Trong quá trình quản lí các em và dạy các môn học ở Tiểu học, tôi mạnh dạn xin trao đổi cùng các anh, chị em đồng nghiệp “Một vài kinh nghiệm làm tốt công tác chủ nhiệm lớp nhằm giáo dục
Trang 1I Phần mở đầu
I.1 Lý do chọn đề tài
Bác Hồ đã từng nói: “Khi ngủ ai cũng như lương, thiện
Tỉnh dậy phân ra kẻ dữ, hiền
Hiền, dữ phải đâu là tính sẵn
Phần nhiều do giáo dục mà nên”
Trong sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước theo hướng “Công nghiệp hóa – hiện đại hóa” nhân tố con người là quan trọng nhất Chính vì lẽ đó
mà giáo dục luôn được coi là quốc sách hàng đầu Mục tiêu giáo dục là đào tạo các em học sinh trở thành những con người phát triển toàn diện; có đạo đức, tri thức, sức khỏe và thẩm mỹ nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước
Để thực hiện được mục tiêu giáo dục thì trách nhiệm của người giáo viên phải nâng cao và được đặt lên hàng đầu trong việc “trồng người” Đặc biệt năm học 2014 – 2015 là năm học đầu tiên thực hiện thông tư 30/2014/TT – BGDĐT ngày 28 tháng 8 năm 2014 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định về cách đánh giá học sinh tiểu học Thời gian thực hiện từ 15/10/2014
Như chúng ta đã biết “Nề nếp là mẹ đẻ của chất lượng” Người thầy trong giai đoạn giáo dục hiện nay, không còn giữ vai trò trang bị kiến thức cho học sinh mà phải biết định hướng đúng đắn, giúp học sinh phát triển toàn diện về năng lực và phẩm chất đạo đức Đánh giá được sự tiến bộ của học sinh theo giai đoạn về các mặt cụ thể: kiến thức, kĩ năng; năng lực; phẩm chất của từng em Cho nên trong quá trình dạy học, giáo viên chủ nhiệm có vai trò vô cùng quan trọng trong việc quản lí và giáo dục học sinh phát triển một cách toàn diện Để góp một phần công sức nhỏ bé của bản thân vào công việc giáo dục học sinh trở thành con ngoan, trò giỏi Qua nhiều năm thực dạy và làm công tác chủ nhiệm lớp Trong quá trình quản lí các em và dạy các môn học ở Tiểu học, tôi mạnh dạn xin trao đổi cùng các anh, chị em đồng nghiệp “Một vài kinh nghiệm làm tốt công tác chủ nhiệm lớp nhằm giáo dục kĩ năng sống cho học sinh lớp 2,3 trường Tiểu học Hà Huy Tập”
Trang 2I.2 Mục tiêu, nhiệm vụ của đề tài
Đề tài chỉ rõ vai trò của giáo viên chủ nhiệm lớp phải làm gì, làm như thế nào, trách nhiệm đặt ở vị trí nào, để giáo dục học sinh trở thành con người không những có kiến thức tốt mà các em còn có phẩm chất đạo đức tốt, có được
kĩ năng sống tốt để làm vốn sống
I.3 Đối tượng nghiên cứu
Nghiên cứu kĩ năng sống, kĩ năng giao tiếp… của học sinh lớp 2,3 trường Tiểu học Hà Huy Tập huyện Krông Ana tỉnh Đắk Lắk, các năm học: 2011 –
2012, 2012 – 2013, 2013 – 2014 và học kì I năm học 2014 – 2015
I.4 Giới hạn phạm vi nghiên cứu
Học sinh trường Tiểu học Hà Huy Tập, các năm học: 2011 – 2012, 2012 –
2013, 2013 – 2014 và học kì I năm học 2014 – 2015
I.5 Phương pháp nghiên cứu
a Phương pháp tích hợp
b Phương pháp quan sát
c Phương pháp đàm thoại
d Phương pháp phỏng vấn
e Phương pháp kiểm tra, đánh giá.
II Phần nội dung
II.1.Cơ sở lí luận
Để góp một phần nhỏ của bản thân vào việc xây dựng nền giáo dục hướng tới hiện đại, đào tạo ra con người lao động có đủ năng lực cả về kiến thức lẫn kỹ năng sống Để làm tốt nhiệm vụ cao cả đó trước hết người giáo viên phải luôn luôn rèn luyện mình mới có được phẩm chất đạo đức tốt, thật sự xứng đáng là tấm gương sáng cho học sinh noi theo Là điểm sáng, là thần tượng, là người bạn đồng hành cùng các em trong suốt quá trình học Đặc biệt, ở cấp Tiểu học tâm sinh lí lứa tuổi của các em còn non nớt nên cần sự định hướng của thầy nhiều hơn Cách hướng dẫn của thầy cũng phải cụ thể hơn Làm thì dễ nhưng để làm đúng, làm tốt thì không phải chỉ bằng suy nghĩ mà làm được Người thầy phải có được thái độ, trách nhiệm, hành động thiết thực mới làm cho các em dễ
Trang 3tin, dễ nghe lời dạy của thầy cô góp phần hình thành và phát triển nhân cách của các em một cách có hiệu quả
Giáo dục được học sinh có đủ năng lực và phẩm chất đạo đức là đã đào tạo cho xã hội những chủ nhân tương lai Đối với gia đình có được con ngoan Đối với nhà trường có được trò giỏi, đây là một niềm vui đối với người làm công tác giáo dục
II.2 Thực trạng
a Thuận lợi và khó khăn
- Thuận lợi
Ban giám hiệu nhà trường chỉ đạo sâu sát, luôn quan tâm và tạo điều kiện đến việc dạy và học của giáo viên - học sinh Chính vì lẽ đó bản thân của mỗi giáo viên càng ý thức sâu sắc hơn tầm quan trọng của công tác chủ nhiệm và trách nhiệm của giáo viên chủ nhiệm Mấy năm gần đây chất lượng giáo dục cũng như chất lượng tham gia các phong trào của học sinh đã có những bước đột phá đáng ghi nhận
Nhu cầu học, nâng cao kiến thức của học sinh nhận được sự quan tâm và ủng hộ nhiệt tình của các bậc phụ huynh ngày càng tăng Hầu hết gia đình các
em đều có điện thoại tiện cho việc liên hệ giữa nhà trường và gia đình khi có vấn
đề cần trao đổi liên quan đến học sinh hoặc cần sự hỗ trợ của phụ huynh
Nhà trường được đầu tư về cơ sở vật chất và mọi điều kiện xây dựng trường chuẩn quốc gia mức độ một và cũng là trường may mắn được nằm trong danh sách thực hiện mô hình trường học mới VNEN nhân rộng của phòng GD&ĐT Krông Ana
Học sinh hầu hết là dân tộc Kinh
Các em còn nhỏ nên dễ vâng lời thầy cô
Giáo viên chủ nhiệm cũng chính là giáo viên dạy các môn học nên việc tiếp xúc, trao đổi với phụ huynh rất thuận lợi
Giáo viên giảng dạy nhiệt tình, có uy tín, có trách nhiệm cao
- Khó khăn
Trang 4Đa số phụ huynh đều là dân kinh tế mới ruộng nương ít, phải đi làm thuê nên việc quan tâm đến con của một số gia đình còn có phần hạn chế
Một phần ba học sinh của lớp có hoàn cảnh khó khăn có em một mình mẹ nuôi, em thì ông bà nuôi vì cả bố và mẹ đều có cuộc sống riêng Đặc biệt có một
em bố mất mẹ đi lấy chồng phải ở với nhà chùa
Các em còn nhỏ nên phải giám sát cụ thể hơn, mất nhiều công sức hơn so với bậc trung học cơ sở
b Thành công, hạn chế
- Thành công
Học sinh đã làm chủ được mình trong các hoạt động, nề nếp tự quản rất tốt, hội đồng tự quản của lớp đã điều khiển được lớp sinh hoạt đầu giờ đi vào nề nếp và thực hiện các hoạt động học tập có hiệu quả
Xây dựng được mối quan hệ giữa giáo viên và học sinh trở thành người cùng đồng hành trong việc thực hiện mọi hoạt động giáo dục
Hầu hết các em biết trình bày ý kiến của mình trước lớp một cách tự tin Kết quả học tập của từng em được nâng cao rõ rệt Đặc biệt các em đều biết mình phải làm gì khi đến lớp; luôn gần gũi, hòa nhã, thân thiện với bạn bè,
lễ phép với thầy cô và người lớn tuổi
- Hạn chế
Mặc dù đã có được những thành công trong công tác chủ nhiệm lớp song trong quá trình thực hiện do điều kiện hoàn cảnh gia đình khó khăn của một số
em và sự quan tâm của một số gia đình còn hạn chế nên tôi còn phải vất vả nhiều trong việc giáo dục các em
c Mặt mạnh, mặt yếu
- Mặt mạnh
Ban giám hiệu luôn có kế hoạch chỉ đạo giáo viên làm tốt công tác chủ nhiệm vì giáo viên chính là “Hiệu trưởng nhỏ” quản lí một lớp học do mình phụ trách”
Trang 5Hàng tháng có sự đánh giá, xếp loại trong tổ khối Cuối học kì, cuối năm học được nhà trường xếp loại thi đua các lớp có khen thưởng, động viên khích lệ kịp thời
Nhiều năm liền lớp tôi chủ nhiệm đều được xếp loại xuất sắc Được phụ huynh tin yêu khi dạy con em họ
- Mặt yếu
+ Trong lớp, điều kiện sống của các em không đồng đều Cha mẹ các em
từ các vùng quê khác nhau đến sinh sống cùng địa bàn nên phong tục tập quán của mỗi gia đình khác nhau Việc tạo điều kiện cho các em thực hiện hoạt động
ở nhà của một số gia đình chưa thực sự tốt
+ Một số phụ huynh khả năng hướng dẫn con thực hiện hoạt động ứng dụng ở nhà còn gặp khó khăn
+ Học sinh còn nhỏ, sống ở vùng nông thôn nên chưa mạnh dạn, tự tin trong giao tiếp Kĩ năng sống của các em còn hạn chế Hầu hết các em chưa chủ động trong quá trình thực hiện các hoạt động ở trường
+ Một phần ba học sinh của lớp có hoàn cảnh khó khăn có em một mình
mẹ nuôi, em thì ông bà nuôi vì cả bố và mẹ đều có cuộc sống riêng Đặc biệt có một em bố mất mẹ đi làm xa không đủ điều kiện nuôi con nên em phải ở với nhà chùa để nương tựa
+ Qua thực tế và kết quả khảo sát đầu năm học cho thấy nề nếp tự quản, kĩ năng giao tiếp, kĩ năng sống và chất lượng học tập của học sinh chưa cao
d Các nguyên nhân, các yếu tố tác động.
Trong công tác chủ nhiệm, được sự giúp đỡ ủng hộ nhiệt tình của hội cha
mẹ học sinh của lớp Một số phụ huynh chăm sóc, tạo điều kiện để con em mình học tốt
Nhà trường cùng với giáo viên tháo gỡ những thắc mắc, phản hồi từ phía học sinh và phụ huynh nếu có
Đối tượng học sinh còn nhỏ nên thời gian đầu năm học giáo viên rất vất vả
Trang 6Học sinh học theo hình thức tương tác lấy học sinh làm trung tâm nên việc
tổ chức lớp học cũng được thay đổi, đòi hỏi công tác chủ nhiệm phải năng động, sáng tạo hơn
Giáo viên chủ nhiệm năng nổ, nhiệt tình trong công tác có ý chí học hỏi vươn lên, luôn biết lắng nghe có chọn lọc để hoàn thiện mình
e Phân tích, đánh giá các vấn đề về thực trạng mà đề tài đề ra.
Qua thực trạng cho thấy giáo viên làm công tác chủ nhiệm lớp có vai trò
vô cùng quan trọng, quyết định về chất lượng học cũng như việc rèn luyện kĩ năng sống cho học sinh Làm tốt việc này là định hướng đúng để các em dễ dàng lựa chọn cái tốt, sống tích cực, nâng cao giá trị tinh thần, có trách nhiêm với công việc được giao
Về giáo viên, đây chính là việc “ Tự học –Tự rèn” cho bản thân hoàn thiện mình về năng lực cũng như phẩm chất đạo đức, theo phương châm “Rèn thầy trước – luyện trò sau”
Về học sinh, thấy được nề nếp tốt giúp cho các em rèn kĩ năng nghe có hiệu quả, các hoạt động đạt hiệu quả cao, không khí lớp học thân thiện, các em không phải nói gào lên vì sợ ban không nghe được khi trao đổi ý kiến, có được
kĩ năng sống tốt Các em đều cảm nhận được “Mỗi ngày đến trường là một ngày vui”
Về phía nhà trường, thấy được công tác chủ nhiệm chính là công tác quản
lí của “Hiệu trưởng nhỏ” trong phạm vi một lớp nhưng nếu giáo viên nào cũng làm tốt thì chất lượng học cũng như mọi phong trào luôn đạt hiệu quả cao Được phụ huynh tin yêu khi con em học dưới mái trường Tiểu học Hà Huy Tập
Về phía phụ huynh học sinh, họ thấy được con họ đến trường không chỉ được học chữ mà còn được học cách làm người, rèn được kĩ năng sống tốt Từ
đó họ sẵn sàng hợp tác trong việc giáo dục học sinh
Về xã hội có được một thế hệ trẻ đủ đức lẫn tài để phục vụ Tổ quốc
II.3 Giải pháp, biện pháp
a Mục tiêu của giải pháp, biện pháp
Trang 7Giáo viên chủ nhiệm là “cầu nối” giữa nhà trường với gia đình và các tổ chức xã hội Là người tổ chức phối hợp, liên kết các lực lượng trong quá trình thực hiện mục tiêu giáo dục nhằm mục đích tạo ra sản phẩm giáo dục phát triển toàn diện
Thúc đẩy phong trào dạy và học theo hướng đổi mới đạt mục tiêu đề ra Thực hiện tốt Thông tư 30/2014/TT – BGDĐT ngày 28 tháng 8 năm 2014 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định về cách đánh giá học sinh tiểu học Thời gian thực hiện từ 15/10/2014
Rèn luyện cho học sinh phát huy được tiềm năng vốn có đồng thời khắc phục yếu điểm còn mắc phải
Giáo viên không ngừng rèn luyện để hoàn thiện mình Luôn biết cập nhật thông tin kịp thời để có biện pháp giáo dục phù hợp, khoa học Nâng cao lòng yêu nghề, mến trẻ
b Nội dung và cách thực hiện giải pháp, biện pháp
- Nội dung
Công tác chủ nhiệm là một việc làm từ trước đến nay nhưng người làm công tác chủ nhiệm ít đặt ra câu hỏi như thế nào là công tác chủ nhiệm Quá trình làm công tác này chúng ta tạm quy định với nhau: Công tác chủ nhiệm là
hệ thống những kế hoạch, những biện pháp mà người giáo viên đưa ra nhằm tổ chức hướng dẫn học sinh thực hiện tốt các hoạt động ở trường Hơn thế nữa giúp học sinh có được phẩm chất đạo đức tốt; hoàn thiện về phẩm chất, năng lực và kiến thức, kĩ năng
Hưởng ứng thực hiện mô hình trường Tiểu học mới VNEN tại Việt Nam
mà trường đang thực hiện năm thứ hai Người làm công tác chủ nhiệm phải thực
sự năng động về mọi mặt và bắt buộc phải thay đổi cách làm truyền thống đã được coi là lạc hậu thì mới thực hiện chương trình có hiệu quả đúng như mục tiêu đã đặt ra Làm tốt công tác chủ nhiệm giúp các em được làm theo suy nghĩ của minh, vận dụng vốn sống để giải quyết vấn đề trong cuộc sống, phát huy được
Trang 8tính tích cực trong mọi hoạt động mà các em tham gia; luôn có thái độ thân thiện với mọi người
- Cách thực hiện giải pháp, biện pháp
Vai trò của giáo viên chủ nhiệm
Trước hết, chúng ta phải khẳng định vai trò của người giáo viên vô cùng quan trọng, chi phối toàn bộ quá trình phát triển của học sinh Chính lẽ đó mà người thầy phải thực sự là một tấm gương tự học và sáng tạo để các em noi theo
Có như vậy mới xứng đáng là người định hướng, là nơi các em đặt niềm tin, là người bạn cùng đồng hành đáng tin cậy của các em Từ đó các em sẽ làm tốt bổn phận của người học mà không cần phải nhắc nhở nhiều Là người thầy cần xem con trẻ như con của mình thì bất kì khó khăn nào cũng vượt qua Chúng ta tuyệt đối không được coi nhẹ tinh thần trách nhiệm của người thấy Biết sử dụng nhiều hình thức, biện pháp phong phú phù hợp với lứa tuổi của các em Trong quá trình giáo dục phải vừa dạy, vừa dỗ nhưng phải có tính kỉ luật để giáo dục
có hiệu quả mà không làm tổn thương đến thể xác và tinh thần học sinh, có sự thỏa thuận giữa giáo viên - học sinh và phù hợp với đặc điểm tâm sinh lí của từng em Thường xuyên khích lệ các em thi đua với các lớp khác về kết quả học, kết quả tham gia các phong trào và nề nếp tự quản của lớp
Có khả năng vạch ra kế hoạch hoạt động cụ thể, phù hợp với tình hình của lớp dựa trên kế hoạch chung của trường Có năng lực quản lí, tổ chức thực hiện các hoạt động đạt mục tiêu
Luôn công tâm với học sinh, không được phân biệt đối xử học sinh theo cảm tính Phải biết “ Mềm nắn, rắn buông”, không cứng nhắc đồng loạt đối với tất cả các đối tượng
- Thường xuyên trao đổi vời các giáo viên dạy bộ môn và giáo viên Tổng phụ trách để nắm bắt tình hình của lớp đồng thời trao đổi ý kiến để có được cách giáo dục phù hợp đối với từng đối tượng học sinh của lớp có hiệu quả cao
Phản ánh những ý kiến, nguyện vọng của gia đình học sinh về sự đồng tình hay chưa đồng tình đối với những chủ trương, quy định của nhà trường
Trang 9trong các hoạt động giáo dục để ban giám hiệu có sự xem xét, giải đáp hoặc sửa đổi cho phù hợp với thực tế
Có khả năng phát hiện ra mặt mạnh của từng em để bồi dưỡng
Các biện pháp thực hiện
* Khảo sát đối tượng học sinh để đưa ra cách giáo dục phù hợp.
- Khảo sát đối tượng học sinh thông qua hồ sơ học bạ, qua giáo viên chủ nhiệm cũ, qua học sinh trong lớp, qua phụ huynh học sinh của lớp, qua việc thực hiện các hoạt động
- Tiến hành phân loại đối tượng học sinh để có kế hoạch chủ nhiệm cụ thể: + Học sinh có hoàn cảnh gia đình khó khăn
+ Học sinh còn rụt rè
+ Học sinh có năng lực và ý thức tự giác
+ Học sinh cá biệt
* Họp phụ huynh lớp đầu năm để thông báo tình hình chung của lớp Tình hình cụ thể từng em qua thời gian thực dạy các em đầu năm học Thông qua mục tiêu và nhiệm vụ cụ thể của lớp phải thực hiện trong năm học Từ đó cùng với phụ huynh có kế hoạch phối kết hợp để giáo dục các em đạt mục tiêu, nhiệm vụ
đề ra Nếu phụ huynh không biết họ phải làm gì thì khi đó giáo viên phải đặt mình là phụ huynh của con để chia sẻ tránh ho nghĩ rằng cô chỉ đạo họ làm Giáo viên phải có cách thuyết phục để gỡ bỏ được mọi rào cản làm cho cô và cha mẹ là những người cùng đồng hành trong quá trình giáo dục nói chung và giáo dục con em họ nói riêng Khi đó giáo viên không còn phải tự gánh nặng trách nhiệm một mình mà sẽ được sẻ chia, ủng hộ từ phía phụ huynh
- Kĩ năng tổ chức cuộc họp phải thể hiện được đây là một buổi trao đổi để nắm bắt tình hình học tập và sinh hoạt của các em ở trường cũng như ở nhà Đồng thời trao đổi kinh nghiệm về cách giáo dục trẻ trong giai đoạn hiện nay
- Bầu ban đại diện cha mẹ học sinh của lớp (giáo viên định hướng để phụ huynh bầu ra những người năng nổ, nhiệt tình, có khả năng nắm bắt điều kiện và
Trang 10nơi ở của từng học sinh, biết bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng của học sinh, sẵn sàng hỗ trợ lớp và trường khi thực hiện các phong trào)
- Thông qua thời khóa biểu học ở lớp để các bậc phụ huynh nắm bắt được các môn học cụ thể của từng ngày, tiện cho việc nhắc nhở và kiểm tra con em ở nhà
- Hướng dẫn phụ huynh cùng với con lập thời gian biểu phù hợp với thời gian sinh hoạt của từng gia đình Nhằm giúp các em thực hiện tốt các hoạt động
ở nhà tiện cho việc kiểm tra, đôn đốc của cha mẹ
Thời gian biểu dành cho lớp học hai buổi/ ngày để phụ huynh tham khảo
Từ thứ hai đến thứ sáu
* 6 giờ
* 6 giờ 30 phút
* 11 giờ
* 11 giờ 30 phút
* 13 giờ 15 phút
* 13 giờ 30 phút
* 17 giờ
* 18 giờ
* 18 giờ 30 phút
* 19 giờ
* 20 giờ 30 phút
- Thức dậy, tập thể dục, vệ sinh cá nhân, ăn sáng
- Đi học
- Ăn trưa
- Ngủ trưa
- Thức dậy
- Đi học
- Giải trí hoặc giúp bố mẹ như quét nhà, …, tắm gội
- Ăn cơm tối
- Giải trí
- Chuẩn bị đồ dùng, sách vở ngày mai
- Đánh răng, đi ngủ
- Hướng dẫn công việc cùng các em thực hiện bài tập ứng dụng ở nhà và cách xử lý vướng mắc nếu gặp Nhắc nhở phụ huynh nên hướng dẫn để các em biết tự làm những công việc vừa sức chứ không nên làm thay các em Liên hệ kịp thời với giáo viên khi gia đình gặp khó khăn trong việc giáo dục các em ở nhà