Mục tiêu của kinh tế học văn hóa - nhằm khai thác ,phát huy ,sử dụng hợp lý và hiệu quả những nguồn lực sẵn có trong và ngoài trong việc phát triển quá trình sáng tạo,phân phối và lưu
Trang 1ĐỀ CƯƠNG KINH TẾ HỌC VĂN HÓA
Câu 1:anh chị hãy cho biết kinh tế học là gì? 2
Câu 2:anh chị hãy cho biếtđối tượng mục tiêu, nội dung của kinh tế học văn hóa? 2
Câu 3:Hiểu biết của anh chị về các quy luật kinh tế trong văn hóa ? 4
Câu 4;anh chị hãy cho biết sản phẩm tinh thần là gì? 6
Câu 5;hàng hóa sản phẩm tinh thần là gì? 7
Câu 6:hiểu biết của anh chị về thị trường hàng hóa sản phẩm tinh thần? 8
Câu 7;hãy trình bày những hiểu biết của anh chị về quản lý kinh tế đối vs thị trường văn hóa? 10
Câu 8;những nhân tố tác động đến hoạt động Maketting văn hóa? 12
Câu 9:hãy trình bày những hiểu biết của anh chị về chính sách kinh tế đối với thị trường văn hóa? 13
Câu 11:những khái niệm chính trong kinh tế học văn hóa: 15
Câu 12:hãy trình bày những hiểu biết của anh chị về thương mại hóa sản phẩm tinh thần? 17
Trang 2Câu 1:anh chị hãy cho biết kinh tế học là gì?
-Kinh tế học là môn khoa học xã hội nghiên cứu sự lựa chọn của con người trong việc sử dụng những nguồn lực có giới hạn để sản xuất ra của cải vật chất đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của con người
Từ đó trả lời 3 câu hỏi:
Sản xuất cái gì ?sản xuất như thế nào ?sản xuất cho ai?
-Theo một số khái niệm chung nhất kinh tế học là một môn khoa học xã hội giúp
cho con người hiểu về cách thức vận hành của nền kinh tế nói chung và cách thức ứng xử của từng chủ thể than gia vào nền kinh tế nói riêng.vấn đề khan hiếm
nguồn lực yêu cầu các nền kinh tế hay các đơn vị kinh teed phải lựa chọn
các nhà kinh tế cho rằng :kinh tế học là “khoa học của sự lựa chọn”ki h tế học tập trung vào việc sử dụng và quản lý các nguồn lực hạn chế để đạt được thỏa mãn tối
đa nhu cầu vật chất của con người.kinh tế học đặc biệt nghiên cứu hành vi trong sản xuất,phân phối,và tiêu dùng hàng hóa.dịch vụ trong thế giới có nguồn lực hạn chế
Kinh tế học văn hóa quan tâm đến hành vi của toàn bộ nền kinh tế tổng thể và
hành vi của toàn bộ nền kinh tế tổng thể và hành vi của các chủ thể riêng lẻ trong nền kinh tế bao gồm các doanh nghiệp ,hộ tiêu dùng,người lao động và chính
phủ.mỗi chủ thể kinh tế có mục tiêu hướng tới tối đa hóa lợi ích kinh tế của họ
Câu 2:anh chị hãy cho biếtđối tượng mục tiêu, nội dung của kinh tế học văn hóa?
Mục tiêu của kinh tế học văn hóa
- nhằm khai thác ,phát huy ,sử dụng hợp lý và hiệu quả những nguồn lực sẵn
có trong và ngoài trong việc phát triển quá trình sáng tạo,phân phối và lưu thông,bảo quản các sản phẩm,hoạt động văn hóa nghệ thuật,nhằm thỏa mãn nhu cầu ngày càng gia tăng của quần chúng
- nguồn lực bao gồm :ngân sách tài chính (vốn nhà nước và ngoài nhà
nước),các nguồn ngân sách tài trợ,nguồn vốn đầu tư khác
- cơ sở vật chất :trang thiết bị,công cụ máy móc phục vụ cho hoạt động sản xuất sáng tạo trong lĩnh vực văn hóa nghệ thuật,
Trang 3- nguồn nhân lực:+các nhà sản xuất phân phối và lưu thông,bảo quản và đối tượng tiêu dùng
+nhân lực quản lý
+ kỹ năng chủ thể sáng tạo
Nội dung của kinh tế học văn hóa : bao gồm 5 nội dung
1;phân tích luận chứng về vị trí và vai trò,tầm quan trọng của sự nghiệp VHNT trong toàn bộ sự phát triển của nền kinh tế xã hội
2;nghiên cứu và luận chứng mối quan hệ tác động qua lại giữa lĩnh vực VHNT đối vs các ngành kinh tế
3:vận dụng nguyên lý logic của kinh tế học để phân tích quy luật dựa trên quy luật vận hành và xây dựng cơ chế điều hành về quan hệ kinh tế trong lĩnh vực VHNT
4:giải quyết những vấn đề về quản lý kinh tế của các nhà sản xuất sáng tạo kinh doanh,sp HHVH của các đơn vị công ty xí nghiệp,doanh nghiệp ,tổ chức hoạt động trong VHNT
- kế hoạch sử dụng ngân sách tài chính
- kế hoạch tổ chức sản xuất sáng tạo các sản phẩm VHNT
- hoạch toán hiệu quả của quá trình sản xuất sáng tạo,phân phối lưu thông các sp HHVH
5;nghiên cứu mối quan hệ giữa lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất trong lĩnh vực VHNT
Đối tượng kinh tế học văn hóa
-kinh tế học văn hóa tập trung nghiên cứu phân tích về vị trí và vai trò của sự phát triển văn hóa trong toàn bộ sự phát triển của nền kinh tế
+ kinh tế và văn hóa luôn song hành ,văn hóa là nền tảng tinh thần là mục tiêu là động lực của xã hội,
-kinh tê học văn hóa luận chứng mối quan hệ tác động qua lại giữa lĩnh vực văn hóa với các ngành KTXH đó là mối quan hệ hai chiều kinh tế hóa văn hóa ,văn hóa hóa kinh tế
+kinh tế mượn văn hóa làm phương tiện tăng lợi nhuận
+văn hóa lấy kinh tế làm bê đỡ khai thác kinh tế trong văn hóa để phát triển văn hóa
Trang 4-kinh tế học văn hóa vận dụng nguyên lý logic của kinh tế học để phân tích các quy luật vận hành và xây dựng quy chế vận hành và xây dựng cơ chế điều hành về quan hệ kinh tế trong lĩnh vực văn hóa nghệ thuật,từ khâu sản xuất sáng tạo,phân phối lưu thông ,bảo quản và tiêu dùng các sản phẩm văn hóa
+ nguyên lý:nghiên cứu các quy luật cung,cầu cung lớn hơn cầu hàng hóa bị thừa ế dẫn đến phá sản ,ngược lại cung nhỏ Hơn cầu hàn hóa trở nên khan hiếm dẫầuđến lạm phát
Tóm lại kinh tế học văn hóa phải điều chỉnh cung ứng với cầu ,và phải cân đối cung và cầu
-kinh tế học văn hóa nghiên cứu những vấn đề về quản lý kinh tế của các cơquan ,công ti,doanh nghiệp hoạt động và sản xuất sáng tạo nghệ thuật và
đó là những vấn đề xây dựng kế hoạch ,sử dụng nguồn ngân sách tài chính ,tổ chức sáng tạo,dự báo và hoạch toán nhằm nâng cao hiều quả của sản phẩm HHVHNT
+văn hóa quản trị doanh nghiệp vì kinh tế văn hóa quan tâm tới các chương trình kế hoạch,sử dụng tài chính =>như vậy sản xuất có mục đích tiêu dùng không rơi vào văn hóa thương mại một bii kịch sản xuất không tự thân
- Kinh tế học văn hóa nghiên cứu mối quan hệ giữa lực lượng sản xuất
và quan hệ sản xuất trong văn hóa nghệ thuật + tư liệu sản xuất:(hệ thống giá trị chuẩn mực)
Bao gồm:đối tượng lao động,công sức lao động,
+ quan hệ sản xuất
Mối quan hệ giữa con người với con người trong các quá trình sản xuất sáng tạo ,phân phối ,lưu thông,lưu giữ,bảo quản trao đỏi và tiêu dùng
=>trong văn hóa nghệ thuật không có phương thức sản xuất bởi vì VHNT được sản xuất từ cảm xúc nó không ccos một phương thức nào dành cho
nó mà nó được tinhd theo lao động cá biệt,không định vị theo chu kì
Câu 3:Hiểu biết của anh chị về các quy luật kinh tế trong văn hóa ?
tế quốc dân
Toàn bộ hoạt động của văn hóa nghệ thuật đều chịu sự chi phối và quyết định của nền kinh tế,thành tố của văn hóa tinh thần(văn hóa nghệ
thuật,tôn giáo đạo đức,triết học,mỹ học)là những hình thái ý thức xã
Trang 5hội.triết học mác leenin đã khẳng định “tồn tại xã hội quyêt ý thức xã hội,ý thức xã hội phản ánh lại tồn tại xã hội”
=>vì vậy nguồn gốc sâu xa dẫn đến sự biến đổi và phát triển của văn hóa nghệ thuật là do sự phát triển của các nền kinh tế.Mỗi một sự thay đổi trong nền kinh tế thì sớm hay muộn đều dẫn đến sự biến đổi về
VHNT.VHNT là cái bóng đi Sau kinh tế mà nó có tính độc lập tương đối,thể hiện ở khía cạnh VHNT và thường biến đổi nhanh hơn hoặc chậm hơn so với kinh tế ,mặt khác VHNT tác động ngược lại lĩnh vực kinh tế,theo hai hướng :những giá trị VHNT mang tính tích cực tieens bộ là động lực thúc đẩy kinh tế xã hội,và ngược lại phản giá trị sẽ kìn hãm,cản trở và phá hoại sự phát triển của nền kinh tế.VĂN HÓA và KINH TẾ có mối quan hệ biện chứng
tinh thần
Trong cuốn toàn tập của Mác-Ănggheen :sản xuất vật chất và sản xuất tinh thần là hai hình thái cơ bản trong hoạt động sống của con người ,chỉ
rõ mối quan hệ biện chứng lĩnh vực sản xuất tinh thần và sản xuất vật chất
+ sản xuất vật chất là lĩnh vực tạo ra vật chất cho xã hội
+ sản xuất tinh thần là nhằm tạo ra các giá trị để thỏa mãn nhu cầu của kcon người
=.>nhu cầu tinh thần là nhu cầu bậc cao,chỉ xuất hiện khi con người đã thỏa mãn ở một mức độ về nhu cầu vật chất và khi đời sống
xuất trong lĩnh VHNT
Lực lượng sản xuất trong VHNT;đối tượng lao động,đó là các giá trị văn hóa tinh thần được sáng tạo trong xã hội truyền thống và xã hội đương đại,là những hoạt động thực tiễn sống động của con người trong đời sống xã hội đã được các nghệ sĩ ,nghệ nhân các nhà sản xuất sáng tạo góp nhặt sử dụng nhào nặn lên thành tác phẩm sản phẩm
TLSX:bao gồm công cụ ,phương tiện các thủ pháp nghệ thuật (hư cấu.cách
điệu,ước lệ)dùng để sáng tạo ra các giá trị tinh thần
Trang 6QHSX:đó là mối quan hệ giữa con người với con người trong quá trình sản xuất sáng tạo,phân phối lưu thông và bảo quản tiêu dùng những giá trị tinh thần
=>QHSX:phải phù hợp vs lực lượng sản xuất vs trình độ và nguồn lực của trình độ sãn xuất ,đó là yếu tố quyết định tính chất của quan hệ sản xuất trong lĩnh vực văn hóa nghệ thuật
Câu 4;anh chị hãy cho biết sản phẩm tinh thần là gì?
Sản phẩm tinh thần là những hình thái quan niệm về văn hóa nghệ thuật,tư tưởng
chính trị,tôn giáo pháp luật,về đạo đức và thẩm mỹ do con người sáng tạo trong hoạt động thực tiễn sản phẩm văn hóa tinh thần tập trung trong đó giá trị tinh thần
và hướng con người tới những giá trị nhân văn cao đẹp
- Phân loại:
+ loại 1:tri thức (ca dao.tục ngữ,triết học logic học,khoa học tự nhiên xã hội,kỹ thuật sản xuấ công nghệ cao)
+ loại 2:văn nghệ:dân ca dân vũ,văn thơ sân khấu hội họa ,múa,vũ đạo truyền hình
- Đặc trưng ;
+sản phẩm văn hóa tinh thần lúc đầu gắn vs kinh nghiệm nhiều hơn:đó là kết quả của quá trình lao động,tính nguyên hợp đầu tiên không tách khỏi môi trường sáng tác,=>trở thành bản sắc của cộng đồng người
+ các sản phẩm có tính chất ban đầu công hữu và phi hàng hóa :vì các sản phẩm tác phẩm văn hóa của các thời kỳ dầu của người dân có tính dị bản và của cá nhân được cộng đồng gọt giũa có tính truyền miệng từ đó trở thành của chung và trở thành phi hàng hóa.các tác phẩm có tinhd giải tỏa được xung đột,mang lại tiếng cười và nó phù hợp vs đời sống từ đó hình thành sắc thái
+ giá trị của các sản phẩm tinh thần được tính theo lao động cá biệt không tính theo lao đông bình quân vì nó mang trong mình những giá trị và hướng con người tới nhân văn cao đẹp vì vậy nó phải được sáng tạo bằng cảm xúc và trí
tuệ.không thể định vị được thời gian sáng tác ra một tác phẩm văn hóa
Trang 7Lao động cá biệt :nội dung tư tưởng giá trị nghệ thuật,các sản phẩm không có giá
mà giá trị được đo bằng nghệ thuật tài năng người sáng tạo,và cảm xúc con người thì phụ thuộc vào nhiều yếu tố:trình độ học vấn ,ý tưởng,khát vọng.có giá trị nhưng không có giá cả vì không tính theo lao động bình quân
+Nhiều sản phẩm hàng hóa tinh thần không chịu giới hạn về thời gian không gian
có thể truyền bá rộng khắp vs số lượng không giới hạn
Câu 5;hàng hóa sản phẩm tinh thần là gì?
Khái niệm:là loại hàng hóa đặc biệt được tạo ra từ sự kết hợp của hai yếu tố:sản
phẩm văn hóa tinh thần và hàng hóa ,nói cách khác nó là những sp văn hóa tinh thần được đem ra trao đổi mua bán
vs tư cách là hàng hóa văm hóa phải đáp ứng hai tiêu chí sau:sp của lao động bằng trí tuệ và cảm xúc.có khả năng thỏa man nhu cầu tinh thần của cá nhân hay cộng động
đặc điểm:
-với tư cách là hàng hóa nó thực hiện được giá trị và giá trị sử dụng được trao đổi mua bán trên thị trường,giá trị sử dụng của hàng hóa văn hóa có những đặc tính riêng
trong nền sản xuất vật chất,giá trị sử dụng của vật phẩm do thuộc tính tự nhiên của vật phẩm đó quy định do vậy giá trị sử dụng là một phạm trù vĩnh viễn.Mác viết “vô luận hình thức xã hội về của cải là như thế nào đi nữa thì giá trị sử dụng vẫn là nội dung vật chất của của cải đó”và giá trị sử dụng là một thuộc tính của hàng hóa,gắn liền vs vật phẩm hàng hóa nhưng đó k phải hoàn toàn là giá trị sử dụng chung cho toàn xã hội,vì vậy trong nền sản xuất hàng hóa vật chất giá trị sử dụng đồng thời là giá trị trao đổi.giá trị sử dụng của hàng hóa văn hóa khác nó không phải là thuộc tính tự nhiên,là nội dung vật chất của vật phẩm đó mà nó mag trong nó thuộc tính xã hội là nội dung giá trị tinh thần,và giá trị sử dụng mang trong nó phậm trù lịch sử.giá trị sử dụng của một hàng hóa văn hóa là tài sản chung của xã hội cho dù nó thuộc quyền sở hữu của nhà nước hay tư nhân
Trang 8=> giá trị sử dụng luôn mang tính hữu dụng bởi vừa phản ánh hiện thực xã hội thông qua đặc trưng ngôn ngữ của loại hình nghệ thuật,nó vừa có thể thỏa mãn nhu cầu và yêu cầu của con người sinh hoạt đời sống tinh thần của con người
giá trị của hàng hóa văn hóa được sản xuất sáng tạo bằng trí tuệ và cảm xúc mag tính trừu tượng được kết tinh trong nó vì vậy việc sản xuất các sản phẩm hàng hóa văn hóa dựa trên 3 yếu tố:
o nguyên vật liệu ,sử dụng để sản xuất sáng tạo k chỉ là vật chất mà còn
cả dạng phi vật chất như:trình độ học vấn,tri thức,vốn sống,quan điểm
tư tưởng tình cảm,đạo đức và thẩm mĩ
o phương tiện công cụ trong sáng tạo của hàng hóa văn hóa k đơn thuần chỉ là máy móc công nghệ mà phần quan trọng hơn đk cấu thành là trí tuệ ,ý tưởng ,tài năng,và phương pháp sáng tạo của người lao động
o sức lao động đòi hỏi về mặt tinh thần phải nhiệt tình tâm huyết,có ý thức trách nhiệm ,có sự nhạy cảm về tư tưởng tình cảm về tài năng,về nguồn cảm hứng để thăng hoa và lan tỏa
=>tiêu thụ và sử dụng các sản phẩm hàng hóa văn hóa đòi hỏi phải có trình độ hiểu biết,thời gian ,nhận thức nhất định
Câu 6:hiểu biết của anh chị về thị trường hàng hóa sản phẩm tinh thần?
Khái niệm thị trường:
Thông thường:thị trường là nơi diễn ra quá trình trao đổi mua bán các sản phẩm hàng hóa
Theo quan điểm của Maketting:thị trường là biểu hiện thu gọn quá trình lưu thông,mà ở đó người tiêu dùng quyết định mua các sản phẩm hàng hóa nào?tất cả những yếu tố này đk dung hòa bằng sự điều chỉnh giá cả
Theo quan điểm khác:thị trường là chứa tổng cung và tổng cầu của một loại hàng hóa nào đó.thị trường là tấm gương soi để các nhà sản xuất,nhận thức
về nhu cầu sản xuất …
=>vì vậy thị trường là căn cứ,đối tượng của công cụ điều tiết vĩ mô,là phạm trù riêng của nền sản xuất hàng hóa,thị trường gắn liền vs hợp tác và phân công lao động do điều tiết của quy luật cung cầu
Đặc điểm của thị trường:
Trang 9 Thị trường là nơi thể hiện vai trò giữa mua và bán tại đây người tiêu dùng tối đa sự thỏa mãn và độ khả dụng của họ,các nhà sản xuất kinh doanh tối đa hóa lợi nhuận của mình
Quyền sở hữu trong quan hệ thị trường tạo ra cho các cơ quan đơn vị hoạt động kinh tế ,doanh nghiệp của nhà nước và của tư nhânđịnh đoạt đối vs tài sản mình
Viecj tối đa hóa lợi nhuận thông qua những lựa chọn đó được thực hiện trong một môi trường tự do thông qua những lựa chọn các lợi ích kinh tế,để quy định các việc xây dựng,các kế hoạch,phương án,kinh doanh,dịch vụ…
Sự cạnh tranh lành mạnh trên thị trường để đảm bảo các nhà sản xuất kinh doanh fan bổ các nguồn lực một cách hiệu quả nhất
Chức năng của thị trường:
Chức năng 1:nhận thức :hàng hóa có giá trị khi đk thị trường thừa nhận,thị
trường chỉ thừa nhận những sản phẩm hàng hóa đáp ứng nhu cầu tiêu dùng của con người
Chức năng 2;thực hiện:thị trường là nơi hàng hóa thực hiện dk giá trị và giá
trị sử dụng của nó=>thực hiện hệ giá trị
Chức năng 3:điều tiết và kích thích:sự phát triển kinh tế theo cơ chế thị
trường đã điều chỉnh các quá trình sản xuất xã hội để tạo ra một cơ cấu kinh
tế xã hội tương đối ổn định,kích thích nhu cầu tiêu dùng,=>sự điều tiết và kích thích rất quan trọng và đi kèm vs nhau
Chức năng 4:thông tin:thị trương là nơi diễn ra quá trình trao đổi mua bán
các sản phẩm văn hóa,ở đây các nhà sản xuất mới biết mình cần sản xuất cái
gì sản xuất cho ai?và người tiêu dùng mới biết lựa chọn những mặt hàng tiêu dùng phù hợp và giá cả ra sao?
Những nhân tố ảnh hưởng đến thị trường:
Kinh tế:kinh tế là quá trình thực hiện cung và cầu,sự tăng trưởng và
phát triển kinh tế tạo ra các nguồn lực thúc đẩy kinh tế đồng thời nâng cao mức sống của người tiêu dùng tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình sản xuất và tiêu dùng và là cơ sở để phát triển thị trường và ngược lại
Chính trị và xã hội:thể chế chính trị liên quan đếnthị trường là nói
đến chủ trương đường lối xây dựng và phát triển kinh tế,xóa bỏ các
Trang 10đường biên mở cửa.kinh tế phát triển khi chính trị ổn định,và làm cơ
sở cho sự phát triển kinh tế,lmf nền tảng cho phát triển thị trường
Tâm sinh lý:lứa tuổi ,giới tính
Khí hậu và thời tiết:khí hậu và thời tiết liên quan đén quá trình sản
xuất và tiêu dùng ví sự thay đổi của chúng ảnh hưởng rất lớn,đây có thể động lực hoặc kìm hãm
Cung cầu và giá cả:các nhà kinh doanh có thể đưa ra thị trường vs
giá có thể cho phép vì vậy cung chịu ảnh hưởng của hai điều kiện đó
là nguyện vọng tiêu thụ và khả năng cung ứng,đồng thời bị chi phội bởi 5 yếu tố:mục đích cần đạt của người cung ứng.sự phát triển của khoa học kĩ thuật công nghệ ,giá thành sản phẩm của quá trình sản xuất,giá cả của nguyên vật liệu và của các loại hàng thay thế
Cầu tiêu dùng là cảm giác
Khả năng ước muốn và khả năng thanh toán của người tiêu dùng của một loại hàng hóa nào đó ,nhu cầu mà hàng hóa đó có thể thỏa man đk
và nhu cầu thanh toán,chịu ảnh hưởng của 3 yếu tố :giá cả hàng hóa
và giá cả hàng hóa thay thể hoặc bổ sung sở thích và thu nhập của người tiêu dùng,số lượng người mua trên thị trường
Giá cả :là thuốc đo tiền tệ của giá trị hàng hóa đồng thời phản ánh
mối quan hệ giữa cung và cầu,giá cả luôn luôn giao động xoay xung quanh trục giá trị của hàng hóa do sự tác động giữa quy luật cung và cầu.khi cung lớn hơn cầu thì giá cả thấp hơn giá trị.khi cung nhỏ hơn cầu giá cả cao hơn giá trị
Câu 7;hãy trình bày những hiểu biết của anh chị về quản lý kinh tế đối vs thị trường văn hóa?
Khái niệm thị trường văn hóa:
Thị trường văn hóa là các nơi diễn ra các hoạt động trao đổi mua bán và lưu thông các sản phẩm ,hàng hóa văn hóa ,song vs đặc điểm riêng của các sp hàng hóa văn hóa nên thị trường văn hóa không chỉ là mua bán đơn thuần
mà nó còn k thể lấy lợi nhuận làm thước đo giá trị vì văn hóa là nền tảng tinh thần,động lực thuc đẩy kinh tế xã hội
Quản lý kinh tế trong lĩnh vực VHNT
a.chủ thể và đối tượng: