Bài giảng Nguyen Trai

CUỘC ĐỜI NGUYỄN TRÃI 2Câu hỏi Câu hỏi: o Cuộc đời làm quan của Nguyễn Trãi có thể chia làm mấy thời kì?. CUỘC ĐỜI NGUYỄN TRÃI 8Câu hỏi thảo luận Câu hỏi thảo luận: o Nêu nhận xét, đánh

Trường THPT – KT Trần Ngọc Hoằng

KIỂM TRA BÀI CŨ

CÂU HỎI: Nêu tóm tắt tiểu sử tác giả Trương Hán Siêu?

 Thái phó thờ tại Văn Miếu

 Các tác phẩm viết về sông Bạch Đằng:

 Bạch Đằng Giang – Trần Minh Tông

 Bạch Đằng Giang – Nguyễn Sưởng

 Bạch Đằng Hải Khẩu – Nguyễn Trãi

 Phú Sông Bạch Đằng – Trương Hán Siêu

PHẦN I: TÁC GIẢ

I CUỘC ĐỜI NGUYỄN TRÃI (1)

o Hiệu là: Ức Trai (1380 – 1442).

o Nguyên quán: Quê ở Làng Chi Ngãi – Chí Linh – Hải

Dương Sau dời về ở xã Nhị Khê – huyện Thường Tín – tỉnh Hà Tây.

o Gia đình Nội, Ngoại của Nguyễn Trãi có truyền thống yêu

nước và hiếu học.

o Cha: Nguyễn Phi Khanh, đỗ tiến sĩ thời Trần.

I CUỘC ĐỜI NGUYỄN TRÃI (2)

Câu hỏi

Câu hỏi:

o Cuộc đời làm quan của Nguyễn Trãi có thể chia

làm mấy thời kì? Đó là những thời kì nào?

o Nêu những dấu ấn lịch sử quan trọng trong cuộc

đời Nguyễn Trãi qua từng thời kì?

I CUỘC ĐỜI NGUYỄN TRÃI (3)

1 Thời kì làm quan cho nhà Hồ

đến khi khởi nghĩa Lam Sơn

thắng lợi:

o Năm 1440, Nguyễn Trãi thi

đỗ tiến sĩ và cùng với cha làm quan cho nhà Hồ

o Năm 1407, giặc Minh cướp

nước ta, Nguyễn Trãi nghe

l i cha trở về tham gia cu c ời cha trở về tham gia cuộc ộc khởi nghĩa Lam Sơn và đã góp phần to lớn vào chiến thắng quân Minh xâm lược

Nguyễn Trãi đưa tiễn, chia tay và ghi nhớ lời cha dặn: “Con trở về lập chí, rửa nhục cho nước, trả thù cho cha như thế mới là đại hiếu.

I CUỘC ĐỜI NGUYỄN TRÃI (4)

2 Thời kì làm quan cho nhà Lê

đến kì án Lệ Chi Viên:

o Năm 1427, viết “Đại Cáo

Bình Ngô”

o Năm 1439, từ quan về ở ẩn

tại chùa Tư Phúc - Côn Sơn

Thánh Tông mời ra giúp nước

o Năm 1442, Oan án “Lệ Chi

Viên” (Trại Vại – Bắc Ninh) xảy ra, ông bị triều đình tru di tam tộc

o Năm 1464, Vua Lê Thánh

vụ án lệ chi viên

o Ngày 01/09/1442, Vua Lê Thái

Tông đi duyệt võ ở Chí Linh, trên

đường về ghé vào Côn Sơn thăm

Nguyễn Trãi.

o Nguyễn Trãi có người vợ lẽ là

Nguyễn Thị Lộ vừa đẹp vừa hay

chữ Từng được Thái Tông mời

vào triều phong chức “Lễ nghi học

sĩ” giữ việc dạy cung nữ và giảng

sách cho vua.

o Khi Thái Tông rời Côn Sơn, Thị

Lộ được lệnh theo nhà vua về

triều.

o Ngày 07/09/1442, xa giá Thái

Tông đến Lệ Chi Viên (Trại Vại –

làng Đại Lai – Gia Định – Bắc

Ninh.

vụ án lệ chi viên

o Đêm ấy vua bị cảm, đến sáng thì mất

o Các quan hộ giá giữ kín, đến ngày 09/09/1442 mới rước linh

cữu vua về Thăng Long, rồi báo tin cho nhân dân cả nước biết

o Ngay sau đó: Nguyễn Thị Lộ bị bắt

o Nguyễn Trãi đang đi kiểm tra ở Đông Bắc, được tin vua Thái

Tông mất, vội trở về triều cũng bị bắt và buộc tội đồng mưu với Thị Lộ giết vua

o Ngày 19/09/1442, Nguyễn Trãi và Thị Lộ bị tru di tam tộc Ngày 19/09/1442, Nguyễn Trãi và Thị Lộ bị tru di tam tộc

I CUỘC ĐỜI NGUYỄN TRÃI (8)

Câu hỏi thảo luận

Câu hỏi thảo luận:

o Nêu nhận xét, đánh giá của em về Nguyễn Trãi sau khi tìm

hiểu xong cuộc đời và sự nghiệp chính trị của ông?

Nhận xét:

o Nguyễn Trãi là một bậc anh hùng dân tộc, một nhà văn hóa

lớn Năm 1980, tổ chức giáo dục, khoa học và văn hóa của Liên Hiệp Quốc (UNESCO) công nhận Nguyễn Trãi là danh nhân văn hóa thế giới

II SỰ NGHIỆP THƠ VĂN (1)

II SỰ NGHIỆP THƠ VĂN (2)

1 Những tác phẩm chính:

a) Văn chính luận: c) Phú: c) Phú: Chí Linh sơn phú

- Quân Trung từ mệnh tập - Lam Sơn thực lục

- Chữ Hán: Ức Trai thi tập e) Địa lý: Dư địa chí

- Chữ Nôm: Quốc Aâm thi tập f) Văn bia: Văn bia Vĩnh Lăng

II SỰ NGHIỆP THƠ VĂN (3)

2 Nguyễn Trãi – nhà văn chính luận kiệt xuất :

 Quân Trung từ mệnh tập : gồm những tập thư từ

gửi cho tướng giặc, lời lẽ sắc bén có sức chiến đấu cao “Có sức mạnh của mười vạn quân”

“Người dùng binh giỏi là ở chỗ biết xét thời thế mà thôi Được thời có thế thì biết mất làm còn, hóa nhỏ thành lớn Mất thời không thế thì mạnh quay thành yếu, yếu chuyển thành nguy, chỉ như khoảng trở bàn tay mà thôi Nay các ông không rõ thời thế lại trang sức bằng những lời dối trá, thế chẳng phải là kẻ thất phu hèn kém ư? Sao đủ để cùng nói việc binh được” ( Thư dụ Vương Thông ).

II SỰ NGHIỆP THƠ VĂN (4)

nước và thương dân.

“Việc nhân nghĩa cốt ở yên dân,

Quân điếu phạt trước lo trừ bạo”

3 Nguyễn Trãi – nhà thơ trữ tình sâu sắc

sắc: (1)

Tác phẩm tiêu biểu: “ Ức Trai thi tập ”,

“ Quốc Âm thi tập ”.

Nội dung:

- Thể hiện lí tưởng của người anh hùng: yêu nước, thương dân.

“Bui một tấc lòng ưu ái cũ,

Đêm ngày cuồn cuộn nước triều đông”

II SỰ NGHIỆP THƠ VĂN (5)

3 Nguyễn Trãi – nhà thơ trữ tình sâu sắc (2): Nguyễn Trãi – nhà thơ trữ tình sâu sắc

- Thể hiện phẩm chất đạo đức sáng ngời trong cuộc chiến chống ngoại xâm và cường quyền Ông ví mình như trúc, mai, tùng dáng hiên ngang, ngay thẳng – phẩm chất người quân tử:

“Vườn quỳnh dầu chim kêu hót,

Cõi trần có trúc đứng ngăn”

- Nguyễn Trãi – con người của trần thế:

+ Ông yêu bằng tình yêu con người, ông đau khi chứng kiến

nghịch cảnh éo le của xã hội:

“Phượng những tiếc cao diều hãy lượn

II SỰ NGHIỆP THƠ VĂN (6)

3 Nguyễn Trãi – nhà thơ trữ tình sâu sắc (3): Nguyễn Trãi – nhà thơ trữ tình sâu sắc

+ Mơ ước xã hội thái bình, thịnh trị:

“Dân Nghiêu Thuấn, vua Nghiêu Thuấn”

+ Rất đỗi yêu và gắn bó với thiên nhiên :

- Khi thì hoành tráng :

“Kình ngạc băm vằm non mấy khúc,

Giáo gươm chìm gãy bãi bao tầng”

(Bạch Đằng hải khẩu)

II SỰ NGHIỆP THƠ VĂN (7)

3 Nguyễn Trãi – nhà thơ trữ tình sâu sắc (4): Nguyễn Trãi – nhà thơ trữ tình sâu sắc

“Kình ngạc băm vằm non mấy khúc, Giáo gươm chìm gãy bãi bao tầng”

II SỰ NGHIỆP THƠ VĂN (8)

3 Nguyễn Trãi – nhà thơ trữ tình sâu sắc (5): Nguyễn Trãi – nhà thơ trữ tình sâu sắc

Khi thì xinh xắn thơ mộng:

“Nước biếc non xanh thuyền gối bãi,

Đêm thanh nguyệt bạc khách lên lầu”

(Bảo kinh cảnh giới)

II SỰ NGHIỆP THƠ VĂN (9)

3 Nguyễn Trãi – nhà thơ trữ tình sâu sắc (7): Nguyễn Trãi – nhà thơ trữ tình sâu sắc

“Nước biếc non xanh thuyền gối bãi, Đêm thanh nguyệt bạc khách lên lầu”

II SỰ NGHIỆP THƠ VĂN (10)

3 Nguyễn Trãi – nhà thơ trữ tình sâu sắc (8): Nguyễn Trãi – nhà thơ trữ tình sâu sắc

“Nước biếc non xanh thuyền gối bãi,

Đêm thanh nguyệt bạc khách lên lầu”

II SỰ NGHIỆP THƠ VĂN (11)

3 Nguyễn Trãi – nhà thơ trữ tình sâu sắc (9): Nguyễn Trãi – nhà thơ trữ tình sâu sắc

Khi thì bình dị dân dã :

“Chè tiên nước ghín nguyệt đeo về

Đêm thanh hớp nguyệt nghiêng chén Nước còn nguyệt hiện xá thôi chèo”

(Bảo kinh cảnh giới)

II SỰ NGHIỆP THƠ VĂN (12)

3 Nguyễn Trãi – nhà thơ trữ tình sâu sắc (10): Nguyễn Trãi – nhà thơ trữ tình sâu sắc

II SỰ NGHIỆP THƠ VĂN (13)

3 Nguyễn Trãi – nhà thơ trữ tình sâu sắc (11): Nguyễn Trãi – nhà thơ trữ tình sâu sắc

+ Thơ của Nguyễn Trãi còn đề cập đến nghĩa vua – tôi, tình cha con, tình nghĩa bạn bè đầy cảm động

“Quân thân chưa báo lòng canh cánh,

Tình phụ cơm trời, áo cha”

“Lòng bạn trăng vằng vặc cao”

II SỰ NGHIỆP THƠ VĂN (14)

3 Nguyễn Trãi – nhà thơ trữ tình sâu sắc (12): Nguyễn Trãi – nhà thơ trữ tình sâu sắc

“Quân thân chưa báo lòng canh cánh,

Tình phụ cơm trời, áo cha”

II SỰ NGHIỆP THƠ VĂN (15)

Câu hỏi thảo luận

Câu hỏi thảo luận:

o Phát biểu tóm tắt nội dung tư tưởng của thơ văn

Nguyễn Trãi?

III KẾT LUẬN

giai đoạn văn học Lý – Trần và mở đường cho một giai đoạn văn học mới.

 Thơ văn ông hội tụ hai nguồn cảm hứng là tư tưởng

yêu nước và tư tưởng nhân đạo Thơ văn của ông đã mở đầu cho loại văn chính luận đặc sắc và thể thơ Đường viết bằng chữ Nôm có cải tiến về câu chữ, góp phần làm cho tiếng Việt phong phú và giàu đẹp.

MỘT SỐ HÌNH ẢNH

MỘT SỐ HÌNH ẢNH

Khu đền thờ Nguyễn Trãi Khu đền thờ Nguyễn Trãi

MỘT SỐ HÌNH ẢNH

CỦNG CỐ

Câu hỏi:

thể hiện qua thơ văn của ông như thế nào?

2 Nêu một số dẫn chứng về thơ văn để chứng minh:

Nguyễn Trãi bên cạnh có phẩm chất của người anh hùng còn là một người trần thế?

Chân thành cảm ơn quí thầy cô đã dành thời gian

đến dự.

Trường THPT – KT Trần Ngọc Hoằng