chủ tịchcông ty
- Kiểm soát viên
Chủ sở hữu công ty bổ nhiệm một đến ba Kiểm soát viên với nhiệm kỳ khôngquá ba năm Kiểm soát viên chịu trách nhiệm trước pháp luật và chủ sở hữu công ty
về việc thực hiện các quyền và nhiệm vụ của mình
Kiểm soát viên có các nhiệm vụ sau đây:
+ Kiểm tra tính hợp pháp, trung thực, cẩn trọng của Hội đồng thành viên,Chủ tịch công ty và Giám đốc hoặc Tổng giám đốc trong tổ chức thực hiện quyềnchủ sở hữu, trong quản lý điều hành công việc kinh doanh của công ty;
Trang 20+ Thẩm định báo cáo tài chính, báo cáo tình hình kinh doanh, báo cáo đánhgiá công tác quản lý và các báo cáo khác trước khi trình chủ sở hữu công ty hoặc cơquan nhà nước có liên quan; trình chủ sở hữu công ty báo cáo thẩm định;
+ Kiến nghị chủ sở hữu công ty các giải pháp sửa đổi, bổ sung, cơ cấu tổchức quản lý, điều hành công việc kinh doanh của công ty;
+ Các nhiệm vụ khác quy định tại Điều lệ công ty hoặc theo yêu cầu, quyếtđịnh của chủ sở hữu công ty
Kiểm soát viên có quyền xem xét bất kỳ hồ sơ, tài liệu nào của công ty tại trụ
sở chính hoặc chi nhánh, văn phòng đại diện của công ty Thành viên Hội đồngthành viên, Chủ tịch công ty, Giám đốc hoặc Tổng giám đốc và người quản lý khác
có nghĩa vụ cung cấp đầy đủ, kịp thời các thông tin về thực hiện quyền chủ sở hữu,
về quản lý, điều hành và hoạt động kinh doanh của công ty theo yêu cầu của Kiểmsoát viên
B Đối với công ty TNHH một thành viên là cá nhân:
Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên là cá nhân có Chủ tịch công ty,Giám đốc hoặc Tổng giám đốc Chủ sở hữu công ty đồng thời là Chủ tịch công ty.Chủ tịch công ty hoặc Giám đốc hoặc Tổng giám đốc là người đại diện theo phápluật của công ty theo quy định tại Điều lệ công ty
Chủ tịch công ty có thể kiêm nhiệm hoặc thuê người khác làm Giám đốc hoặcTổng giám đốc
Quyền, nghĩa vụ, nhiệm vụ cụ thể của Giám đốc, Tổng Giám đốc được quyđịnh tại Điều lệ công ty, hợp đồng lao động mà Giám đốc hoặc Tổng giám đốc kývới Chủ tịch công ty
• Tăng, giảm vốn điều lệ:
+ Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên không được giảm vốn điều lệ.+ Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên tăng vốn điều lệ bằng việc chủ
sở hữu công ty đầu tư thêm hoặc huy động thêm vốn góp của người khác
Trang 21Chủ sở hữu quyết định hình thức tăng và mức tăng vốn điều lệ Trường hợptăng vốn điều lệ bằng việc huy động thêm phần vốn góp của người khác, công typhải đăng ký chuyển đổi thành công ty trách nhiệm hai thành viên trở lên trong thờihạn mười lăm ngày, kể từ ngày thành viên mới cam kết góp vốn vào công ty.
2.2.2 Công ty cổ phần
2.2.2.1 Đặc điểm
- Công ty cổ phần là doanh nghiệp, trong đó:
+ Vốn điều lệ được chia thành nhiều phần bằng nhau gọi là cổ phần;
+ Cổ đông có thể là tổ chức, cá nhân; số lượng cổ đông tối thiểu là ba và không hạn chế số lượng tối đa;
+ Cổ đông chỉ chịu trách nhiệm về các khoản nợ và nghĩa vụ tài sản khác của doanh nghiệp trong phạm vi số vốn đã góp vào doanh nghiệp;
+ Cổ đông có quyền tự do chuyển nhượng cổ phần của mình cho người khác, trừ trường hợp quy định tại khoản 3 Điều 81 và khoản 5 Điều 84 của Luật DN 2005
- Công ty cổ phần có tư cách pháp nhân kể từ ngày được cấp Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh
- Công ty cổ phần có quyền phát hành chứng khoán các loại để huy động vốn 2.2.2.2 Các loại cổ phần:
- Công ty cổ phần phải có cổ phần phổ thông
- Công ty cổ phần có thể có cổ phần ưu đãi Gồm các loại sau đây:
+Cổ phần ưu đãi biểu quyết;
+Cổ phần ưu đãi cổ tức;
+ Cổ phần ưu đãi hoàn lại;
+Cổ phần ưu đãi khác do Điều lệ công ty quy định
Trang 22- Cổ phần của cổ đông sáng lập: Trong ba năm đầu kể từ ngày công ty đượccấp giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh, các cổ đông sáng lập phải cùng nhau nắmgiữ ít nhất 20% số cổ phần phổ thông được quyền chào bán; cổ phần phổ thông của
cổ đông sáng lập có thể chuyển nhượng cho người không phải là cổ đông nếu được
sự chấp thuận của Đại hội đồng cổ đông Cổ đông dự định chuyển nhượng cổ phầnkhông có quyền biểu quyết về việc chuyển nhượng các cổ phần đó và người nhậnchuyển nhượng đương nhiên trở thành cổ đông của công ty
2.2.2.3 Cơ cấu tổ chức công ty cổ phần:
Theo quy định tại Luật Doanh nghiệp 2005, cơ cấu tổ chức quản lý công ty
cổ phần bao gồm:
a Đại hội đồng cổ đông: gồm tất cả cổ đông có quyền biểu quyết (cổ đôngphổ thông, cổ đông ưu đãi biểu quyết), là cơ quan quyết định cao nhất của công ty
cổ phần
Đại hội đồng cổ đông có các quyền và nhiệm vụ sau đây:
+ Thông qua định hướng phát triển của công ty;
+ Quyết định loại cổ phần và tổng số cổ phần của từng loại được quyền chàobán; quyết định mức cổ tức hằng năm của từng loại cổ phần, trừ trường hợp Điều lệcông ty có quy định khác;
+ Bầu, miễn nhiệm, bãi nhiệm thành viên Hội đồng quản trị, thành viên Bankiểm soát;
+ Quyết định đầu tư hoặc bán số tài sản có giá trị bằng hoặc lớn hơn 50%tổng giá trị tài sản được ghi trong báo cáo tài chính gần nhất của công ty nếu Điều
lệ công ty không quy định một tỷ lệ khác;
+ Quyết định sửa đổi, bổ sung Điều lệ công ty, trừ trường hợp điều chỉnh vốnđiều lệ do bán thêm cổ phần mới trong phạm vi số lượng cổ phần được quyền chàobán quy định tại Điều lệ công ty;
+ Thông qua báo cáo tài chính hằng năm;
Trang 23+ Quyết định mua lại trên 10% tổng số cổ phần đã bán của mỗi loại;
+ Xem xét và xử lý các vi phạm của Hội đồng quản trị, Ban kiểm soát gâythiệt hại cho công ty và cổ đông công ty;
+ Quyết định tổ chức lại, giải thể công ty;
+ Các quyền và nhiệm vụ khác theo quy định của Luật và Điều lệ công ty
b Hội đồng quản trị: là cơ quan quản lý công ty cổ phần, có toàn quyền nhândanh công ty quyết định mọi vấn đề liên quan đến mục đích, quyền lợi của công ty,trừ những vấn đề thuộc thẩm quyền của Đại hội đồng cổ đông Hội đồng quản trịgồm không quá 11 thành viên Hội đồng quản trị bầu Chủ tịch HĐQT trong số cácthành viên HĐQT hoặc Chủ tịch HĐQT do cổ đông bầu ra
Hội đồng quản trị có các quyền và nhiệm vụ sau đây:
+ Quyết định chiến lược, kế hoạch phát triển trung hạn và kế hoạch kinhdoanh hằng năm của công ty;
+ Kiến nghị loại cổ phần và tổng số cổ phần được quyền chào bán của từngloại;
+ Quyết định chào bán cổ phần mới trong phạm vi số cổ phần được quyềnchào bán của từng loại; quyết định huy động thêm vốn theo hình thức khác;
+ Quyết định giá chào bán cổ phần và trái phiếu của công ty;
+ Quyết định mua lại không quá 10% tổng số cổ phần của từng loại đã đượcchào bán trong mỗi mười hai tháng;
+ Quyết định phương án đầu tư và dự án đầu tư trong thẩm quyền và giới hạntheo quy định của Luật hoặc Điều lệ công ty;
+ Quyết định giải pháp phát triển thị trường, tiếp thị và công nghệ; thông quahợp đồng mua, bán, vay, cho vay và hợp đồng khác có giá trị bằng hoặc lớn hơn50% tổng giá trị tài sản được ghi trong báo cáo tài chính gần nhất của công ty hoặcmột tỷ lệ khác nhỏ hơn quy định tại Điều lệ công ty;
Trang 24+ Bổ nhiệm, miễn nhiệm, cách chức, ký hợp đồng, chấm dứt hợp đồng đốivới Giám đốc hoặc Tổng giám đốc và người quản lý quan trọng khác do Điều lệcông ty quy định; quyết định mức lương và lợi ích khác của những người quản lýđó; cử người đại diện theo uỷ quyền thực hiện quyền sở hữu cổ phần hoặc phần vốngóp ở công ty khác, quyết định mức thù lao và lợi ích khác của những người đó;
+ Giám sát, chỉ đạo Giám đốc hoặc Tổng giám đốc và người quản lý kháctrong điều hành công việc kinh doanh hằng ngày của công ty;
+ Quyết định cơ cấu tổ chức, quy chế quản lý nội bộ công ty, quyết địnhthành lập công ty con, lập chi nhánh, văn phòng đại diện và việc góp vốn, mua cổphần của doanh nghiệp khác;
+ Duyệt chương trình, nội dung tài liệu phục vụ họp Đại hội đồng cổ đông,triệu tập họp Đại hội đồng cổ đông hoặc lấy ý kiến để Đại hội đồng cổ đông thôngqua quyết định;
+ Trình báo cáo quyết toán tài chính hằng năm lên Đại hội đồng cổ đông;+ Kiến nghị mức cổ tức được trả; quyết định thời hạn và thủ tục trả cổ tứchoặc xử lý lỗ phát sinh trong quá trình kinh doanh;
+ Kiến nghị việc tổ chức lại, giải thể hoặc yêu cầu phá sản công ty;
+ Các quyền và nhiệm vụ khác theo quy định của Luật và Điều lệ công ty.Hội đồng quản trị thông qua quyết định bằng biểu quyết tại cuộc họp, lấy ý kiến bằng văn bản hoặc hình thức khác do Điều lệ công ty quy định Mỗi thành viênHội đồng quản trị có một phiếu biểu quyết
c Giám đốc (Tổng giám đốc) công ty: Hội đồng quản trị bổ nhiệm một ngườitrong số họ hoặc thue người khác làm Giám đốc (Tổng giám đốc) Chủ tịch HĐQT
có thể kiêm Giám đốc (Tổng giám đốc) công ty Trường hợp điều lệ công ty khôngquy định Chủ tịch HĐQT là đại diện theo pháp luật, thì Giám đốc (Tổng giám đốc)
là đại diện theo pháp luật của công ty
Trang 25Giám đốc (Tổng giám đốc) là người điều hành hoạt động hàng ngày của công
ty và chịu trách nhiệm trước HĐQT về việc thực hiện công việc được giao
Giám đốc hoặc Tổng giám đốc có các quyền và nhiệm vụ sau đây:
+ Quyết định các vấn đề liên quan đến công việc kinh doanh hằng ngày củacông ty mà không cần phải có quyết định của Hội đồng quản trị;
+ Tổ chức thực hiện các quyết định của Hội đồng quản trị;
+ Tổ chức thực hiện kế hoạch kinh doanh và phương án đầu tư của công ty;+ Kiến nghị phương án cơ cấu tổ chức, quy chế quản lý nội bộ công ty;
+ Bổ nhiệm, miễn nhiệm, cách chức các chức danh quản lý trong công ty, trừcác chức danh thuộc thẩm quyền của Hội đồng quản trị;
+ Quyết định lương và phụ cấp (nếu có) đối với người lao động trong công ty
kể cả người quản lý thuộc thẩm quyền bổ nhiệm của Giám đốc hoặc Tổng giámđốc;
+ Tuyển dụng lao động;
+ Kiến nghị phương án trả cổ tức hoặc xử lý lỗ trong kinh doanh;
+ Các quyền và nhiệm vụ khác theo quy định của pháp luật, Điều lệ công ty
và quyết định của Hội đồng quản trị
Giám đốc hoặc Tổng giám đốc phải điều hành công việc kinh doanh hằngngày của công ty theo đúng quy định của pháp luật, Điều lệ công ty, hợp đồng laođộng ký với công ty và quyết định của Hội đồng quản trị Nếu điều hành trái vớiquy định này mà gây thiệt hại cho công ty thì Giám đốc hoặc Tổng giám đốc phảichịu trách nhiệm trước pháp luật và phải bồi thường thiệt hại cho công ty
d Ban Kiểm soát: đối với công ty cổ phần có trên mười một cổ đông là cánhân hoặc có cổ đông là tổ chức sở hữu trên 50% tổng số cổ phần của công ty phải
có Ban kiểm soát
Trang 26Ban kiểm soát có từ ba đến năm thành viên nếu Điều lệ công ty không có quyđịnh khác; nhiệm kỳ của Ban kiểm soát không quá năm năm; thành viên Ban kiểmsoát có thể được bầu lại với số nhiệm kỳ không hạn chế.
Các thành viên Ban kiểm soát bầu một người trong số họ làm Trưởng bankiểm soát Quyền và nhiệm vụ của Trưởng ban kiểm soát do Điều lệ công ty quyđịnh Ban kiểm soát phải có hơn một nửa số thành viên thường trú ở Việt Nam vàphải có ít nhất một thành viên là kế toán viên hoặc kiểm toán viên
Trong trường hợp vào thời điểm kết thúc nhiệm kỳ mà Ban kiểm soát nhiệm
kỳ mới chưa được bầu thì Ban kiểm soát đã hết nhiệm kỳ vẫn tiếp tục thực hiệnquyền và nhiệm vụ cho đến khi Ban kiểm soát nhiệm kỳ mới được bầu và nhậnnhiệm vụ
2.2.3 Công ty hợp danh
2.2.3.1 Khái niệm và đặc điểm:
- Công ty hợp danh là doanh nghiệp, trong đó:
+ Phải có ít nhất hai thành viên là chủ sở hữu chung của công ty, cùng nhaukinh doanh dưới một tên chung (sau đây gọi là thành viên hợp danh); ngoài cácthành viên hợp danh có thể có thành viên góp vốn;
+ Thành viên hợp danh phải là cá nhân, chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sảncủa mình về các nghĩa vụ của công ty;
+ Thành viên góp vốn chỉ chịu trách nhiệm về các khoản nợ của công tytrong phạm vi số vốn đã góp vào công ty
- Công ty hợp danh có tư cách pháp nhân kể từ ngày được cấp Giấy chứngnhận đăng ký kinh doanh
- Công ty hợp danh không được phát hành bất kỳ loại chứng khoán nào
2.2.3.2 Tài sản của công ty hợp danh
Trang 27- Tài sản góp vốn của các thành viên đã được chuyển quyền sở hữu cho côngty.
- Tài sản tạo lập được mang tên công ty
- Tài sản thu được từ hoạt động kinh doanh do các thành viên hợp danh thựchiện nhân danh công ty và từ các hoạt động kinh doanh các ngành, nghề kinh doanh
đã đăng ký của công ty do các thành viên hợp danh nhân danh cá nhân thực hiện
- Các tài sản khác theo quy định của pháp luật
2.2.3.3 Hạn chế đối với quyền của thành viên hợp danh
- Thành viên hợp danh không được làm chủ doanh nghiệp tư nhân hoặc thànhviên hợp danh của công ty hợp danh khác, trừ trường hợp được sự nhất trí của cácthành viên hợp danh còn lại
- Thành viên hợp danh không được quyền nhân danh cá nhân hoặc nhân danhngười khác thực hiện kinh doanh cùng ngành, nghề kinh doanh của công ty đó để tưlợi hoặc phục vụ lợi ích của tổ chức, cá nhân khác
- Thành viên hợp danh không được quyền chuyển một phần hoặc toàn bộphần vốn góp của mình tại công ty cho người khác nếu không được sự chấp thuậncủa các thành viên hợp danh còn lại
2.2.3.4 Tổ chức quản lý công ty hợp danh:
- Tổ chức công ty hợp danh:
Hội đồng thành viên:
+ Tất cả thành viên hợp lại thành Hội đồng thành viên Hội đồng thành viênbầu một thành viên hợp danh làm Chủ tịch Hội đồng thành viên, đồng thời kiêmGiám đốc hoặc Tổng giám đốc công ty nếu Điều lệ công ty không có quy định khác
+ Hội đồng thành viên có quyền quyết định tất cả công việc kinh doanh củacông ty
Nếu Điều lệ công ty không quy định thì quyết định các vấn đề sau đây phảiđược ít nhất ba phần tư tổng số thành viên hợp danh chấp thuận:
Trang 28>Phương hướng phát triển công ty;
>Sửa đổi, bổ sung Điều lệ công ty;
>Tiếp nhận thêm thành viên hợp danh mới;
>Chấp nhận thành viên hợp danh rút khỏi công ty hoặc quyết định khai trừthành viên;
>Quyết định dự án đầu tư;
>Quyết định việc vay và huy động vốn dưới hình thức khác, cho vay với giátrị bằng hoặc lớn hơn 50% vốn điều lệ của công ty, trừ trường hợp Điều lệ công tyquy định một tỷ lệ khác cao hơn;
>Quyết định mua, bán tài sản có giá trị bằng hoặc lớn hơn vốn điều lệ củacông ty, trừ trường hợp Điều lệ công ty quy định một tỷ lệ khác cao hơn;
>Quyết định thông qua báo cáo tài chính hằng năm, tổng số lợi nhuận đượcchia và số lợi nhuận chia cho từng thành viên;
>Quyết định giải thể công ty
* Quyết định về các vấn đề khác được thông qua nếu được ít nhất hai phần batổng số thành viên hợp danh chấp thuận; tỷ lệ cụ thể do Điều lệ công ty quy định
+ Thành viên hợp danh có quyền yêu cầu triệu tập họp Hội đồng thành viên
để thảo luận và quyết định công việc kinh doanh của công ty Thành viên yêu cầutriệu tập họp phải chuẩn bị nội dung, chương trình và tài liệu họp
+ Quyền tham gia biểu quyết của thành viên góp vốn được thực hiện theo quyđịnh của Luật và Điều lệ công ty
- Điều hành hoạt động kinh doanh:
+ Các thành viên hợp danh có quyền đại diện theo pháp luật và tổ chức điềuhành hoạt động kinh doanh hằng ngày của công ty Mọi hạn chế đối với thành viênhợp danh trong thực hiện công việc kinh doanh hằng ngày của công ty chỉ có hiệulực đối với bên thứ ba khi người đó được biết về hạn chế đó
Trang 29+ Trong điều hành hoạt động kinh doanh của công ty, thành viên hợp danhphân công nhau đảm nhiệm các chức danh quản lý và kiểm soát công ty.
Khi một số hoặc tất cả thành viên hợp danh cùng thực hiện một số công việckinh doanh thì quyết định được thông qua theo nguyên tắc đa số
Hoạt động do thành viên hợp danh thực hiện ngoài phạm vi hoạt động kinhdoanh các ngành, nghề kinh doanh đã đăng ký của công ty đều không thuộc tráchnhiệm của công ty, trừ trường hợp hoạt động đó đã được các thành viên còn lại chấpthuận
+ Công ty có thể mở một hoặc một số tài khoản tại ngân hàng Hội đồngthành viên chỉ định thành viên được uỷ quyền gửi và rút tiền từ các tài khoản đó
- Chủ tịch Hội đồng thành viên, Giám đốc hoặc Tổng giám đốc có các nhiệm
+ Phân công, phối hợp công việc kinh doanh giữa các thành viên hợp danh;
ký các quyết định về quy chế, nội quy và các công việc tổ chức nội bộ khác củacông ty;
+ Tổ chức sắp xếp, lưu giữ đầy đủ và trung thực sổ kế toán, hoá đơn, chứng
từ và các tài liệu khác của công ty theo quy định của pháp luật;
+ Đại diện cho công ty trong quan hệ với cơ quan nhà nước; đại diện chocông ty với tư cách là bị đơn hoặc nguyên đơn trong các vụ kiện, tranh chấp thươngmại hoặc các tranh chấp khác;
+ Các nhiệm vụ khác do Điều lệ công ty quy định
2.2.4 Doanh nghiệp tư nhân
Trang 302.2.4.1 Khái niệm và đặc điểm
- Doanh nghiệp tư nhân là doanh nghiệp do một cá nhân làm chủ và tự chịutrách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình về mọi hoạt động của doanh nghiệp
- Doanh nghiệp tư nhân không được phát hành bất kỳ loại chứng khoán nào
- Mỗi cá nhân chỉ được quyền thành lập một doanh nghiệp tư nhân
2.2.4.2 Vốn đầu tư của chủ doanh nghiệp
- Vốn đầu tư của chủ doanh nghiệp tư nhân do chủ doanh nghiệp tự đăng ký.Chủ doanh nghiệp tư nhân có nghĩa vụ đăng ký chính xác tổng số vốn đầu tư, trong
đó nêu rõ số vốn bằng tiền Việt Nam, ngoại tệ tự do chuyển đổi, vàng và các tài sảnkhác; đối với vốn bằng tài sản khác còn phải ghi rõ loại tài sản, số lượng và giá trịcòn lại của mỗi loại tài sản
- Toàn bộ vốn và tài sản kể cả vốn vay và tài sản thuê được sử dụng vào hoạtđộng kinh doanh của doanh nghiệp phải được ghi chép đầy đủ vào sổ kế toán và báocáo tài chính của doanh nghiệp theo quy định của pháp luật
- Trong quá trình hoạt động, chủ doanh nghiệp tư nhân có quyền tăng hoặcgiảm vốn đầu tư của mình vào hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp Việc tănghoặc giảm vốn đầu tư của chủ doanh nghiệp phải được ghi chép đầy đủ vào sổ kếtoán Trường hợp giảm vốn đầu tư xuống thấp hơn vốn đầu tư đã đăng ký thì chủdoanh nghiệp tư nhân chỉ được giảm vốn sau khi đã đăng ký với cơ quan đăng kýkinh doanh
2.2.4.3 Quản lý doanh nghiệp
Chủ doanh nghiệp tư nhân có toàn quyền quyết định đối với tất cả hoạt độngkinh doanh của doanh nghiệp, việc sử dụng lợi nhuận sau khi đã nộp thuế và thựchiện các nghĩa vụ tài chính khác theo quy định của pháp luật
Chủ doanh nghiệp tư nhân có thể trực tiếp hoặc thuê người khác quản lý, điềuhành hoạt động kinh doanh Trường hợp thuê người khác làm Giám đốc quản lý
Trang 31doanh nghiệp thì chủ doanh nghiệp tư nhân phải đăng ký với cơ quan đăng ký kinhdoanh và vẫn phải chịu trách nhiệm về mọi hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp.
Chủ doanh nghiệp tư nhân là nguyên đơn, bị đơn hoặc người có quyền lợi,nghĩa vụ liên quan trước Trọng tài hoặc Toà án trong các tranh chấp liên quan đếndoanh nghiệp
Chủ doanh nghiệp tư nhân là đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp
2.2.5 Nhóm công ty
Nhóm công ty là tập hợp các công ty có mối quan hệ gắn bó lâu dài với nhau
về lợi ích kinh tế, công nghệ, thị trường và các dịch vụ kinh doanh khác
Nhóm công ty bao gồm các hình thức sau đây:
a) Công ty mẹ - công ty con;
Hợp tác xã hoạt động như một loại hình doanh nghiệp, có tư cách pháp nhân,
tự chủ, tự chịu trách nhiệm về các nghĩa vụ tài chính trong phạm vi vốn điều lệ, vốntích lũy và các nguồn vốn khác của hợp tác xã theo quy định của pháp luật
Hợp tác xã được Nhà nước khuyến khích và tạo điều kiện thuận lợi để pháttriển, Nhà nước tôn trọng quyền tự chủ, tự quyết, tự chịu trách nhiệm của hợp tác xãtrong sản xuất, kinh doanh Nhà nước có những quy định cụ thể về các chính sách
ưu đãi đối với hợp tác xã nông nghiệp
Trang 322.3.2 Các nguyên tắc tổ chức và hoạt động của hợp tác xã
- Tự nguyện: Mọi cá nhân, tổ chức, hộ gia đình có đủ điều kiện, tán thànhĐiều lệ hợp tác xã đều có quyền gia nhập hợp tác xã, xã viên có quyền ra hợp tác xãtheo quy định tại Điều lệ hợp tác xã
- Dân chủ, bình đẳng và công khai: Xã viên có quyền tham gia quản lý, kiểmtra, giám sát hợp tác xã và có quyền ngang nhau trong biểu quyết; thực hiện côngkhai phương hướng sản xuất, kinh doanh, tài chính, phân phối
- Tự chủ, tự chịu trách nhiệm và cùng có lợi
- Hợp tác và phát triển cộng đồng
3 TỔ CHỨC LẠI; GIẢI THỂ; PHÁ SẢN DOANH NGHIỆP, HỢP TÁC XÃ
3.1 Tổ chức lại doanh nghiệp
Tổ chức lại doanh nghiệp bao gồm các hình thức: Chia, tách, hợp nhất, sápnhập doanh nghiệp, chuyển đổi hình thức tổ chức hoạt động
3.2 Giải thể doanh nghiệp
3.2.1 Đối với công ty nhà nước
Công ty nhà nước giải thể trong các trường hợp sau:
- Việc tiếp tục duy trì doanh nghiệp là không cần thiết
- Hết thời hạn kinh doanh mà không có quyết định gia hạn
- Kinh doanh thua lỗ kéo dài, đã áp dụng các biện pháp tổ chức lại nhưng khôngcứu vãn được nhưng chưa tới mức phá sản
- Doanh nghiệp không thực hiện được các nhiệm vụ do Nhà nước giao dù đã ápdụng các biện pháp cần thiết
3.2.2 Đối với doanh nghiệp hoạt động theo Luật Doanh nghiệp năm 2005 Công ty TNHH, công ty cổ phần, công ty hợp danh, doanh nghiệp tư nhângiải thể trong các trường hợp sau:
Trang 33- Theo quyết định của chủ sở hữu doanh nghiệp
- Công ty không còn đủ số lượng thành viên tối thiểu theo quy định trong thời hạn
- UBND nơi cấp Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh cho hợp tác xã cóquyền quyết định buộc giải thể đối với hợp tác xã khi có một trong các trường hợp:
+ Sau thời hạn 12 tháng, kể từ ngày được cấp Giấy chứng nhận đăng ký kinhdoanh mà hợp tác xã không tiến hành hoạt động;
+ Hợp tác xã ngừng hoạt động trong 12 tháng liền;
+ Trong thời hạn 18 tháng liền, hợp tác xã không tổ chức được Đại hội xãviên thường kỳ mà không có lý do chính đáng
3.3 Phá sản doanh nghiệp, hợp tác xã
3.3.1 Doanh nghiệp, hợp tác xã lâm vào tình trạng phá sản
Pháp luật Việt Nam không qui định thế nào là phá sản, nhưng quy định doanh
nghiệp, hợp tác xã lâm vào tình trạng phá sản Doanh nghiệp, hợp tác xã không có khả năng thanh toán nợ đến hạn khi chủ nợ có yêu cầu thì coi là lâm vào tình trạng phá sản.
3.3.2 Thủ tục phá sản
Thủ tục phá sản được áp dụng đối với doanh nghiệp, hợp tác xã lâm vào tìnhtrạng phá sản bao gồm:
Trang 34• Nộp đơn yêu cầu và mở thủ tục phá sản
- Những đối tượng có quyền nộp đơn yêu cầu:
+ Các chủ nợ: Gồm chủ nợ có đảm bảo, chủ nợ có đảm bảo một phần, chủ nợkhông có đảm bảo; chủ nợ có bảo đảm không được gởi đơn yêu cầu mở thủ tục phásản doanh nghiệp
+ Đại diện công đoàn hoặc đại diện người lao động ở những nơi chưa có tổchức Công đoàn
+ Chủ doanh nghiệp, đại diện hợp pháp của doanh nghiệp, hợp tác xã lâm vàotình trạng phá sản
+ Chủ sở hữu doanh nghiệp nhà nước
+ Các cổ đông công ty cổ phần
+ Các thành viên hợp danh của công ty hợp danh
- Trong khi thực hiện chức năng, nhiệm vụ của mình, nếu nhận thấy doanhnghiệp, hợp tác xã lâm vào tình trạng phá sản thì Tòa án, Viện kiểm sát, cơ quanthanh tra, cơ quan quản lý vốn, tổ chức kiểm toán hoặc cơ quan quyết định thànhlập doanh nghiệp (mà không phải là chủ sở hữu nhà nước của doanh nghiệp) cónhiệm vụ thông báo bằng văn bản cho những đối tượng có quyền nộp đơn biết để họxem xét việc nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản doanh nghiệp
- Tòa án có thẩm quyền sau khi nhận đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản sẽ thụ
lý (vào sổ thụ lý, cấp cho người nộp đơn giấy báo đã thụ lý đơn và các hồ sơ kèmtheo, thông báo cho doanh nghiệp, hợp tác xã đó biết để yêu cầu cung cấp hồ sơ)