LUC MA SAT

Liệu lực ma sát có xuất hiện ngay cả khi có ngoại lực tác dụng lên vật theo phương song song với mặt tiếp xúc mà vật vẫn đứng yên?. trên một vật khác không?[r]

Nhiệt liệt chào mừng quí thầy cô đến dự

TRƯỜNG THPT THỦ THIÊM

GV: TRẦN THỊ LOAN

Chương 5:

CÁC LỰC CƠ HỌC

Bài:

Trong bài học này ta tìm hiểu các

 Điều kiện xuất hiện của lực ma sát lăn

 Những đặc điểm của lực ma sát lăn

 Nguyên nhân của ma sát

Liệu lực ma sát có xuất hiện ngay cả khi một người đẩy một cái tủ trên sàn nhà mà tủ vẫn không dịch chuyển ?

Liệu lực ma sát có xuất hiện ngay cả khi có ngoại lực tác dụng lên vật theo phương song song với mặt tiếp xúc mà vật vẫn đứng yên

trên một vật khác không?

 Chẳng hạn: móc lực kế vào khúc gỗ đặt

trên bàn Lúc đầu, ta kéo khúc gỗ với một

lực nhỏ theo phương ngang (song song

với mặt tiếp xúc) và quan sát xem khúc gỗ

có chuyển động hay không?

 Hình động

Tại sao khúc gỗ vẫn đứng yên khi đã kéo

lực kế?

 Lực xuất hiện có tác dụng cản trở chuyển động của vật khiến cho vật vẫn đứng yên khi có ngoại lực tác dụng gọi là lực ma sát nghỉ.

 Vậy lực ma sát nghỉ xuất hiện khi nào?

Lực ma sát nghỉ xuất hiện khi có ngoại lực tác dụng vào vật mà vật vẫn đứng yên

NVKP 1: Có phải tất cả các vật đứng yên

đều có lực ma sát nghỉ tác dụng ? Vì sao?

 Không phải tất cả các vật đứng yên đều

có ma sát nghỉ, mà khi một vật chịu tác

dụng của ngoại lực theo phương song

song với mặt tiếp xúc giữa vật và mặt đỡ làm cho vật có xu hướng chuyển động

nhưng chưa chuyển động thì lực ma sát nghỉ xuất hiện có tác dụng cản trở chuyển động

bằng với ngoại lực đặt vào

vật, hướng song song với

mặt tiếp xúc.

 Lực ma sát nghỉ không có

độ lớn nhất định Độ lớn của lực ma sát nghỉ bằng độ lớn của ngoại lực tác dụng

 Lực ma sát nghỉ có giá trị

cực đại :

F msnmax =k’N

II Lực ma sát lăn:

 Hình động

 Lực ma sát lăn xuất hiện khi nào?

 Độ lớn của lực ma sát lăn có tỉ lệ với áp lực N hay không?

 So sánh với thí nghiệm kéo trượt khúc gỗ thì kéo khúc gỗ lăn không trượt khó hơn hay dễ hơn? Điều đó chứng tỏ cái gì?

II Lực ma sát lăn:

 Lực ma sát lăn xuất

hiện khi một vật lăn

không trượt trên một

vật khác nhằm cản trở

chuyển động của vật

 Độ lớn của lực ma sát

lăn cũng tỉ lệ với áp lực N.

 Hệ số ma sát lăn nhỏ

hơn hệ số ma sát trượt

hàng chục lần

Đặc điểm chung của 3 loại lực ma sát:

III Nguyên nhân của ma sát

chỗ sần sùi, lồi lõm hay

bị biến dạng này gây ra

lực ma sát cản trở

chuyển động.

IV Ma sát có ích hay có hại?

NVKP 2: Lực ma sát có lợi hay có hại?

Tùy từng trường hợp: “ Ma sát có thể cản trở chuyển động mà cũng có thể là

nguyên nhân của chuyển động”.

 Đối với ma sát trượt:

 Có hại: trục máy đang quay trong ổ trục

ma sát trượt xuất hiện làm cản trở

chuyển động quay Muốn giảm phải bôi trơn (tra dầu, mỡ)

IV Ma sát có ích hay có hại?

Đối với ma sát trượt:

Có ích:

Xe đạp đang chạy muốn dừng lại ta phải bóp phanh Lực

ma sát trượt xuất hiện ở chỗ tiếp xúc với má phanh và vành kim loại làm hãm chuyển động của xe.

Trong máy mài, gia công làm bóng nhẵn các bề mặt kim loại.

IV Ma sát có ích hay có hại?

 Đối với ma sát lăn: nói

chung là có hại

 Có ích:

 Do hệ số ma sát lăn

nhỏ hơn hệ số ma sát trượt rất nhiều nên thay ổ đỡ trục trượt bằng ổ đỡ trục bi.

 Lắp bánh xe cho các

vật thường hay di chuyển.

IV Ma sát có ích hay có hại?

 Đối với ma sát nghỉ: thường có ích.

Chẳng hạn :

 Giúp ta cầm được đồ vật bằng tay

 Giúp đinh được giữ lại ở tường (treo đồ vật)

 Giúp sợi kết thành vải

 Giúp dây cua roa truyền được chuyển động

 Giúp chuyển các vật từ nơi này đến nơi khác

bằng băng chuyền.

 Có điều ta không ngờ tới là: “trong nhiều trường hợp lực ma sát nghỉ lại đóng vai trò là lực phát

Vai trò lực phát động của lực ma sát nghỉ:

Nói cách khác:” tất cả xe cộ và con người không

thể chuyển động nếu không có ma sát nghỉ”

 NVKP 3: Nhờ đâu ta có thể đi bộ được?

 Hình động

 NVKP 4: Lực kéo của đầu máy tàu hỏa có

phải là lực phát động hay không? Tại sao?

 Theo định luật III Newton, lực và phản lực

có độ lớn bằng nhau, thế thì tại sao hai

người chơi kéo co lại có người thắng, kẻ

Thí nghiệm :

So sánh 2 trường hợp sau:

Đặt 2 miếng gỗ tiếp xúc nhau, đẩy

tay lên miếng gỗ trên và cố gắng đẩy trượt nó đi

Đổ vào giữa 2 miếng gỗ một ít dầu

bôi trơn, sau đó lại dùng tay đẩy miếng

gỗ phía trên

Hãy nêu các biện pháp làm

Bài tập 1:

 Một thùng gỗ có khối lượng 16kg lúc đầu

đứng yên trên sàn nhà Muốn dịch chuyển được nó cần phải dùng một lực nằm ngang 72N (lấy g= 10m/s 2 ) Hệ số ma sát nghỉ giữa thùng gỗ và sàn nhà bằng:

Bài tập 2:

 Một người đẩy một cái thùng có khối lượng 35kg theo phương ngang bằng một lực

110N Hệ số ma sát nghỉ giữa thùng và mặt sàn là 0,37 Lấy g= 9,8m/s 2

 Thùng có chuyển động không? Lực ma sát tác dụng lên thùng bằng bao nhiêu và có hướng như thế nào?

 Muốn cho thùng dịch chuyển thì phải dùng một lực đẩy ngang tối thiểu bằng bao nhiêu?

Bài tập 3:

trên sàn nhà Hệ số ma sát nghỉ giữa hòm và mặt sàn là 0,40, hệ số ma sát trượt là 0,31

 Nếu tác dụng vào hòm một lực nằm ngang bằng 150N thì hòm có chuyển động không? Lực ma sát tác dụng vào hòm bằng bao nhiêu và có hướng như thế nào?

 Để hòm bắt đầu dịch chuyển thì phải tác dụng vào hòm một lực theo phương ngang tối thiểu bằng

bao nhiêu?

 Nếu vẫn duy trì lực như câu b thì hòm chuyển

động với gia tốc bằng bao nhiêu?

Những điều bạn có thể chưa biết xung quanh việc đi xe đạp!

là lực cản chủ yếu?

lượng xe không đổi, độ nhám của mặt

đường và talông lốp xe như nhau, bánh xe bơm hơi căng như nhau, điều kiện ổ bi và bôi trơn như nhau) thì giữa bánh xe có

talông nhỏ và bánh xe có talông lớn, cái

nào chịu lực ma sát lớn hơn?

Những điều bạn có thể chưa biết

xung quanh việc đi xe đạp!

 Tại sao các xe đạp đua lại luôn sử dụng loại lốp có talông nhỏ?

 Tại sao talông của lốp xe lại được tạo rãnh ?

 Tại sao với bánh xe bơm hơi căng hơn ta đạp xe đi nhẹ nhàng hơn?

Chào tạm biệt

 Vì Fmsnmax=kN=kP=kmg

45 ,

0 160

 Vì Fmsnmax=kN=kP=kmg

45 ,

0 160