Phương pháp dạy đạo đức lớp 1 - Phần 5

Về kiến thức - Xác định và phân tích được vị trí, mục tiêu của môn Đạo đức ở tiểu học. - Trình bày và phân tích được nội dung của môn Đạo đức ở tiểu học. - Chỉ ra được những điểm mới về mục tiêu, nội dung chương trình môn Đạo đức theo Chương trình Tiểu học sau năm 2000 so với trước đây. Về kĩ năng Khai thác nội dung môn Đạo đức ở tiểu học phù hợp với đối tượng học sinh, thực tế, truyền thống đạo đức của địa phương. Về thái độ Chủ động, nghiêm túc trong việc...

- Xác định và phân tích được vị trí, mục tiêu của môn Đạo đức ở tiểu học

- Trình bày và phân tích được nội dung của môn Đạo đức ở tiểu học

- Chỉ ra được những điểm mới về mục tiêu, nội dung chương trình môn Đạo đức theo Chương trình Tiểu học sau năm 2000 so với trước đây

Về kĩ năng

Khai thác nội dung môn Đạo đức ở tiểu học phù hợp với đối tượng học sinh, thực

tế, truyền thống đạo đức của địa phương

1 Vị trí môn Đạo đức ở tiểu học

Hoạt động 1 Xác định vị trí của môn Đạo đức ở tiểu học

Thời gian : 20 phút

NHIỆM VỤ

* Đọc thông tin cơ bản, xem lại con đường để giáo dục đạo đức cho học sinh tiểu học (hoạt động 4, nội dung 2, chủ đề 1, tiểu mođun 1), kết hợp với sơ đồ sau, bạn hãy xác định mối quan hệ giữa môn Đạo đức với mục tiêu, nhiệm vụ, nội dung giáo dục đạo đức cho học sinh tiểu học

THÔNG TIN CƠ BẢN

Ngoài mối quan hệ mật thiết giữa môn Đạo đức với nhiệm vụ, nội dung giáo dục đạo đức các bạn đã nghiên cứu ở hoạt động 4, nội dung 2, chủ đề 1, tiểu mođun 1 thì môn Đạo đức còn có mối quan hệ hữu cơ với các môn học khác trong chương trình tiểu học, các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

Môn Đạo đức là một trong các con đường cơ bản và là con đường quan trọng nhất

để giáo dục đạo đức cho học sinh tiểu học theo mục tiêu giáo dục toàn diện Do đó,

nó có mối quan hệ hữu cơ với các môn học khác ở tiểu học

Môn Đạo đức giúp cho học sinh có kiến thức, kĩ năng hành vi đạo đức cơ bản để vận dụng, củng cố qua các môn học khác, nhất là các môn có nhiều khả năng tích hợp nội dung giáo dục đạo đức như Tiếng việt, Tự nhiên - Xã hội, Sức khoẻ, Âm nhạc, Mĩ thuật Thông qua các môn học đó, học sinh củng cố kiến thức, kĩ năng đạo đức, mở rộng, bổ sung cho kiến thức đạo đức càng phong phú, sinh động Do đó khi dạy đạo đức cần đảm bảo yêu cầu liên môn

Mối quan hệ giữa môn Đạo đức với các hoạt động giáo dục ngoài giờ ở tiểu học

Môn Đạo đức cung cấp kiến thức, thái độ, kĩ năng để học sinh vận dụng, thực hành qua các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp Các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp là những hình thức dạy học và giáo dục đạo đức sinh động, phù hợp tâm lí lứa tuổi tiểu học ; đồng thời là môi trường thực hành, luyện tập rất tốt để củng cố kiến thức, kĩ năng đạo đức Do đó, các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp là con đường hấp dẫn học sinh hoạt động thực hành môn Đạo đức, cần phải đựơc quan tâm đúng mức

Mối quan hệ giữa môn Đạo đức ở tiểu học và môn Giáo dục công dân ở trường trung học cơ sở

Nội dung môn Đạo đức ở tiểu học và môn Giáo dục công dân ở trung học cơ sở có tính đồng tâm, và cùng hướng tới hình thành cho học sinh ý thức, trách nhiệm công

dân Môn Đạo đức ở tiểu học giúp học sinh có một số kiến thức sơ giản, kĩ năng, thái độ cơ bản ban đầu, đặt nền móng cơ sở cho học sinh học tiếp môn Giáo dục công dân ở các cấp, bậc học tiếp theo Môn Giáo dục công dân kế thừa, phát triển các kiến thức, kĩ năng, phẩm chất, năng lực được hình thành từ tiểu học

ĐÁNH GIÁ HOẠT ĐỘNG 1

Câu 1 : Bạn hãy điền dấu x vào ô trước ý kiến đúng

Môn Đạo đức ở Tiểu học có vị trí :

a) Là con đường cơ bản và quan trọng nhất để giáo dục nhân cách toàn diện cho học sinh

b) Là con đường cơ bản và quan trọng nhất để thực hiện nhiệm vụ giáo dục đạo đức cho học sinh tiểu học

c) Là con đường cơ bản và quan trọng nhất để hình thành ý thức, trách nhiệm công dân cho học sinh

Câu 2 : Có đồng nghiệp của mình cho rằng : Không có môn Đạo đức vẫn giáo dục

được đạo đức cho học sinh

Cho biết thái độ của bạn trước quan điểm đó và giải thích vì sao

(a) Đồng tình b) Lưỡng lự c) Không đồng tình)

2 Mục tiêu môn Đạo đức ở tiểu học

Hoạt động 2 Xác định mục tiêu môn Đạo đức ở tiểu học

Thời gian : 25 phút

NHIỆM VỤ

* Bạn hãy nghiên cứu trước mục tiêu môn Đạo đức trong sách giáo viên lớp 1, 2, 3,

4, 5 (phần chung, trang 3) Sau đó, rút ra mục tiêu chung của môn Đạo đức ở tiểu học

* Thảo luận nhóm : Tìm ra những điểm mới về mục tiêu của môn Đạo đức trong chương trình tiểu học mới so với chương trình cũ trước đây

THÔNG TIN CƠ BẢN

Mục tiêu của giáo dục tiểu học là : Nhằm giúp học sinh hình thành những cơ sở ban đầu cho sự phát triển đúng đắn, lâu dài về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mĩ và các

kĩ năng cơ bản để học sinh tiếp tục học trung học cơ sở

Để góp phần thực hiện mục tiêu đó, môn Đạo đức ở tiểu học nhằm giúp học sinh :

1 Về kiến thức : Có hiểu biết ban đầu về một số chuẩn mực hành vi đạo đức và pháp luật phù hợp với lứa tuổi trong quan hệ của các em với bản thân, gia đình, nhà trường, cộng đồng xã hội, môi trường tự nhiên và ý nghĩa của việc thực hiện các chuẩn mực đó (thực hiện các chuẩn mực đó thì có lợi gì ? Không thực hiện thì có hại gì ?)

2 Về kĩ năng, hành vi : Biết nhận xét, đánh giá hành vi của bản thân và những người xung quanh theo chuẩn mực đã học ; có kĩ năng lựa chọn và thực hiện các hành vi ứng xử phù hợp chuẩn mực trong các mối quan hệ và tình huống đơn giản,

cụ thể của cuộc sống ; biết nhắc nhở bạn bè cùng thực hiện

3 Về giáo dục thái độ : Từng bước hình thành thái độ tự trọng, tự tin vào khả năng của bản thân, có trách nhiệm với hành động của mình ; yêu thương, tôn trọng mọi người ; mong muốn đem lại niềm vui, hạnh phúc cho mọi người ; đồng tình và làm theo cái thiện, cái đúng, cái tốt ; không đồng tình với cái ác, cái sai, cái xấu

Theo chương trình mới của môn Đạo đức, ta thấy có sự thay đổi trong mục tiêu chung, bởi vì :

- Mục tiêu của dạy học môn Đạo đức ở tiểu học là dạy hành vi đạo đức, nên cần chú trọng kĩ năng hành vi

- Thực hiện mục tiêu giáo dục và đào tạo : Đào tạo con người cho hoạt động thực tiễn, nên học phải đi đôi với hành, dạy học môn Đạo đức cũng như giáo dục đạo đức phải gắn với thực tiễn đời sống, vì đào tạo con người là để phục vụ hoạt động thực tiễn

- Đáp ứng yêu cầu thực tế đời sống đạo đức : Nền kinh tế thị trường có nhiều mặt tích cực ; đồng thời có nhiều tác động tiêu cực làm xói mòn một số giá trị đạo đức truyền thống Do đó, phải quan tâm giáo dục kĩ năng hành vi đúng chuẩn mực đạo đức, thái độ, bản lĩnh kiên định trước tiêu cực, tệ nạn xã hội để mỗi công dân là một pháo đài chống lại tiêu cực và tệ nạn

ĐÁNH GIÁ HOẠT ĐỘNG 2

Câu 1 : Trình bày mục tiêu của môn Đạo đức ở tiểu học Căn cứ vào đâu để xây

dựng mục tiêu đó ?

Câu 2 : Những ai có trách nhiệm thực hiện mục tiêu này ? Liên hệ bản thân

3 Nhiệm vụ môn Đạo đức ở tiểu học

Hoạt động 3 Xác định nhiệm vụ của môn Đạo đức ở tiểu học

Thời gian : 20 phút

NHIỆM VỤ

* Xem các nội dung theo chỉ dẫn trong thông tin cơ bản dưới đây

* Thảo luận nhóm theo câu hỏi :

- Để đạt mục tiêu kiến thức, cần phải thực hiện nhiệm vụ gì ?

- Để đạt mục tiêu kĩ năng, cần phải thực hiện nhiệm vụ gì ?

- Để thực hiện mục tiêu thái độ, cần phải thực hiện nhiệm vụ gì ?

THÔNG TIN CƠ BẢN

Để thực hiện nhiệm vụ trên, các bạn cần tìm hiểu các thông tin sau :

* Mục tiêu môn Đạo đức ở tiểu học (đã nghiên cứu ở hoạt động 2)

* Nội dung môn Đạo đức ở tiểu học (hoạt động 4)

Để thực hiện mục tiêu và chuyển tải nội dung của môn Đạo đức đến học sinh, môn Đạo đức có nhiệm vụ quan trọng, hướng vào thực hiện mục tiêu chung của giáo dục

ĐÁNH GIÁ HOẠT ĐỘNG 3

* Điền dấu x vào ô trước ý kiến đúng

Thực hiện nhiệm vụ môn Đạo đức là :

a) Giúp học sinh có hiểu biết về kiến thức đạo đức ở mức sơ giản, phù hợp với học sinh

c b) Giúp học sinh rèn luyện một số kĩ năng cơ bản, vừa sức theo nội dung đã học, hình thành thói quen hành vi đúng chuẩn mực đạo đức

c) Bồi dưỡng cho học sinh xúc cảm, tình cảm, niềm tin đạo đức, giáo dục thái độ tôn trọng, học tập, ủng hộ cái đúng, đấu tranh phòng chống cái sai

d) Cả ba ý kiến trên đều đúng

4 Nội dung, chương trình môn Đạo đức ở tiểu học

Hoạt động 4 Tìm hiểu nội dung, chương trình môn Đạo đức ở tiểu học

1 Quan hệ với bản thân

3 Quan hệ với nhà trường

4 Quan hệ với cộng đồng, xã hội

5 Quan hệ với môi trường tự

nhiên

* Thảo luận nhóm : Từ nội dung của môn Đạo đức đã thống kê ở trên, kết hợp với hiểu biết của các bạn qua triển khai thay sách môn Đạo đức, tìm ra những điểm mới

về nội dung, chương trình môn Đạo đức ở tiểu học

THÔNG TIN CƠ BẢN

Để thực hiện nhiệm vụ trên, các bạn cần tìm hiểu các thông tin sau :

* Các chủ đề đạo đức trong sách Đạo đức của học sinh từ lớp1 đến lớp 5

* Nội dung giáo dục đạo đức cho học sinh tiểu học : Thông tin phản hồi cho hoạt động 3, chủ đề 2, tiểu môdun 1

* Chương trình môn Đạo đức, sách giáo viên Đạo đức lớp 1, 2, 3, phần chung

ĐÁNH GIÁ HOẠT ĐỘNG 4

Câu 1 : Điền dấu x vào ô trước ý kiến đúng

a) Ưu tiên cho các môn Toán, Tiếng Việt

c b) Chỉ dạy nội dung nào mình thấy tâm đắc

c) Dạy đủ nội dung, chủ đề đạo đức trong chương trình

Câu 2 : Nếu dùng 3 tiết phần mềm dành cho địa phương đề dạy môn khác, sẽ :

a) Vi phạm khuyết điểm : tuỳ tiện

b) Vi phạm pháp lệnh của Nhà nước

c) Không có lỗi

THÔNG TIN PHẢN HỒI CHO CÁC HOẠT ĐỘNG

* Hoạt động 1

Vị trí của môn Đạo đức ở tiểu học

- Là con đường cơ bản và quan trọng nhất trong việc thực hiện giáo dục đạo đức - tiêu chí hàng đầu trong nhân cách toàn diện của học sinh

- Là cơ sở để các môn học khác tích hợp nội dung giáo dục đạo đức cho học sinh

- Là tiền đề để học sinh tiếp tục học môn Giáo dục công dân ở trường trung học cơ

sở

Bởi môn Đạo đức có vị trí quan trọng như trên, nên trong quá trình dạy học phải thực hiện đúng nội dung, chương trình môn học, tuyệt đối không bớt xén thời gian hoặc cắt xén chương trình

Gợi ý trả lời câu hỏi đánh giá

Câu 1 : Đáp án b

Câu 2 : Đáp án c

Nếu cho rằng không có môn Đạo đức vẫn tiến hành giáo dục được đạo đức cho học sinh là quan điểm phiến diện, chưa nhận thức đúng về vị trí của môn Đạo đức ở tiểu học Nếu không có môn Đạo đức thì giáo dục đạo đức qua các môn học khác, qua hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp sẽ gặp nhiều khó khăn

* Hoạt động 2

Những điểm mới trong mục tiêu môn Đạo đức ở tiểu học

Mục tiêu Chương trình cũ Chương trình mới

Kiến thức Được coi trọng,

nhưng hạn hẹp trong SGK

Coi trọng, được mở rộng bằng nhiều kênh thông tin khác nhau : tài liệu học tập, giáo viên, các bạn, thông tin đại chúng, thực tiễn,

Kĩ năng Mờ nhạt, hầu như

chỉ thực hiện trong phạm vi lớp học

và ở mức độ biết xác định hành vi đúng, sai

Đặc biệt coi trọng, được tổ chức luyện tập trong

và sau bài học ở mức độ:

- Có kĩ năng lựa chọn hành vi đúng một cách phù hợp

- Có kĩ năng và thói quen hành vi đúng

Thái độ Được thực hiện ở

mức độ: học tập, không học tập và giải thích vì sao ?

Được coi trọng với các mức độ:

- Học tập, không học tập và giải thích vì sao ?

- Biết bày tỏ thái độ đồng tình với hành vi đúng, phản đối hành vi sai

- Biết đấu tranh chống hành vi sai của bản thân

và người khác một cách phù hợp

Gợi ý trả lời câu hỏi đánh giá

Câu 1 : Các căn cứ để xây dựng mục tiêu chương trình môn Đạo đức :

- Mục tiêu kinh tế - xã hội

- Mục tiêu chung của giáo dục phổ thông

- Thực tiễn giáo dục tiểu học hiện nay

- Đặc điểm sinh - tâm lí của học sinh tiểu học

Câu 2 : Các lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường Trong đó, giáo viên

giảng dạy môn Đạo đức là nòng cốt

* Hoạt động 3 : Đáp án d

* Hoạt động 4

Điểm mới về chương trình môn Đạo đức :

Toàn bộ chương trình gồm 35 tiết / năm học, được cấu trúc như sau :

- Phần cứng : 14 bài ´ 2 tiết = 28 tiết

- Phần mềm : Dành cho địa phương = 3 tiết

đó, không lạm dụng 3 tiết phần mềm này để làm việc khác, vì như vậy là vi phạm Pháp lệnh của Nhà nước

- Cùng với giáo dục truyền thống đạo đức của dân tộc, chương trình đã cập nhật nội dung mới như hội nhập,

- Chương trình được cấu trúc đồng tâm, phát triển về các quan hệ đạo đức giữa các lớp, đồng thời được phân chia thành hai giai đoạn phù hợp với đặc điểm tâm sinh lí lứa tuổi của học sinh theo từng nhóm lớp Giai đoạn thứ nhất (từ lớp 1 đến lớp 3) : Chủ yếu giáo dục các hành vi có tính luân lí có tính giao tiếp ở gia đình và nhà trường Nội dung được thể hiện trên cả kênh hình và kênh chữ ; ngôn ngữ diễn đạt ngắn gọn, rõ ràng, dễ hiểu Giai đoạn 2 (lớp 4, 5) : Nội dung các chuẩn mực được

mở rộng về phạm vi (quê hương, đất nước, nhân loại), bước đầu giáo dục cho học sinh ý thức, hành vi của người công dân, một số phẩm chất đặc trưng của người lao động, phù hợp với lứa tuổi của các em

Những điểm mới về nội dung môn Đạo đức ở tiểu học

- Tích hợp giáo dục kĩ năng sống cho học sinh Cuộc sống cần có nhiều kĩ năng khác nhau Đối với học sinh tiểu học, chú trọng giáo dục một số kĩ năng cơ bản như : tự nhận thức, giao tiếp, xác định giá trị, ra quyết định, kiên định

- Tích hợp dọc và tích hợp ngang quyền kết hợp với bổn phận của trẻ em, tất cả các khối lớp đều được tích hợp giáo dục quyền trẻ em ở những mức độ khác nhau

- Chú trọng giáo dục cho học sinh về trách nhiệm của mình với chính bản thân mình : có trách nhiệm với lời nói và việc làm của mình, tự trọng, giữ lời hứa, Gợi ý trả lời câu hỏi đánh giá

Câu 1 : Đáp án c

Câu 2 : Đáp án b

- Nêu và phân tích được cơ sở lựa chọn phương pháp dạy học

- Trình bày và phân tích được các nguyên tắc, phương pháp, hình thức dạy học môn Đạo đức ở tiểu học

- Chỉ ra được những điểm mới về phương pháp dạy học môn Đạo đức

- Trình bày được yêu cầu, phương pháp, hình thức đánh giá kết quả dạy học môn Đạo đức

- Phân biệt được đặc điểm của dạy học môn Đạo đức ở các lớp 1, 2, 3 và lớp 4, 5

+ Cập nhật thông tin cơ bản về đổi mới phương pháp, hình thức dạy học, phương pháp và hình thức đánh giá kết quả dạy học môn Đạo đức hiện nay ở tiểu học + Từ đó, có cơ sở để rèn luyện kĩ năng và thái độ chủ động, tích cực thực hiện đổi mới nội dung, phương pháp dạy học và phương pháp, hình thức đánh giá kết quả dạy học môn Đạo đức để vận dụng vào việc lập kế hoạch bài học và dạy học, nâng cao chất lượng dạy học môn Đạo đức

1 Cơ sở lựa chọn phương pháp dạy học môn Đạo đức ở tiểu học

Hoạt động 1 Tiếp cận một số cơ sở lựa chọn phương pháp dạy học

môn Đạo đức ở tiểu học

Thời gian : 30 phút

NHIỆM VỤ

* Đọc thông tin cơ bản dưới đây

* Thảo luận nhóm theo câu hỏi sau :

Lựa chọn các phương pháp dạy học hợp lí khi dạy học môn Đạo đức ở tiểu học cần phải dựa trên những cơ sở nào ? Vì sao ? Giải thích nội dung của từng cơ sở đó

Hoạt động 2 Rút ra những kết luận cần thiết về mặt sư phạm sau khi thực hiện hoạt động 1

Thời gian : 15 phút

NHIỆM VỤ

* Thảo luận nhóm theo câu hỏi :

- Những thông tin ở hoạt động 1 đã gợi ý gì cho bạn khi lựa chọn phương pháp dạy học?

- Vì sao sự lựa chọn phương pháp dạy học phải phù hợp với đặc điểm sinh - tâm lí của học sinh tiểu học ?

THÔNG TIN CƠ BẢN

Để lựa chọn và vận dụng các phương pháp dạy học môn Đạo đức ở tiểu học một cách

có căn cứ khoa học và khả thi, cần dựa trên các cơ sở phương pháp luận, lí luận và thực tiễn sau :

1.1 Phương pháp luận triết học về bản chất con người

* Theo quan điểm triết học Mác - Lênin về bản chất của con người : Con người là

sự tổng hoà của cái tự nhiên (mặt sinh học) và cái xã hội (nhân cách) Trong đó, nhân cách thể hiện bản chất xã hội của mỗi cá nhân, được hình thành từ giao tiếp xã hội (thông qua con đường giáo dục, tự giáo dục) Nhờ đó, con người trở thành chủ thể hoạt động, đặc biệt là hoạt động lao động, sáng tạo

* Tiếp cận phương pháp luận triết học về bản chất của con người vào quá trình dạy học :

Bản chất của quá trình dạy học là sự tương tác giữa người dạy và người học Với tư cách là chủ thể :

- Người dạy (chủ thể của hoạt động dạy - giáo viên) giữ vai trò chủ đạo : quyết định dạy cái gì (mục tiêu), dạy như thế nào (phương pháp)

- Người học (chủ thể của hoạt động học - học sinh) giữ vai trò chủ động (chủ thể nhận thức) : tự giác, tích cực, sáng tạo trong học tập Mức độ biểu hiện tính tích cực trong mỗi chủ thể nhận thức khác nhau Do đó, không thể

có phương pháp chung cho tất cả mọi đối tượng học

1.2 Đặc điểm sinh - tâm lí của học sinh tiểu học

* Cơ sở sinh lí :

Hoạt động nhận thức diễn ra trên cơ sở phản ánh ý thức theo cơ chế sinh lí học thần kinh cao cấp :

Với những phương pháp tác động khác nhau sẽ để lại những sản phẩm ý thức khác nhau Trên cơ sở đó, hai nhà khoa học I.V Pap-lốp và B.F Skin-nơ đã thành công trong các thí nghiệm điển hình về sự hình thành phản xạ thần kinh của động vật Thí nghiệm về sự hình thành phản xạ có điều kiện của I.V Pap-lốp : Huấn luyện cho chó tiết nước bọt khi thấy ánh đèn và tiếng chuông Trong thí nghiệm này, con vật bị nhốt trong môi trường biệt lập, nội dung, mục đích bị áp đặt, hoạt động của con vật hoàn toàn thụ động Phương pháp dạy học được vận dụng theo cách này cũng đã tồn tại rất nhiều năm trong nhân loại

Ngược lại, B.F Skin-nơ đã tiến hành những thí nghiệm hình thành phản xạ (tạo tác) : Huấn luyện cho bồ câu đi theo hình số 8, dạy cho chuột đạp “cần câu cơm ” Trong thí nghiệm này, con vật bị nhốt trong lồng thưa, nội dung bài học dựa vào môi trường hoạt động của con vật Con bồ câu cứ đi quanh quẩn trong chuồng, ngẫu nhiên bước vào vòng số 8, ngay lập tức nó nhận được hạt thóc, cứ thế nó dần nhận ra quan hệ giữa vòng số 8 và hạt thóc Nó đã tự phát hiện ra bài học và động cơ học được xuất phát từ chính nhu cầu của nó Thí nghiệm của Skin-nơ đã định hướng cho việc lựa chọn, vận dụng phương pháp dạy học nhằm kích thích tư duy, phát huy tích cực hoạt động trong học tập của học sinh và đã được áp dụng có kết quả trong lĩnh vực dạy học, đặc biệt là hiện nay, dạy học trên cơ sở đáp ứng nhu cầu hiểu biết của người học

Theo quy luật phát triển của trẻ em, sự phát triển thể chất của trẻ em ở mỗi lứa tuổi khác nhau, khả năng, trình độ phản ánh ý thức khác nhau Mặt khác, sự phát triển thể chất của trẻ em cùng lứa tuổi trong hoàn cảnh, điều kiện cụ thể không giống nhau Do đó, lựa chọn phương pháp dạy học còn cần phải phù hợp với sự phát triển thể chất của độ tuổi, với hoàn cảnh, điều kiện cụ thể của trẻ em trong độ tuổi đó

* Cơ sở tâm lí

Con người chỉ hoạt động khi xuất hiện nhu cầu nào đó Nhu cầu là nguồn gốc của tính tích cực hoạt động Mức độ của tính tích cực phụ thuộc vào mức độ của nhu cầu Trong quá trình dạy học, nhu cầu nhận thức tạo sự thúc đẩy trực tiếp hoạt động Trong dạy học

cần có phương pháp kích thích làm xuất hiện nhu cầu nhận thức của học sinh Với lứa tuổi tiểu học - đó là phương pháp làm xuất hiện vấn đề (đó là gì ? vì sao như vậy ? sẽ làm như thế nào ? ) nhằm gợi trí tò mò khám phá cái mới Sự tò mò chính là động lực của nhận thức

Sự lựa chọn phương pháp dạy học phải dựa trên đặc điểm tâm lí lứa tuổi học sinh tiểu học, phù hợp với sự phát triển tâm lí của từng độ tuổi Học sinh tiểu học, nhất

là học sinh lớp 1, đang ở độ tuổi chuyển từ chơi sang học, với đặc điểm tâm lí hiếu động, thích chơi, nhận thức cảm tính, tư duy cảm xúc Chính bởi vậy, sẽ hiệu quả hơn nếu vận dụng những phương pháp dạy học phù hợp với khả năng nhận thức, kinh nghiệm sống, nhu cầu hiểu biết, tạo sự hấp dẫn, hứng thú học tập : “Học bằng chơi, chơi mà học”

1.3 Yêu cầu thực tiễn

Giữa con người - giáo dục - sự phát triển kinh tế - xã hội có mối quan hệ biện chứng :

Con người là sản phẩm trực tiếp của thực tiễn giáo dục, đồng thời là mục tiêu, động lực của phát triển kinh tế - xã hội Mục tiêu kinh tế - xã hội không ngừng biến động, nên không ngừng phải đổi mới mục tiêu giáo dục nói chung và dạy học nói riêng

Để đáp ứng yêu cầu của CNH - HĐH đất nước, yêu cầu hội nhập và phát triển hiện nay, Luật Giáo dục đã xác định mục tiêu của giáo dục tiểu học : “Nhằm giúp học sinh hình thành những cơ sở ban đầu cho sự phát triển đúng đắn và lâu dài về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mĩ và các kĩ năng cơ bản để học sinh tiếp tục học trung học cơ sở ( Điều 23)

Giáo dục tiểu học đặt nền móng quan trọng cho sự phát triển tiếp theo của trẻ em, hướng vào mục tiêu chung : Đào tạo đội ngũ người lao động năng động, sáng tạo,

có khả năng thích ứng cao, sức khoẻ bền bỉ dẻo dai, tự tin, trung thực và thăng tiến Điều đó đòi hỏi sự chuyển biến về chất trong phương pháp dạy học từ dạy kiến

thức sang dạy phương pháp học (tự học, tự nghiên cứu), từ dạy học thụ động sang dạy học tích cực, nhằm đào tạo con người năng động, sáng tạo, có khả năng thích ứng cao trước mọi biến động của xã hội

Mặt khác, quá trình đổi mới về chất trong phương pháp dạy học chỉ thực sự đạt hiệu quả khi được vận dụng phù hợp với điều kiện cụ thể của thực tiễn phát triển kinh tế - xã hội ở từng địa phương (hoàn cảnh kinh tế, cơ sở vật chất - kĩ thuật, tập quán, truyền thống, tâm lí, lối sống, điều kiện trường lớp, )

ĐÁNH GIÁ HOẠT ĐỘNG 1, 2

Điền dấu x vào ô trước ý kiến bạn cho là đúng nhất

Câu 1 : Việc đưa ra cơ sở lựa chọn phương pháp dạy học môn Đạo đức nhằm :

a) áp đặt sự lựa chọn phương pháp dạy học

b) Gợi ý cho sự lựa chọn phương pháp dạy học

c) Thay đổi cách lựa chọn phương pháp dạy học

d) Định hướng cho sự lựa chọn phương pháp dạy học phù hợp

Câu 2 : Có cần thiết kết hợp cả 3 cơ sở trên khi lựa chọn phương pháp dạy học Đạo

đức không ?

a) Cần thiết

b) Không cần thiết

c) Có thể căn cứ một, một vài cơ sở mình cho là quan trọng nhất

Câu 3 : Theo bạn, tiêu chí nào quan trọng nhất ?

a) 1 1

b) 1 2

Câu 4 : Vì sao sự lựa chọn phương pháp dạy học phải phù hợp với đặc điểm sinh -

tâm lí học sinh tiểu học ?

Câu 5 : Tự rút ra kết luận cho bản thân từ việc nghiên cứu phần này

THÔNG TIN PHẢN HỒI CHO CÁC HOẠT ĐỘNG

Câu 1 : Đáp án b

Câu 2 : Đáp án a

Câu 3 : Đáp án d

Câu 4 : Sự lựa chọn phương pháp dạy học ở tiểu học phải phù hợp với đặc điểm

sinh - tâm lí của học sinh vì :

- Vừa sức, học sinh có thể thực hiện được nhiệm vụ học tập

- Kích thích hoạt động, phát huy tích cực nhận thức

- Tạo không khí học tập sôi nổi

- Tạo tâm lí tự tin

Câu 5 : Từ việc nghiên cứu cơ sở lựa chọn phương pháp dạy học, có thể rút ra một

số kết luận sau : Để vận dụng phương pháp dạy học có tính hiệu quả, người giáo viên cần :

- Tìm ra điểm tương đồng trong các nhóm đối tượng về đặc điểm sinh - tâm lí của học sinh

- Xác định được khả năng nhận thức, tích cực hoạt động của từng nhóm đối tượng

- Tuỳ đối tượng, điều kiện cụ thể để lựa chọn phương pháp dạy học phù hợp

2 Một số phương pháp dạy học cơ bản

2.1 Khái niệm phương pháp, phương pháp dạy học

Hoạt động 1 Tiếp cận khái niệm phương pháp, phương pháp dạy học

Thời gian : 20 phút

NHIỆM VỤ

* Đọc thông tin cơ bản của hoạt động 1

* Giải thích :

- Vì sao dạy học là quá trình tác động biện chứng giữa thầy và trò ? Cho ví dụ

- Vì sao nói phương pháp dạy quyết định phuơng pháp học ?

THÔNG TIN CƠ BẢN

2.1.1 Phương pháp : Là con đường, cách thức, phương tiện để đạt tới mục đích Phương pháp giữ vai trò rất quan trọng, có tính chất quyết định tới hiệu quả của con người trong hoạt động

“Với một phương pháp tốt, một tài năng vừa phải, có thể làm được nhiều việc Còn đối với một phương pháp không tốt thì ngay cả thiên tài cũng sẽ không làm được gì

và cũng không có thành tựu gì có giá trị và chính xác” (I.V Páp-lốp)

Phương pháp gồm 2 mặt :

Mặt chủ quan : Con người là chủ thể sáng tạo và sử dụng phương pháp Phương

pháp là sản phẩm của hoạt động nhận thức của con người

Mặt khách quan : Để sáng tạo, vận dụng phương pháp đạt hiệu quả phải xuất phát

từ khách thể trong hiện thực khách quan, phù hợp với quy luật, hoàn cảnh khách quan và đối tượng tác động

2.1.2 Phương pháp dạy học :