Bài soạn Chiếu Cầu Hiền (T1)

- “ Chiếu cầu hiền ” của vua Quang Trung do Ngô Thì Nhậm viết thay vào khoảng năm 1778-1789.. * Chiếu: là văn bản của Vua ban xuống cho dân chúng * Cầu: cầu mong, trân trọng mời, cầu chứ

KÍNH CHÀO QUÝ THẦY

CÔ GIÁO VỀ DỰ GIỜ

THĂM LỚP

CHIẾU CẦU HIỀN

(Ngô Thì Nhậm)

Nội dung của bài học gồm 3 phần :

I/ Tìm hiểu chung về tác giả, tác phẩm:

1.Tác giả Ngô Thì Nhậm.

2 Đặc điểm thể loại, hoàn cảnh, mục đích sáng tác và bố cục của tác phẩm “Chiếu cầu hiền”.

II Đọc hiểu văn bản :

1 Đọc và giải nghĩa từ khó.

2 Tìm hiểu văn bản.

III Ghi nhớ

Dựa vào phần tiểu dẫn, hãy giới thiệu vài

nét khái quát về tiểu

sử của Ngô Thì

Nhậm?

I Tìm hiểu chung :

* Ngô Thì Nhậm tự là Hy Doãn

* Xuất thân dòng họ Ngô Thì có nhiều

người tài giỏi

* Quê: Tả Thanh Oai (Hà Tây).Ông đỗ

Tiến sĩ (1775)

* Từng làm quan dưới triều Lê- Trịnh,

sau theo nhà Tây Sơn và rất được

trọng dụng

* Ông đã để lại cho đời sau nhiều tp có

giá trị: Văn, Sử, Triết học, Tôn giáo

và Chính trị

1 Tác giả: Ngô Thì Nhậm (1746- 1803)

2 Tác phẩm: Chiếu cầu hiền

a Hoàn cảnh ra đời và mục đích sáng tác

Chiếu cầu hiền ra đời trong hoàn cảnh nào?

- “ Chiếu cầu hiền ” của vua Quang Trung do Ngô Thì Nhậm viết thay vào khoảng năm 1778-1789

-Bài chiếu nhằm thuyết phục sĩ phu Bắc Hà (tức các trí thức triều đại cũ) ra cộng tác với triều đại Tây Sơn.

b Giải thích nhan đề: CHIẾU CẦU HIỀN

Hãy trình bày cách hiểu của em về nhan đề của

văn bản?

* Chiếu: là văn bản của Vua ban xuống cho dân chúng

* Cầu: cầu mong, trân trọng mời, cầu chứ không phải lệnh

* Hiền: người hiền “người học rộng tài cao, đức độ, giỏi giang (sách Thánh hiền, Vua hiền- không hiểu theo

nghĩa: hiền lành, dễ tính)

Lễ hội tưởng nhớ Vua Quang Trung và chiến thắng Đống Đa

c.Thể loại :

- “ Chiếu ” là một thể văn nghị luận chính trị - xã hội

của thời trung đại do nhà vua ban hành.

-Xuống chiếu cầu hiền tài là một truyền thống văn hoá, chính trị của các triều đại phong kiến phương Đông.

Chiếu là gì?Một bài chiếu có bố cục như

thế nào?

- Loại văn bản này có 3 phần:

* Mở: Nêu chân lý làm căn cứ

*Thân: Yêu cầu Hiện trạng

Hướng dẫn thi hành

* Kết: Ý nghĩa và kết quả

Bố cục bài chiếu

Bài chiếu có thể chia làm mấy phần? Nội dung của từng phần? Nhận xét hệ thống lập

luận trong bài chiếu?

c.Bố cục :

Có thể chia làm 3 phần

Phần 1 : Mối quan hệ giữa người hiền tài và thiên tử.

Phần 2 : Thái độ của nho sĩ Bắc Hà và tấm lòng cầu hiền của vua Quang Trung.

Phần 3 : Con đường để người hiền tài cống hiến cho đất nước.

=> Bài chiếu có lập luận chặt chẽ, đi từ “điểm tựa” của lập luận :

+ Hiền tài sinh ra để phụng sự cho đời

+ Phân tích thực trạng người hiền chưa chưa ra giúp

cho triều đại.

+ Đưa ra cách tiến cử và tự tiến cử hiền tài cho triều đại + Khuyến khích sĩ phu Bắc Hà gạt bỏ băn khoăn để

tham gia triều chính, phụng sự đất nước

II Đọc- hiểu văn bản:

1 Đọc và giải nghĩa từ khó :

2 Tìm hiểu văn bản :

a.Mối quan hệ của người hiền và Thiên tử:

Để đi đến kết luận: “Người hiền tài cần phải phụng sự cho đời mới là đúng ý trời” tác giả đã lập luận ra sao? Qua đó cho em thấy sự khéo léo như thế nào trong cách thuyết phục

của tác giả bài chiếu?

* Tác giả khẳng định:

+Người hiền cũng như sao sáng trên trời

→Cách so sánh đã khẳng định, trân trọng vai trò của người

có tài, có đức.

+ Sao tất phải chầu về Bắc thần ( Sao Bắc đẩu)

→ Quy luật của tinh tú trong tự nhiên.

+Từ đó đi đến kết luận : “người hiền ắt làm sứ giả cho

Em có nhận xét gì về cách lập luận của tác giả bài chiếu ở phần mở đầu?

* Phần mở đầu bài chiếu ngắn gọn, có hình ảnh , tác giả đã đưa ra luận đề mà bất cứ người hiền tài nào cũng không phủ nhận được.

* Lời lẽ, ý tứ giàu sức thuyết phục khi tác giả đứng trên quyền lợi của dân tộc, của đất nước để lập

luận.

(đặc biệt là dùng cách dẫn lời của Khổng Từ trong sách “Luận ngữ” càng làm cho nội dung đoạn văn chặt chẽ )

b.Thái độ của nho sĩ Bắc Hà và tấm lòng của

Quang Trung:

THẢO LUẬN NHÓM

Nhóm 1,3: Hãy xác định đối tượng của

bài chiếu và cho biết thái độ của họ khi

vua Quang Trung ra Bắc diệt Trịnh? Vì

sao?

Nhóm 2,4: Phân tích thái độ và tấm lòng của Vua Quang Trung?

KẾT QUẢ THẢO LUẬN

* b1 Thái độ của Nho sĩ Bắc Hà khi vua Nguyễn Huệ đem quân ra Bắc diệt Trịnh:

- Đối tượng: là các nho sĩ Bắc Hà và các quan lại trí thức trong triều Lê- Trịnh.

-Thái độ:

+ Cố chấp: vì chữ “Trung” với triều đại cũ

+ Lo sợ: nên im lặng, làm việc cầm chừng

+ Nghi ngờ: vì nguồn gốc xuất thân của Vua

Quang Trung.

KẾT QUẢ THẢO LUẬN

•b2 Thái độ và tấm lòng của vua Quang Trung:

- Thái độ: Thành tâm, chân

thực,khiêm

nhường, mong đợi hiền tài.

- Tấm lòng của vua Quang Trung

được thể hiện qua lời giãi bày của

nhà vua.

hiện ý thức trách nhiệm trước quyền

lợi của nhân dân ở cả người viết lẫn

VUA QUANGTRUNG

Đồng tiền thời Quang Trung

Vua Quang Trung đề cao tinh thần Quốc Gia Dân Tộc, dùng chữ Nôm thay thế chữ Hán trong các chiếu, biểu, sắc, dụ, thi phú.

* CỦNG CỐ:

1 Hoàn cảnh đất nước khi bài chiếu ra đời?

2 Mối quan hệ giữa người hiền tài và thiên tử?

3 Thái độ của vua Quang Trung trong việc “Chiêu hiền đãi sĩ” như thế nào?

* DẶN DÒ:

1 Bài cũ: Nắm các nét chính về tác giả Ngô Thì Nhậm Nội dung cơ bản của tiết 1

2 Bài mới: Soạn kĩ phần “Đường lối cầu hiền của vua Quang Trung”

Xin chân thành cảm ơn quý thầy

cô, chúc quý thầy cô mạnh khoẻ

và thành đạt