Có nhi ều cách để phân loại mục đích đọc sách, nhưng trong vi ệc t ìm hi ểu kỹ năng đọc sách người ta thường đưa ra 2 m ục đích chính l à:.. - đọc sách để giải trí: bao gồm việc đọc để[r]
Trang 1KỸ NĂNG ĐỌC SÁCH
1 Định nghĩa:
Là phương pháp đọc sách sao cho hiệu quả nhất, với cùng một thời gian nhưng có thể tiếp thu một lượng kiến thức cao
nhất đây cũng là phương phát giúp người đọc có thể ghi nhớ rõ ràng các thông tin cần tìm cũng như các thông tin quan trọng khác của sách
Sách trong phần này được hiểu là tài liệu và thông tin các loại Về hình thức, sách trong phần này bao gồm các loại tài liệu bằng văn bản chữ viết, tài liệu thu âm, thu hình và các hình thức khác Về nội dung, sách bao gồm các loại nội dung như tài liệu nghiên cứu, văn bản pháp quy, truyện ký, bài báo, các loại hình văn hoá nghệ thuật khác
2 Hướng dẫn Kỹ năng đọc sách:
Để có thể đọc sách một cách hiệu quả, người đọc cần
thực hiện các nội dung:
2.1 Xác định mục đích của việc đọc sách
2.2 Phương pháp tìm sách
2.3 xác định mục tiêu của tác phẩm
2.4 Xác định cấu trúc của sách
Trang 22.5 Các cách đọc
2.6 Ghi chú cho tài liệu đang đọc
2.1 Xác định mục đích của việc đọc sách
Người đọc cần xác định rõ mục đích của việc đọc sách
là gì Có nhiều cách để phân loại mục đích đọc sách, nhưng trong việc tìm hiểu kỹ năng đọc sách người ta thường đưa ra
2 mục đích chính là:
-đọc sách để giải trí: bao gồm việc đọc để giết thời
gian, đọc để tìm một thông tin bất ngờ nào đấy Việc bất
ngờ nhìn thấy một tựa sách hấp dẫn và người đọc quyết
định xem sách này cũng thuộc vào mục đích giải trí
-Đọc sách để nghiên cứu hay để tìm một thông tin cụ thể
nào đó
2.2 Phương pháp tìm sách
Sau khi xác định mục đích đọc sách, người đọc sẽ tiến
hành tìm sách Ngày nay, sách có thể tìm tại các thư viện
truyền thống, thư viện số, các tiệm bán sách, các văn khố
thuộc các cơ quan, trường học hoặc tìm tại các trang web Công việc tìm sách đọc phù hợp với mục đích luôn thôi thúc
Trang 3người đọc cần xác định chất lượng thông tin phục vụ mục tiêu nghiên cứu hoặc mục tiêu giải trí của họ
a chất lượng thông tin dùng làm cơ sở nghiên cứu: Thông tin trong sách cần chính xác và đã được một cơ quan có chức năng thẩm định Thông tin này phụ thuộc vào nhóm các yếu tố như tên tác giả, tên dịch giả, nhà xuất bản hoặc cơ quan phát
hành thông tin, tính hợp pháp và tính bản quyền của thông tin
b Chất lượng thông tin dùng cho mục đích giải trí: Ngoài các tiêu chí giống với mục đích nghiên cứu, người đọc để
giải trí còn quan tâm đến tiêu chí về số lượt người đọc
và số ấn bản đã phát hành Điều này phản ánh cách suy nghĩ
và hành động sao cho phù hợp với bối cảnh xã hội chung quanh hoặc phản ánh mức hợp thời về văn hoá của người đọc
c Các Ktiêu tiêu chí phổ thông cho việc đọc sách:
-Tựa sách: Thông thường, tựa sách sẽ phản ánh nội dung chủ yếu hoặc nội dung đáng nói nhất của người viết
Nếu tìm sách tại các thư viện, bộ phận quản thư sẽ sắp
xếp các loại sách theo nội dung tại các thư viện số, sách
được sắp xếp theo nội dung hoặc theo tên tác giả, năm xuất bản, số lượt người đọc và nhiều yếu tố liên quan khác
Lưu ý rằng các loại công cụ tìm kiếm search tại các websites hiện nay chỉ liệt kê các trang web có xuất hiện chuỗi từ cần tìm, nó không phải là thư viện
Trang 4-Tên tác giả và dịch giả: Đây là một trong những tiêu chí
để đánh giá giá trị thông tin của sách Các tác giả có uy
tín nghề nghiệp cao thường đưa ra các thông tin chính xác hơn
Để phục vụ mục đích nghiên cứu, người đọc nên ưu tiên
cho các tác giả nổi tiếng tuy nhiên cũng không nên bỏ qua các
tác giả ít tiếng tăm hơn
-Nhà xuất bản hoặc cơ quan phát hành tài liệu: đây có thể là
các nhà xuất bản sách truyền thống hoặc các hãng thông tấn
như BBC, Reuter, và các cơ quan thông tấn quốc gia như Việt Nam Thông tấn xã, thông tấn xã các nước, hoặc các toà soạn báo
Cơ quan phát hành thông tin cũng là một trong những tiêu chi1 quan trọng để thẩm định giá trị thông tin của tài liệu Người
đọc để nghiên cứu cần phân biệt rằng tài liệu thuộc các
cơ quan chuyên ngành mới đủ uy tín để đưa ra thông tin Thông thường các cơ quan chuyên ngành này có các loại báo chuyên ngành riêng Thông tin về một ngành nào đó đăng trên các báo phổ
thông không đủ uy tín để làm cơ sở nghiên cứu Hiện nay, có
một số báo quốc tế chuyên ngành được các hiệp hội quốc
tế của ngành ấy phát hành Tài liệu tại các báo này có thể
được xem là cơ sở nghiên cứu Bởi vì toà soạn đã có hội
đồng chuyên viên thẩm định tính chính xác của thông tin
trước khi xuất bản
Trang 5-Số lượt người đọc hoặc số ấn bản đã phát hành: các
số liệu này chỉ nói lên mức độ quan tâm của xã hội dành
cho tài liệu nào đó Đây không được xem là tiêu chí đo
lường chất lượng thông tin dùng làm cơ sở nghiên cứu Nhưng với các loại tác phẩm văn hoá nghệ thuật như phim ảnh, tác phẩm âm nhạc, tác phẩm văn học v.v các số liệu về lượt người đọc hoặc số ấn bản có thể nói lên tính ăn khách
của tác phẩm
-Ấn bản bất hợp pháp: có 2 loại ấn bản bất hợp pháp mà
trong tiếng Việt bình dân gọi là ấn bản giả, sách giả Một
là ấn bản được nhà xuất bản phát hành nhiêù hơn số đăng
ký Một số nhà xuất bản vì muốn trốn thuế đã phát hành
số lượng sách lớn hơn số đăng ký Các ấn bản này có nội dung và hình thức hoàn tòan giống với ấn bản chính của cùng một đầu sách Loại ấn bản bất hợp pháp thứ hai là loại
người xuất bản đã tự ý làm giả mạo các thông tin như tên nhà xuất bản, tên tác giả hoặc tựa sách Loại giả mạo thứ hai này dĩ nhiên sẽ có nội dung không tin cậy được
2.3 xác định mục tiêu của tác phẩm
Sau khi tìm được sách với tựa, tên tác giả nhà xuất bản phù hợp với nguyện vọng, người đọc cần xác định mục tiêu
của tác phẩm
-Mục tiêu của tác phẩm được tác giả hoặc nhà xuất bản
Trang 6giới thiệu trong phần lời giới thiệu, hoặc lời nhà xuất
bản Người đọc cần xem qua phần này để tìm hiểu sách đã
chọn có thoả mãn nhu cầu đọc của mình hay chưa
2.4 Xác định cấu trúc của sách
cấu trúc của sách được giới thiệu qua phần mục lục
Người đọc cần xem mục` lục để nhận dạng cấu trúc của
sách với 2 thành phần chính là bố cục và cấu trúc
a Bố cục của sách: bạn hãy xem trong các chương mục của
sách, phần nào là phần bạn cần tham khảo nhất, phần nào đáp ứng trực tiếp nhu cầu đọc của bạn
b Cấu trúc của sách: mục lục cũng cho bạn biết sách được
biên soạn theo lối cấu trúc nào Thông thường có 4 loại cấu
trúc như sau:
-cấu trúc theo hướng diễn dịch: Các chương đầu tiên sẽ
trình bày một vấn đề và bối cảnh của vấn đề này Các
chương sau nhằm giải thích chi tiết hoặc đưa ra nhiều cách
nhìn khác nhau của vấn đề
-cấu trúc qui nạp: các chương đầu nhằm giới thiệu một hiện
tượng hay tình huống Các chương sau nhằm phân tích tình huống này Chương kết sẽ đúc kết các vấn đề và đưa ra một kết
luận hay qui tắc chung cho các tình huống hoặc hiện tượng
tương tự
Trang 7-Cấu trúc theo lối mắc xích: Các vấn đề đưa ra theo một
chuỗi có tính liên kết nhau theo một trật tự hay lô gích nào
đó Thường gặp cấu trúc mắc xích trong những loại sách
hướng dẫn kỹ thuật
-Cấu trúc song song: Hai vấn đề hay hiện tượng được diễn biến song song với nhau trên cùng một tác phẩm Chương kết sẽ
là phần hội tụ và đi đến một kết luận chung cho 2 hiện
tượng này
Sau khi nắm được mục lục, người đọc có thể đi tắt đến
phần cần tham khảo Nếu phần này có những kiến thức đã
được tác giả giới thiệu ở phần trước khi ấy mới cần xem
lại các chương trước
-Nếu sách được viết theo cấu trúc mắc xích mà người đọc
lại bỏ chương và đi tắt đến phần cần xem thì có thể bị
hiểu nhằm ý của tác giả Ngược lại với các loại cấu trúc
diễn dịch hay qui nạp, thường đưa ra các kiến thức rất cơ
bản mà người đọc có khi đã từng tham khảo trước đây rồi
việc đọc theo thứ tự với loại sách diễn dịch hay qui nạp
có thể làm tốn thời gian một cách không cần thiết
2.5 Các cách đọc
Thông thường người đọc có 2 cách đọc là đọc lướt hay
Trang 8đọc nhanh và đọc chậm hay đọc kỹ Đọc lướt được dùng
để tóm nhanh nội dung của tác phẩm hay chương mục cần tham khảo Sau khi đọc lướt, nếu muốn thật sự hiểu rõ nội dung người đọc nên đọc lại nhiều lần và đọc chậm để quán
triệt đúng ý của tác giả
2.6 Ghi chú cho tài liệu đang đọc
Cho dù đọc sách vì mục đích nào, người đọc đôi khi cũng
tâm đắc một số câu hay ý tưởng của tác giả Đặc biệt
với người đọc để nghiên cứu, có rất nhiều đọan cần ghi
nhớ hoặc cần ghi chú việc ghi chú còn dùng để tóm ý các phần trong tài liệu nhằm giúp người đọc sau đó có thể nhớ lại những gì đã xem Vài tháng sau, họ không cần tốn thời gian xem lại từ đầu đến cuối cả một tài liệu lớn Như
thế việc ghi chú được xem là rất cần thiết
Một số người thích đánh dấu vào tác phẩm đang đọc bằng cách gạch chân hoặc dùng viết ghi các dấu hay các lời bình vào cuốn sách Cách ghi chú này tuy chỉ được áp dụng khi tài liệu
là của riêng người đọc, người ta vẫn đề nghị nên có một
hình thức ghi chú khác sao cho tài liệu không bị quá nhiều dấu bút ghi nhằn nhịt vào đó
cách ghi chú được đề nghị là nên có một sổ tay hoặc một
trang giấy riêng ghi lại các ghi chú kèm theo thông tin về số trang, số hàng nơi cần đánh dấu ghi chú Với tài liệu điện
Trang 9tử, người đọc có thể tạo một tập tin ghi chú thứ hai để
chung thư mục với tài liệu này nhằm giúp cho việc xem lại thêm phần thuận tiện Người đọc có thể sử dụng một số chức
năng của phần mềm soạn thảo để tạo ghi chú mà không ảnh hưởng đến văn bản gốc, chẳng hạn chức năng liên kết
hypperlink comment trong MS Word