skkn một số kinh nghiệm tạo hứng thú đọc sách cho học sinh lớp 2

Nếu đọc sách thường xuyên và có phương pháp khoa học thì kiến thức của mỗi người sẽ không ngừng mở rộng, nâng cao, tiếp cận được sự phát triển của khoa học, bồi dưỡng nâng cao năng lực

A ĐẶT VẤN ĐỀ

I Lí do chọn đề tài:

Trong xã hội hiện đại ngày nay, con người dễ dàng bị cuốn theo những trò chơi giải trí hiện đại như trò chơi điện tử, game trực tuyến, mạng xã hội, facebook, Con người thường gắn chặt với những chiếc điện thoại thông minh, ipad, laptop hay máy vi tính Chúng ta dần dần quên mất đi những người bạn bé nhỏ mà vô cùng vĩ đại, đó chính là những quyển sách và dần mất đi thói quen đọc sách

Đọc sách là nhu cầu tất yếu của tất cả mọi người, bởi lẽ sách là phương tiện học

tập thuận lợi, giúp con người nâng cao nhận thức và hiểu biết Sách là kho tàng tri thức mà nhân loại tạo ra, lưu lại và truyền cho thế hệ sau Đó là nguồn tri thức vô cùng quan trọng và vô tận đối với tất cả mọi người Những cuốn sách có nội dung tốt sẽ đưa đến cho chúng ta không chỉ những hiểu biết mới mà còn kích thích sự suy nghĩ, tìm tòi trong mỗi chúng ta và đặc biêt là dẫn đến những biến đổi về tâm hồn Mọi thành công của con người đều nhờ vào sự kết hợp giữa kinh nghiệm bản thân với tri thức lĩnh hội được từ việc học trong cuộc sống và từ trong sách vở

Nếu đọc sách thường xuyên và có phương pháp khoa học thì kiến thức của mỗi

người sẽ không ngừng mở rộng, nâng cao, tiếp cận được sự phát triển của khoa học, bồi dưỡng nâng cao năng lực tư duy lôgic, phương pháp làm việc khoa học, lòng yêu nghề nghiệp và có thái độ đúng đắn đối với thế giới xung quanh cũng như đối với bản thân mình, nhất là bồi dưỡng sự hứng thú, năng lực và thói quen tự học suốt đời

Đọc sách đối với chúng ta có ý nghĩa quan trọng như vậy, đặc biệt, đối với trẻ

em việc đọc sách còn có ý nghĩa quan trọng hơn rất nhiều Bởi một thói quen tốt được hình thành từ sớm sẽ không chỉ giúp các em trong quá trình học tập mà quan trọng hơn còn giúp các em hình thành nhân cách tốt

Từ ý nghĩa quan trọng của việc đọc sách đối với trẻ nhỏ, với mong muốn tạo hứng thú đọc sách, xây dựng lòng yêu sách và hình thành thói quen đọc sách cho

học sinh trong lớp, từ những kinh nghiệm đọc sách của bản thân, học hỏi từ những đồng nghiệp cũng như tham khảo một số tài liệu, tôi đã mạnh dạn đưa ra “Một số kinh nghiệm tạo hứng thú đọc sách cho học sinh lớp 2”

I Mục đích nghiên cứu:

Mục đích của đề tài nhằm:

Tạo hứng thú đọc sách cho học sinh lớp 2 để từ đó các em có tình yêu với sách, ham mê đọc sách và có thói quen đọc sách hàng ngày

Hình thành cho học sinh thói quen chủ động trong việc lĩnh hội tri thức, tìm kiếm các thông tin, kiến thức qua sách báo, tài liệu, chủ động trong việc học tập của mình

Giúp học sinh tìm được những phút giây giải trí lành mạnh bên những trang sách, tránh xa ti vi hay những trò chơi điện tử khiến trẻ căng thẳng và mỏi mắt Lan tỏa tình yêu đọc sách trong cộng đồng Mỗi em lại là một thành viên không thể thiếu của mỗi gia đình, là một tế bào của xã hội Tình yêu đọc sách của các em

sẽ lan tỏa đến các thành viên trong gia đình, trong cộng đồng, giúp cho văn hóa đọc sách trong cộng đồng ngày càng phát triển

III Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

Học sinh lớp 2A5 năm học 2018 - 2019 tại trường Tiểu học nơi tôi công tác

IV Phương pháp nghiên cứu:

Sử dụng phương pháp quan sát, phương pháp phân loại, phương pháp điều tra, phương pháp thực nghiệm, phương pháp phân tích tổng kết kinh nghiệm, phương pháp sử dụng tài liệu

V Thời gian nghiên cứu:

Từ tháng 9 năm 2018 đến hết tháng 3 năm 2019

B GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

I Cơ sở lí luận và những vấn đề có liên quan:

1 Vai trò của việc đọc sách:

Đọc sách không chỉ có ý nghĩa quan trọng đối với người lớn mà còn đặc biệt quan trọng với trẻ nhỏ Những lợi ích của việc đọc sách bắt đầu từ những cuốn sách đầu tiên trẻ được nghe và đọc trong suốt thời thơ ấu và cuộc đời sau này của trẻ Những trẻ đọc sách nhiều và đọc rộng sẽ thu được nhiều kết quả tốt trong đọc sách, điều này là hiển nhiên bởi vì thực hành mang tới sự hoàn hảo và đọc sách cũng không là ngoại lệ

Đọc sách là cách giúp trẻ luôn động não Đọc sách giúp não bộ con người suy

nghĩ nhiều hơn việc ngồi xem tivi Đọc sách tăng cường kết nối não và xây dựng các kết nối mới

Đọc sách giúp trẻ cải thiện sự tập trung

Trẻ em có thể ngồi yên và lặng lẽ đọc vì vậy giúp trẻ có thể tập trung vào những câu chuyện khi đang đọc.Nếu trẻ đọc thường xuyên, trẻ sẽ phát triển khả năng tập trung làm việc trong thời gian dài

Đọc sách dạy trẻ em về thế giới xung quanh

Thông qua đọc sách, trẻ em tìm hiểu về con người, địa điểm và mọi thứ bên

ngoài hiểu biết của trẻ Trẻ được tiếp xúc với lối sống, ý tưởng và niềm tin về thế giới khác nhau từ những người xung quanh Học về cuộc sống theo cách này rất quan trọng đối với trẻ, đồng thời trẻ cũng tự xây dựng nền tảng kiến thức để đọc một cách tự tin và tốt hơn

Đọc sách cải thiện vốn từ vựng của trẻ và các kỹ năng ngôn ngữ phát triển cao hơn Bởi vì trẻ em học từ mới khi đọc mà vô thức tiếp nhận thông tin về cách

cấu trúc câu và sử dụng từ ngữ, ngôn ngữ một cách hiệu quả

Đọc sách phát triển trí tưởng tượng của trẻ

Điều này là khi chúng ta đọc, não của chúng ta chuyển các mô tả bằng lời về con người, địa điểm và sự việc thành hình ảnh Khi chúng ta đang đọc một câu chuyện, chúng ta cũng tưởng tượng các nhân vật đang cảm thấy như thế nào, chúng

ta sử dụng những kinh nghiệm của chính chúng ta để tưởng tượng mình cảm thấy như thế nào trong tình huống tương tự

Đọc sách giúp trẻ em phát triển lòng cảm thông, lòng yêu thương con người.

Mỗi cuốn sách mang đến cho trẻ một câu chuyện, một bài học khác nhau Mỗi nhân vật trong sách có những hoàn cảnh, khó khăn, niềm vui hay nỗi buồn riêng Trẻ đọc sách, cảm nhận được niềm vui nỗi buồn của nhân vật trong sách, trẻ biết cảm thông, yêu thương nhân vật trong sách Từ đó trẻ biết cảm thông và yêu

thương mọi người quanh mình

Đọc sách giúp trẻ em học tốt hơn

Đọc sách không chỉ giúp trẻ học tốt hơn ở tất cả các môn học mà còn giúp trẻ

có kinh nghiệm trong giải quyết các vấn đề trong cuộc sống

Đọc sách là một hình thức giải trí tuyệt vời

Một cuốn sách giấy thật dễ dàng để trẻ có thể mang nó bất cứ nơi nào và trẻ sẽ không bao giờ cô đơn hay buồn chán nếu trẻ có một cuốn sách trong tay.Trẻ có thể đọc trong khi chờ đợi một ai đó hoặc những giờ nghỉ giải lao Đọc sách có thể đưa trẻ đến những thế giới mà trẻ chưa từng được đặt chân đến, cuốn trẻ theo những chuyến phiêu lưu mạo hiểm, những hành trình khám phá đầy kì thú Bằng sự tưởng tượng của mình, qua những trang sách trẻ sẽ có đủ những cung bậc cảm xúc buồn , vui, lo lắng, sợ hãi, hồi hộp hay tràn đầy tình thương yêu mà khó có rạp chiếu phim nào có thể mang lại cho trẻ

Đọc sách giúp thư giãn cơ thể và làm dịu tâm trí

Đây là một điểm quan trọng bởi vì mỗi ngày chúng ta dường như đã quên mất cách để thư giãn và đặc biệt là làm thế nào để im lặng.Các chuyển động liên tục, đèn nhấp nháy và tiếng ồn đã phá các giác quan của chúng ta khi đang xem tivi, nhìn vào một máy tính hoặc chơi một trò chơi điện tử đang thực sự gây căng thẳng cho não của chúng ta Khi chúng ta đọc, chúng ta đọc trong im lặng và dòng chữ

màu đen trên nền giấy trắng làm giảm ít nhiều căng thẳng cho mắt và não của chúng ta

1 Nhiệm vụ của việc dạy đọc:

Văn hóa đọc là khái niệm có một nghĩa rộng và một nghĩa hẹp Ở nghĩa rộng,

đó là ứng xử đọc của cộng đồng xã hội, của các nhà quản lý và cơ quan quản lý Nhà nước Ở nghĩa hẹp, đó là ứng xử, giá trị và chuẩn mực của mỗi cá nhân Ứng

xử, giá trị và chuẩn mực này cũng gồm ba thành phần: thói quen, sở thích đọc và

kỹ năng đọc

Như vậy văn hóa đọc là một trong những động lực thúc đẩy sự hình thành nên con người mới, những công dân có hiểu biết, có trí tuệ để có thể thích ứng với sự phát triển của xã hội hiện đại - xã hội dựa trên nền tảng của nền kinh tế tri thức Đồng thời, góp phần định hướng đọc cho người dân, tùy thuộc vào trình độ dân trí, nghề nghiệp và điều kiện sống, có thể tiếp cận được với thông tin, tri thức phù hợp,

hữu ích nhất cho cuộc sống “Phát triển văn hóa đọc trong kỷ nguyên số” là một

vấn đề mang ý nghĩa chiến lược của mọi quốc gia trong việc nâng cao dân trí, Bộ

GD - ĐT chọn chủ đề này làm chủ đề Tuần lễ hưởng ứng học tập suốt đời năm

2016

Chính vì lẽ đó việc xây dựng văn hóa đọc cho học sinh là vô cùng quan trọng, đặc biệt tạo thói quen đọc sách cho trẻ càng sớm càng tốt Nhưng trước khi hình thành thói quen đọc sách hay dạy kĩ năng đọc sách cho trẻ điều trước hết cần tạo cho trẻ hứng thú đọc sách, sự ham thích và yêu đọc sách

I Thực trạng vấn đề đọc sách của học sinh lớp 2

1 Về sách:

Thị trường sách hiện nay vô cùng đa dạng và phong phú về thể loại và hình thức

Từ sách văn học, sách khoa học, sách lịch sử, sách tham khảo, truyện tranh Bên cạnh những cuốn sách có chất lượng tốt còn nhiều cuốn sách còn trùng lặp về nội

dung, nhiều cuốn sách tính giáo dục chưa cao, chưa kể đến một số cuốn sách có nội dung không lành mạnh, không phù hợp với lứa tuổi học sinh tiểu học

1 Về phía giáo viên:

Một số giáo viên còn chưa quan tâm đến việc dạy đọc sách cho học sinh mà chỉ tập trung dạy kiến thức Bản thân giáo viên cũng chưa có thói quen đọc sách và chưa yêu thích đọc sách.Vì vậy giáo viên chưa tạo được hứng thú đọc sách cho học sinh

1 Về phía học sinh và phụ huynh:

Hiện tại tôi đang làm việc ở một ngôi trường nằm ở trung tâm của Thủ đô Hà Nội Hầu hết các em học sinh đều được sinh ra trong những gia đình có điều kiện khá tốt về kinh tế.Vì vậy mà trong gia đình các em không thiếu gì các trang thiết bị hiện đại như điện thoại thông minh, ipad, laptop, tivi kết nối internet Sự xuất hiện ngày càng nhiều game online hấp dẫn, những chương trình truyền hình lôi cuốn, những bộ phim hoạt hình vui nhộn, kích thích trí tò mò của các em, khiến các em ham mê, dành nhiều thời gian để chơi điện tử, xem ti vi, xem điện thoại hay ipad

mà thờ ơ với các hoạt động khác, trong đó có việc đọc sách

Bố mẹ các em đều là những người có công việc bận rộn, ít có thời gian cùng con đọc sách, tìm hiểu về sách và hướng dẫn con lựa chọn sách

Hơn nữa bản thân các em học sinh lớp 2, vốn từ của các em chưa nhiều, hiểu biết của các em còn hạn chế, nên các em chưa biết lựa chọn sách, các em chủ yếu thích đọc những quyển truyện tranh có những câu giao tiếp rất ngắn, nội dung không phong phú và sâu sắc, chưa nói tới những quyển truyện tranh có nội dung chưa tốt Các em thường ngại đọc những cuốn sách có nội dung hay nhưng nhiều chữ, nhiều trang và không có tranh ảnh.Trong khi, đó mới thực sự là những cuốn sách có giá trị cho các em

Chính vì điều đó, tôi luôn tìm mọi cách để tạo hứng thú đọc sách cho các em, đặc biệt là hứng thú với những cuốn sách có nội dung hay như những tác phẩm văn

học nổi tiếng, những cuốn bách khoa tri thức, những cuốn sách dạy trẻ kĩ năng sống, những cuốn sách có giá trị nhân văn sâu sắc…

Ngay từ đầu năm học, từ giai đoạn tổ chức lớp học đến quá trình giảng dạy trong suốt năm học, tôi luôn chú ý, quan tâm đến việc tạo hứng thú đọc sách cho học sinh để các em có được thói quen đọc sách hàng ngày ngay từ cấp Tiểu học

Từ những suy nghĩ trên, tôi đã mạnh dạn chọn đề tài này để áp dụng thực tế vào lớp 2A5 do tôi làm chủ nhiệm năm học 2017 - 2018

I Một số biện pháp nhằm tạo hứng thú đọc sách cho học sinh lớp 2:

Đọc sách là một thói quen tốt Cũng giống như những thói quen khác, thói quen đọc sách không thể hình thành trong ngày một ngày hai mà cần cả một quá trình liên tục trong suốt năm học, với nhiều hình thức tổ chức và biện pháp khác nhau Mỗi một người giáo viên lại có một cách khác nhau để tạo hứng thú đọc sách cho học sinh của mình Qua việc học hỏi các đồng nghiệp, tìm hiểu qua tài liệu, sách báo cũng như những kinh nghiệm sáng tạo của bản thân, tôi xin đưa ra Một số kinh nghiệm tạo hứng thú đọc sách cho học sinh lớp 2

1 Tổ chức Ngày hội “ Em yêu đọc sách” cho lớp.

1 Mục tiêu:

Hưởng ứng chương trình: “Đọc sách vì tương lai”, chương trình được phát

động bởi Hội đồng Đội TW, NXB Giáo dục Việt Nam với mục tiêu giúp hình thành thói quen, hiểu được ý nghĩa của việc đọc sách và góp phần phát triển văn hóa đọc trong nhà trường và cộng đồng, ngay từ những buổi đầu nhận lớp, đồng thời với quá trình tìm hiểu học sinh, xây dựng nền nếp ban đầu cho lớp học, một trong

những điều đầu tiên tôi làm là tổ chức ngày hội “ Em yêu đọc sách” cho học sinh

lớp tôi

1 Cách tiến hành:

Trước khi diễn ra ngày hội “ Em yêu đọc sách”, mỗi học sinh được chuẩn bị một

phần giới thiệu về một cuốn sách mà mình thích nhất để trình bày trong ngày hội

và mang một vài cuốn sách mình đã đọc đến lớp

Ngày hội “ Em yêu đọc sách” được tiến hành với những hoạt động sau:

Hoạt động 1: Để giúp học sinh hiểu được ý nghĩa của việc đọc sách, tôi đã kể cho học sinh nghe câu chuyện : Cuốn sách và giỏ đựng than Câu chuyện có nội dung

như sau:

Cuốn sách và giỏ đựng than

Có một câu chuyện kể rằng tại một trang trại ở miền núi xa xôi, miền Đông bang Kentucky, có một ông cụ sống với người cháu của mình Mỗi buổi sáng, ông

cụ đều dậy rất sớm để đọc sách Có những cuốn sách ông đã đọc nhiều lần, đến mức cuốn sách sờn cũ, nhưng lúc nào ông đọc cũng say mê và chưa một buổi sáng nào ông quên đọc sách

Cậu cháu trai cũng bắt chước ông, cũng cố gắng mỗi ngày đều ngồi đọc sách Rồi một ngày, cậu hỏi ông:

- Ông ơi, cháu cũng thử đọc sách như ông, nhưng cháu không hiểu gì cả Hoặc là có những đoạn cháu hiểu, nhưng khi gấp sách lại là cháu quên ngay Thế thì đọc sách có gì tốt đâu mà ông đọc thường xuyên thế ạ

Ông cụ lúc đó đang đổ than vào lò, quay lại nhìn cháu và chỉ nói:

- Cháu hãy đem cái giỏ đựng than này ra sông và mang về cho ông một giỏ nước nhé!

Cậu bé liền làm theo lời ông, dù rằng tất cả nước đã chảy ra hết khỏi giỏ trước khi cậu bé quay về đến nhà

Nhìn thấy cái giỏ, ông cụ cười và nói:

- Nước chảy hết mất rồi! Có lẽ lần sau cháu sẽ phải đi nhanh hơn nữa!

Rồi ông bảo cháu quay lại sông lấy một giỏ nước

Lần này cậu bé cố chạy nhanh hơn, nhưng lại một lần nữa, khi cậu về đến nhà thì cái giỏ đã trống rỗng Thở không ra hơi, cậu nói với ông rằng “Đựng nước vào cái giỏ là điều không thể”, rồi đi lấy một chiếc xô để múc nước Nhưng ông cụ ngăn lại:

- Ông không muốn lấy một xô nước Ông muốn lấy một giỏ nước cơ mà! Cháu có thể làm được đấy, chỉ có điều cháu chưa cố hết sức thôi!

Rồi ông lại bảo cháu ra sông lấy nước Vào lúc này, cậu bé đã biết rằng không thể đựng nước vào giỏ được, nhưng cậu muốn cho ông thấy rằng dù cậu chạy nhanh đến đâu, nước cũng sẽ chảy hết ra khỏi giỏ trước khi cậu về đến nhà Thế là cậu bé lại lấy nước, lại chạy nhanh hết sức, và khi về đến chỗ ông, cái giỏ lại trống

rỗng

- Ông xem này - Cậu bé hụt hơi nói - Thật là vô ích!

- Cháu lại nghĩ nó là vô ích ư - Ông cụ nói - Cháu thử nhìn cái giỏ xem!

Cậu bé nhìn vào cái giỏ, và lần đầu tiên, cậu bé nhận ra rằng cái giỏ trông khác hẳn ban đầu Nó không còn là cái giỏ than đen bẩn nữa, mà đã được nước rửa sạch sẽ

- Cháu của ông, đó là những gì diễn ra khi cháu đọc sách Có thể cháu không hiểu hoặc không nhớ được mọi thứ, nhưng khi cháu đọc, sách sẽ thay đổi cháu từ bên trong tâm hồn, như nước đã làm sạch giỏ than kia vậy

Sau khi đọc xong câu chuyện, tôi hỏi học sinh về nội dung câu chuyện để học sinh hiểu được ý nghĩa của việc đọc sách

Câu chuyện đã đem lại cho người đọc một bài học đầy ý nghĩa về việc đọc sách Khi đọc sách có thể bạn không nhớ, không hiểu hết về những gì cuốn sách nói nhưng khi bạn đọc, sách sẽ thay đổi bạn từ bên trong tâm hồn

Đọc sách làm cho tâm hồn mỗi người trở nên trong sáng, hướng thiện hơn Cũng

giống như câu ngạn ngữ phương Đông : ‘’Những người đọc sách tuy chưa thành danh nhưng cũng đã có một tư cách cao thượng”.

Hoạt động 2: Học sinh thảo luận nhóm để nêu lợi ích của việc đọc sách.

Sau đó từng nhóm lên chia sẻ lợi ích của việc đọc sách mà nhóm mình tìm được Giáo viên tổng hợp và bổ sung thêm ý nghĩa của việc đọc sách mà học sinh còn chưa nêu Sau đó cả lớp cùng nhau xây dựng nội quy đọc sách của lớp

Hoạt động 3: Học sinh giới thiệu một cuốn sách, một nhân vật trong truyện mà

mình thích nhất hoặc chia sẻ cảm xúc, suy nghĩ của mình về một cuốn sách với cả lớp

Hoạt động 4: Mỗi bạn lấy một cuốn sách mình yêu thích trong thư viện lớp để đọc.

1 Xây dựng thư viện lớp học:

1 Mục tiêu:

Ngay từ những buổi đầu năm học tôi đã phát động xây dựng thư viện lớp học Mặc dù nhà trường cũng có thư viện lớn, đẹp và đầy đủ loại sách nhưng tôi muốn chính các con tự xây dựng một thư viện dành riêng cho lớp mình Các con biết tự xây dựng, tự làm mới và bảo quản thư viện sách của mình

2.2 Cách tiến hành:

Mỗi bạn học sinh tự mang những quyển sách mình đã đọc ở nhà đi và đóng góp vào thư viện lớp với phương châm “ Chúng mình cùng chia sẻ sách”, sách cũ của bạn này nhưng lại mới của bạn khác Sau khi giáo viên kiểm duyệt nội dung sách

sẽ dán tên và dán thẻ số để theo dõi bạn mượn sách đồng thời trả lại cho các bạn đã mang sách vào cuối năm học

Đồng thời để làm phong phú thư viện lớp và để có những quyển sách phù hợp với lứa tuổi các con lớp 2, những quyển sách có nội dung giáo dục mà tôi muốn hướng tới, tôi đã trao đổi và nhờ sự hỗ trợ của ban phụ huynh để mua các cuốn sách đó Cũng trong buổi họp phu huynh đầu năm, tôi đã trao đổi với phụ huynh về

ý nghĩa của việc đọc sách, đặc biệt với học sinh lớp 2 nhằm phát triển khả năng tự học Chia sẻ với phu huynh về cách tạo môi trường đọc sách cho các con, đồng