=>Để viết được 1 bài văn NL tốt thì điều quan trọng là phải có hiểu biết, k chỉ riêng về vh mà còn về cuộc sống, đồng thời phải có q/n đúng đắn và sâu sắc về tg cũng như về đ/s con ng[r]
Trang 1Tiết 10, 11 NGUYỄN ĐÌNH CHIỂU ,
NGÔI SAO SÁNG
TRONG VĂN NGHỆ CỦA
DÂN TỘC
Phạm Văn Đồng
Ngày soạn 31/08/2010
Ngày giảng 08/09/2010
A Mục tiêu cần đạt:
1 Kiến thức: giúp hs
- Nắm được những ý kiến sâu sắc, có lí có tình của Phạm
văn Đồng về thân thế và sự nghiệp của Nguyễn Đình
Chiểu
- Hiểu đúng đắn và sâu sắc hơn những giá trị lớn lao của
thơ văn Nguyễn Dình Chiểu đối với thời đại bấy giờ và
ngày nay
2 Kĩ năng: Đọc hiểu văn bản nghị luận
3 Thái độ: Yêu qúy con người và tác phẩm của Nguyễn
Đình Chiểu
B Phương pháp, phương tiện:
- Phương pháp:Phát vấn, đàm thoại, diễn giảng
- Phương tiện:Giáo án, SGK, tư liệu tham khảo
C Tiến trình bài dạy:
I Ổn định lớp ( 1p)
II Kiểm tra bài cũ; ( 5p)
Câu hỏi: Phân tích hệ thống lập luận của bản TNĐL
trong việc bác bỏ luận điệu xảo trá của thực dân Pháp
trong bản "TNĐL"?
III Bài mới:
tg Hoạt động của Gv H/động của hs Nội dung
GV gọi hs trình bày những hiểu
biết về tg dựa trên phần tiểu dẫn
trong sgk
Nhận xét, chốt ý:
PVĐ k phải là nhà chuyên làm lí luận
hay phê bình văn học.Sự nghiệp chính
mà ông theo đuổi suốt cuộc đời mình là
sự nghiệp làm cm trong các lĩnh vực
c.trị, ngoại giao.
-Tuy nhiên,PVĐvẫn có những tp viết
về vh nt.Những tp ấy ông viết ra bởi:
+Đó cũng là 1 cách thức để phục vụ
Cm của ông.
+VHNT là địa hạt được ông quan tâm,
Trả lời
Bổ sung
I Giới thiệu chung:
1 Tác giả:
- Phạm Văn Đồng (1906 - 2000
- Quê: xã Đức Tân, huyện Mộ Đức, tỉnh Quảng Ngãi
- Tham gia hoạt động cách mạng từ rất sớm
- Từng bị địch bắt, tù đày và từng giữ những chức vụ quan trọng của Đảng và chính quyền
- Bên cạnh tư cách là nhà hoạt động chính trị, ông còn là một nhà giáo dục tâm huyết, nhà lí luận văn hoá văn nghệ lớn
Trang 2am hiểu và yêu thích.Điều quan trọng
hơn nữa là ông có vốn sống, tầm nhìn
và nhân cách đủ để đưa ra những ý kiến
đúng đắn, mới mẻ, thấm thía và lớn lao
về những hiện tượng hoặc vấn đề v.
nghệ mà ông đề cập tới.
=>Để viết được 1 bài văn NL tốt thì
điều quan trọng là phải có hiểu biết, k
chỉ riêng về vh mà còn về cuộc sống,
đồng thời phải có q/n đúng đắn và sâu
sắc về tg cũng như về đ/s con người.
Nêu hoàn cảnh ra đời của tp?
Nhận xét
Nêu bố cụ của bài viết?
Nhận xét, chốt ý
Bài viết có mấy luận điểm ? Dấu
hiệu để nhận biết?
NHận xét, chốt ý
Trả lời Nhận xét
Trả lời
Ý kiến
Trả lời
Ý kiến
- Có những tác phẩm quan trọng
về văn học nghệ thuật
- Tác phẩm tiêu biểu: Tổ quốc ta, nhân dân ta và người nghệ sĩ.
về vh nghệ thuật
2 Văn bản:
a Hoàn cảnh ra đời:
- Nhân kỉ niệm ngày mất của nhà thơ Nguyễn Đình Chiểu (3 – 7 – 1888), đăng trên tạp chí Văn học tháng 7 – 1963
- Hoàn cảnh năm 1963: Cuộc kháng
chiến chống Mĩ ngày càng ác liệt Phong trào đấu tranh chống đế quốc
Mĩ của nhân dân miền Nam sôi nổi và rộng khắp
Bài viết ra đời nhằm cổ vũ phong trào yêu nước đang dấy lên mạnh mẽ đó
b Bố cục:
- Phần mở đầu: (Từ đầu đến
“ cách đây hơn một trăm năm”
Nguyễn Đình Chiểu - nhà thơ lớn của dân tộc
- Phần thứ 2: (Tiếp theo đến
“ văn hay của Lục Vân Tiên”)
- Phần kết thúc: (Còn lại) Đánh giá
vị trí của NĐC trong nền vhọc dtộc, khẳng định những gtrị vượt thời gian của thơ văn NĐC
II Đọc – hiểu văn bản:
1.Hệ thống luận điểm của bài văn:
phần của bài viết tương ứng với 3 luận điểm chủ chốt
- “Cuộc đời và thơ văn của NĐC vì
1 nghĩa lớn”
- “ Thơ văn yêu nước suots 20 năm trời”
-“LVT ở miền Nam”
->Các luận điểm này quy tụ xung quanh để làm sáng tỏ 1 nhận định bao trùm lên nd của tất cả phần trong toàn bài viết “ trên trời có ngôi sao sáng có ánh sáng khác thường, nhưng con mắt của chúng ta phải chăm chú nhìn mới
Trang 3Phần mở đầu được PVĐ viết như
thế nào?
Nhận xét, chốt ý
Tg đã giúp cho ta nhận ra những
ánh sáng khác thường nào ở ngôi
sao NĐC “trên bầu trời văn nghệ
VN”?
Cho hs đọc và theo luận phần từ
câu “ Kiến nghĩa bất vi vô đến
“ vóc dê da cọp khôn lường thực
hư”
Đôn đốc hs thảo luận
Nhận xét, chốt ý
Vì sao tg lại bắt đầu phần này
bằng phần tái hiện lại ls nước ta
trong suốt 20 năm trời sau 1860?
Vì 1 nhà văn chỉ thực sự lớn khi
tp của ông ta phản ánh 1 cách
trung thành những đặc điểm bản
chất của 1 gđ ls có ý nghĩa trọng
đại đối với đ/s của đất nước, nd
Thơ văn yêu nước của NĐC theo
Trả lời
Hs tìm tòi, fát hiện
Hs thảo luận theo nhóm nhỏ
Đại diện trình bày Nhận xét
Bổ sung
Trả lời Nhận xét
Trả lời Nhận xét
thấy và càng nhìn thì càng thấy sáng.Văn thơ của NĐC cũng vậy”.bài văn do đó mà đã kết lại thành 1 khối thống nhất và chặt chẽ
- Bài viết k theo kết cấu trật tự tg-.> trong văn NL,mục đích NL quy định cách sắp xếp luận điểm và mức độ nặng nhẹ của từng luận điểm
2.Cách nhìn mới mẻ, đúng đắn của PVĐ và con người và thơ văn NĐC:
a Phần mở đầu:
Tg ví NĐC như 1 ngôi sao càng nhìn càng thấy sáng trên bầu trời văn nghệ của DT
=> Cách giới thiệu khá mới mẻ gây chú ý, để lại ấn tượng sâu sắc trong lòng người đọc
b Phần thứ 2:
b1 Luận điểm 1: Về con người và
quan niệm văn chương của NĐC:
-Tg k viết lại tiểu sử NĐC mà chỉ nhấn mạnh đến khí tiết của 1 người chí sĩ yêu nước trọn đời phấn đấu hi sinh vì nghĩa lớn
-Điều được tg nêu ra để ca ngợi trước tiên k phải là các tp cụ thể của NĐC
mà là quan niệm của ông về văn chương PVĐ cho thấy NĐC q/n
rằng: văn thơ fải là vũ khí chiến đấu
cho nền độc lập của dtộc, cho chính nghĩa Nthơ phải là chiến sĩ, dùng ngòi bút của mình fục vụ cho sự nghiệp lớn toàn dtộc
b 2 Luận điểm 2: về văn thơ yêu
nước của NĐC:
- Tác giả đã đặt các tác phẩm thơ văn của Nguyễn Đình Chiểu trên cái nền của hoàn cảnh lịch sử nước ta trong
suốt "hai mươi năm trời" kể từ sau
năm 1860.Trên cái nền lsử ấy, tg khẳng định gtrị thơ văn Đồ Chiểu:
"làm sống lại trong tâm trí chúng ta ftrào kháng Pháp oanh liệt và bền bỉ của ndân Nam Bộ từ 1860 trở về sau"
- Tiếp theo, PVĐ vừa khẳng định tính tất yếu của dòng thơ văn yêu nước NĐC ( fần lớn là các bài văn tế) vừa
Trang 4tg được thể hiện như thế nào?
Chủ yếu tg chọn những tp nào?
Nhận xét
Nhận xét cách viết của PVĐ?
Nhận xét, chốt ý
TG đánh giá tp LVT như thế
nào?
Gợi:
Tg cho thừa nhận điều gì?
Điều làm nên giá trị của LVT là
gì?
Nhận xét , chốt ý
Nhận xét cách đánh giá nhận xét
của tg ở phần này?
Nhận xét
Trả lời Nhận xét
Trả lời Nhận xét Trả lời Nhận xét
Trả lời Nhận xét
chỉ ra sức mạnh cổ vũ chiến đấu bằng những htượng vhọc "sinh động não nùng", làm xúc động lòng người (điển hình nhất là htượng người nông dân nghĩa sĩ trong VTNSCGiuộc)
- PVĐ đã khái quát toàn bộ ndung của bài văn tế đồng thời giúp người đọc nhận ra vẻ đẹp độc đáo của tp
- Ngoài ra, tgiả đưa ra 1 dchứng thơ văn nữa ( không ftích mà chỉ gợi) -bthơ "Xúc cảnh"
-> PVĐ k chỉ viết bàng 1 trí tuệ sáng suốt, sâu sắc mà còn bằng 1 t/c gây xúc động mạnh mẽ TG viết được những câu văn hay làm rung động nhiều người đọc
b 3 Luận điểm 3: Về truyện LVT
- PVĐ đánh giá truyện LVT là 1 bản trường ca ca ngợi chính nghĩa đạo đức, con ngừi trung nghĩa
- TG hhông fủ nhận một sự thật là
"những gtrị luân lí mà Nguyễn Đình Chiểu ca ngợi, ở thời đại chúng ta, theo quan điểm của chúng ta thì có phần đã lỗi thời" , có những chỗ lời
văn chưa hay.Nhưng tg cũng chỉ ra đó
là những hạn chế k tránh khỏi do mục đích viết để “có thể truyền bá rộng rãi trong dân gian” Mặt khác là do hoàn cảnh: vì mù lòa nên nthơ " chỉ có thể đọc cho người khác viết" và như vậy thì "thật khó sửa chữa và duyệt lại nguyên bản".Vả lại, cho đến nay, không ai biết bản gốc của LVT là bản nào.Nhưng theo tg đó k phải là điều
cơ bản nhất -> Tg là người luôn giữ được sự thực
và công bằng trong khi NL
- PVĐ khẳng định điều mà làm cho tp LVT vẫn là 1 tp lớn là:
+Mang những nd tư tưởng, đạo đức gần gũi với quần chúng cả xưa lẫn nay
+ Lối kể chuyện, nói chuyện nôm na,
dễ hiểu dễ nhớ có thể truyền bá trong dg
-> Có giá trị cả về nd lẫn nghệ thuật
Trang 5Người lập luận bằng sự hạ xuống
nhưng đó là sự hạ xuống để nâng
lên-> 1 cách lập luận mà hs nên
học tập
Cách viết phần kết của tg ra sao?
Yêu cầu hs làm bài tập
Lưu ý: nêu ý kiến 1 cách chân
thật, đúng dắn , k khuôn sáo
Nhận xét , chốt ý
Trả lời Nhận xét
Làm bài Trả lời Nhận xét
đều thân thuộc với nhân dân, được nhân dân chấp nhận v à yêu mến -> Cách lập luận hay , theo kiểu đòn bẩy
c Kết thúc vấn đề:
- PVĐ khẳng định vẻ đẹp nhân cách
và vị trí của NĐC trong nền vhọc dtộc:" NĐC là 1 người chí sĩ yêu nước, 1 nthơ lớn của nước ta"
- PVĐ nhấn mạnh ý nghĩa và gtrị to lớn của cuộc đời và văn nghiệp của NĐC đvới hôm qua và hôm nay Đó
là bài học cho mỗi người, cho mỗi nhà văn: " Đ/sống và sự nghiệp của NĐc là 1 tấm gương sáng, nêu cao địa
vị và tác dụng của vhọc, nthuật, nêu cao sứ mạng của người chiến sĩ trên mặt trận vhóa và tư tưởng"
III Luyện tập:
*Bài luyện tập của hs cần đạt các yêu cầu sau:
-Chân thật -Đúng đắn -Có sức thuyết phục
*Hs có thể nêu c ác luận điểm:
- Giới trẻ ngày có thể còn cảm thấy ít nhiều xa lạ với những tp của NĐC
- Nhưng điều đó k có nghĩa là công việc học tập những tp ở nhà trường là k cần thiết: trương trường hs k chỉ cần học tập những
gì mình hticsh mà cần học những
gì giúp mình có thể sống tót hơn,Nếu hs thực sự nỗ lực trong học tập thì có thể biến kiến thức
xa lạ thành kiến thức và t/c của chính mình
Trang 6IV Củng cố: ( 1p)
-Nắm được cách viết bài văn chính luận độc đáo của
tg
- Cách chọn v à trình bày luận điểm cho bài viết
V Dặn dò: ( 1p)
- Học bài cũ, hoàn thành btập sgk
- Chuẩn bị bài đọc thêm:" Mấy ý nghĩ về thơ", "
Đô-xtôi-ép-xki"
VI Rút kinh nghiệm, bổ sung