GA lich su 10 co ban

Bµi häc gióp häc sinh hiÓu r»ng, cuéc chiÕn tranh giµnh ®éc lËp cña nh©n d© 13 níc thuéc ®Þa Anh cuèi thÕ kû XVIII lµ mét cuéc c¸ch m¹ng t s¶n.. T tëng, t×nh c¶m, th¸i ®é.[r]

Trang 1

Phần Một

Lịch sử thế giới Nguyên Thủy, cổ đại và trung đại

Chơng I: Xã hội nguyên thủy Tiết 1: Bài I Sự xuất hiện loài ngời và bầy ngời nguyên thủy

Rèn luyện kĩ năng sử dụng SGK, phân tích đánh giá biết sử dụng trực quan

II Thiết bị , Tài liệu DẠY HỌC

Giáo án, tranh ảnh về ngời tối cổ, tài liệu tham khảo

III tiến trình dạy – học

1 ổn định tổ chức lớp

10A1

2 Giới thiệu bài mới

Chế độ cộng sản nguyên thủy là giai đọan đầu tiên và dài nhất trong lịch sử pháttriển của xã hội loài ngời ( từ khi con ngời xuất hiện trên trái đất đến khi xuất hiện giaicấp và nhà nớc) trải qua hàng triệu năm

Nguyên nhân của sự “trì trệ” đó là do loài ngời nguyên thủy sống hoàn toàn phụthuộc vào thiên nhiên, sự phát triển hết sức thấp kém và chậm chạp của điều kiện lao

động kiếm sống của con ngời Trong hoàn cảnh đó, buộc họ phải liên kết với nhautrong lao động và trong sinh tồn Đó là xã hội không có chiếm hữu t nhân, không cóbóc lột, cha có giai cấp và cha có nhà nớc Cho nên đó gọi là xã hội nguyên thủy

GV hỏi: Nguồn gốc loài ngời?

Nguyên nhân quan trọng quyết

định đến sự chuyển biến ?

HS đọc SGK suy nghĩ trả lời

GV chốt ý

Hoạt động nhóm

GV nờu cõu hỏi cho 2 nhúm

Nhóm 1: Thời gian tìm thấy dấu

tích ngời tối cổ Em cho biết những

đặc điểm của Ngời tối cổ ?

Nhóm 2: Đời sống vật chất và quan

hệ xã hội của ngời tối cổ?

HS trao đổi và trỡnh bày cõu trả lời

kết hợp tranh minh hoạ

1 Sự xuất hiện của loài ng ời và đời sống bầy ng ời nguyên thủy.

- Cách ngày nay khoảng 6 triệu năm, dựa vàoKCH, CSH các nhà khoa học đó chứng minhcon ngời có nguồn gốc từ loài vợn cổ nhờ cólao động mà loài vợn cổ ( gọi là vợn nhânhình) chuyển biến thành ngời (ngời tối cổ)

- Cách đây khoảng 4 triệu năm, Ngời tối cổxuất hiện

- Di cốt tìm thấy ở Đông phi, Giava(inđônêxia), Bắc kinh (Trung quốc)

- Đặc điểm Ngời tối cổ:

 Ngời tối cổ cha bỏ hết dấu tích của vợn, nhng họ đã là ngời, đó là hình thức tiến triểnnhảy vọt từ vợn thành ngời, là là thời kỳ đầu

Trang 2

tiên của lịch sử loài ngời.

- Đời sống vật chất+ Công cụ lao động của Ngời tối cổ ( sơ kỳ đá

cũ )+ Sử dụng những mảnh đá có sẵn trong thiênnhiên

+ Ghè đẽo mảnh tớc đá và hòn cuội ( ghè đẽomột mặt thành những chiếc rìu tay “ vạnnăng” ) để đào bới thức ăn, chặt cây, chốngthú dữ

+ Họ làm ra lửa Từ đó chấm dứt thời kì “ănsống nuốt tơi” chuyển sang ăn chín

+ Họ kiếm sống bằng lao động tập thể chủyếu là săn bắt và hái lợm

- Quan hệ xã hội: Bầy ngời nguyên thủy cóquan hệ ruột thịt (Hay còn gọi là hợp quần xãhội)

Hoạt động cá nhân

GV hỏi: Ngời tinh khôn xuất hiện

khi nào? Hình dáng và cấu tạo cơ

+ Đặc điểm ngời tinh khôn:

- Cấu tạo cơ thể nh ngày nay

da trắng, da đen, da vàng…

GV hỏi: Những kỹ thuật của ngời

tinh khôn và tác dụng của những

GV hỏi: công cụ đá mới có điểm

khác nh thế nào so với công cụ đá

cũ?

GV chốt ý

Cuộc sống vật chất của con ngời

thời đá mới có biến đổi gì?

3 Cuộc cách mạng thời đá mới.

- Cách đâu khoảng 1 vạn năm, con ngời bớcvào thời đại đồ đá mới

- Đó là những công cụ đá đợc ghè đẽo, màinhẵn, tra cán, cung tên … để phù hợp với từngcông việc, dao, rìu, nạo,

- Cuộc sống con ngời có nhiều thay đổi:

+ Biết trồng trọt, chăn nuôi+ Biết làm quần áo

+ Biết làm đồ trang sức+ Biết làm nhạc cụBiểu đồ thời gian và sự tiến triển của Ngời tối cổ tới Ngời tinh khôn

Trang 3

( dùng máy over head để minh họa).

4 Củng cố

Học sinh trả lời những câu hỏi sau:

- Thế nào là ngời tối cổ? Thế nào là Bầy Ngời nguyên thủy?

- Hãy nêu những tiến bộ kỹ thuật của Ngời tinh khôn ?

- Tại sao gọi là “ Cuộc cách mạng thời đá mới” ?

5 Dặn dò

- Học sinh học thuộc bài theo những câu hỏi trong sách giáo khoa

- Đọc trớc bài 2 : Xã hội nguyên thủy

Ngày 24 thỏng 8 năm 2009

Tổ trưởng

Hà Văn Cường

Tiết 2: Bài 2 Xã hội nguyên thủy

I mục tiêu bài học

II thiết bị , tài liệu DẠY HỌC

giáo án, SGK, t liệu tham khảo

III tiến trình dạy – học

1. ổn định tổ chức

10A1

2. Kiểm tra bài cũ

+ Em hãy nêu đặc điểm của Ngời tối cổ và Ngời hiện đại

+ Tại sao lại gọi “ cuộc cách mạng thời đá mới”

3. Giới thiệu bài mới

Khi Ngời tinh khôn xuất hiện, thị tộc hình thành, đó là bớc đầu tiên của tổ chức xãhội loài ngời; sau đó các thị tộc liên minh với nhau thành các bộ lạc ( họ th ờng quan hệ

họ hàng và nguồn gốc tổ tiên xã hội )

Hoạt động của thầy và trò Kiến thức cơ bản

Đá cũ hậu kì

Cung tên thuần thục Tìm hang động hay làm lều để ở.

Thị tộc / Bộ lạc

1 vạn năm

Đá mới ( Đá mài ) Gốm Trồng trọt Chăn nuôi

Trang 4

b Bộ lạc

- Bộ lạc là sự liên kết của những thị tộc,sống cạnh nhau, có họ hàng xa với nhau

- Quan hệ giữa các thị tộc trong bộ lạc làgắn bó, giúp đỡ nhau

Hoạt động theo nhóm

GV nờu cõu hỏi cho 2 nhúm

Nhóm 1: Công cụ bằng kim khí xuất

hiện khi nào?

Nhóm 2: Em cho biết sự xuất hiện

công cụ bằng kim loại có ý nghĩa nh

thế nào đối với đời sống con ngời ?

GV chốt ý:

2 Buổi đầu của thời đại kim khí

- Cách nay 5500năm công cụ đô đồng xuấthiện (Tây á, ả rập)

- Cách nay 4000 năm công cụ đồng thauxuất hiện

- Cách nay 3000 năm công cụ sắt xuất hiện(Tây á, Nam âu)

- Tác dụng của công cụ kim khí

+ Năng xuất của lao động cao hơn nhiều,diện tích đất trồng đợc mở rộng, nhiềungành nghề mới xuất hiện

+ Con ngời bắt đầu có của cải d thừa

Đó là mốc đánh dấu sự phát triển của xã hội loài ngời.

Hoạt động của cả lớp và cá nhân

GV hỏi: Do đâu mà xuất hiện t hữu?

GV chốt ý:

3 Sự xuất hiện t hữu và xã hội có giai cấp

a Nguyên nhân xuất hiện t hữu

- Từ khi đồ kim khí xuất hiện sản xuấtphát triểncon ngời có của cải d thừathường xuyờn Một số ngời đứng đầu thị

tộ, bộ lạc lợi dụng chức phận để chiếm đoạtcủa công thành của t T hữu ra đời

GV hỏi: T hữu xuất hiện, xã hội loài

ngời có những thay đổi gì ?

GV chốt ý:

b Sự thay đổi trong xã hội

- Quan hệ cộng đồng và công bằng trong xãhội bị phá vỡ

- Gia đình phụ hệ ra đời

- Xã hội phân hóa giầu nghèo

- Sự xuất hiện của công cụ bằng kim khi có ý nghĩa nh thế nào đối với loài ngời

- Trình bầy sự xuất hiện của t hữu và sự thay đổi của xã hội loài ngời trớc sự kiện

Tổ trưởng

Trang 5

Hà Văn Cường Chơng II: Xã hội cổ đại

Tiết 3: Bài 3 Các quốc gia cổ đại phơng đông (Tiết 1)

Ng y à soạn: 4/9/2009

I Mục tiêu bài học

1 Kiến thức:

Nắm những đặc điểm về điều kiện tự nhiên của các quốc gia cổ đại phơng Đông và

sự phát triển ban đầu của các ngành kinh tế Từ đó thấy đợc ảnh hởng của điều kiện

tự nhiên và nền tảng kinh tế đến quá trình hình thành nhà nớc, cơ cấu xã hội, thểchế chính trị ở khu vực này những đặc điểm của quá trình hình thành xã hội có giaicấp và nhà nớc

2 T t ởng:

Bồi dỡng lòng tự hào về truyền thống lịch sử của các quốc gia phơng Đông trong

đó có Việt Nam

3 Kĩ năng:

Biết dùng bản đồ để phân tích điều kiện địa lí của các quốc gia phơng Đông

II THIẾT BỊ ĐỒ DÙNG DẠY HỌC

Giỏo ỏn, Bản đồ các quốc gia cổ đại phơng Đông, SGK, t liệu tham khảo

iii Tiến trình dạy – Học

1 ổn định lớp

10A1

2 Kiểm tra bài cũ

- Sự xuất hiện công cụ kim khí có ý nghĩa nh thế nào đối với loài ngời ?

- Trình bày sự xuất hiện của t hữu và sự thay đổi của xã hội loài ngời trớc sựkiện đó

Từ thiên niên kỉ thứ IV TCN, trên lu vực những con sông lớn ở châu á và BắcPhi đã xuất hiện các quốc gia cổ đại phơng Đông, thể chế chung là chế độ quân chủchuyên chế, phơng Đông là cái nôi của văn minh nhân loại, đồng thời các quốc gianày đã có những thành tựu văn hóa rực rỡ, sáng tạo ra chữ viết, văn học nghệ thuật và nhiều tri thức khoa học

Hoạt động của thầy và trò kiến thức cơ bản

GV sử dụng bản đồ cỏc quốc gia cổ

đại phương Đụng để xỏc định vị trớ

cỏc nước

? Em nêu rõ thời gian, điều kiện tự

nhiên hình thành các quốc gia cổ đại

- Thuận lợi: Đất đai phù sa màu mỡ, gầnnguồn nớc tới, thuận lợi cho sản xuất và sinhsống

- Khó khăn: Dễ bị lũ lụt, mất mùa, ảnh hởng

đến đời sống của nhân dân

- Để khắc phục khó khăn con ngời đã đoànkết gắn bó với nhau để làm thủy lợi

Nền kinh tế chính của các quốc gia

cổ đại phơng đông? b Sự phát triển của các ngành kinh tế- Phát triển nông nghiệp Biết trồng mỗi năm

Trang 6

? Các quốc gia cổ đại phơng đông

hình thành sớm nhất ở đâu? Trong

khoảng thời gian nào?

2 Sự hình thành các quốc gia cổ đại

- Cơ sở hình thành: Sự phát triển của sảnxuất dẫn tới sự phân hóa giai cấp, từ đó nhànớc ra đời

- Các quốc gia cổ đại đầu tiên xuất hiện ở AiCập, Lỡng Hà, ấn Độ, Trung Quốc vàokhoảng thiên niên kỉ IV – III TCN

GV nờu cõu hỏi cho cỏc nhúm

Nhóm 1: Nguồn gốc,vai trũ của quí

- Nô lệ (thấp kém nhất xã hội) chủ yếu là tùbinh, những ngời nợ nhiều không trả đợc, tộiphạm

4 Củng cố;

- Quá trình hình thành và phát triển kinh tế của các quốc gia cổ đại phơng Đông?

- Vai trò, địa vị của các gia cấp trong xã hội?

Bồi dỡng lòng tự hào về truyền thống lịch sử, văn hóa của các quốc gia phơng

Đông trong đó có Việt Nam

3 Kĩ năng:

Biết học bằng trực quan (tranh ảnh về các thành tựu văn hóa cổ đại)

II THIẾT BỊ ĐỒ DÙNG DẠY HỌC

Giỏo ỏn, tranh ảnh về 1 số thành tựu văn hóa phơng đông, SGK

Trang 7

III Tiến trình dạy – Học

10A1

2 kiểm tra bài cũ:

Em cho biết các quốc gia cổ đại phơng Đông đợc hình thành ở những vùngnào ? Đặc điểm của những vùng nàylà gì

? Thế nào là vua chuyên chế?

? Vua dựa vào đâu để trở thành

chuyên chế?

4 Chế độ cổ đại ph ơng Đông

a.Cơ sở hình thành

- Nhà nớc đợc hình thành từ liên minh bộlạc, do nhu cầu trị thủy và xây đựng cáccông trình thủy lợi nên quyền hành tậptrung vào tay vua tạo nên chế độ chuyênchế cổ đại

- Chế độ nhà nớc do vua đứng đầu, cóquyền lực tối cao và một bộ máy quanliêu giúp việc cho vua thì gọi là chế độchuyên chế cổ đại

- Vua là ngời có quyền lực tối cao, quyết

định mọi vấn đề của quốc gia

Vua dựa vào quý tộc và tôn giáo để bắtmọi ngời phục tùng mình vua trở thànhvua chuyên chế

Hoạt động theo nhóm.

Nhóm 1: Em cho biết sự ra đời của

lịch và thiên văn học phơng Đông?

Tại sao hai ngành lịch và thiên văn

lại ra đời sớm ở phơng đông?

5 Văn hóa cổ đại

a Sự ra đời của lịch và thiên văn.

- Do nhu cầu sản xuất nông nghiệp

+ C dân phơng Đông phải theo dõi sựchuyển biến của thời tiết, sự chuyển

động của mặt trời, mặt trăng, ngời ta đẫ

định ra lịch và có tri thức về thiên văn.+ Đó chính là cơ sở để tính đợc chu kìthời gian và mùa.)

- Thiên văn và lịch là 2 ngành khoa học

ra đời sớm nhất, gắn liền với nhu cầu sảnxuất nông nghiệp

- Việc tính lịch chỉ đúng tơng đối, nhngnông lịch thì có tác dụng đối với việcgieo trồng

Nhóm 2: Vì sao chữ viết ra đời? Tác

dụng của chữ viết? b chữ viết- Nguyên nhân ra đời của chữ viết: Do

nhu cầu trao đổi, lu giữ kinh nghiệm màchữ viết sớm hình thành từ thiên niên kỷ

IV TCN - Lúc đầu là chữ tợng hình, sau

là chữ tợng ý, chữ tợng thanh

- Tác dụng: Đó là phát minh quan trọngnhất của loài ngời, nhờ đó mà chúng tahiểu đợc phần nào lịch sử thế giới cổ đại

Nhóm 3: Nguyên nhân ra đời của

toán học? Những thành tựu của toán

Trang 8

Pi bằng 3.16)+ Ngời Lỡng hà giỏi số học.

+ Ngời ấn độ phát minh ra chữ số

- Tác dụng: Phục vụ cuộc sống lúc bấygiờ và để lại kinh nghiệm quý cho giai

- Ngày nay còn tồn tại một số công trình

nh kim tự tháp Ai Cập, Vạn lý trờngthành…Những công trình này là những

kỳ tích về sức lao động và tài năng sángtạo của con ngời

4 Củng cố

yêu cầu học sinh trả lời những câu hỏi sau :

+ Tại sao c dân trên lu vực các dòng sông lớn ở châu á, châu Phi có thể sớmphát triển thành xã hội có giai cấp và nhà nớc ? Đặc điểm kinh tế của các vùng này

là gì ?

+ Xã hội cổ đại phơng đông gồm những tầng lớp nào ? Hộy giải thichá tạisao ở đây lại hình thành các tầng lớp xã hội đó

+ Em hiểu thế nào là chế độ chuyên chế cổ đại phơng Đông

+ C dân phơng Đông thời cổ đại đẫ có những đóng góp gì về mặt văn minhcho nhân loài

5 Dặn dò:

Về nhà học và trả lời các câu hỏi trong SGK, đọc trớc bài mới

Tổ trưởng

Trang 9

- T t ởng:

hiểu đợc mô hình thứ 2 của xã hội cổ đại – xã hội chiếm nô vùng Địa Trung Hải

- Kĩ năng:

Biết dùng trực quan để khai thác kiến thức

II Thiết bị – Tài liệu

Giỏo ỏn, Bản đồ các quốc gia cổ Địa Trung HảI, SGK, tài liệu tham khảo

III Tiến trình dạy – học

10A1

+ C dân phơng Đông cổ đại đã có những đóng góp gì về mặt văn hóa cho nhân loại

Các quốc gia cổ đại phơng Tây: Hi Lạp và Rô-ma nằm ở trên bờ phía bắc ĐịaTrung Hải, giống nh mộ cái hồ lớn, tạo nên giao thông thuận lợi, giữa các nớc vớinhau Do đó, vùng này từ rất sớm đã có những hoạt động hàng hải, ng nghiệp và buônbán đờng biển Trên cơ sở đố, các quốc gia Hi Lạp và Rô-ma đã phát triển cao về kinh

tế – xã hội, có nền văn hóa phát triển rực rỡ

Hoạt động của thầy và trò kiến thức cơ bản

GV sử dụng bản đồ chỉ dẫn và

hỏi: Vị trớ địa lớ của cỏc quốc gia cụ

đại phương Tõy? Điều kiện tự

nhiờn ở cỏc quốc gia có những

thuận lợi và khó khăn gì?

GV chốt ý:

? Trình độ sản xuất nông nghiệp

của c dân vùng này nh thế nào ? ý

nghĩa của việc tạo ra công cụ bằng

sắt

1 Thiên nhiên và đời sống của con ng ời

a Điều kiện tự nhiên.

- HyLạp và RôMa nằm ở bờ bắc Địa TrungHải Lãnh thổ phần lớn là núi và caonguyên, nhiều đảo, đất canh tác ít và khôcứng đã tạo ra những thuận lợi và khó khăn:+ Thuận lợi: Có nhiều hải cảng, giao thôngtrên biển dễ dàng, nghề hàng hải phát triểnsớm

+ Khó khăn: Đất ít và xấu,nên chỉ thích hợploại cây lâu năm, do đó lơng thực thiếu

- Vào khoảng thiên niên kỷ I TCN, công cụbằng sắt xuất hiện làm cho diện tích đấtcanh tác tăng, sản xuất thủ công và kinh tếhàng hóa tiền tệ phát triển

Trang 10

? Kinh tế chủ yếu của các quốc gia

cổ đại phơng Tây là gì ? - Thủ công nghiệp và thơng nghiệp là kinhtế chủ yếu

+ Thủ công nghiệp

 Đồ gốm khá tinh xảo

 Nhiều xởng thủ công sản xuất một mặthàng có chất lợng cao ra đời

 Quy mô sản xuất của các xởng là hàngchục, hàng trăm, thậm chí là hàng ngànlao động

+ Thơng nghiệpThơng mại phát triển

 Họ bán rợi nho, ô liu, đồ gốm, mĩnghệ, đồ sắt

 Mua lơng thực, hơng liệu, tơ lụa

 Buôn bán nô lệ rất phát triển, đú là thứhàng hóa quan trọng nhất

+ Tiền tệ xuất hiện Mỗi thị quốc có một

đồng tiền riêng

Kinh tế của các quốc gia cổ đại

ph-ơng Tây phát triển nhanh chóng trở thànhcác quốc gia giầu mạnh

Nhóm 1: Nguyên nhân ra đời của

thị quốc? Nghề chính của thị quốc?

Nhóm 2: Tổ chức của Thị quốc?

Ví dụ giáo viên giới thiệu Thị quốc

Aten để minh hoạ

hàng năm Trợ cấp cho ngời

nghèo Đa ra những biện pháp để

duy trì nền dân chủ Quyết định

chiến tranh hay hòa bình

Nhóm 4: mối quan hệ giữa các thị

quốc? Những thay đổi trong xó

hội?

? Bản chất của nền dân chủ cổ đại ở

Hy Lạp – Rô Ma là gì?

2 Thị quốc Địa Trung Hải

- Do địa hình chia cắt, đất đai phân tánnhỏ không có điều kiện tập trung dân c ởmột nơi Họ sống bằng nghề thủ công và

thơng nghiệp nên đã hình thành Thị Quốc

- Tổ chức của thị quốc: Về đơn vị hànhchính là một nớc,trong nớc thành thị làchủ yếu Thành thị có lâu đài, phố xá, sânvận động và bến cảng

- Trong thị quốc c dân chủ yếu

+ Dân địa phơng: Có t cách công dân + Kiều dân: đợc tự do làm ăn sinh sống + Nô lệ: (đông nhất) là lực lợng lao độngchính nuôi sống xã hội không có quyền gì,

họ là tài sản riêng của chủ nô

+ Ngời có quyền hành cao nhất là chủ nô

- Trong các thị quốc luôn thể hiện tính dânchủ Quyền lực không nằm trong tay quýtộc mà tính dân chủ thể hiện thông qua: + Đại hội công dân

+ Hội đồng 500

- Giữa các thị quốc có mối quan hệ buônbán với nhiều nớc

- Xã hội+ Sự chênh lệch giàu nghèo ngày cànglớn

+ Mâu thuẫn giữa chủ nô và nô lệ ngàycàng sâu sắc

+ Nô lệ phản kháng: bỏ trốn, nổi dậy khởinghĩa

- Bản chất của nền dân chủ cổ đại là nền

Trang 11

GV có thể hớng dẫn HS về nhà học

SGK

? Tại sao nô lệ lại đấu tranh? Hậu

quả của cuộc đấu tranh đó?

dân chủ của giai cấp chủ nô, dựa trên sựbóc lột nô lệ là chủ yếu Mặc dù vậy nó cónhiều tiến bộ hơn so với xã hội cổ đại ph-

Học sinh trả lời các câu hỏi:

- Điều kiện tự nhiên và kinh tế của các quốc gia cổ đại phơng tây

- Em hãy trình bày nền dân chủ chủ nô Aten

- So sánh chế độ chuyên chế cổ đại phơng Đông và nền dân chủ cổ đại phơngTây?

5 Dặn dò:

Về nhà học và trả lời các câu hỏi trong SGK

Biết phân tích đánh giá đúng các sự kiện lịch sử

Giỏo ỏn, Tranh ảnh một số thành tựu văn hóa phơng Tây, SGK

10A1

Trang 12

- Em hãy trình bày những thành tựu văn hóa cổ đại Hi Lạp – Rô Ma?

Các quốc gia cổ đại phơng Tây: Hi Lạp và Rô-ma nằm ở trên bờ phía bắc ĐịaTrung Hải, giống nh một cái hồ lớn, tạo nên giao thông thuận lợi, giữa các nớc vớinhau Do đó, vùng này từ rất sớm đã có những hoạt động hàng hải, ng nghiệp và buônbán đờng biển Trên cơ sở đó, các quốc gia Hi Lạp và Rô-ma đã phát triển cao về kinh

tế – xã hội, đã để lại cho nhân loại một nền văn hoá rực rỡ Những thành tựu đó là gì,tiết học này sẽ giúp các em thấy đợc những giá trị văn hoá đó

Nhóm 1: Em hãy trình bày sự ra

đời của lịch v chữ viết? ý nghĩaà

của việc phát minh ra lịch v chữà

viết?

GV chốt ý kết hợp tranh minh hoạ

Nh vậy cách tính lịch của họ rất gầnvới lịch của chúng ta ngày nay

* Chữ viết

- Do nhu cầu sản xuất, con ngời cần ghichép

- Ngời Hi Lạp và Rô Ma đã sáng tạo ra hệthống chữ cái (lúc đầu có 20 chữ sau là 26chữ)

- Họ sáng tạo ra chữ số la mã

Đó là cống hiến lớn lao của con ngờivới nền văn minh của nhân loại

Nhóm 2:

- Trình bày những hiểu biết của em

về sự ra đời của khoa học?

- Tại sao nói: “Khoa học đã có từ

lâu nhng đến Hy Lạp và Rô Ma KH

mới thực sự trở thành KH”?

GV hướng dẫn liờn hệ kiến thức

liờn mụn

b Sự ra đời của khoa học

- Toán học: có nhiều nhà toỏn học nổitiếng với những định lý nổi tiếng nh Talét,Pitago, Ơclit…

- Vật lý: có nhà bác học Acsimet đã tìm racông thức tính diện tích, thể tích của hìnhtrụ và hình cầu, nguyên lý của vật nổi…

- Sử học: Tránh đợc việc ghi chép tản mạn,

đã bắt đầu ghi chép một cách có hệ thốnglịch sử một nớc hay một cuộc chiến tranh

- Địa lý: Tiến hành các cuộc khảo sát, đã

để lại nhiều tài liệu ghi chép có giá trị

Nhóm 3:

- Những thành tựu về văn học cổ

đại Hi lạp và RôMa?

GV hướng dẫn liờn hệ kiến thức

liờn mụn

c Văn học: Chủ yếu là kịch

- Bản anh hùng ca nổi tiếng của Hômerơ

- Nhiều nhà biên kịch nổi tiếng xuất hiện

nh Sô phốc, Ê- sin…

- Giá trị của các vở kịch: Ca ngợi cái đẹp,cái thiện và có tính nhân đạo sâu sắc

Nhóm 4

- Em hãy trình bày những thành tựu

về nghệ thuật của văn hóa cổ đại Hi

Lạp và Rô ma?

GV chốt ý kết hợp tranh minh hoạ

d Nghệ thuật

- Ngời Hi Lạp để lại nhiều tợng nh thần vệnữ A-tê- na đội mũ chiến binh, tợng ngờilực sĩ ném đĩa

- Đền đài nh đền Pác-tê-nông

Trang 13

4 Củng cố:

- Em hãy cho biết những thành tựu của văn hóa Hi Lạp và Rô ma?

- Tại sao nói: Các hiểu biết về khoa học đến bây giờ mới trở thành khoa học?

5 Dặn dò:

Tổ trưởng

Chơng III: Trung quốc thời phong kiến

Tiết 7 Bài 5 trung quốc thời phong kiến (Tiết 1)

tế TQ thời phong kiến

- T

t ởng :

Biết đỏnh giỏ tớnh phi nghĩa của cỏc cuộc chiến tranh xõm lược

- Kĩ năng:

Biết phân tích sự kiện để rút ra kết luận

Giỏo ỏn, SGK, tài liệu tham khảo, tranh ảnh

10A1

2 Kiểm tra bài cũ:

Em hãy trình bày những thành tựu văn hóa cổ đại Hi Lạp – Rô ma?

1 Trung Quốc thời Tần – Hán

a Trung Quốc thời Tần - Hán

- Năm 221TCN, nhà Tần đánh bại 6 nớcnhỏ, thống nhất TQ, vua Tần tự xng là TầnThủy Hoàng Vua tần xây dựng lại bộ máychính quyền từ TƯ đến địa phơng

Trang 14

GV hỏi: Cỏc giai cấp cơ bản trong

xó hội? Tổ chức bộ máy nhà nước

thời Tần - Hán?

HS suy nghĩ trả lời

GV chốt ý kết hợp dựng sơ đồ

GV hỏi: Hãy kể tên các cuộc khởi

nghĩa của nhân dân ta chống lại sự

- ở địa phơng: Quan thái thú và huyện lệnh(việc tuyển dụng các quan chủ yếu bằnghình thức tiến cử)

Các cơ quan phải hoàn toàn tuân theo mệnhlệnh của hoàng đế và luật pháp

c Chính sách xâm l ợc của nhà Tần - Hán

Các triều đại ra sức đẩy mạnh xâm lợc cácvùng đất xung quanh, xâm lợc Triều Tiên vàvùng đất đai của ngời Việt cổ

Hoạt động nhóm:

Nhóm 1: Nhà Đờng đợc thiết lập

nh thế nào? Kinh tế thời Đờng so

với triều đại trớc?Nội dung của

chính sách quân điền

Nhóm 2: Em hãy nêu tỡnh hỡnh

chính trị dới thời Đờng?

Nhóm 3: Chính sách đối ngoại của

nhà Đờng ra sao?Vì sao đến cuối thời

Đờng lại diễn ra các cuộc khởi nghĩa

- Thực hiện chế độ quân điền

- áp dụng kỹ thuật canh tác mới: Chọn giốngtốt, đúng thời vụ

+ Tiếp tục củng cố chính quyền trung ơng

àm cho bộ máy nhà nớc hoàn chỉnh

+ Cử ngời thân tín đi cai quản các địa phơng

và trấn ải biên cơng

+ Mở khoa thi để tuyển chọn ngời tài

c Đối ngoại

+ Tiếp tục chính sách xâm lợc, bành trớng thếlực, xâm lợc Nội mông, triều tiên, An nam.+ Do mâu thuẫn xã hội trở nên gay gắt, chế độquân điền bị xóa bỏ Các cuộc khởi nghĩadiễn ra đó lật đổ nhà Đờng

4 Củng cố

- Xã hội phong kiến TQ đợc hình thành nh thế nào?

- Trình bày sự phát triển kinh tế dới thời Đờng?

5 Dặn dò

Tổ trưởng

Trang 15

Hà Văn Cường Tiết 8: Bài 5 trung quốc thời phong kiến (Tiết 2)

2 T t ởng :

Hiểu mối quan hệ giữa lịch sử TQ và Việt Nam từ đó có thái độ đúng đắn trongquan hệ hiện nay Hiểu những giá trị văn hóa to lớn của nhân dân TQ

3 Kĩ năng:

Biết phân tích sự kiện để rút ra kết luận

Giỏo ỏn, SGK, tài liệu tham khảo, tranh ảnh,

10A1

2 Kiểm tra bài cũ:

Em hãy trình bày tỡnh hỡnh kinh tế, chớnh trị, xó hội thời Đường?

Hoạt động của thầy trò Kiến thức cơ bản

+ TN: Xuất hiện nhiều nhà buôn, cácthành thị lớn…

+ NN: Bỏ vốn trước thu sản phẩm sau

- Hoàn chỉnh bộ máy quan lại

- Hoàng đế tập trung mọi quyền lực trongtay

 Vua trực tiếp nắm quân đội

 Phong tớc và ban cấp ruộng đất chocon cháu hoàng tộc, cận thần đểlàm chỗ dựa cho triều đình

* Xã hội

- Cuối thời Minh nạn chấp chiếm ruộng

đất diễn ra nghiêm trọng

- Nông dân đói khổ vì nạn su cao, thuế

Trang 16

b Trung quốc thời Thanh (1644-1911)

- Nhà thanh thực hiện chính sách áp bứcdõn tộc

- Bắt ngời Hán theo phong tục, tập quáncủa ngời Thanh

- Thực hiện một số biện pháp để xoa dịumâuthuẫn dân tộc

- Mâu thuẫn trong lòng xã hội sâu sắc,nông dân nổi dậy khởi nghĩa khắp nơi,làm cho nhà Thanh suy yếu

- Giữa lúc đó, t bản phơng tây đua nhaunhòm ngó xâm lợc, xâu xé Trung quốc

- Nhà Thanh thực hiện chính sách “Bếquan tỏa cảng” làm cho sự xung đột kịchliệt, dẫn đến sụp đổ của nhà Thanh (1911)

Nhóm 1:

? Em hãy nêu những thành tựu về t

t-ởng, tôn giáo của TQ thời phong kiến?

Sử dụng tranh ảnh minh họa

4 Văn hóa Trung q uốc thời phong kiến

a T t ởng

- Nho giáo+ Ngời khởi xớng là Khổng Tử: Đó làcông cụ phục vụ cho chế độ PK tập quyền.+ Nội dung: đề cập đến mối quan hệ chủyếu trong xã hội: Vua – tôi, Cha – con,chồng – vợ, dùng đạo đức làm cơ sở cho

đờng lối trị nớc…)

- - Phật giáo

- + Thịnh hành nhất thời Đờng+ Nội dung chủ yếu khuyên con ngời sốnghớng thiện

ca TQ sau này nh: Lý Bạch, Bạch C Dị,

Đỗ Phủ

- Tiểu thuyết là hình thức văn học mớiphát triển thời Minh, Thanh nh: Thủy hử,Tam quốc diễn nghĩa, Tây du ký…

Trang 17

- + Kiến trúc nghệ thuật đặc sắc nh: Vạn

lý trờng thành, cố cung Bắc Kinh, bức ợng phật sinh động…

t-4 Củng cố

- Tình hình kinh tế, chính trị, xã hội thời Minh, Thanh?

- Hãy nêu những thành tựu văn hóa chủ yếu của TQ?

- T t ởng :

Hiểu văn hóa ấn Độ là cơ sở tăng cờng sự hiểu biết, quan hệ thân thiết giữa 2 nớc

- Kĩ năng:

Biết sử dụng trực quan (lợc đồ)

II Thiết bị - tài liệu

Giỏo ỏn, SGK, tài liệu tham khảo, tranh ảnh, lược đồ

10A1

Em hãy trình bày những thành tựu văn hóa chủ yếu của TQ thời kì phong kiến?

3 Bài mới

Trang 18

Điểm nổi bật trong văn hoá ÂĐ

d-ới thời Gúpta?

Sử dụng tranh ảnh minh họa

Văn hoá ÂĐ thời Gúpta đó ảnh

h-ởng đến ÂĐ giai đoạn sau v ảnhà

hởng ra bên ngoài nh thế nào? VN

ảnh hởng văn hoá ÂĐ ở những

lĩnh vực nào? Nội dung cụ thể?

1 Thời kì các quốc gia đầu tiên.

- Khoảng 1500 TCN ở lu vực S Hằng cácquốc gia đầu tiên xuất hiện., giữa các quốcgia luôn tranh giành ảnh hởng với nhau nhngmạnh nhất là nớc Mađaga

- Vua mở đầu đất nớc là Bim-bi-sa-ra, nhngkiệt xuất nhất là A-sô-ca TK III TCN:

+ Đánh bại đợc các nớc nhỏ thống nhất lãnhthổ

+ Ông đã tạo điều kiện cho đạo phật đợctruyền bá rộng khắp cả nớc

- Khi Asụca chết Ấn Độ bước vào thời kỡkhủng hoảng đến đầu cụng nguyờn

2 Thời kỳ v ơng triều Gúp ta và sự phát triển văn hóa truyền thống AĐ.

- Quá trình hình thành : Vào thế kỷ đầu côngnguyên, Bắc AĐ đợc thống nhất lại dới triềuGúpta (319-467) Vua Gúpta chống lại sự xâmlấn của ngời Trung á, thống nhất miền bắcAĐ, sau làm chủ Trung ấn

- Sự phỏt triển cũn duy trỡ đến vương triềuHacsa (606 - 647)  TKIV – VII là sự địnhhỡnh và phỏt triển của văn hoỏ truyền thống

Ấn Độ

- Văn hóa ÂĐ dới thời Gúpta+ Đạo phật đợc truyền bá rộng khắp dới thờiAsôca, Gúp ta, Hácsa

+ Kiến trúc: Nhiều đền, chùa, hang, tợng phật

đợc xây dựng+ ấn độ giáo (Hiuđu giáo) là tín ngỡng bắtnguồn từ tín ngỡng cổ xa của ngời AĐ AĐgiáo thờ nhiều thần chủ yếu là thờ hệ thốngtam thần: Thần sáng tạo, hủy diệt, bảo hộ vànhiều vị thần khỏc

+ Chữ viết: Ngời AĐ có chữ viết rất sớm Ban

đầu chữ viết rất đơn giản, sau đó đợc cải biênsáng tạo thành chữ Phạn

+ Kiến trúc, điêu khắc, văn học: Phát triểnnhất là thời Gúp ta

- Thời Gúp ta đã định hình văn hoá truyềnthống ÂĐ với những tôn giáo lớn và nhữngcông trình kiến trúc

4 Củng cố

- Tại sao nói: Thời Gúpta là thời kỳ định hình và phát triển của văn hóa truyềnthống AĐ?

- Những yếu tố nào của văn hóa AĐ đã ảnh hởng đến VN?

5 Dặn dò

Về nhà học và trả lời các câu hỏi trong SGK, đọc trớc bài mới

Trang 19

10A1

- Tại sao nói: Thời Gúp ta là thời kỳ định hình và phát triển của văn hóatruyền thống AĐ?

- Những yếu tố nào của văn hóa AĐ đã ảnh hởng đến VN?

3 Bài mới

Hoạt động tập thể và cá nhân

GV sử dụng lược đồ Ấn Độ

GV yêu cầu học sinh đọc SGK và

hỏi: Em hãy trình bày tình hình AĐ

từ TK VII – XII để thấy đợc sự

phát triển của văn hóa AĐ?

- Văn hóa: Mỗi nước lại phỏt triển sâu rộnghơn nền văn hóa riờng trờn cơ sở văn húatruyền thống

Palava thuận tiện về đường biển và bến cảngđúng vai trũ tớch cực trong truyền bỏ văn húa

2.V ơng triều Hồi giáo Đê li

- Đầu thế kỷ XIII, ngời Thổ (Tuốc) đã xâmnhập ấn Độ, lập nên vơng quốc hồi giáo Đê-li

và thi hành chính sách áp bức dân tộc nh :

Trang 20

 Mâu thuẫn giữa ngời Thổ và ÂĐ ngàycàng sâu sắc.

- Văn hóa + Đạo hồi vào ÂĐ làm cho văn hóa ÂĐphong phú hơn

+ Một số công trình kiến trúc hồi giáo

đợc xây dựngKinh đô Đê-li là một trong số thành phố lớnnhất thế giới lúc đó

+ Có sự giao lu văn hóa Đông – Tây+ Thơng nhân ÂĐ đã đa đạo hồi đếntruyền bá ở một số nớc Đông Nam á

Hoạt động nhóm:

HS trao đổi theo nhúm và cử đại

+ Các vị vua thời kì đầu ra sức xây dựng

v-ơng triều theo hớng “ÂĐ hóa” Đến đời vuaA-cơ-ba ÂĐ có sự phát triển mới

Nhóm 2: ? Em hãy trình bày sự phát

triển của vơng triều Môgôn?

GV sử dụng tranh SGK

b Sự phát triển của v ơng triều Môgôn

- Thời A-cơ-ba Ấn Độ cú bước phỏt triển mới

- Chính sách tiến bộ của A-cơ-ba (1556-1605) + XD chính quyền mạnh mẽ trên cơ sởliên kết quý tộc

+ Xây dựng khối hoà hợp dân tộc, tôngiáo

+ Hạn chế sự bóc lột quá đáng của quý tộc

và địa chủ

+ Đo đạc lại ruộng để định mức thuế

đúng, hợp lý, thống nhất hệ thống cân, đo ờng

+ Khuyến khích hoạt động sáng tạo vănhóa nghệ thuật

Những chính sách này làm cho xã hội

ÂĐ ổn định, kinh tế phát tiển, A-cơ-ba đợccoi nh vị anh hùng dân tộc

Nhóm 3: ? Vì sao sau một thời gian

- Con cháu A-cơ-ba đã chiếm đoạt nhiều củacải, sức dân để xây dựng lâu đài và lăng mộ

 mâu thuẫn đối kháng trong xã hội ngàycàng sâu sắc, tình trạng chia rẽ, khủng hoảng

Trang 21

xuất hiện trở lại.

- Giữa lúc đó, t bản phơng Tây xâm nhập ÂĐ

4 Củng cố

HS trả lời những câu hỏi dới đây:

+ Trình bầy ý nghĩa của thời kì sau Gúp-ta trong lịch sử ÂĐ

+ Em cho biết: vị trí của vơng triều hồi giáo Đờ-li và vơng triều Môgôn tronhlịch sử ÂĐ?

- Kiểm tra đánh giá quá trình học tập nhận thức của học sinh quá trình giảng dạycủa giáo viên

- Rèn tính nghiêm túc trung thực trong công việc,

- Kĩ năng làm bài lịch sử

- GV: Ra câu hỏi và đáp án điểm

Trang 22

Chơng V: Đông Nam á thời phong kiến

Tiết 12: Bài 8 sự hình thành và phát triển

10A1

- Trình bày những chính sách của Acơba và ý nghĩa của nó?

- Em hãy cho biết vị trí của vơng triều Hồi giáo Đê li và vơng triều Môgôntrong lịch sử ÂĐ?

3 Bài mới

Hoạt động của thầy trò Kiến thức cơ bản

Hoạt động cả lớp và cá nhân

GV sử dụng lợc đồ giới thiệu khỏi quỏt

1 Sự ra đời của các v ơng quốc cổ ở ĐNA.

- Địa hình:

Trang 23

về ĐNA

? Các quốc gia cổ ĐNA đợc hình thành

trong điều kiện nào?

- Khí hậu: Nhiệt đới gió mùa, thích hợp chokinh tế nông nghiệp trồng lúa nớc

- Kinh tế:

+ Nông nghiệp trồng lúa nớc là chủyếu

+ Thủ công nghiệp: dệt, gốm…

+ Ngoại thơng phát triển, đã xuất hiệnmột số thành thị, hải cảng

- Văn hóa: Chịu ảnh hởng của văn hóa ÂĐ

- Thời gian hình thành: vào khoảng 10 thế

kỷ đầu công nguyên các quốc gia cổ ở ĐNA

tranh ảnh minh họa

Những biểu hiện của sự phát triển kinh

tế, chính trị, văn hoá của các quốc gia ở

+ In-đô-nê-xi-a đến cuối thế kỉ thứ XIII,dòng Gia-va mạnh lên, đã chinh phục Xu-ma-tu-ra, thống nhất In-đô-nê-xi-a (hơn 10nớc nhỏ và đảo phụ thuộc)

+ Đông dơng: Ngoài Đại Việt, ChampaVương quốc Campuchia cũng bước vàothời kỡ Awngco huy hoàng

+ Mi-an-ma: Quốc gia Pa-gan thống nhấtlónh thổ mở đầu thời kỡ phỏt triển

+ Cuối thế kỉ thứ XIII, một bộ phận ngờiThái sinh sống ở thợng nguồn sông Mêcông di c xuống phía Nam, định c ở sông

Mê Nam hình thành vơng quốc Su-khô-thay(Tiền thân của nớc Thái Lan)

* Những biểu hiện của sự phát triển kinh tế,chính trị, văn hoá

- Về kinh tế

+ Thế kỉ X – XVIII là giai đoạn phát triểnthịnh vợng của Đông Nam á

+ Hình thành những trung tâm kinh tế lớn.+ Có khả năng cung cấp lớn về lơng thực,cá, sản phẩm thủ công nghiệp, gốm, sứ, dệt,

và những sản phẩm tự nhiên, gỗ quý, hơngliệu, đá quý, ngọc trai…

+ Nhiều thơng nhân thế giới đến buôn bán

- Về chính trị+ Tổ chức bộ máy nhà nớc chặt chẽ, kiệntoàn từ TƯ đến địa phơng

- Về văn hoá: Các dân tộc ở ĐNA xây dựng

đợc một nền văn hoá riêng của mình với

Trang 24

những nét độc đáo.

- Từ nửa sau thế kỉ thứ XVIII Đông Nan ábớc vào giai đoạn suy thoái

+ Giữa thế kỉ Xĩ, với sự xâm lợc của các nớc

t bản phơng tây, nhiều nớc Đông Nam á trởthành thuộc địa của chủ nghĩa thực dân…

4 Củng cố

+ Em kể tên và xác định vị trí trên bản đồ của các vơng quốc chính Đông Nam á

+ Điều kiện tự nhiên của Đông Nam á Có những thuận lợi, khó khăn gì cho sự pháttriển và lịch sử khu vực

+ Sự phát triển thịnh đạt của các quốc gia phong kiến Đông Nam á thế kỉ X – XVIII

đợc biểu hiện nh thế nào?

Trang 25

-

Kiến thức:

Biết vị trí địa lí, các giai đoạn phát triển của 2 nớc, những ảnh hởng của văn hóa ấn

Độ và việc xây dựng nền văn hóa dân tộc của 2 nớc này

- T

ư tưởng:

HS biết yêu quí trân trọng truyền thống lịch sử của 2 nớc, thấy mối quan hệ mậtthiết của 3 nớc có lịch sử lâu đời Việc xây dựng mối quan hệ láng giềng giúp đỡnhau là có cơ sở trong lịch sử và cần thiết cho cả 3 nớc

- Kĩ năng:

Biết sử dụng trực quan học tập (Lợc đồ, biểu đồ)

10A1

- Điều kiện tự nhiên của ĐNA có những thuận lợi và khó khăn gì cho sự pháttriển kinh tế và lịch sử khu vực

- Sự phát triển thịnh đạt của các quốc gia phong kiến ĐNA đợc biểu hiện nh thếnào?

? Giai đoạn nào CPC phát triển thịnh

đạt nhất? Nhũng biểu hiện của sự phát

- C dân: Ngời khơme là chủ yếu Nơi c trú

đầu tiên là cao nguyên Cò Rạt và trung lưusụng MờCong, phía bắc CPC

- Đối ngoại:

+ Các ông vua CPC không ngừng mởrộng lãnh thổ

+ TK X – XII CPC trở thành vơngquốc mạnh ham chiến trận nhất ở ĐNA(1190 đánh Champa, bành trớng tớiMianma, phía nam mở rộng bắc bán đảoMã Lai)

c Sự suy thoái của v ơng quốc CPC PK

- Từ TK XIII CPC bắt đầu suy yếu (bởi ngờiThái nhiều lần xâm chiếm-5 lần), rời kinh

đồ về phía Nam Biển Hồ

- Từ đó CPC phải đối phó với giặc ngoạixâm, nội bộ lục đục, tranh giành quyền lựcgay găt làm cho đất nớc suy kiệt

Trang 26

? Em hãy trình bày những thành tựu

văn hóa của CPC?

- Năm 1863, thực dân Pháp xâm lợc CPC

d Văn hóa

- Chữ viết: Ngời CPC học viết chữ Phạn, sau

đó sáng tạo ra chữ viết riêng

- Văn học: văn học dân gian và văn học viếtvới nhiều thể loại phong phú nh truyện cời,thần thoại, truyện thơ…phản ánh tình cảmcon ngời với thiên nhiên, đất nớc, cộng

đồng…

- Nghệ thuật kiến trúc: ảnh hởng nhiều củavăn hóa ÂĐ  công trình kiến trúc mangdấu ấn Hinđu và đạo phật

Hoạt động cả lớp và cá nhân

GV sử dụng lược đồ giới thiệu

? Em hãy trình bày sự hình thành của

- Năm 1353 Pha Ngừm đã thống nhất nớc

Lào đặt tên nớc là Lan Xang (Triệu Voi)

? Giai đoạn nào Lào phát triển thịnh

đạt nhất? Nhũng biểu hiện của sự phát

+ Buôn bán trao đổi với cả ngời Châu âu+ Giữ quan hệ hoà hiếu với CPC , ĐạiViệt…

? Khi nào thì Lan Xang bớc vào thời kỳ

suy yếu?

? Em hãy trình bày những thành tựu

văn hóa của Lào?

GV chốt ý kết hợp dựng tranh minh

họa

c Sự suy yếu của Lan Xang

- TK XVIII Lan Xang bắt đầu bớc vào giai

đoạn suy yếu vì hoàng tộc lục đục tranhgiành ngôi báu

- Sau khi Xu-li-nha Vông-xa mất đất nớc bịchia cắt thành 3 tiểu quốc: Luông Pha-băng,Viêng Chăn, Chăm-pa-xắc

Tạo điều kiện cho các nớc bên ngoài xâmchiếm: Xiêm  Pháp (1893)

d Văn hóa

- Chữ viết: sáng tạo ra chữ viết riêng

- Ca nhạc, hát múa sống cởi mở, vui tơi

- Kiến trúc: Xuất hiện một số kiên trúc Phậtgiáo, điển hình là Thạt Luổng

4 Củng cố

HS trả lời các câu hỏi:

- Sự phát triển của CPC thời Ăng co đợc biểu hiện nh thế nào?

- Những nét chính về chính sách đối nội, đối ngoại của Lào?

- Hãy nêu những nét tiêu biểu của văn hóa Lào vàCPC?

5 Dặn dò

Về nhà học và trả lời câu hỏi trong SGK, đọc trớc bài mới

Trang 27

Thời kì hình thành và phát triển của chế độ phong kiến

ở Tây âu (Từ thế kỷ V – thế kỷ XIV)

Ngày soạn:

- Kiến thức: Nắm đợc quỏ trỡnh hỡnh th nh, cơ cấu xã hội XHPK à Chõu Âu Hiểukhỏi niệm lãnh địa phong kiến (cấu trúc, hoạt động kinh tế, chính trị của lãnh địa);Tại sao th nh thà ị xuất hiện Kinh tế trong th nh thà ị trung đại khỏc trong lónh địanhư thế nào

- T t ởng : Bồi dỡng cho học sinh nhận thức đúng về sự phát triển hợp quy luật củaxã hội loài ngời từ xã hội chiếm hữu nô lệ sang XHPK

- Kĩ năng: Biết sử dụng lợc đồ Châu Âu để xác định các quốc gia PK Biết vậndụng phơng pháp so sánh đối chiếu

10A1

+ Hãy nêu những nét tiêu biểu của văn hóa Campuchia và văn hóa Lào

+Trình bầy tóm lợc các giai đoạn lịch sử lớn của vơng quốc Campuchia và

Trang 28

GV sử dụng lược đồ

? Em cho biết sự diệt vong của đế

quốc Rôma và sự hình thành của chế

độ phong kiến châu Âu diễn ra nh thế

nào ?

GV chốt ý

- Từ thế kỉ III, đế quốc Rôma suy yếu,

nụ lệ nổi dậy đấu tranh Xó hội rối ren

- Thế kỉ V, các bộ tộc Giécman ở phíabắc tấn công lãnh thổ Rôma

- Năm 476, đế quốc Rôma bị diệt vong

Đây là mốc đánh dấu sự xác lập củachế độ phong kiến ở châu Âu

? Khi tràn vào lãnh thổ Rôma, ngời

Giécman đã làm gì?

Những việc làm đó có tác động nh thế

nào đến quá trình hình thành quan hệ

sản xuất phong kiến ở châu Âu

- Chính sách của ngời Giécman khi vàolãnh thổ Rôma

+ Chính trị

 Thủ tiêu bộ máy nhà nớc cũ, thànhlập nhiều nhà nớc

 Họ tự xng vơng, phong tớc, tạo nên

hệ thống đẳng cấp quý tộc vũ sĩ…+ Kinh tế

Họ chiếm ruộng đất của ngời Rôma rồichia cho nhau

Nhóm 1: hãy miêu tả lãnh địa phong

2 Xã hội phong kiến tây Âu

* Giữa thế kỉ IX, phần lớn đất đai đã

đ-ợc quý tộc và nhà thờ chia xong.Những vùng đất đai đó đã biến thànhnhững lãnh địa phong kiến

để c y cà ấy và nộp tô (1/2 thu hoạch)ngoài ra còn phải nộp thuế thân và cácthuế khác Họ bị gắn chặt và lệ thuộcvào lãnh chúa

+ Lãnh chúa: có cuộc sống xa hoa,sung sớng bằng việc bóc lột tô thuế vàsức lao động của nông nô

* Trong lãnh địa có lâu đài, dinh thự,nhà thờ, chuồng trại … có hào sâu, t-ờng cao bao quanh

- Lãnh chúa cai quản lãnh địa của mình

nh một ông vua: có quân đội, có tòa án,

Trang 29

luật pháp, chế độ thuế khóa, tiền tệ,cân đong, đo lơng riêng Đặc điểm củakinh tế lãnh địa là đóng kín, tự cung, tựcấp.

- Một số lãnh chúa lớn yêu cầu vuakhông can thiệp vào lãnh địa của mình

 là biểu hiện của chế độ phong kiếnphân quyền ở tâu Âu

- Nông nô nổ dậy đấu tranh

+ Năm 1358, Cuộc khởi nghĩa

Giắc-cơ-ri bùng nổ ở Pháp+ Năm 1381, khởi nghĩa Tay-lơ ở Anh

Sơ đồ bộ máy nhà nớc

Hoạt động cá nhân.

? Em cho biết: Thành thị trung đại

xuất hiện nh thế nào ?

3 Sự xuất hiện của thành thị trung đại

- Nguyên nhân

+ Thế kỉ XI, do sản xuất phát triển, của cải

d thừa (Thợ thủ công đợc chuyên môn hóa,

họ sống bằng trao đổi sản phẩm, lập xởngsản xuất…  Thành thị trung đại ra đời)

- C dân: Chủ yếu là thợ thủ công và thơngnhân

- Tổ chức của thành thị: Phờng hội và

th-ơng hội Trong phờng hội có phờng quy… Hàng năm các thơng nhân châu âu còn

tổ chức các hội chợ hoặc lập ra các thơng

đoàn để buôn bán

? Em hãy cho biết tác dụng của thành

thị trung đại? - Tác dụng của thành thị trung đại: + Phá vỡ kinh tế tự nhiên của các lãnh

địa, tạo điều kiện cho kinh tế hàng hóaphát triển

+ Góp phần xóa bỏ chế độ phong kiếnphân quyền, hình thành chế độ phong kiếntập quyền đi đến thống nhất đất nớc

+ Nó mang lại không khí tự do, tri thứcphát triển, một số trờng đại học lớn ở châu

âu ra đời: Oxphớt (Anh), Xoócbon (Pháp)

Trang 30

Em hãy cho biết sự khác nhau căn bản giữa kinh tế PK phơng Đông và kinh

- Kiến thức: - Nhu cầu về nguyên liệu, vàng bạc, thị trờng là nguyên nhân của cuộcphát kiến địa lí Nú đem lại cho chõu Âu những của cải và sự hiểu biết mới về trỏiđất và cỏc dõn tộc trờn thế giới Nhờ các cuộc phát kiến địa lí cụng cuộc tớch luỹban đầu về vốn và nhõn cụng được đẩy mạnh quan hệ sản xuất TBCN ra đời

- T t ởng : GD tình cảm yêu thơng đối với giai cấp bị trị và căm ghét bọn thống trịtrong xã hội phong kiến , tinh thần đoàn kết giữa cỏc dõn tộc

- Kĩ năng: Rèn luyện kĩ năng dùng bản đồ khai thác tranh, ảnh lịch sử, phõn tớchđỏnh giỏ

Trang 31

10A1

- Thế nào là lãnh địa phong kiến? Đời sống kinh tế và chính trị trong cáclãnh địa đó nh thế nào?

- Trình bày nguồn gốc và vai trò của các thành thị trung đại châu âu?

3 Bài mới

Hoạt động cá nhân.

? Em hãy trình bày nguyên nhân của

các cuộc phát kiến địa lí?

GV chốt ý

1 Những cuộc phát kiến địa lí

a Nguyên nhân và điều kiện

- Do sự phát triển nhanh chóng của lựclợng sản xuất Nhu cầu về nguyênliệu, vàng bạc, thị trờng ngày càng cao

- Con đờng giao lu Âu - á bị ngời ảrậpchiếm mất

- Điều kiện: Khoa học kỹ thuật cónhiều tiến bộ: Hiểu biết về đại dơng,hình dạng trái đất, phát minh ra la bàn,tàu có bánh lái, vẽ bản đồ và hải đồ Đó chính là nguyên nhân, tiền đềdẫn đến những cuộc phát kiến địa lícuối TK XV- đầu TK XVI

? Em hãy trình bày những cuộc phát

kiến địa lí cuối TK XV- đầu TK

b Những cuộc phát kiến địa lí

- BĐN và TBN là 2 nớc đi đầu trongnhững cuộc phát kiến địa lí

- Các cuộc phát kiến địa lý lớn:

+ 1487, B Đi-a-xơ (BĐN) đã đến đợccực Nam của châu phi

+ 1492, C Cô- lôm-bô (TBN) đã pháthiện ra châu Mỹ

+ 1497, Va-xcô-đơ-ga-ma (BĐN) đó

đến đợc Ca-li-cút thuộc bờ biển TâyNam ÂĐ

+ 1519-1521, Ma-gien-lan đi vòngquanh thế giới, ông bị thiệt mạng ởPhi-líp –pin

c Hệ quả

- Đem lại những hiểu biết mới về trái

đất, tỡm ra những con đờng mới, vùng

đất mới, dân tộc mới

- Đem về cho TS Chõu Âu nguồn củacải khổng lồ Thị trường được mở rộng

- Tăng cờng giao lu văn hóa giữa cácchâu lục

- Thúc đẩy quá trình khủng hoảng vàtan rã của chế độ phong kiến và sự ra

đời của CNTB ở châu âu

- Làm nảy sinh quỏ trỡnh cướp búcthuộc địa và buụn bỏn nụ lệ

Trang 32

2 Sự nảy sinh CNTB ở châu âu

- Quỏ trỡnh nảy sinh của quan hệ sảnxuất TBCN:

Giai đoạn đầu là quá trình tích luỹnguyờn thủy t bản Cần: Vốn và laođộng làm thuờ

+ vốn: Do cướp búc, buụn bỏn+ lao động làm thuê: Tước đoạt TLSXcủa nụng dõn, thợ thủ cụng

- quá trình tích luỹ l m xuất các hìnhàthức kinh doanh TBCN:

+ Thủ công nghiệp: Công trờng thủcông xuất hiện thay thế cho phơng hội.xuất hiện quan hệ chủ – thợ

+ nông nghiệp: SX nhỏ bị xóa bỏ,thay thế vào đó là đồn điền và trangtrại Ngời lao động biến thành côngnhân nông nghiệp, chủ đất trở thành tsản nông thôn (Quý tộc mới) + Thơng nghiệp: các công ty thơng mạixuất hiện thay thế cho thơng hội

Nh vậy trong xã hội Tây âu, các giaicấp mới xuất hiện:

+ T sản: gồm chủ xởng, chủ ngânhàng, chủ đồn điền

+ Giai cấp vô sản gồm nông dânmất đất, thợ thủ công bị phá sản

4 Củng cố

HS trả lời các câu hỏi:

- Em hãy trình bày về những cuộc phát kiến địa lí

- Em hãy nêu những biểu hiện của CNTB đã nảy sinh ở châu âu đầu TKXVI?

Trang 33

Tiết 16: Bài 11 Tây âu thời hậu kỳ trung đại

- T t ởng :

GD tình cảm yêu thơng đối với giai cấp bị trị và căm ghét bọn thống trịtrong xã hội phong kiến , tinh thần đoàn kết giữa cỏc dõn tộc, dũng cảm khỏm phỏcỏi mới

- Kĩ năng:

Rèn luyện khả năng phân tích, đỏnh giỏ

Một số tranh ảnh về văn hóa phục hng

III Tiến trình dạy – học

10A1

- Em hãy trình bày về những cuộc phát kiến địa lí?

- Em hãy nêu những biểu hiện của CNTB đã nảy sinh ở châu âu đầu TKXVI?

- Phục hưng lại nền văn húa Hi-La cổđại

- Chống lại trật tự của nhà nước phongkiến và giỏo hội

- Đề cao giá trị con ngời

Trang 34

GV sử dụng một số tranh ảnh minh

họa các thành tựu

? ý nghĩa phong trào văn hóa phục

h-ng ?

Gv nêu câu hỏi cho 2 nhóm :

N1: Trình bày nguyên nhân, nội

dung, tác động của cải cách tôn giáo?

N2: Nguyên nhân, diễn biến, kết quả,

ý nghĩa của chiến tranh nông dân?

HS trao đổi theo nhóm và cử đại diện

4 Cải cách tôn giáo và chiến tranh nông dân

a Cải cách tôn giáo.

- Nguyên nhân:

Kitô giáo là hệ t tởng của chế độ phongkiến, chiếm địa vị thống trị và chi phốitoàn bộ đời sống chính trị Tây âu

Giáo hội cản trở sự phát triển của xã hội

Không thủ tiêu tôn giáo Dùng biện pháp

ôn hòa để trở lại giáo lí nguyên thủy, bỏcác lễ nghi phiền toái

- Diễn biến:

Lãnh đạo là Tomat Muynxơ Phong tràogiành thắng lợi bớc đầu đi đến đòi thủtiêu CĐPK

- Kiến thức:HS nắm khái quát những điều cơ bản nhất của khoá trình

Ngày thỏng năm 2009

Tổ trởng

Hà Văn Cờng

Trang 35

- T t ởng : Biết đánh giá khách quan các sự kiện lịch sử, tự hào về những thành tựucon ngời đạt đợc

- Kĩ năng: Rèn luyện kĩ năng tổng hợp khái quát hoá, so sánh

GV yêu cầu đọc mục 1 và hỏi: Những

nội dung chủ yếu của lịch sử thời

nguyên thủy?

GV chốt ý, sử dụng sơ đồ minh họa

nội dung chủ yếu của thời kì cổ đại?

Hãy so sánh mô hình nhà nớc phơng

Đông và phơng Tây?

nội dung chủ yếu của thời kì trung đại?

1 Xã hội nguyên thủy

Thời nguyên thủy là bớc đi đầu tiên dântộc nào cũng trải qua

- Họ biết tìm ra lửa, chế tác công cụ lao

2 Xã hội cổ đại

a Phơng Đông cổ đại

- Ra đời sớm trên lu vực các con sônglớn

- Kinh tế thủ công nghiệp và thơngnghiệp là chính

3 Xã hội phong kiến – trung đại

- xã hội có xuất hiện giai cấp mới là t

Trang 36

- Kiến thức: Kiểm tra đánh giá quá trình học tập nhận thức của học sinh quá trìnhgiảng dạy của giáo viên

- T t ởng : Rèn tính nghiêm túc trung thực trong công việc

- Kĩ năng làm bài lịch sử

- GV: Ra câu hỏi và đáp án điểm

Trang 37

Lịch sử Việt Nam từ nguồn gốc đến thế kỷ XIX

Chơng I : Việt Nam từ thời nguyên thuỷ đến thế kỷ X Tiết 19: Bài 13: Việt Nam thời nguyên thuỷ

Ngày soạn:

- Kiến thức: Nắm đợc: cách ngày nay khoảng 30- 40 vạn năm, trên đất nớc ta đã cócon ngời sinh sống(Ngời tối cổ) Các giai đoạn phát triển của xã hội nguyên thuỷ ởViệt Nam từ khi hỡnh thành, phỏt triển đến giải thể

- T t ởng: GD lòng yêu quê hơng, đất nớc, tự hào về lịch sử dân tộc ý thức lao độngsang tạo

- Kĩ năng: Biết so sánh, quan sát để rút ra nhận xét

II Thiết bị dạy học

III Tiến trình dạy học

GV hỏi : Em hãy trình bày những dấu

tích của ngời tối cổ ở Việt Nam?

ớc ta có ngời tối cổ sinh sống: Lạng Sơn,Hoà Bình, Thanh Hoá, Đồng Nai

- Họ sống trong hang động rảI rác ở cácvùng rừng núi từ Bắc đến Nam

- Họ sống thành từng bầy, nền kinh tế chủyếu là săn bắt , háI lợm

? Chủ nhân của nền văn hoá Ngờm,

Sơn Vi c trú ở địa bàn nào? Họ sinh

sống ra sao?

GV chốt ývà sử dụng lợc đồ

2 Sự hình thành và phát triển của công xã thị tộc

a Giai đoạn hình thành:

- Nhiều địa phơng trên đất nớc ta đã tìmthấy dấu tích của ngời tinh khôn: răng hoáthạch, công cụ đá…tại các di tích của vănhoá Ngờm – Sơn Vi

Ngày thỏng năm 2009

Tổ trởng

Hà Văn Cờng

Trang 38

? Những tiến bộ trong việc chế tạo

công cụ và đời sống của c dân thời cách

mạng đá mới?

- Chủ nhân của nền văn hoá Ngờm – Sơn

Vi họ sống trong hang động, máI đá, ven bờsông, suối trên địa bàn rộng lớn: Sơn La, LaiChâu, Bắc Giang, Thanh Hoá

- sống thành thị tộc, sử dụng công cụ ghè

đẽo, kinh tế háI lợm, săn bắt

b Sự phát triển

- Cách đây khoảng 6000 - 12000 năm ởHoà Bình- Bắc Sơn và một số nơI khác đãtìm thấy dấu tích của văn hoá sơ kỳ đá mới,gọi chung là văn hoá Hoà Bình Bắc Sơn

- Đời sống của c dân nền văn hoá Hoà Bình.Bắc Sơn

+ Họ sống thành thị tộc, bộ lạc+ Công cụ đá đợc ghè đẽo tinh xảo hơn+ Kinh tế háI lợm săn bắt là chủ yếu ngoai

ra còn biết trồng trọt rau củ, cây ăn quả Nềnkinh tế nông nghiệp sơ khai hình thành

- Cách ngày nay khoảng 6000-5000 năm kỹthuật chế tạo công cụ có bớc phát triển mới:thời kỳ này ngời ta gọi là cách mạng đá mới

- Biểu hiện:

+ Biết sử dụng kỹ thuật khoan đá, ca + Biết làm gốm bằng bàn xoay

+ Biết trồng lúa nớc, dùng cuốc đá

+ trao đổi sản phẩm giữa các thị tộc, bộ lạc

 Đời sống c dân ổn định, cảI thiện, địabàn c trú đợc mở rộng

Hoạt động theo nhóm:

GV nêu câu hỏi cho các nhóm thảo

luận:

Nhóm 1: Địa bàn c trú, công cụ lao

động, hoạt động kinh tế của c dân

Phùng Nguyên?

động, hoạt động kinh tế của c dân Sa

Huỳnh ?

động, hoạt động kinh tế của c dân

Đồng Nai?

3.Sự ra đời của thuật luyện kim và nghề trồng lúa n ớ c

- Cách đây khoảng 4000-3000 năm, các bộlạc đã biết đến đồng và kỹ thuật luyện kim,nghề trồng lúa nớc phổ biến Tiêu biểu nhất

có bộ lạc Phùng Nguyên, Sa Huỳnh, ĐồngNai

+ C dân Phùng Nguyên+ C dân Sa Huỳnh+ C dân Đồng Nai

Đời sống vật chất, tinh thần đợcc nângcao

- Kiến thức : Nắm những nột đại cương về ba nhà nước cổ đại trờn đất nước ViệtNam (Sự hỡnh thành, cơ cấu tổ chức, đời sống văn hoỏ xó hội)

Trang 39

- T t ởng: Bồi dưỡng tinh thần lao động sỏng tạo, ý thức về cội nguồn, về văn hoỏdõn tộc, tỡnh đoàn kết gắn bú

- Kĩ năng: Biết so sánh, quan sát để rút ra nhận xét

Thuật luyện kim ở nớc ta ra đời khi nào, ở đâu và có ý nghĩa gì với sự phát triểnkinh tế , xã hội?

GV hỏi: Đời sống vật chất tinh thần

của ngời việt cổ?

+ Có sự phân chia lao động giữa nông nghiệp

và thủ công nghiệp

- Xã hội:

+ Sự phân hoá giàu nghèo xuất hiện+ Tổ chức XH: Công xã thị tộc tan vỡ thaybằng công xã nông thôn và gia đình phụ hệ

 sự chuyển biến đặt ra yêu cầu trị thủy,quản lí xã hội nhà nớc ra đời đáp ứng yêucầu đó

b Sự hình thành của các quốc gia

* Quốc gia Văn Lang(VII- III TCN)

c Đời sống vật chất tinh thần

- Coi trọng thần linh, tổ tiên, ngời có công

- Tổ chức cới xin ,ma chay, lễ hội

- Có nhiều tập quán : ăn trầu, nhuộm răng,xăm mình

 Đời sống tinh thần phong phú, hòa nhậpvới tự nhiên

Hoạt động theo nhóm:

GV nêu câu hỏi cho các nhóm:

Nhóm 1: Sự hình thành, kinh tế,

chính trị - xã hội, văn hoá của c dân

2 Quốc gia cổ Chămpa

- Hình thành trên cơ sở văn hoá Sa Huỳnh vàocuối thế kỷ II, quốc gia cổ Lâm ấp ra đời.TKVI đổi là Chăm pa X – XV phát triển sau

Trang 40

tranh minh họa

đó suy thoáI và hội nhập với Đại Việt

- Kinh đô: Trà Kiệu- Đồng Dơng- Trà Bàn

- Kinh tế:

+ Nông nghiệp lúa nớc là chủ yếu+ Sử dụng công cụ bằng sắt, sức kéo trâu bò+ TCN: dệt, đồ gốm, đồ trang sức, kĩ thuậtxây tháp đạt trình độ cao

- Chính trị và xã hội:

+ Theo chế độ quân chủ chuyên chế…

+ Chia nớc thành 4 Châu-> Huyện-> Làng+ Xã hội: Quý tộc, dân tự do, nô lệ

- Văn hoá:

+ Thế kỷ IV có chữ viết dựa trên chữ Phạn+ Tôn giáo theo đạo Hinđu, phật giáo+ ở nhà sàn, ăn trầu, có tục hỏa táng…

3 Quốc gia cổ Phù Nam

- Hình thành trên cơ sở văn hoá óc eo (TKI),phát triển thịnh vợng TKIII- V Cuối TKV suyyếu và bị Chân Lạp thôn tính

- Kinh tế: Sản xuất nông nghiệp kết hợp vớiTCN, đánh bắt, buôn bán

- Chính trị: Theo chế độ quân chủ chuyên chế

- Kiến thức: Nắm những nét cơ bản về chính sách đô hộ của các triều đại PK phơngBắc ở ta (tổ chức bộ máy cai trị, chính sách kinh tế, chính sách đồng hoá…)Thấy

sự chuyển biến về KTVHXH nớc ta thời Bắc thuộc

- T t ởng: GD lòng tự hào về truyền thống đấu tranh của dân tộc

- Kĩ năng: Biết cách phân tích đánh giá các sự kiện

Tóm tắt quá trình hình thành quốc gia Văn lang- Âu Lạc?

3 Bài mới

Hoạt động tập thể I Chế độ cai trị của các triều đại phong

kiến ph ơng Bắc và những chuyển biến trong kinh tế, văn hóa, xã hội Việt Nam

1 Chế độ cai trị

a Tổ chức bộ máy cai trị:

Định dạng
Số trang	106
Dung lượng	1,12 MB