Tài liệu Mot nguoi Ha Noi 1

Cảm nhận đ ợc vẻ đẹp và chiều sâu văn hoá của ng ời Hà Nội qua hình t ợng nhân vật bà Hiền.. Nắm đ ợc một số nét cơ bản trong nghệ thuật văn xuôi của Nguyễn Khải: nghệ thuật xây dựng n

Bµi so¹n

NguyÔn kh¶i

Nhãm 2 THPT Chuyªn H¹ Long & THPT C« T« – THPT Chuyªn H¹ Long & THPT C« T«

A Mục tiêu cần đạt:

Giúp HS:

1 Cảm nhận đ ợc vẻ đẹp và chiều sâu văn hoá của ng ời Hà Nội qua hình t

ợng nhân vật bà Hiền.

2 Nắm đ ợc một số nét cơ bản trong nghệ thuật văn xuôi của Nguyễn

Khải: nghệ thuật xây dựng nhân vật,cách kể chuyện,giọng văn triết lí.

B Ph ơng tiện dạy học:

1 SGK, SGK, SBT Ngữ văn 12

2 Một số tài liệu tham khảo: thiết kế bài giảng…

3 Một số tranh ảnh minh hoạ về HN, ng ời HN, tác giả Nguyễn Khải.

C Cách thức tiến hành:

1 Dặn dò HS chuẩn bị kỹ l ỡng ở nhà (đọc 2-3 lần tác phẩm, trả lời theo

câu hỏi SGK, làm miệng phần luyện tập, chuẩn bị t liệu về HN và ng

ời HN, những ý kiến cảm nhận về ng ời HN…)

2 Tổ chức giờ dạy theo h ớng phát huy tính tích cực chủ động của HS: đọc

diễn cảm, đọc hiểu, phát vấn, thảo luận, trình bày…)

Kiểm tra bài cũ

3 Những đứa con trong gia đình (Nguyễn Thi) 1964

Câu 2: Nhận xét ngắn: ba tác phẩm đầu có điểm gì chung về thời gian, nội dung sáng tác? Một ng ời Hà Nội có gì khác biệt về thời gian và nội dung phản ánh so với ba tác phẩm trên ?

Tgian

Stác Trong thời kỳ kháng chiến chống Mĩ. Trong thời kỳ đất n ớc đổi mới – văn học đổi mới.

Nd p/á Về cuộc đ.tranh chống đế quốc Mĩ Về con ng ời và cuộc sống đời th ờng.

Câu 1:

Ghép nối để có thông tin đúng về tác phẩm và hoàn cảnh sáng tác:

Gợi ý trả lời: 1 1964; 2 1965; 3 1966; 4 1990.– THPT Chuyên Hạ Long & THPT Cô Tô – THPT Chuyên Hạ Long & THPT Cô Tô – THPT Chuyên Hạ Long & THPT Cô Tô – THPT Chuyên Hạ Long & THPT Cô Tô

Gợi ý trả lời:

I Tìm hiểu chung

1 Tác giả

Dựa vào SGK, hãy giới thiệu những nét chính về cuộc đời và sự nghiệp sáng tác văn ch ơng của nhà văn

Nguyễn Khải?

 Nguyễn Khải (1930 – 2008), tên khai sinh là Nguyễn Mạnh Khải, sinh tại Hà Nội, đã từng tham gia, rèn luyện, tr ởng thành và bắt đầu sự nghiệp văn ch ơng trong quân ngũ

 Sự nghiệp sáng tác của Nguyễn Khải chia 2 giai đoạn:

+ 1955 – 1978: quan tâm đến vấn đề chính trị, giọng văn chính luận Tiêu chí đánh giá con ng ời là tiêu chí đạo đức và chính trị.

+ 1978 – nay: quan tâm nhiều hơn đến số phận cá nhân trong cuộc sống

đời th ờng, giọng triết luận Tiêu chí đánh giá con ng ời đ ợc mở rộng ở các góc độ văn hoá, lịch sử và triết học.

+ Những tác phẩm tiêu biểu: SGK tr 72.

- Ông đã đ ợc nhận nhiều giải th ởng: trong đó có giải th ởng Hồ Chí Minh

về VHNT năm 2000, giải th ởng ASEAN 2000.

Ng êi ë gi÷a

I Tìm hiểu chung

1 Tác giả

2 Tác phẩm Một ng ời Hà Nội

- Sáng tác 1990, gắn với công cuộc đổi mới của đất n ớc, đổi mới của văn học.

- Rút từ tập Hà Nội trong mắt tôi, XB 1995.

II đọc hiểu văn bản:

1 Tóm tắt:

Các thời đoạn N.vật bà Hiền – Một người Hà Nội Một ng ời Hà Nội N.vật tôi – Một người Hà Nội Ng ời kể chuyện

Tr ớc 1955

Hoà bình lập

lại sau 1955

Trong cuộc k/c

chống Mĩ

Sau đại thắng

m.xuân 1975

2 Phân tích tác phẩm:

Có chú ý gì về xuất xứ và hoàn cảnh

sáng tác truyện Một ng ời Hà Nội?

Định h ớng phân tích:

 Nhân vật trung tâm?

 Dựa vào kết cấu truyện: nhân vật đ ợc xây dựng theo trình tự nào? Mốc chính?

 Qua cảm nhận và lời kể của ai? Có quan hệ thế nào với nhân vật chính?

Nhân vật bà Hiền

Một ng ời Hà Nội

Nhân vật tôi

Ng ời kể chuyện

2.1 Nhân vật bà Hiền qua sự khám phá của nhân vật Tôi:

 Lai lịch: ng ời gốc Hà Nội, có nhan

sắc, thông minh, gia đình gia giáo, có

nền nếp, yêu văn ch ơng.

 Cháu họ xa nh ng là

ng ời gắn bó và chứng kiến cuộc đời nhân vật bà Hiền.

 Trong kháng chiến chống Pháp: vẫn

sống ở Hà Nội Lí do đơn giản vì

không thể rời xa Hà Nội, không thể

sinh cơ lập nghiệp ở một vùng đất

khác

 Tình yêu Hà Nội,

sự gắn bó với Hà Nội.

 “nghi ngại ”.

Trong không khí của cuộc k/chiến

chống P, bà vẫn ở lại HN Vì sao?

Cho thấy điều gì về n/vật bà

Hiền?

Chú ý gì về lai lịch của bà Hiền?

Thái độ của nhân vật Tôi tr ớc việc

ở lại HN của bà

Hiền?

a Tr ớc năm 1955:

 Thái độ tr ớc thời cuộc:

- Tr ớc cách x ng hô của chồng, con: gắt,

cau mặt, thở dài, quay đi

 không bằng lòng với cách bắt ch ớc

ngôn ngữ cách mạng không phải lối

- Nhận xét: vui hơi nhiều và nói cũng hơi “

nhiều, phải nghĩ đến làm ăn chứ?”.

nhận ra niềm vui hơi quá mức và có

phần thoả mãn của con ng ời sau chiến

thắng

 Trầm tĩnh, từng trải và tỉnh táo.

Nhân vật bà Hiền

Một ng ời Hà Nội

Nhân vật tôi

Ng ời kể chuyện

b Hoà bình lập lại sau 1955:

Thái độ của bà Hiền tr ớc niềm

vui chiến thắng và cách c xử của

mọi ng ời xung quanh?

 Thái độ tr ớc thời cuộc:

 Trầm tĩnh, từng trải và tỉnh táo.

Nhân vật bà Hiền

Một ng ời Hà Nội

Nhân vật tôi

Ng ời kể chuyện

b Hoà bình lập lại sau 1955:

 Nếp sống:

- Nơi ở, cái ăn – Một người Hà Nội mặc vẫn sang trọng,

khác với mọi ng ời

- Dạy con: chú ý sửa chữa cách ngồi, cách

cầm bát, cầm đũa, cách múc canh và cả

cách nói chuyện trong bữa ăn “Chúng

mày là ng ời Hà Nội thì cách đi đứng,

nói năng phải có chuẩn, không đ ợc

sống tuỳ tiện, buông tuồng”.

 Giữ đ ợc nếp sinh hoạt truyền thống đẹp

đẽ của một gia đình có văn hoá

 Phát hiện ra sự từng

trải, lịch lãm,bản lĩnh của bà Hiền nh ng vẫn còn những băn khoăn, nghi ngại, không tin cậy.

Nếp sống, nếp sinh hoạt của bà

và gia đình có đổi thay?

Tr ớc những nét tính cách

ấy của bà Hiền, nhân vật Tôi bày tỏ thái độ

nh thế nào?

Nhân vật bà Hiền

Một ng ời Hà Nội

Nhân vật tôi

Ng ời kể chuyện

 Thái độ tr ớc thời cuộc

 Nếp sống:

 Cách quản lí gia đình, tính toán làm ăn:

 Chuyện hôn nhân, sinh con, tính toán cho t

ơng lai của con cái

 Bán một ngôi nhà ở hàng Bún

 Không đồng ý cho chồng mua máy in,

thuê ng ời làm

 Bản thân mở một cửa hàng l u niệm, tự tay

làm ra sản phẩm “hoa làm rất đẹp, bán rất

đắt”

 Phê phán thói gia tr ởng của ng ời cháu.

 Bản lĩnh, thức thời, khôn ngoan và sắc sảo.

 Phát hiện ra bà Hiền

có “đầu óc thực tế”.,

“tính toán tr ớc cả” và

“luôn luôn tính

đúng”., “đã tính là làm, đã làm là không

để ý tới những lời

đàm tiếu của thiên hạ”

 Khâm phục

b Hoà bình lập lại sau 1955:

Cách quản lí gia đình, tính toán làm ăn?

Nhân vật Tôi đã

nhận xét nh thế nào về nét tính cách này của nhân vật bà Hiền?

Nhân vật bà Hiền

Một ng ời Hà Nội

Nhân vật tôi

Ng ời kể chuyện

 Bằng lòng cho hai đứa con đi chiến đấu.

+Vì không muốn con sống bám vào sự hy sinh

của bạn bè

+ Bảo nó tìm đ ờng sống để các bạn nó phải

chết cũng là một cách giết chết nó

+ Muốn bình đẳng với các bà mẹ khác “hoặc

sống cả hoặc chết cả, vui lẻ thì có hay hớm

gì”

 Một con ng ời giàu lòng tự trọng, có ý thức

trách nhiệm với cộng đồng, giải quyết việc

nhà việc n ớc rất hợp lí

 Tình yêu n ớc biểu lộ chân thực, tự nhiên,

không giả tạo

 “Cô tôi tính toán

việc nhà, việc n ớc

đại khái là nh thế”

 Vỡ lẽ ra vẻ đẹp của bà Hiền (thống nhất giữa tình yêu gia đình

và tình yêu Tổ quốc).

c Trong thời kỳ kháng chiến chống Mĩ:

Nhân vật Tôi đã

vỡ lẽ ra nét tính cách nào của nhân vật bà Hiền?

Trong hoàn cảnh cả n ớc ra trận, hai con lần l ợt ra chiến

tr ờng, thái độ của bà Hiền nh

thế nào?

Từ đó hiểu thêm gì về tính

cách nhân vật?

Củng cố

• Qua phần đọc hiểu văn bản ở tiết 1, cảm nhận ban

đầu của em về nhân vật bà Hiền là nh thế nào? Đã

có thể lí giải vì sao bà Hiền đ ợc tác giả Nguyễn

ng ời Hà Nội nh vừa thấy qua nhân vật bà Hiền?

X a

Nay

Vµ

Chî §ång Xu©n

X a

Nay

Vµ

H íng dÉn chuÈn bÞ bµi