Bài soạn Chiếu cầu hiền (Thi GVDG)

- “ Chiếu cầu hiền ” - tư tưởng của vua Quang Trung do Ngô Thì Nhậm viết thay vào khoảng năm 1788-1789?. Phần 2 : Cách ứng xử của nho sĩ Bắc Hà và tấm lòng cầu hiền của vua Quang Trung?.

KÍNH CHÀO QUÝ THẦY

CÔ GIÁO VỀ DỰ GIỜ

THĂM LỚP

CHIẾU CẦU HIỀN

(Ngô Thì Nhậm)

Dựa vào phần tiểu dẫn, hãy giới thiệu vài

nét khái quát về tiểu

sử của Ngô Thì

Nhậm?

I Tìm hiểu chung :

* Ngô Thì Nhậm tự là Hy Doãn

* Xuất thân dòng họ Ngô Thì có

truyền thống khoa bảng.

* Quê: Tả Thanh Oai (Hà Tây).Ông đỗ

Tiến sĩ (1775)

* Từng làm quan dưới triều Lê- Trịnh,

sau theo nhà Tây Sơn và rất được

trọng dụng

* Thành công ở nhiều lĩnh vực: Văn,

Sử, Triết học, Tôn giáo và Chính trị

1 Tác giả: Ngô Thì Nhậm (1746- 1803)

Ngô Thì Nhậm

2 Tác phẩm: Chiếu cầu hiền

a Hoàn cảnh ra đời và mục đích sáng tác

Chiếu cầu hiền ra đời trong hoàn cảnh nào?

Xác định mục đích viết

bài chiếu?

- “ Chiếu cầu hiền ” - tư tưởng của vua Quang Trung do Ngô Thì Nhậm viết thay vào khoảng năm 1788-1789

-Bài chiếu nhằm thuyết phục sĩ phu Bắc Hà ra cộng tác với triều đại Tây Sơn.

Chiếu chỉ

Truyền chiếu chỉ

Trao chiếu chỉ

Lễ hội tưởng nhớ Vua Quang Trung và chiến thắng Đống Đa

b Thể loại :

- “ Chiếu ” là một thể văn nghị luận chính trị - xã hội

của thời trung đại do nhà vua ban hành.

-Xuống chiếu cầu hiền tài là một truyền thống văn hoá, chính trị của các triều đại phong kiến phương Đông.

Chiếu là gì?Một bài chiếu có bố cục như

thế nào?

- Loại văn bản này có 3 phần:

* Mở: Nêu chân lý làm căn cứ

*Thân: Yêu cầu Hiện trạng

Hướng dẫn thi hành

* Kết: Ý nghĩa và kết quả

Bố cục bài chiếu

Bài chiếu có thể chia làm mấy phần?

Nội dung của từng

phần?

c Bố cục :

Có thể chia làm 3 phần

Phần 1 : Mối quan hệ giữa người hiền tài và thiên tử.

Phần 2 : Cách ứng xử của nho sĩ Bắc Hà và tấm lòng cầu hiền của vua Quang Trung.

Phần 3 : Đường lối cầu hiền của Vua Quang Trung.

II Đọc- hiểu văn bản:

1 Đọc và giải nghĩa từ khó :

2 Tìm hiểu văn bản :

a.Mối quan hệ giữa người hiền và Thiên tử:

Để đi đến kết luận: “Người hiền tài cần phải phụng sự cho đời mới là đúng ý trời” tác giả đã lập luận ra sao? Em có nhận xét

gì về cách thuyết phục của tác

giả bài chiếu ?

* Tác giả lập luận:

+Người hiền cũng như sao sáng trên trời

→Trân trọng vai trò của người có tài, có đức.

+ Sao tất phải chầu về Bắc thần ( Sao Bắc Đẩu)

→ Quy luật của tinh tú trong tự nhiên.

Thiên tử phải sử dụng người hiền tài ↔ người hiền tài phải quy thuận thiên tử → mối quan hệ biện chứng

Em có nhận xét gì về cách lập luận của tác giả bài chiếu ở phần mở đầu?

Phần mở đầu bài chiếu ngắn gọn, có hình ảnh, lời

lẽ, ý tứ giàu sức thuyết phục khi tác giả đứng trên quyền lợi của dân tộc, của đất nước để lập luận

đồng thời tác giả đưa ra vấn đề có tính triết lý mà bất cứ người hiền tài nào cũng không phủ nhận

(đặc biệt là dùng cách dẫn lời của Khổng Tử trong sách “Luận ngữ” càng làm cho nội dung đoạn văn chặt chẽ)

b Cách ứng xử của nho sĩ Bắc Hà và tấm lòng

của vua Quang Trung:

THẢO LUẬN NHÓM

Nhóm 1,3: Hãy xác định đối tượng của

bài chiếu và cho biết cách ứng xử của họ

khi vua Quang Trung ra Bắc diệt Trịnh?

Vì sao?

Nhóm 2,4: Phân tích thái độ và tấm lòng của Vua Quang Trung trong việc “Chiêu hiền đãi sĩ”?

KẾT QUẢ THẢO LUẬN

* b1 Cách ứng xử của Nho sĩ Bắc Hà khi vua

Nguyễn Huệ đem quân ra Bắc diệt Trịnh:

- Đối tượng: là các nho sĩ Bắc Hà (các quan lại trí thức

trong triều Lê- Trịnh)

→Thái độ quay lưng lại với thời cuộc, bỏ phí tài năng

+ Ra làm quan:

Im lặng, sợ hãi Làm việc cầm chừng Một số tự tử

- Cách ứng xử:

+ Bỏ đi ở ẩn

- NT: Sử dụng điển cố, điển tích → châm biếm nhẹ nhàng,

tế nhị → thể hiện vốn hiểu biết uyên thâm của người viết chiếu khiến người nghe phải thay đổi cách ứng xử của

mình.

KẾT QUẢ THẢO LUẬN

•b2 Thái độ và tấm lòng của vua Quang Trung:

- Thái độ: Khiêm tốn, lời lẽ chân

thành, da diết sẵn sàng chờ đợi, trọng

dụng người hiền nhưng rất thẳng

thắn, kiên quyết

→ Thể hiện ý thức trách nhiệm

trước quyền lợi của nhân dân ở cả

người viết lẫn người ban chiếu.

VUA QUANGTRUNG

- Lời giãi bày của nhà vua:

+Tình hình đất nước mới tạo lập

+Kỷ cương còn nhiều thiếu sót

+Lại lo chuyện biên ải

+Dân chưa được hồi sức,

lòng người chưa được thấm nhuần

Đồng tiền thời Quang Trung

Vua Quang Trung đề cao tinh thần Quốc Gia Dân Tộc, dùng chữ Nôm thay thế chữ Hán trong các chiếu, biểu, sắc, dụ, thi phú.

4 CỦNG CỐ:

1 Hoàn cảnh đất nước khi bài chiếu ra đời?

2 Mối quan hệ giữa người hiền tài và thiên tử?

3 Thái độ của vua Quang Trung trong việc “Chiêu hiền đãi sĩ” như thế nào?

5 DẶN DÒ:

1 Bài cũ: Nắm các nét chính về tác giả Ngô Thì Nhậm Nội dung cơ bản của tiết 1

2 Bài mới: Soạn kĩ phần “Đường lối cầu hiền của vua Quang Trung”

Nét NT tiêu biểu trong bài chiếu.

Xin chân thành cảm ơn quý thầy

cô, chúc quý thầy cô mạnh khoẻ

và thành đạt