Bài thí nghiệm này nhằm mục đích giúp sinh viên tìm hiểu quá trình xử lý nguyên liệu tinh bột thành dịch đường để tiến hành quá trình lên men rượu (đặc biệt là quá trình hồ hóa, dịch hóa và đường hóa).
Trang 1HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM
KHOA CÔNG NGHỆ THỰC PHẨM
-& -ĐỒ ÁN KỸ THUẬT THỰC PHẨM
QUÁ TRÌNH VÀ THIẾT BỊ CÔ ĐẶC SỮA
(KHÔNG BỔ SUNG ĐƯỜNG, HÀM LƯỢNG
CHẤT KHÔ THÀNH PHẨM 35%) NĂNG SUẤT 1000KG SẢN PHẨM/H
HÀ NỘI - 2019
HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM
KHOA CÔNG NGHỆ THỰC PHẨM
-& -BÁO CÁO THỰC HÀNH MÔN CÔNG NGHỆ SẢN XUẤT ĐỒ UỐNG CÓ CỒN
Giáo viên hướng dẫn
Nhóm môn học
Tổ thực hành
: Đinh Thị Hiền : 03
:01
HÀ NỘI - 2019
Trang 2DANH SÁCH THÀNH VIÊN NHÓM: 03
BÀI 1: CHUẨN BỊ DỊCH LÊN MEN VÀ LÊN MEN
Trang 31 MỤC ĐÍCH
Cồn là một nguyên liệu được sử dụng rất nhiều trong các ngành thực phẩm, mỹ phẩm, dược phẩm, Nguyên liệu phổ biến để sản xuất cồn là rỉ đường và tinh bột
Bài thí nghiệm này nhằm mục đích giúp sinh viên tìm hiểu quá trình xử
lý nguyên liệu tinh bột thành dịch đường để tiến hành quá trình lên men rượu (đặc biệt là quá trình hồ hóa, dịch hóa và đường hóa)
2 NGUYÊN LIỆU, HÓA CHẤT VÀ DỤNG CỤ
2.1 Nguyên liệu
- 0.5 kg gạo nếp
- 12 g men
2.2 Dụng cụ
- Nồi cơm điện
- Khay
- 2 lọ đựng
- Đũa để khuấy
- Ống đong
2.3 Cách tiến hành
Nấu với tỉ lệ nuớc: mục đích của quá trình nấu là phá vỡ màng tế bào của các hạt tinh bột, giúp cho amylase tiếp xúc được với tinh bột, tạo điều kiện đưa tinh bộtvề trạng thái hòa tan trong dung dịch
Cân 0.5 kg gạo nếp, rồi cho gạo tẻ vào nồi cơm điện, dùng ống đong đong 690 ml nước đổ nước vào gạo, sau đó cắm nồi cơm điện Sôi đảo 1 lần, hết nước đảo 1 lần, cơm bật nút vàng thì để 10 phút, mở vung, bật nút đỏ để
10 phút, sau đó gỡ ra khay để nguội Làm nguội nhanh về nhiệt độ thường (300C) để tạo điều kiện sốc nhiệt, có thể tiêu diệt thêm một phần vi sinh vật
Trang 4còn sống sót sau quá trình nấu Sau khi làm nguội cho men giống vào để thực hiện quá trình lên men
Hàm lượng men giống cho vào phải đủ mật độ là 10 - 12*106tb/ml Khi đã nguội thì rắc men lên (men cân đủ 12 g xay mịn) trộn đều men với cơm, rồi chia làm 5 phần bằng nhau, sau đó bỏ vào 2 lọ ( lọ 1 đựng 4 phần
để yên và lọ 2 đựng 1 phần để theo dõi)
3 KẾT QUẢ
Thu được thành phẩm 2 lọ Lọ 2 ta dùng để theo dõi độ chua trong sản phẩm bằng cách chuẩn độ dung dịch NaOH 1N, còn lọ 1 ta ủ trong khoảng 7 ngày để đưa đi chưng cất
BÀI 2: KIỂM TRA DỊCH ĐƯỜNG, DỊCH LÊN MEN VÀ CỒN
THÀNH PHẨM
Trang 51 ĐỘ CHUA CỦA GIẤM CHÍN
1.1 Nguyên tắc
Độ chua của giấm cho biết mức độ nhiễm tạp khuẩn trong quá trình lên men và có thể biểu diễn theo 2 cách:
Biểu diễn theo số gam axit H2SO4 chứa trong 1 lít giấm như các nhà máy rượu cùa ta vẫn làm
Biểu diễn theo độ: Một độ chua là số ml NaOH có nồng độ 0,1N cần thiết để trung hoà axit tự do chứa trong 20 ml giấm Nếu số ml NaOH quy về 0,1N là bằng 1, ta nói giấm chín có độ chua bằng l độ Một độ chua tương đương 2,45 g H2SO4/lít
1.2 Dụng cụ
- Bình tam giác
- Cốc
- Pipet
- Buret
1.3 Hoá chất
- NaOH 0,1 N.
- Phenolphtalein 0,5%
1.4 Cách tiến hành
Lấy 20ml dung dịch lọc cùa giấm chín hoặc dịch lên men cho vào bình tam giác 250 ml chứa sẫn 100 ml nước cất trung tính Tiếp theo dung dung dịch NaOH 0.1N để chuẩn đến xuất hiện màu hổng nhạt với chỉ thị
là phenolphtalein
1.5 Kết quả
Độ chua của giấm chín (độ) được tính theo công thức:
- Độ chua (độ) = n/10, độ
Trong đó:
Trang 6n - Số ml NaOH 0,1N tiêu hao khi định phản 20ml dịch lọc Trường hợp tính theo gam H2SO4 thì độ chua sẽ tính theo công thức:
- Độ chua (g/l) = 0,049 * n *1000/20 = 2,45n
VNAOH
(ml)
Độ chua
(độ)
Độ
chua(g/l)
2 NỒNG ĐỘ RƯỢU
Xác định độ rượu theo phương pháp chưng cất
Sau lên men trước hết ta cẩn kiểm tra nổng độ rượu trong giấm đồng thời thỉnh thoảng phải kiểm tra rượu sót ờ đáy tháp thô và tháp tinh Muốn xác định nồng độ rượu trong đung dịch bất kỳ trước hết phải tách rượu khỏi các chất hoà tan khác bằng chưng cất, rồi đo nồng độ rượu bằng một trong các phương pháp sau: rượu kế thuỷ tỉnh, cân tỷ trọng hoặc theo phương pháp hóa học
2.1 Dụng cụ
Hệ thống cất cồn, bình định mức 100 ml
Các dụng cụ đo nồng độ rượu: rượu kế thuỷ tinh hoặc cân tỷ trọng
2.2 Tiến hành
Lấy 250 ml dịch lọc giấm chín có nhiệt độ xấp xỉ 20° vào bình 1 có dung tích khoảng 500 ml
Nối bình với hệ thống cất (chú ý là ở đây bình 2 được thay bằng bình định mức 100ml), tiến hành chưng cất cho tới khi nước ngưng ở bình
Trang 72 còn 2 - 3 ml nữa thì đầy tới ngấn 100 ml Cất xong đặt bình 2 vào nồi điều nhiệt và giữ ở nhiệt độ 200C (cùng nhiệt độ khi lấy dịch giấm chín) Sau 10 đến 15 phút thêm nước cất tới ngấn bình, đậy kín và chuẩn bị đo nồng độ rượu trong dung dịch như đã trình bày ở phần kiểm tra độ rượu trong cồn
2.3 Kết quả
Sau thời gian chưng cất ta thu được 3 bình
- Bình 2 ; có nồng độ rượu sau khi kiểm tra là 90o , rượu có độ trong và mùi
vị đặc trưng cay nồng
- Bình 1 : có nồng độ rượu là 25o , rượu hơi vẩn đục không trong như bình 1
và mùi vị đặc trưng của rượu
3 AXIT VÀ ESTE
Trong cồn chứa rất nhiều loại axit khác nhau, đều tạo thành trong quá trình lên men, nhưng chủ yếu là axit axetic Vì thế người ta thường biễu diễn độ axit trong cồn theo axit axetic và tính theo mg trong một lít cồn khan (cồn không chứa nước)
Sau khi xác định axit xong, ta tiếp tục xác định este trên cơ sở:
CH3COOC2H5 + NaOH ► CH3COONa + C2H5OH
Xác định lượng NaOH dã tác dụng với este ta suy ra dược lượng este trong cồn
3.1 Dụng cụ
- Ống sinh hàn khí
- Ống đong
- Bình tam giác
- Pipet
- Buret
3.2 Hóa chất
Trang 8NaOH 0,1N.
Phenolphalein 0,5%
H2SO4 0,1N
3.3 Cách tiến hành
Dùng ống hút cho 100 ml rượu vào bình tam giác 250ml Lắc đều trong 15 phút để đuổi hết CO2 rồi sau đó làm lạnh tới nhiệt độ phòng, cho vào 3-4 giọt phenolphtalein, rồi dùng dung dịch NaOH 0,1N chuẩn đến xuất hiện màu hồng nhạt
3.4 Kết quả
Hàm lượng axit tính theo công thức sau:
V x 6 x10 x 100
C
Trong đó:
V - Số mg dung dich NaOH 0,1 N tiêu hao khi định phân;
6 - Số mg axit axetic ứng với 1 ml NaOH có nồng độ 0,1N;
10 - Hệ số chuyển thành I lít;
100 - Hệ sổ chuyển thành cồn 100%;
С - Nồng độ cồn trong dịch đem phân tích
Với V=12.4 ml, C=28º, ta có:
Ax = 2657.14 mg/l
Sau khi chuẩn hàm lượng axit, ta thêm vào hồn hợp 5 ml NaOH 0.1N rổi nối bình với hệ thống làm lạnh ngược và đun sôi trong 1 giờ để tạo điều kiện cho phản ứng:
CH3COOC2H5 + NaOH —► CH3COONa + C2H5OH
Trang 9Đun xong đem làm nguội tới nhiệt độ phòng rồi cũng cho đúng 5
ml H2SO4 1N vào bình, sau đó chuẩn lại H2SO4 dư bằng dung dịch NaOH 0,1N tới xuất hiện màu hồng nhạt
Hàm lượng este trong cồn được tính như sau:
V x 8,8 x10 x 100
C
Trong đó:
V- SỐ ml NaOH 0,1 N tiêu hao khi chuẩn lượng H2SO4 dư; 8,8 - số mg este etylic ứng với 1 ml NaOH có nồng độ 0,1N Với V = 5.7 ml, ta có:
E = 1791.43 mg/l