Bài giảng ngữ văn 12- Nguyên Đình Chieur ngôi sao ánh sáng trong nền văn nghệ dân tộc (Phạm Văn Đồng)

- Trong lĩnh vực văn học, ông có nhiều bài nói, bài viết sâu sắc, mới mẻ về tiếng Việt và các danh nhân văn hoá như Nguyễn trãi, Nguyễn Đình Chiểu, Hồ Chí Minh... Bài “Nguyễn Đình Chi

NGUYỄN ĐÌNH CHIỂU NGÔI SAO SÁNG

TRONG NỀN VĂN NGHỆ DÂN TỘC

-PHẠM VĂN

ĐỒNG-3 Ngữ văn 12

I.Tìm hiểu tiểu dẫn.

• Em hãy nêu những nét chính về tác giả Phạm Văn Đồng?

- Phạm Văn Đồng(1906-2000) là nhà chính trị, ngoại giao tài ba đồng thời

cũng là ngà giáo dục tâm huyết, nhà lí luận văn hoá văn nghệ lớn, có nhiều

cống hiến cho sự nghiệp cách mạng của dân tộc.

- Trong lĩnh vực văn học, ông có

nhiều bài nói, bài viết sâu sắc, mới mẻ

về tiếng Việt và các danh nhân văn hoá như Nguyễn trãi, Nguyễn Đình Chiểu,

Hồ Chí Minh.

Bài viết ra đời trong hoàn cảnh như thế nào?

Bài “Nguyễn Đình Chiểu, ngôi sao

sáng trong văn nghệ của dân tộc” là bài viết của ông được đăng trong Tạp chí Văn học số 7-1963 nhân kỉ niệm ngày mất của Nguyễn Đình Chiểu (3-7-1888).

II Đọc-hiểu văn bản.

1 Đọc văn bản.

-Yêu cầu đọc rõ ràng ở phần viết và đọc diễn cảm các đoạn văn, thơ trích dẫn Nhấn mạnh những ý quan trọng.

2 Bố cục văn bản.

• Văn bản được chia làm mấy phần,

gồm những luận điểm nào?

• Gồm 3 phần, tương ứng với 3 luận điểm lớn.

Phần 1: Tác giả nêu luận điểm: Phải có cách nhìn đúng đắn về NĐC và thơ văn của ông

Phần 2: Tác giả nêu các luận điểm bổ sung

để chứng minh cho luận điểm mở đầu

Phần 3: Đánh giá đúng vị trí của NĐC trong nền văn học dân tộc

• Em có nhận xét gì về bố cục của văn bản?

=>Kết cấu chặt chẽ, mạch lạc; nội dung các luận điểm logic, khoa học.

III Tìm hiểu văn bản.

1 Cách nhìn mới mẻ của tác giả về NĐC.

• Cách nhìn mới mẻ về NĐC được tác giả thể hiện thông qua hình ảnh nào trong tác phẩm, em hiểu như thế nào về hình ảnh đó?

- PVĐ đưa ra cách nhìn mới mẻ về NĐC thông qua hình ảnh “trên trời có những vì sao có ánh sáng khác thường, nhưng con mắt của chúng

ta phải chăm chú nhìn thì mới thấy, và càng

nhìn càng thấy sáng”.

->Cách nhìn đó vừa mới mẻ, vừa đúng đắn và

khoa học.

• Em có nhận xét gì về cách nhìn của tác giả về NĐC?

->Cách nhìn của tác giả ở đây không chỉ mới mẻ, khoa học, mà còn

ý nghĩa phương pháp luận trong sự điều chỉnh và định hướng cho việc

nghiên cứu và tiếp cận cuộc đời và

sự nghiệp thơ văn NĐC.

2 Những luận điểm bổ sung để chứng minh cho cách nhìn của tác giả

Thảo luận nhóm:

Thời gian:5 phút

Câu1 (Nhóm 1, 2): Tác giả giúp chúng ta nhận ra điều gì trong cuộc sống và quan niệm sáng tác của nhà thơ?

Câu2 (Nhóm 3, 4): Tác giả đánh giá như thế nào

về thơ văn yêu nước của Nguyễn Đình Chiểu? Câu3 (Nhóm 5, 6): Tác giả đánh giá như thế nào

về nội dung và nghệ thuật của tác phẩm Lục

Vân Tiên?

- Cuộc sống và quan niệm sáng tác:

+Về cuộc sống:

Gặp nhiều khó khăn và bất hạnh nhưng ông vẫn đứng thẳng, bất hợp tác với giặc và sống theo lí tưởng “Kiến nghĩa bất vi vô dõng dã” +Về quan niệm sáng tác:

Coi thơ văn là vũ khí chiến đấu, đánh thẳng vào giặc ngoại xâm:

"Chở bao nhiêu đạo thuyền không khẳm Đâm mấy thằng gian bút chẳng tà"

Đối với NĐC cầm bút, viết văn làm thơ là một thiên chức và đã làm đúng thiên chức đó

-Thơ văn yêu nước của Nguyễn Đình Chiểu phục vụ đắc lực cho cuộc chiến đấu chống xâm lược, bảo vệ Tổ quốc của nhân dân ta, làm sống lại trong tâm trí của chúng ta

phong trào kháng Pháp oanh liệt và bền bỉ của nhân dân Nam Bộ, tiêu biểu như Văn tế nghĩa Cần Giuộc Đây là khúc ca những

người anh hùng thất thế, nhưng vẫn hiên

ngang: Sống đánh giặc, thác cũng đánh

giặc…muôn kiếp nguyện được trả thù kia…

- Về truyện “Lục Vân Tiên”.

+ Nội dung:

Ca ngợi chính nghĩa, đạo đức để lại

những điều điều giáo huấn đáng quý

trọng trong lòng quần chúng nhân dân

+ Nghệ thuật:

Đây là một chuyện “kể”, chuyện “nói”, lối văn nôm na dễ hiểu, dễ nhớ và có thể truyền bá rộng rãi trong nhân dân.

3.Vị trrí của NĐC trong nền văn học dân tộc.

Tác giả đánh giá như thế nào về vị trí của NĐC trong nền văn học dân tộc?

• NĐC là một người chí sĩ yêu nước, một nhà

thơ lớn của nước ta Đời sống và sự nghiệp của ông là một tấm gương sáng cho hiện tại và mai sau

4 Nghệ thuật lập luận của tác giả

• Em có nhận xét gì về nghệ thuật lập luận của tác giả?

Nét nghệ thuật nổi bật trong bài viết là:

- Kết hợp hài hoà giữa lí lẽ và tình cảm

- Kết hợp giữa cuộc đời và thơ văn NĐC với công

cuộc chống Pháp lúc bấy giờ của nhân dân Nam Bộ

=> Nhờ vậy, bài viết rõ ràng, mạch lạc,dễ hiểu, vừa tác động đến lí trí lại thấm sâu vào tình cảm người đọc, tạo nên sức thuyết phục lớn

IV Ghi nhí.

(SGK trang 55)

V Luyện tập

• Hướng dẫn làm bài tập

Gợi ý làm bài:

không xa lạ với giới trẻ ngày nay (về nội dung và nghệ thuật).

- Trên cơ sở bác bỏ quan niệm không đúng về thơ văn NĐC, xây dựng một lập luận về việc cần thiết phải học tác phẩm Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc trong nhà

trường: để làm gì? Có lợi như thế nào (về mặt tư tưởng

và văn học)…học sinh tham khảo tp ở sgk ngữ văn 11.