Cái tên HC xuất hiện trong phiến trát khiến QN ngờ ngợ, ông hỏi thầy thơ lại về HC với thái độ quan tâm, mến mộ một cách kín đáo.. Sự quan tâm đặc biệt dành cho HC và nhất là cái tài viế
Trang 1TIẾT 3
4 Phân tích vẻ đẹp hình tượng nhân vật Quản ngục trong tác phẩm “Chữ người tử tù”- Nguyễn Tuân.
4.1 Quản ngục- một “thanh âm trong trẻo chen giữa bản đàn mà nhạc luận đều hỗn loạn xô bồ”
- Cách xuất hiện:
+ QN được giới thiệu ngay ở phần đầu tác phẩm trong cuộc trò chuyện với thầy thơ lại Cái tên HC xuất hiện trong phiến trát khiến QN ngờ ngợ, ông hỏi thầy thơ lại về HC với thái độ quan tâm, mến mộ một cách kín đáo “” => Chỉ một chi tiết nhưng cũng đủ để người đọc có những ấn tượng đầu tiên về nhân vật Sự quan tâm đặc biệt dành cho HC và nhất là cái tài viết chữ “nhanh và đẹp” của kẻ tử tù như một sự chuẩn bị trước của nhà văn để gây ấn tượng về nhân vật
- Từ cách giới thiệu ban đầu đó, nhà văn đã giúp ta hiểu rõ hơn về nhân vật này Trong đêm đầu tiên hình ảnh QN được khắc hoạ với dáng ngồi tư lự “khuôn mặt băn khoăn ngồi bóp thái dương…” Có lẽ trong lòng viên quản ngục có một tâm sự kín đáo QN băn khoăn bởi sự xuất hiện của HC trong nhà ngục cũng
có nghĩa là một kẻ tài hoa sắp phải chịu án tử hình Một nỗi tiếc nuối mơ hồ trước một ngôi sao chính vị sắp
từ biệt vũ trụ Một khao khát thầm kín “Có ông HC trong tay…chữ”.
- Chỉ đến khi nghĩ là sẽ đối đãi để HC đỡ cực trong những ngày còn lại khuôn mặt QN mới giãn ra “như
mặt nước ao …” => QN là một con người kín đáo, điềm tĩnh và ẩn chứa một nỗi niềm khó nói.
- Sống nơi nhà ngục tăm tối ở chỗ người ta thường đối xử với nhau bằng lừa lọc, tàn nhẫn thế mà QN lại là một “tính cách dịu dàng…”, lại biết đọc “vỡ nghĩa sách thánh hiền từ ngày còn bé” QN thực sự là một kẻ
bị đặt nhầm chỗ “một thanh âm …”
4.2 Sự xuất hiện của HC trong nhà ngục tỉnh Sơn là điều kiện để làm nổi bật bản chất tốt đẹp của con người này mà bấy lâu nay hoàn cảnh làm cho khuất lấp
- Cái đáng quý nhất ở QN chính là sự nâng niu trân trọng cái đẹp và tấm lòng biệt nhỡn liên tài:
+/ Sự nâng niu trân trọng cái đẹp: HC xuất hiện đã làm thức dậy niềm khao khát bấy lâu của QN là “được treo ở nhà riêng một đôi câu đối” do chính tay HC viết Khao khát có được chữ của HC khiến QN dám làm những điều có thể nguy hại tới tính mạng
=> Sở nguyện cao quý của QN giúp ta hiểu hơn con người QN Con người biết qúy trọng nâng niu cái đẹp hẳn không phải là một người xấu
+/ Tấm lòng biệt nhỡn liên tài:
• Nói về kẻ tử tù với một thái độ kính trọng không che giấu “Tôi nghe rất đẹp đó không?”
• Cảm thấy tiếc nuối khi biết HC sắp phải từ giữ cõi đời: “Bấy nhiêu vũ trụ”
• Dũng cảm biệt đãi HC để HC đỡ khổ hơn trong những ngày cuối cùng còn lại ngay cả khi bị HC coi thường, khinh bỉ
=> Đọc CNTT không chỉ thấy thái độ không biết sợ của HC đẹp mà thái độ biết sợ của QN cũng đẹp
không kém Thái độ không biết sợ của HC là cái đẹp của khí phách anh hùng Thái độ biết sợ của QN là cái đẹp của thiên lương trong sáng
4.3 Sự gặp gỡ của viên QN với HC chính là sự gặp gỡ của những nhân cách cao đẹp khiến cho cảnh cho chữ càng giàu ý nghĩa
- Cảnh cho chữ lại diễn ra trong một nơi nhà ngục “đêm hôm đó trong trại giam tỉnh Sơn, ở một không gian chật hẹp, ẩm tối”… “tường đầy mạng nhện…” Nhưng giữa không gian chật hẹp đó, với bút pháp tương phản, nhà văn đã gây ấn tượng cho người đọc với hình ảnh tráng lệ, nổi lên giữa không gian tăm tối là bó đuốc tẩm dầu …là tấm lụa trắng tinh còn nguyên vẹn lần hồ…và mùi thơm của chậu mực Ánh sáng từ ngọn đuốc, ngọn lửa như xua đi khung cảnh tăm tối ảm đạm chốn lao tù
- Những nét vẽ như khắc như chạm đã vẽ lên một hình ảnh hào hùng “Một người tù…” cạnh đó là thầy thơ
lại và QN Sự khúm núm, run run không phải là biểu hiện của sự hèn nhát mà là thái độ ngưỡng vọng trước cái đẹp, cái tài.
- Động tác của họ ăn ý nhịp nhàng “HC…” thể hiện sự thấu hiểu tận đáy lòng
=> Không còn nhà ngục, không còn kẻ tử tù, không còn viên quan coi ngục nắm quyền sinh quyền sát trong tay, chỉ còn lại những dòng chữ tươi tắn
- Những lời khuyên chân thành và thái độ ân cần của HC đã làm cho QN bừng tỉnh, vái lạy người tù Có cái
1
Trang 2vỏi lạy làm cho con người ta trở nờn thấp hốn, nhưng cũng cú cỏi vỏi lẫy khiến tầm vúc con người lớn lao hơn Và cỏi vỏi lạy của QN trước HC là một cỏi vỏi lạy tụn cao nhõn cỏch Đú là cỏi vỏi lạy trước cỏi đẹp
=> Quan niệm nghệ thuật của nhà văn: trong mỗi con người đều cú một người nghệ sĩ, đều ẩn chứa tõm hồn yờu cỏi đẹp, cỏi tài Khụng phải ai cũng xấu hết, bờn cạnh phần ỏc quỷ vẫn cú “thiờn lương”
Cỏi đẹp tồn tại cả trong mụi trường của cỏi ỏc, cỏi xấu, nhưng khụng vỡ thế mà nú lụi tàn, trỏi lại, nú cú thể càng mạnh mẽ và bền bỉ vươn lờn như hoa sen giữa đầm lầy
4.4 Nghệ thuật xõy dựng nhõn vật
- Thủ phỏp tương phản đối lập
- Nghệ thuật miờu tả tõm lớ nhõn vật tinh tế
- Đặt nhõn vật vào tỡnh huống giàu kịch tớnh
- Ngôn ngữ chính xác, góc cạnh, tinh tế, có nhịp điệu giàu sức biểu cảm
III Tụ̉ng kết
1 Nội dung
- Truyện ngắn “Chữ người tử tự” (Nguyễn Tuõn)- một minh chứng tiờu biểu cho nhận xột: “… Cỏc nhà văn lóng mạn thường tỡm kiếm những giỏ trị cao đẹp trong những cảnh đời tầm thường, tăm tối, khỏm phỏ cỏi cao cả trong những số phận bị ruồng bỏ, chà đạp …” Từ sự đối lập giữa cỏi đẹp, cỏi cao cả với cỏi
xấu, cỏi tầm thường, tỏc giả đó đề cao những giỏ trị tốt đẹp của con người:
+ Phỏt hiện tài năng, khớ phỏch Huấn Cao trong sự đối lập với cỏi nhỡn của xó hội phong kiến
+ Vẻ đẹp tài hoa của Huấn Cao trong hoàn cảnh ngục tự tăm tối
+ Sự tỏa sỏng nhõn cỏch người tử tự trong những phỳt giõy cuối cựng của cuộc đời
+ Vẻ đẹp tõm hồn của viờn quản ngục trong sự tương phản với nghề quản ngục (…)
2 Nghệ thuật
- Bút pháp điêu luyện, ngôn ngữ phong phú, đầy giá trị tạo hình và đạt hiệu quả thẩm mĩ cao
- Dựng cảnh, dựng ngời khắc hoạ rõ nét: “Viết văn mà nh chạm khắc” (Văn Tâm )
- Cách sử dụng ngôn ngữ tạo dựng không khí cổ kính “Vang bóng một thời”
2