Tài liệu TỰ CHỌN NGỮ VĂN 6 HỌC KỲ II

Bài mới: GV: Các em đã được biết: Tự sự là tức là kể chuyện là phương thức trình bàymột chuỗi các sự việc, sự việc này dẫn đến sự việc kia, cuối cùng dẫn đến một kết thúc, thể hiện một

Chủ đề 1: Văn tự sự

Tiết 1: Lập dàn ý cho văn tự sự.

A/ Mục tiêu bài học.

Giúp HS nhận thức được về thể loại văn tự sự Nâng cao kiến thức về thể loại văn tự sự

Qua tiết học giúp HS biết cách lập dàn ý chi tiết

Rèn kỹ năng lập dàn bài cho một bài văn

B/ Chuẩn bị.

GV: Soạn giáo án, tài liệu tham khảo

Một dàn ý chi tiết

HS: đọc bài, học bài theo câu hỏi SGK trên lớp

C/ Tiến trình các hoạt động dạy và học.

1 ổn định tổ chức: Kiểm tra sỹ số lớp

2 Kiểm tra bài cũ: Sách, vở

3 Bài mới:

GV: Các em đã được biết: Tự sự là (tức là kể chuyện) là phương thức trình bàymột chuỗi các

sự việc, sự việc này dẫn đến sự việc kia, cuối cùng dẫn đến một kết thúc, thể hiện một ý nghĩa

Tự sự giúp người kể, giải thích sự việc, tìm hiểu con người, nêu vấn đề và bày tỏ thái độ khen chê

Để làm được điều đó chúng ta trước hết phải lập được dàn ý

Hoạt động của thầy và trò Nội dung cần đạt

GV: bài văn tự sự có mấy phần? đó

I/ Bố cục của bài văn tự sự

+ Mở bài Giới thiệu chung về nhân vật và sự việc + Thân bài: Kể diễn biến của sự việc

+ Kết bài: Kể kết cục của sự việc

II/ Lập dàn ý.

Đề bài: Em hãy kể một câu chuyện mầ em thích bằng lời văn của em?

- Tìm hiểu đề:

thích bằng chính lời văn của em.

GV: Em hãy xác định nội dung cụ

- Sự việc: Giải thích nguồn gốc của

người Việt Nam

+ Âu Cơ sinh ra bọc trăm trứng

+ LLQ và AC chia con lên rừng

xuống biển

+ Con trưởng theo AC lên làm

vua giải thích nguồn gốc của

người Việt nam

Trong kho tàng truyện truyền thuyết, cổ tích Việt Nam

ta có rất nhiều câu chuyện ly kỳ, hấp dẫn.Trong đó có một câu chuyện giải thích nhằm suy tôn nguồn gốc của người Việt Nam ta Đó chính là câu chuyện "Con Rồng, cháu Tiên" - một câu chuyện mà em thích nhất

2 Thân bài:

- Giới thiệu về Lạc Long Quân: con trai thần Long Nữ, thần mình rồng, sống dưới nước,có sức khoẻ và nhiều phép lạ

- Giới thiệu về Âu Cơ: con của Thần Nông, xinh đẹp tuyệt trần

- Lạc Long Quân và Âu Cơ gặp nhau, yêu nhau rồi kết thành vợ chồng

- Âu Cơ sinh ra bọc trăm trứng, nở trăm con trai

- LLQ về thuỷ cung, AC ở lại nuôi con một mình

- LLQ và AC chia con, kẻ xuống biển, người lên rừng

- Con trưởng của AC lên làm vua giải thích nguồn gốc của người Việt Nam.

3 Kết bài:

Câu chuyện trên làm em thật cảm động Câu chuyện giúp em hiểu biết rõ hơn về nguốn gốc của người dân Việt Nam chúng ta - giòng giống Tiên, Rồng

4 củng cố, dặn dò.

GV: Để lập được dàn ý cho một đề văn tự sự thì làm thế nào?

Về nhà em hãy kể một câu chuyện khác mà em thích nhất?

Chủ đề 1: Văn tự sự

Tiết 2: Ngôi kể và lời kể trong văn tự sự

A/ Mục tiêu bài học

Giúp HS hiểu ngôi kể và lời kể trong văn tự sự là rất quan trọng.Vì thế trên cơ sở đã học lý thuyết Gv nhằm giúp

HS nâng cao nhận thức về ngôi kể

Biết vận dung ngôi kể, lời kể vào làm văn một cách linh hoat

Rèn kỹ năng viết văn cho HS

HS: Dựa vào SGK trả lời

GV: Truyền truyết "Con Rồng, cháu

Tiên" được kể theo ngôi thứ mấy?

HS: Kể theo ngôi thứ ba

GV: Em hãy cho biết đoạn văn trên

được viết theo ngôi kể thứ mấy?

HS: Đọan văn được viết theo ngôi kể

thứ nhất

GV: Căn cứ vào đâu mà em biết được

điều đó?

HS: Người kể đã tự xưng là "tôi"

I/ Ngôi kể trong văn tự sự

- Ngôi kể thứ nhất: Tự xưng là tôi, người kể có thể kể trực tiếp ra những gì mình nghe, mình thấy, mình trải qua, có thể trực tiếp nói ra cảm tưởng, ý nghĩ của mình

- Ngôi kể thứ ba: Người tự kể dấu mình đi, người

kể có thể linh hoạt, tự do diễn ra những gì với nhân vật

Đôi càng tôi mẫm bóng Những cái vuốt ở chân, ở khoeo cứ cứng dần và nhọn hoắt Thỉnh thoảng, muốn thử sự lợi hại của những chiếc vuốt, tôi co cẳng lên, đạp phanh phách và các ngọn cỏ.Những ngọn cỏ gãy rạp, y như có nhát dao vừa lia qua

Đôi cánh tôi, trước kia ngắn hủn hoẳn, bây giờ thành cái áo dài kín xuống tận chấm đuôi Mỗi khi

GV: Theo em "tôi" ở đây là tác giả Tô

Hoài hay là Dế Mèn?

HS: Dế Mèn

GV: Ngôi kể có thể thay đổi được,

vậy em hãy thay đổi ngôi kể trong

đoạn văn trên bằng ngôi kể trứ ba?

HS: " Bởi Dế Mèn ăn uống điều độ và

làm việc có chừng mực nên anh ta

tiếng phành phạch giòn giã."

GV: Em hãy thay đổi ngôi kể trong

đoạn văn trên?

HS: Thay từ "Thanh, chàng" trong

đoạn văn bằng từ "tôi"

GV: Theo em lời kể trong văn tự sự

bao gồm những lời văn nào?

HS: Lời văn giới thiệu nhân vật và lời

văn kể sự việc

GV giảng: Văn tự sự chủ yếu là văn

kể người và việc

GV: Vậy theo em khi kể người lời

văn như thế nào?Ví dụ minh hoạ?

HS: Phải giới thiệu tên, họ, lai lịch,

quan hệ, tính tình, tài năng, ý nghĩa

của nhân vật

Ví dụ: Sơn Tinh: ở núi Tản Viên, có

tôi vũ lên, đã nghe tiếng phành phạch giòn giã."

( Tô Hoài, Dế Mèn phiêu lưu kí)

Đoạn văn trên được kể theo ngôi kể thứ nhất.Căn cứ vào từ "tôi"- đại từ xưng hô

- Cho đoạn văn: "Một cái bóng lẹ làng từ trong vụt ra, rơi xuống mặt bàn.Thanh định thần nhìn rõ: con mèo già của bà chàng, con mèo già vẫn chơi đùa vời chàng ngày trước Con vật nép chân vào mình khẽ phe phẩy cái đuôi, rồi hai mắt ngọc thạch xanh giương lên nhìn người Thanh mỉm cười lại gần vuốt ve con mèo

(Thạch Lam, Dưới bóng hoàng lan)

"Một cái bóng lẹ làng, rơi xuống mặt bàn Tôi định thần nhìn rõ: con mèo già của bà tôi, con mèo già vẫn chơi đùa với tôi ngày trước.Con vật nép chân vào mình khẽ phe phẩy cái đuôi, rồi hai mắt ngọc thạch xanh giương lên nhìn người Tôi mỉm cười lại gần vuốt ve con mèo."

II/ Lời kể trong văn tự sự

- Lời văn giới thiệu nhân vật: giới thiệu tên, họ, lai lịch, tinh tình, tài năng,hình dạng, quan hệ, ý nghĩa của nhân vật

- Khi kể việc thì kể các hành động, việc làm, kết quả và sự thay đổi do các hành động ấy đem lại

nhiều phép lạ.

GV: Khi kể việc thì lời văn như thế

nào?

HS: trả lời theo suy nghĩ

Ví dụ: Thuỷ Tinh: "hô mưa, gọi gió

làm thành giông bão rung chuyển cả

đất trời, dâng nước sông lên cuồn

cuộn đánh Sơn Tinh Nước ngập

ruộng đồng, nước ngập nhà cửa, nước

dâng lên lưng đồi, sườn núi, thành

Phong Châu như nổi lềnh bềnh trên

một biển nước."

GV: Em hãy dùng lời văn của mình

để kể về một người bạn của em?

Kết quả của việc làm mang lại

Sự thay đổi của hành động ấy

3 Bài mới:

Trong tác phẩm tự sự bao giờ cũng phải có việc, có người.Đó là sự việc và nhân vật - hai đặc điểm cốt lõi của tác phẩm tự sự Nhưng vai trò, tính chất, đặc điểm của nhân vật và sự việc trong tác phẩm tự sự như thế nào? Làm thế nào để nhận ra? Làm thế nào để xây dựng nó cho hay, cho sopóng đọng trong bài viết của mình, chúng ta cùng tìm hiểu bài hôm nay

GV: Em hãy cho biết trong tác phẩm

tự sự có mấy sự việc? Hãy chỉ rõ?

HS: Tự trình bày

GV: em hãy chỉ rõ các sự việc đó

trong văn bản Sơn Tinh, Thuỷ Tinh?

HS: + Sự việc khởi đầu: Vua Hùng

kén rể

+ Sự việc phát triển: Hai thần đến cầu

hôn

Vua Hùng ra điều kiện kén rể

Sơn Tinh đến trước, được vợ

+ Sự việc cao trào: Thuỷ Tinh thua

cuộc, ghen tuông, dang nước đánh

Sơn Tinh

Hai thần đánh nhau hàng tháng trời,

cuối cùng Thuỷ Tinh thua , rút về

+ Sự việc kết thúc: Hằng năm Thuỷ

Tinh lại dâng nước đánh Sơn Tinh,

nhưng đều thua

Gv: Sự việc trong tác phẩm tự sự có

mấy yếu tố?

HS: Có 6 yếu tố

GV: Em hãy chỉ rõ 6 yếu tố trong

truyện Sơn Tinh, Thuỷ Tinh?

HS: + Hùng Vương, Sơn Tinh, Thuỷ

Tinh

+ ở Phong châu, đất của vua Hùng

+ Thời gian xảy ra: Thời vua Hùng

+ Kết quả: Thuỷ Tinh thua nhưng

không cam chịu Hằng năm cuộc

chiến giữa hai thần vẫn xảy ra

GV: Nhân vật trong tác phẩm tự sự là

ai?

HS: trả lời theo suy nghĩ

GV: Theo em có mấy kiểu nhân vật?

Đó là kiểu nhân vật nào?

HS: Hai kiểu nhân vật: Nhân vật

chính và nhân vật phụ

GV: Nhân vật trong văn tự sự được kể

ntn?

HS: Được gọi tên, đặt tên, giới thiệu

lai lịch, tính tình, tài năng

GV: Em hãy lấy VD để minh hoạ cho

* Ví dụ minh hoạ: Truyện Sơn Tinh, Thuỷ Tinh

- Nhân vật được giới thiêu: Hung Vương, Sơn Tinh, Thuỷ Tinh, Mị Nương

- Nhân vât chính: Sơn Tinh và Thuỷ Tinh

- Nhân vật được nói tới nhiều nhất: Thuỷ Tinh

- Nhân vật phụ: Hùng Vương, Mị Nương

4 Củng cố, dặn dò

GV: ? em hãy nhắc lại những sự việc trong tác phẩm tự sự? Tác phẩm tự sự có những yếu tố nào?

? trong tác phẩm tự sự có những nhân vật nào? nhân vật được thể hiện qua những mặt nào?

Gv: Về nhà em hãy tìm những yếu tố,sự việc, nhân vật chính, nhân vật phụ trong truyện Thánh Gióng,Con Rồng, cháu Tiên?

CHỦ ĐỀ 1: VĂN TỰ SỰ

Tiết 4: Kể chuyện đời thường.

A/ Mục tiêu bài học.

Trên cơ sở học lý thuyết, GV giúp các em chuyên sâu hơn vào thể loại kể chuyện đời thường.Qua đó các em

tự tìm hiểu đề, tìm ý, phương hướng chuẩn bị viết bài

Rèn kỹ năng viết văn kể chuyện đời thường

2 Kiểm tra bài cũ:?Em hãy nêu những sự việc có trong văn tự sự? Văn tự sự có những yếu tố nào?

?Trong văn tự sự có mấy kiểu nhân vật? Nhân vật được thể hiện qua những mặt nào?

3 Bài mới:

Hoạt động của thầy và trò Nội dung cần đạt

GV: Theo em hiểu thế nào là kể

chuyện đời thường?

HS:Trả lời theo suy nghĩ

GV: Theo em kể chuyện đời thường

cần yêu cầu gì?

GV: ghi đề lên bảng

HS: chép đề vào vở

GV: Hướng dẫn cho HS làm đề 1

GV:Đề bài yêu cầu điều gì:

HS: Kể về người bạn mới quen

GV: Mở bài cần nói được điều gì?

HS: Tạo ra một tình huống tự nhiên

để giới thiệu người bạn mới quen

GV: nhận xét và kết luận

GV: phần thân bài cần nói được vấn

đề gì?

HS: - Phác qua vài nét nổi bật về hình

I/ Kể chuyện đời thường là gì?

- KN: Là kể về những câu chuyện hàng ngày từng trải qua, từng gặp với những người quen hay lạ nhưng để lại những ân tượng, cảm xúc nhất định nào đó

- Yêu cầu: Một trong những yêu cầu hàng đầu của kể chuiyện đời thường là nhân vật và sự việc cần phải hết sức chân thực,không nên bịa đặt, thêm thắt tuỳ ý

- Lý do: Vì đau bụng nên em đến trường muộn

- Tình huống: xin bác bảo vệ với lý do chính đáng nhưng cũng không được, tức quá đá hòn sỏi,

dáng bên ngoài

- Kể chi tiết tình huống gặp bạn

- Sau đó là giai đoạn giao tiếp giữa

em và bạn mới quen

GV: Phần kết bài em nói được vấn đề

gì?

HS: Mong ước tình bạn ngày càng tốt

đẹp - giúp đỡ nhau trong học tập

GV: Yêu cầu của đề là gì?

HS: Kể về thầy giáo( cô giáo) mà em

kính mến

GV: Theo em mở bài nên nói những

gì?

HS: Giới thiệu khái quát về người

thầy giáo(cô giáo) mà em kính mến

hoặc yêu quý

GV:Thân bài em nói về điều gì?

HS:- Phác qua vài nét về hình dáng

bên ngoài của thầy giáo(cô giáo): giản

dị, nhanh nhẹn

- kể chi tiết những kỷ niệm thân thiết

gắn bó với thầy giáo(cô giáo): trong

học tâp, trong đời sống

không may vào chân một bạn cũng đi muộn như em

+ Lời xin lỗi của em với bạn đó

- Kết bạn thân với bạn đó: giới thiệu tên mình, qua đó hỏi tên bạn để kết thân

+ Người bạn đó tên Lan, ở xóm 2, đang học lớp 6C

+ Lan rất dịu dàng, giọng nói nghe rất ấm

+ Đôi môi lúc nào cũng nở nụ cười

- Lan nhanh nhẹn trong mọi lĩnh vực nhất là trong học tập: Bài khó hỏi Lan, bạn ấy giảng nhanh mà lại dễ hiểu chính vì thế mà tình bạn giữa em và Lan càng gắn bó hơn

HS giỏi của lớp

+Trong cuộc sống thường ngày: thầy sống rất đạm bạc, yêu cây cảnh, luôn chăm sóc thương yêu những người trong gđ

GV: Phần kết bài em thể hiện điều gì?

HS: Mong giữ mãi hình ảnh của thầy

giáo(cô giáo) kính mến

c, Kết bài

Tôi tất biết ơn thầy Nhờ thầy mà tôi học giỏi hơn rất nhiều.Nếu mai đây thành công trong công việc thì em sẽ mãi mãi nhớ ơn người thầy mà em yêu quý

4 Củng cố, dặn dò

GV: ? Em hiểu kể chuyện đời thường là như thế nào?

GV: Về nhà em hãy viết hai đề trên thành bài văn hoàn chỉnh

Chủ đề 1: văn tự sự Tiết 5: Kể chuyện tưởng tượng

Hoạt động của thầy và trò Nội dung cần đạt

GV: Em hiểu kể chuyện tưởng tượng là gì?

HS: Là những truyện do người kể nnghĩ ra bằng trí tưởng tượng

của mình, không có sẵn trong sách vở hay trong thực tế, nhưng

I/ Lý thuyết

có một ý nghĩa nào đó.

GV: Nêu đặc điểm của kể truyện tưởng tượng?

HS: Truyện tưởng tượng được kể ra một phần dựa vào những

điều có thật, có ý nghĩa, rồi tưởng tượng thêm ra cho thú vị và

làm cho ỹ nghĩa thêm nổi bật

GV: Mở bài cần nói những gì?

HS: Cuộc chiến giữa ST và TT rất dữ dội, với đủ các loại vũ khí

hiện đại, hòng tiêu diệt lẫn nhau để cướp Mị Nương

GV: Thân bài em cần nói những gì?

HS: TT đem lễ vật đến muộn không lấy được Mị Nương bèn

đem xe lội nước, xe tăng tấn công

- ST : dùng máy bay trút bom

- Tăng thêm quân TT dùng điện thoại di động gọi cho cá sấu, cá

mập đem thêm máy xúc, máy ủi đến

- Trận chiến rất ác liệt, bụi khói, tiếng kêu vang

- TT không tiêu diệt được ST

GV: NHận xét và kết luận

GV: Phần kết bài ntn?

HS: TT đem lòng oán hận, hàng năm vẫn cho quân và máy bay

dò la có cơ hội lại chiến đấu

GV: Sau khi cho HS ghi dan bài chi tiết GV cho HS làm bài ra

GV: Cho HS tham khảo bài làm sau:

Bài tham khảo

Một cuộc chiến giữa ST và TT diễn ra rất dữ dội, với đủ các loại

vũ khí hiện đại, hòng tiêu diệt lẫn nhau, để tranh cướp nàng Mị

Nương xinh đẹp con vua Hùng Vương thừ mười tám

Do mang lễ vật đến chậm không lấy được Mị Nương, Thuỷ Tinh

tức giận bèn đem xe tăng, máy bay, xe lội nước tấn công Mị

Nương

II/ Luyện tập

1 Bài 1: Em hãy tưởng tượng cuộc đọ sức giữa Sơn Tinh và Thuỷ Tinh trong điều kiện hiện nay với máy

ủi, máy xúc, xi măng cốt thép

a Mở bài

- Giới thiệu trận đánh giữa

ST và TT với nhiều thứ vũ khí hiện đại

b Thân bài:

- nguyện nhân ST và TT đành nhau

- Trong trận chiến ST và TT dung những loại vũ khí nào?

- TT điều quân ra sao?

- ST ứng phó thế nào?

- Kết quả cuối cùng ntn?

c Kết bài:

Hàng năm TT vẫn đánh ST

để bảo vệ thành quả của mình vừa đạt được, Sơn Tinh đã dùng

máy bay chiến đấu trút bom tới tấp xuống đội quân của Thuỷ

Tinh Tăng thêm viện trợ, Thuỷ Tinh đã dùng điện thoại di động

gọi cá sấu , cá mập, đem thêm máy xúc, máy ủi hòng san bằng

dinh luỹ của Sơn Tinh.Bụi khói bay mù mịt, những tiếng nổ

long trời, cây cối ngả nghiêng, nhà cửa sập đổ Tiếng kêu vang

cả đất trời, nhưng cuộc chiến vẫn diễn ra ác liệt và kéo dài hàng

mấy tháng liền

Mạc dù Thuỷ Tinh đã huy động tối đa các loại vũ khí tối tân,

nhưng không sao tiêu diệt được Sơn Tinh.Cuối cùng Thuỷ Tinh

phải rút quân về nước

Từ đó hàng năm Thuỷ Tinh vẫn chưa vơi lòng oán hận nên thỉnh

thoảng cho máy bay dò la và thả bom xuống thành phố làng mạc

làm hư hại mùa màng, nhà cửa hòng tiêu diệt nền kinh tế của

Sơn Tinh

- HS: Nghe

2 bài 2:Kể lại mười năm sau

em về thăm lại trường cũ hiện nay, tưởng tượng những đổi thay có thể xảy ra

Hoạt động của thầy và trò Nội dung cần đạt

GV: Theo em văn tự sự là gì? em hãy lấy VD?

HS: Văn tự sự là kể người và việc

- VD: Truyện ST,TT kể về ST và TTđồng thời kể việc TT đánh

ST để dành lại Mị Nương

GV:Cho HS đọc truyện "Hoàng đế họ Mai" trong STK

HS: Đọc

GV: chủ đề của truyện trên ca ngợi ai?

HS: ca ngợi anh hùng khởi nghĩa nông dân Mai Hắc Đế Từ đó, ca

ngợi truyền thống đấu tranh chống ngoại xâm của dân tộc

GV: Hãy chỉ ra ba phần: Mở bài, Thân bài, kết bài?

HS: - Mở bài: Từ đầu đến " mẹ già": Giới thiệu hoàn cảnh đất

nước và giới thiệu Mai Thúc Loan

- Thân bài: tiếp đến " bỏ về nước": Nhân dân bị bóc lột khổ cực

đã đứng dậy dưới sự chỉ đạo của Mai Hắc Đế và đã thắng lợi bước

đầu

- Kết bài: Đoạn còn lại: Mai Túc Loan lên ngôi hoàng đế và tiếp

tục chiến đấu chống ngoại xâm bảo vệ đất nước

GV: theo em văn tự sự có mấy ngôi kể?

HS: Có hai ngôi kể: - Ngôi thứ nhất và ngôi thứ ba

GV: Truyện " Con Rồng, cháu Tiên" được kể theo ngôi thứ mấy?

HS: Ngôi thứ ba

GV: Đọc một đoan truyện " Dế Mèn phiêu lưu ký" của Tô Hoài

và yêu cầu HS cho biết truyện được kể theo ngôi thứ mấy?

HS: Truyện được kể theo ngôi thứ nhất

GV: Yêu cầu HS làm mở bài ra giấy nháp?

1 Sự việc và nhân vật trong văn tự sự

2 chủ đề và dàn bài trong văn tự sự

- Truyện "Hoàng đế họ Mai"

3 Ngôi kể trong văn tự sự

Dàn bài

a Mở bài