Gián án Ly9 - tiet 39 den 44

Quan sát TN HS quan sát GV làm thí nghiệm HS quan sát và trả lời HS trả lời Thay nguồn điện một chiều bằng nguồn xoay chiều thì các dụng cụ đo không hoạt động Mắc ampe kế và vôn kế có kí

TIẾT 39 - CÁC TÁC DỤNG CỦA DÒNG ĐIỆN XOAY CHIỀU

ĐO CƯỜNG ĐỘ VÀ HIỆU ĐIỆN THẾ XOAY CHIỀU

Ngày soạn: 15 - 01 - 2011 Ngày dạy: - 01 -2011

I- MỤC TIÊU:

1 Nêu được các tác dụng của dòng điện xoay chiều

2 Phát hiện dòng điện là dòng điện xoay chiều hay dòng điện một chiều dựa trên tác dụng từ của chúng

3 Nhận biết được ampe kế và vôn kế dùng cho dòng điện một chiều hay xoay chiều qua các kí hiệu ghi trên dụng cụ

4 Nêu được các số chỉ của ampe kế và vôn kế xoay chiều cho biết giá trị hiệu dụng của cường độ dòng điện và điện áp xoay chiều

II- CHUẨN BỊ:

Đối với nhóm HS:

1 nam châm điện, 1 nam châm vĩnh cửu

1 nguồn điện 1 chiều 3V – 6V

1 nguồn điện xoay chiều 3V - 6V

Đối với GV:

1 ampe, 1 vôn kế kế xoay chiề

1 Công tắc+ 8 sợi dây nối

1 bóng đèn 3V có đui

III- HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC:

HS báo cáo sỹ số lớp

HS ổn định tổ chức lớp

I Các tác dụng của dòng điện xoay

chiều

Quan sát GV làm ba TN ở hình 35.1

SGK Trả lời câu hỏi của GV và C1

Nêu những hiểu biết đựơc về hiện tượng

bị điện giật khi sử dụng mạng điện SH

Nghe GV thông báo và ghi nhớ sự nguy

hiểm của dòng điện xoay chiều, đặc

biệt là dòng điện trong mạng điện sinh

hoạt

II Tác dụng từ của dòng điện xoay

chiều

HS tiếp cận vấn đề mới

Hoạt động 1: Ổn định lớp

Kiểm tra sỹ số HS Ổn định tổ chức lớp

Hoạt động 2: tìm hiểu các tác dụng của dòng điện xoay chiều

Lần lượt biểu diễn ba thí TN ở hình 35.1 SGK Yêu cầu HS quan sát các TN và nêu rõ mỗi thí TN chứng tỏ dòng điện xoay chiều có tác dụng gì ?

Dòng điện xoay chiều có tác dụng sinh lí không ? Tại sao em biết ?

GV: Dòng điện xoay chiều thường dùng có điện thế > 220V nên tác dụng sinh lí rất mạnh, gây nguy hiểm và có thể chết người

Hoạt động 3: Tìm hiểu tác dụng từ của dòng

điện xoay chiều Tác dụng từ của dòng điện xoay chiều giống dòng điện một chiều không ?

1 Thí nghiệm:

HS tiến hành TN

HS phát biểu

HS làm TN với dòng điện xoay chiều và

rút ra kết luận

HS trả lời

2 Kết luận

HS đọc kết luận trong SGK

III Đo cường độ và hiệu điện thế của

dòng điện xoay chiều

1 Quan sát TN

HS quan sát GV làm thí nghiệm

HS quan sát và trả lời

HS trả lời

Thay nguồn điện một chiều bằng nguồn

xoay chiều thì các dụng cụ đo không

hoạt động

Mắc ampe kế và vôn kế có kí hiệu ~

vào mạch điện thì các dụng cụ hoạt

động

HS nghe GV giới thiệu HS trả lời

2 Kết luận: (GGK)

HS đọc thông tin về giá trị hiệu dụng

HS trả lời để củng cố bài học

HS thực hiện câu hỏi C3

Đại diện HS trả lời

Một HS đọc phần ghi nhớ

HS ghi nhớ để học bài

Ghi nhớ các bài tập cần làm

Cho HS tiến hành TN: Đặt nam châm điện có dòng điện 1 chiều chạy qua gần đinh sắt Hiện tượng gì xẩy ra? Nếu đổi chiều dòng điện thì sao?

Nếu dòng điện vào nam châm điên là dòng xoay chiều thì sao?

Tác dụng từ của dòng điện 1 chiều và dòng điện xoay chiều có gì khác nhau?

Cho HS đọc kết luận trong SGK

Hoạt động 4: Tìm hiểu cách đo cường độ và hiệu điện thế của dòng điện xoay chiều

GV bố trí và tiến hành TN để HS quan sát + Với nguồn điện 1 chiều:

Mắc ampe kế và vôn kế 1 chiều vào mạch điện, đóng khoá, Các dụng cụ đo có hoạt động không?

Đổi chiều dòng điện qua các vật dẫn thì sao? + Với nguồn điện xoay chiều

Thay nguồn điện một chiều bằng nguồn điện xoay chiều thì các dụng cụ đo có hoạt động không?

Mắc ampe kế và vôn kế (có kí hiệu ~) vào mạch điện, Các dụng cụ đo hoạt động không?

GV giới thiệu ampe kế và vôn kế xoay chiều Từ đó ta có kết luận gì?

GV thông báo và cho HS đọc SGK để ghi nhớ về giá trị hiệu dụng

Hoạt động 5: Củng cố, vận dụng

Bài học hôm nay cần nắm chắc kiến thức gì? Làm câu hỏi C3?

Gọi HS trả lời câu hỏi C3 Cho HS đọc phần ghi nhớ trong SGK

Hoạt động 6: Hướng dẫn về nhà

Học bài: Nắm chắc nội dung chính của bài Làm các bài tập trong SBT

Chuẩn bị bài: Truyền tải điện năng đi xa

Ghi nhớ bài học cần chuẩn bị

TIẾT 40 - TRUYỀN TẢI ĐIỆN NĂNG ĐI XA

Ngày soạn: 18 - 01 - 2011

Ngày dạy: - 01 - 2011

I- MỤC TIÊU:

1 Giải thích được vì sao có sự hao phí điện năng trên đường dây tải điện

2 Nêu được công suất hao phí trên đường dây tải điện tỉ lệ nghịch với bình phương điện áp của điện áp hiệu dụng đặt vào hai đầu dây dẫn

3 Nêu được hai cách làm giảm hao phí điện năng trên đường dây tải điện và lí do cách tăng hiệu điện thế ở hai đầu đường dây

II- CHUẨN BỊ:

GV: Đọ kỹ chuẩn kiến thức - kỹ năng

HS ôn lại công thức về công suất của dòng điện và công suất tỏa nhiệt của dòng điện

III – HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC:

HS báo cáo sỹ số lớp

HS ổn định tổ chức lớp

HS lên bảng trả lời câu hỏi của GV

HS trả lời: Để vận chuyển điện năng từ

nhà máy điện đến nơi tiêu thụ , ngừoi ta

dùng Đường dây dẫn điện

I Sự hao phí điện năng trên đường dây

truyền tải điện

HS trả lời

HS dự đoán

1 Tính điện năng hao phí trên đường dây

tải điện

Hoạt động 1: Ổn định lớp

Kiểm tra sỹ số HS Ổn định tổ chức lớp

Hoạt động 2: Kiểm tra bài cũ

Nêu các tác dụng của dòng điện xoay chiều? So sánh tác dụng từ của dòng điện xoay chiều và dòng điện một chiều

Hoạt động 3: Tìm hiểu vấn đề mới?

- Để vận chuyển điện năng từ nhà máy điện đến nơi tiêu thụ , ngừoi ta dùng phương tiện gì ? ( Đường dây dẫn điện )

GV đặt vấn đề vào bài như SGK

Hoạt động 4: Phát hiện sự hao phí điện năng vì tỏa nhiệt trên đường dây tải điện

-Truyền tải điện năng đi xa bằng dây dẫn có thuận tiện gì so với vận chuyển các nhiên liệu dự trữ năng lượng khác như than đá, dầu lửa ?

- Liệu tải điện bằng đường dây dẫn như thế có hao hụt , mất mát gì dọc đường không ?

P = UI ⇒ I = P

U (1)

Công suất điện:

Công suất hao phí: P hp = RI2 (2)

Từ đó ta có:

2 Cách làm giảm hao phí:

HS suy ra cách làm giảm hao phí trên

đường truyền tải

HS nêu phương án làm giảm điện trở của

dây dẫn để giảm hao phí

HS nêu phương án làm tăng hiệu điện thế

trên đường truyền tải

HS so sánh các cách làm giảm hao phí

trên đường truyền tải

HS trả lời để khắc sâu bài học

Làm việc cá nhân , trả lời C4 ,C5

Thảo luận chung ở lớp về kết quả

HS đọc phần ghi nhớ

HS ghi nhớ để học bài, nắm chắc vì sao có

sự hao phí trên đường truyền tải điện, cách

làm giảm hao phí điện năng?

Ghi nhớ các bài tập cần làm

Ghi nhớ bài học cần chuan bị cho tiết sau

Công suất dòng điện P tính như thế nào?

Công suất hao phí theo R tính như thế nào? Từ đó ta tính ccông suất hao phí theo P, U,

R như thế nào?

Từ công thức (3) muốn giảm hao phí trên đường truyền tải, ta làm thế nào?

Muốn giảm điện trở dây dẫn trên đường dây tải thì làm thế nào?

- Muốn làm tăng hiệu điện thế U ở hai đầu đường dây tải thì ta phải giải quyết tiếp vấn đề gì ?

So sánh các cách làm giảm hao phí điện năng xem cách nào có thể làm giảm nhiều hơn ?

Hoạt động 5: Củng cố, Vận dụng

Để truyền tải điện năng đi xa ta cần phải làm gì? Cách làm giảm hao phí trên đường truyền tải điện năng đi xa?

Thực hiện và trả lời câu hỏi C4, C5 Lần lượt tổ chức cho HS trả lời Cho HS đọc phần ghi nhớ

Hoạt động 6: Hướng dẫn về nhà

Học bài: Nắm chắc vì sao có sự hao phí trên đường truyền tải điện, cách làm giảm hao phí điện năng?

Làm bài tập trong SBT Chuẩn bị bài: Máy biến thế

P hp = R.P2

TIẾT 41 - MÁY BIẾN THẾ

Ngày soạn : 22 - 01 - 2011 Ngày dạy: 24 - 01 - 2011

I MỤC TIÊU:

* Nêu được nguyên tắc cấu tạo, giải thích được nguyên tắc hoạt động của máy biến thế

* Nêu được điện áp hiệu dụng ở hai đầu các cuộn dây máy biến thế tỉ lệ thuận với số vòng dây của mỗi cuộn; vận dụng được công thức 1 1

U n

U = n

* Nêu được một số ứng dụng của máy biến thế

II CHUẨN BỊ

Đối với nhóm HS

- 1 máy biến thế nhỏ , cuộn dây sơ cấp - 1 nguồn điện xoay chiều 0 – 12V

750 vòng và cuộn thứ cấp 1500 vòng - 1 vôn kế xoay chiều 0 – 15V

III HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC

HS báo cáo sỹ số

HS ổn định tổ chức lớp

HS tiếp cận vấn đề mới cần nghiên cứu

I Cấu tạo và hoạt động của máy biến

thế

1 Cấu tạo:

Làm việc cá nhân

Quan sát hình 37 1 SGK , Đối chiéu với

máy biến thế nhỏ để nhận rấcc bộ phận

chính của MBT

HS quan sát và trả lời các câu hỏi của GV

2 Nguyên tắc hoạt động

Vận dụng kiến thức về điện kiện xuất

hiện dòng điện cảm ứng để thảo luận và

trả lời câu hỏi C1

Quan sát GV làm thí nghiệm kiểm tra

Hoạt động 1: Ổn định lớp

Kiểm tra sỹ số HS Ổn định tổ chức lớp

GV đặt vấn đề vào bài như SGK

Hoạt động 2: Tìm hiểu cấu tạo và hoạt động của của máy biến thế

Yêu cầu HS quan sát hình 37.1 SGK và máy biến thế nhỏ để nhận xét các bộ phận chính của máy biến thế

- Số vòng dây của hai cuộn dây có bằng nhau không ?

- Dòng điện chạy từ cuộn dây này sang cuộn dây kia được không ? Vì sao ?

-Nếu đặt vào hai đầu cuộn sơ cấp một hiệu điện thế xoay chiều thì bóng đèn ở cuộn sơ cấp có sáng không ? Tại sao?

GV làm thí nghiệm biểu diễn , đo hiệu

HS giải thích

HS trả lời

3 Kết luận (SGK)

HS đọc kết luận trong SGK

II Tác dụng làm biến đổi hiệu điện thế

của máy biến thế

1 Quan sát

Ghi các số liệu vào bảng 1

công thức liên hệ giữa U1, U2 và n1, n 2 là:

U n

U = n

HS phát biểu

2 Kết luận (SGK)

HS đọc kết luận

Khi U1 < U2: Máy tăng thế

Khi U1 > U2 : Máy hạ thế

III Lắp đặt máy biến thế ở hai đầu

đường dây tải điện

HS ngiên cứu SGK

HS thảo luận để tìm câu trả lời

Lắp máy tăng thế trên đường truyền tải,

lắp máy hạ thế để truyền tải đến nơi tiêu

thụ

Làm việc cá nhân , trả lời câu C4

Trình bày kết quả ở lớp

HS trả lời để củng cố bài học

Tự dọc pần ghi nhớ

HS ghi nhớ để học tốt bài học

Ghi nhớ các bài tập cần làm

Ghi nhớ các công việc cần chuẩn bị cho

điện thế ở hai đàu đầu cuộn thứ cấp trong hai trong hai trường hợp : Mạch thứ cấp kín và mạch thứ cấp hở

Tại sao hiệu điện thế xuất hiện ở cuộn sơ cấp là hđt xoay chiều?

Từ đó ta rút ra kết luận gì?

Gọi HS đọc kết luận (SGK)

Hoạt động 3: Tìm hiểu tác dụng làm biến đổi hiệu điện thế của máy biến thế

Yêu cầu HS quan sát TN, ghi các số liệu thu được vào bảng 1

Căn cứ vào bảng 1, lập công thức thể hiện mối quan hệ giữa Hđt U và số vòng dây n? Phát biểu bằng lời mối liên hệ trên

Gọi HS đọc kết luận Khi nào thì máy có tác dụng làm tăng hiệu điện thế, khi nào làm giảm Hđt ?

Hoạt động 4: Tìm hiểu cách lắp máy biến thế ở hai đầu đường dây tải điện

Cho HS đọc và nghiên cứu SGK -Ta phải làm thế nào để vừa giảm được hao phí trên đường dây tải điện, vừa phù hợp với dụng cụ tiêu thụ điện ?

Hoạt động 5: Củng cố, vận dụng

-Yêu cầøu HS áp dụng công thức vừa thu được để trả lời C4

-Vì sao khi đặt vào hai cuộn dây sơ cấp của máy biến thế một hiệu điện thế xoay chiều thì ở hai đầu cuộn thứ cấp cũng xuất hiện một hiệu điện thế xoay chiều ?

Gọi HS đọc phần ghi nhớ

Hoạt động 6: Hướng dẫn về nhà

Học bài: Nắm chắc nội dung bài học Làm các bài tập trong SBT

Chuẩn bị bài: Thựcc hành

tieỏt sau Vaọn haứnh MPẹ vaứ MBT: Noói HS tửù traỷ lụứi

caực caõu hoỷi chuaồn bũ trong SGK

Tiết 42 - Thực hành : vận hành máy phát điện và máy

biến thế

Ngày soạn: 25 - 01 - 2011 Ngaứy daùy: - 01 - 2011

I Mục tiêu:

1 Luyện tập và vận hành máy phát điện xoay chiều Vẽ sơ đồ lắp đặt mạch điện, máy đo Cho máy phát điện hoạt động Hiệu điện thế ở hai đầu cuộn dây của máy phát điện phụ thuộc vào chiều, tốc độ quay

2 Nghiệm lại công thức của máy biến thế 1 1

U n

U = n

3 Cẩn thận, nghiêm túc và hết sức an toàn trong quá trình thực hành

II Chuẩn bị:

GV : Chuẩn bị cho 6 – 8 nhóm HS mỗi nhóm:

- Một máy phát điện nhỏ, một máy biến thế đơn giản gồm hai cuộn dây dẫn

- Hai vôn kế xoay chiều có giới hạn đo 15V 2 – 3dây dẫn

HS : Chuẩn bị bản báo cáo thực hành

III Hoạt động dạy học

HS báo cáo sỹ số

HS ổn định tổ chức

HS chú ý lắng nghe, suy nghĩ

HS1: cấu tạo và hoạt động của MPĐ xoay

chều

HS 2 : cấu tạo và hoạt động của MBT

1 Vận hành máy phát điện xoay chiều đơn

giản.

HS cả lớp quan sát(sơ đồ H.38.1)

HS lắp ráp, bố trí TN nh sơ đồ H- 38.1

HS vận hành sau khi lắp đặt và kiểm tra

*HS Máy quay càng nhanh, đèn càng sáng,

chứng tỏ hiệu điện thế càng lớn

HS đèn vẫn sáng, vôn kế vẫn hoạt động

Ghi nhớ để viết báo cáo thực hành

2 Vận hành máy biến thế

HS quan sát và lắp đặt TB

Hoạt động 1: ổn định lớp

Kiểm tra sỹ số

ổn định tổ chức : phân chia nhóm thực hành

GV nêu mục đích của buổi thực hành

Hoạt động 2: Ôn lại cấu tạo và hoạt động của MPĐ xoay chiều và MBT

Y/c HS nhắc lại cấu tạo và hoạt động của MPĐ xoay chiều và MBT

( 2HS trả lời nhanh)

Hoạt động 3: Vận hành MPĐ

*GV cho vận hành máy phát điện bằng tay quay

Bố trí TN nh H38.1 và H38.2 (SGK) Cho HS vận hành

*GV y/c HS trả lời câu hỏi C1

Khi máy quay càng nhanh thì hiện tợng ở bóng đèn xẩy ra nh thế nào?

*GV y/c HS làm câu hỏi C2 Nếu ta đổi chiều quay thì đèn có sáng không?

Hoạt động 4: Vận hành máy biến thế

*Y/c HS quan sát và lắp đặt MBT theo sơ đồ

HS tiến hành TN và Ghi kết quả các phép đo

vào bảng đã chuẩn bị ( nh SGK.)

HS công thức biểu diễn mối liên hệ giữa U và

số vòng dây của máy biến thế 1 1

2

U n

U = n

HS thực hiện, Hoàn thành báo cáo để nộp

cho GV

HS tiếp thu ý kiến của GV

HS Ghi nhớ để chuản bị cho tiết sau

H 38.2

*GV hớng dẫn HS sử dụng nguồn điện xoay chiều

Tiến hành TN ghi kết quả ( Tiến hành TN

3 lần )

* GV y/cHS trả lời câu hỏi C3

* GV hớng dẫn HS làm mẫu báo cáo

Hoạt động 5: Hoàn thành báo cáo

Y/c HS hoàn thành báo cáo Thực hành

GV thu báo cáo thực hành

Hoạt động 6: Kết thúc và dặn dò

* GV nhận xét đánh giá ý thức thực hành của HS

* Chuẩn bị tiết sau : Ôn tập và làm phần tự kiểm tra ở bài tổng kết chơng II

Tiết 43 - Tổng kết chơng II: Điện từ học

Ngày soạn: - 01 - 2011 Ngày dạy: - 01 - 2011

I Mục tiêu:

- Ôn lại và hệ thống hoá những kiến thức về NC, từ trờng, lực điện từ, động cơ điện, dòng

điện cảm ứng, dòng điện xoay chiều, máy biến thế

- Luyện tập thêm về vận dụng kiến thức vào một số trờng hợp cụ thể

II Chuẩn bị :

Hệ thống câu hỏi (SGK)

- Một số câu hỏi ôn tập (SGK)

- Các bài tập (SBT)

III Hoạt động dạy học

HS báo cáo

HS ổn định tổ chức

I Trả lời các câu hỏi tự kiểm tra

HS trả lời lần lợt theoY/c của GV

II Vận dụng:

1 Câu 10:

áp dụng quy tắc nắm tay phải để xác định

chiều của đờng sức từ trong lòng ống dây

áp dụng quy tắc bàn tay trái để xác định

chiều của lực điện từ tác dụng lên dây

dẫn tại N

Lực từ tác dụng lên dây dẫn tại điểm N

vuông góc với mp trang giấy, chiều từ

tr-ớc ra sau

2 Câu 11: Máy biến thế.

HS Để làm biến đổi hiệu điện thế của

dòng điện xoay chiều

a)Để truyền tải điện năng đi xa ngời ta

phải dùng máy biến thế để giảm hao phí

trên đờng dây tải điện

b)Nếu hiệu điện thế tăng 100 lần thì công

suất hao phí giảm 1002=10.000 lần

c)Vận dụng công thức

1 1 1 2

2

2 2 1

U = n ⇒ = n =

3 Câu 12:

Hoạt động 1: ổn định lớp

Kiểm tra sỹ số

ổn định tổ chức

Hoạt động 2: Trả lời các câu hỏi tự kiểm tra

Yêu cầu HS trả lời từ câu hỏi từ 1-9 (SGK)

GV sửa sai cho HS ( nếu có )

Hoạt động 3: Vận dụng

1 Câu 10:

áp dụng quy tắc nào để xác định đợc chiều của

đờng sức từ trong lòng ống dây và lực từ tác dụng lên dây dẫn tại N

*Chiều của lực từ tác dụng lên dây dẫn tại điểm N nh thế nào?

2 Câu hỏi 11.

*Hãy cho biết chức năng của máy biến thế ?

*Vì sao để truyền tải điện năng đi xa ngời ta phải dùng máy biến thế?

* Nếu hiệu điện thế tăng 100 lần thì công suất hao phí giảm bao nhiêu lần ? Vì sao?

- Hiệu điện thế ở hai đầu cuộn thứ cấp tính nh thế nào?

3 Câu 12:

N

* Vì dòng điện một chiều không thể tạo

ra từ trờng biến thiên, khi số lợng đờng

sức từ xuyên qua tiết diện S của cuộn dây

thứ cấp

4 Câu 13:

HS lên bảng thực hiện theo y/c

a) Khi quay quanh trục PQ nằm ngang

thì số đờng sức từ xuyên qua tiết diện S

của khung dây không đổi về số lợng nên

không thể xuất hiện dòng điện cảm ứng

b)Khi quay quanh trục AB (H 39.3)

thì số lợng đờng sức từ luôn biến thiên

khi xuyên qua tiết diện S của khung dây

nên xuất hiện dòng điện cảm ứng trong

khung dây

HS ghi nhớ để học tốt bài học

Ghi nhớ các bài tập cần làm

Ghi nhớ để chuẩn bị tốt cho tiết sau

*Hãy giải thích vì sao không dùng dòng điện một chiều để chạy máy biến thế ?

4 Câu 13:

*tại sao khung quay trong từ trờng quanh trục PQ nằm ngang lại không xuất hiện dòng

điện cảm ứng

*Vậy khi khung dây quay quanh trục AB thẳng đứng thì sao?

Hoạt động 4: Hớng dẫn ở nhà:

- Xem lại các bài tập đã giải

- Làm các bài tập ở (SBT)

- Chuẩn bị tiết sau: Hiện tợng khúc xạ ánh sáng

B

A Q P