PHONG CACH NGON NGU SINH HOAT tiet 1

• Nắm được các khái niệm ngôn ngữ sinh hoạt, phong cách ngôn ngữ sinh hoạt cùng với những đặc trưng cơ bản của nó.. • BiÕt vËn dông kiÕn thøc vµo viÖc ®äc- hiÓu v¨n b¶n vµ lµm v¨n.[r]

PHONG CÁCH NGÔN NGỮ SINH HOẠT

K t ế

qu ả

c n ầ

t

đạ

V à

KNS

• Nắm được cỏc khỏi niệm ngụn

ngữ sinh hoạt, phong cỏch ngụn ngữ sinh hoạt cựng với những đặc trưng cơ bản của nú

• Biết vận dụng kiến thức vào việc

đọc- hiểu văn bản và làm văn

•Nhận thức về cỏch thức giao tiếp của cỏ nhõn

•Trong GT biết trỡnh bày suy nghĩ,

ý tưởng về ĐĐNN được sử dụng trong sinh hoạt hàng ngày.Sử dụng NNSH đỳng mục đớch

• Nắm được cỏc khỏi niệm ngụn

ngữ sinh hoạt, phong cỏch ngụn ngữ sinh hoạt cựng với những đặc trưng cơ bản của nú

• Biết vận dụng kiến thức vào việc

đọc- hiểu văn bản và làm văn

•Nhận thức về cỏch thức giao tiếp của cỏ nhõn

•Trong GT biết trỡnh bày suy nghĩ,

ý tưởng về ĐĐNN được sử dụng trong sinh hoạt hàng ngày.Sử dụng NNSH đỳng mục đớch

I Ngôn ngữ sinh hoạt :

1 Khái niệm ngôn ngữ sinh hoạt.

Hãy tìm hiểu đoạn ghi chép sau đây, và cho biết có bao nhiêu nhân vật tham gia giao tiếp ? Họ sử dụng ngôn ngữ như thế nào ?

( Buổi trưa tại khu tập thể X hai bạn Lan và Hùng gọi bạn Hương đi học.) -Hương ơi ! Đi học đi ! ( không gian im lặng).

-Hương ơi ! Đi học đi ! ( Lan và Hùng gào lên)

-Gì mà ầm ầm lên thế chúng mày ! Không cho ai ngủ ngáy nữa à ! ( tiếng một người đàn ông nói to )

-Các cháu ơi khẻ chứ ! Để cho các bác ngủ trưa với ! …Nhanh lên con

Hương ! ( tiếng mẹ Hương nhẹ nhàng ôn tồn)

-Đây rồi, ra đây rồi ! ( tiếng Hương nhỏ nhẹ)

-Gớm, chậm như rùa ấy ! Cô phê bình chết thôi(tiếng Lan càu nhàu)

-Hôm nào cũng chậm Lạch bà lạch bạch như vịt bầu !( tiếng Hùng tiếp theo)

Hãy tìm hiểu đoạn ghi chép sau đây, và cho biết có bao nhiêu nhân vật tham gia giao tiếp ? Họ sử dụng ngôn ngữ như thế nào ?

( Buổi trưa tại khu tập thể X hai bạn Lan và Hùng gọi bạn Hương đi học.)

-Hương ơi ! Đi học đi ! ( không gian im lặng).

-Hương ơi ! Đi học đi ! ( Lan và Hùng gào lên)

-Gì mà ầm ầm lên thế chúng mày ! Không cho ai ngủ ngáy nữa à ! ( tiếng một người đàn ông nói to )

-Các cháu ơi khẻ chứ ! Để cho các bác ngủ trưa với ! …Nhanh lên con

Hương ! ( tiếng mẹ Hương nhẹ nhàng ôn tồn)

-Đây rồi, ra đây rồi ! ( tiếng Hương nhỏ nhẹ)

-Gớm, chậm như rùa ấy ! Cô phê bình chết thôi(tiếng Lan càu nhàu)

-Hôm nào cũng chậm Lạch bà lạch bạch như vịt bầu !( tiếng Hùng tiếp theo)

?

- Không gian: Tại khu tập thể X.

-Thời gian : vào buổi trưa -Các nhân vật : Lan, Hương, Hùng, mẹ Hương, một

người đàn ông.

-Mục đích giao tiếp:

Giúp Hương đi học đúng

giờ.

-Một số biến âm của NNSH.

Ngôn ngữ sinh hoạt là lời ăn tiếng nói hằng ngày, dùng để thông tin trao đổi ý nghĩ, tình cảm… Đáp ứng những nhu cầu trong cuộc sống.

Thế nào là ngôn ngữ sinh hoạt ?

Thế nào là ngôn ngữ sinh hoạt ?

?

Ngôn ngữ sinh hoạt chủ yếu thể hiện ở dạng nói, nhưng cũng có thể ở dạng viết

Trong văn bản văn học, lời thoại của nhân vật là dạng tái hiện, mô phỏng ngôn ngữ sinh hoạt hằng ngày.

2 Các d ng bi u hi n c a ngôn ng sinh ho t: ạ ể ệ ủ ữ ạ

Ngôn ng sinh ho t th ữ ạ ườ ng bi u ể

hi n nh ng d ng nào ? ệ ở ữ ạ

Ngôn ng sinh ho t th ữ ạ ườ ng bi u ể

hi n nh ng d ng nào ? ệ ở ữ ạ

?

- Thì u vào ngồi lên giường lên giếc

chỉnh chện cái đã nào.

- Cánh nào đấy?

- À hà… người quen thôi, để hôm khác ông

- … Hai công mía thì chừng nào tới mùa,

nhờ chú Năm đốn, để dành làm đám giỗ ba

má Em cũng ừ ?

- Thì u vào ngồi lên giường lên giếc

chỉnh chện cái đã nào.

- Cánh nào đấy?

- À hà… người quen thôi, để hôm khác ông

- … Hai công mía thì chừng nào tới mùa,

nhờ chú Năm đốn, để dành làm đám giỗ ba

má Em cũng ừ ?

* Ví dụ:

Một số biến âm:

hẵng nhá nghen

Nguyên nhân:

Do tình hu ng, tâm ố

tr ng, cá tính m i ạ ỗ

người

Nguyên nhân:

Do tình hu ng, tâm ố

tr ng, cá tính m i ạ ỗ

người

Nguyên nhân nào làm cho NNSH diễn ra tự nhiên, đa dạng, phong phú ?

Nguyên nhân nào làm cho NNSH diễn ra tự nhiên, đa dạng, phong phú ??

Ví d :ụ

Nói oang oang, nói lí nhí, nói

th th , nói bô bô, nói nhát g ng, ủ ỉ ừ

v a nói v a cừ ừ ườ …i

Ví d :ụ

Nói oang oang, nói lí nhí, nói

th th , nói bô bô, nói nhát g ng, ủ ỉ ừ

v a nói v a cừ ừ ườ …i

* Gi ng i u khi phát âm di n ra t nhiên, ọ đ ệ ễ ự

a d ng, phong phú, tho i mái.

* Khi lời nói thuộc phong cách ngôn ngữ sinh

hoạt được ghi lại dưới dạng chữ viết, thường

dùng những dấu câu thích hợp để thể hiện giọng điệu, cảm xúc như dấu … , dấu ! , dấu ? …

Khi thể hiện ở dạng viết, ngôn ngữ sinh hoạt thể hiện cảm xúc, giọng điệu

bằng cách nào?

Khi thể hiện ở dạng viết, ngôn ngữ sinh hoạt thể hiện cảm xúc, giọng điệu

bằng cách nào?

?

Ví dụ:

• Ngày mai mình có biết không

Chỉ ngày mai thôi Là tôi đuổi tất

cả mấy mẹ con mình ra khỏi cái nhà

này (Nam Cao)

Ví dụ:

• Ngày mai mình có biết không

Chỉ ngày mai thôi Là tôi đuổi tất

cả mấy mẹ con mình ra khỏi cái nhà

này (Nam Cao)

?

…

!

…

…

Theo dõi ví dụ sau trong“Vợ nhặt” của Kim Lân,

Sẽ thấy rõ điều đó

- Từ ngữ mang nội dung biểu cảm phong phú, có khi

thông tục, suồng sã.Nh n xét v cách dùng mô ph ng ậ ề ỏ

c a ngôn ng sinh ho t, trong tác ph m ủ ữ ạ ẩ

v n h c.ă ọ

Nh n xét v cách dùng mô ph ng ậ ề ỏ

c a ngôn ng sinh ho t, trong tác ph m ủ ữ ạ ẩ

v n h c.ă ọ

?

- Điêu ! Ng ườ i th mà ế điêu !

- Hôm y ấ leo l o cái m m ẻ ồ h n xu ng, th mà ẹ ố ế

m t m t ấ ặ

- Rích b cu ố , h ! ở

- Hà, ngon! v ch y th y h t ti n thì ề ị ấ ấ ụ ề b b ỏ ố

H n c ắ ườ i:

- Làm đ ch gì ế có v … ợ

Ví d : ụ

• Nói v ề hành đ ng đánh đau hành đ ng đánh đau ộ ộ : L t xác, ch ộ ẻ xác, xé xác, no đòn, s c ti t… ặ ế

• Nói v ề hành đ ng gây chia r xích mích hành đ ng gây chia r xích mích ộ ộ ẽ ẽ : Đâm th c, th y dùi, đâm b thóc, th c b ọ ầ ị ọ ị

g o ạ

Chúng tôi đi

N ng m a s n mép ba lô ắ ư ờ Tháng n m b n cùng thôn xóm ă ạ Ngh l i l ng đèo ỉ ạ ư

N m trên d c n ng ằ ố ắ

K h l ng nhau ngang b cát ỳ ộ ư ờ

tr ng, ắ

Qu chân tìm h i m đêm m a ờ ơ ấ ư

- Đằ ng n v ch a? ớ ợ ư

- Đằ ng n ? ớ

- T còn ch đ c l p ớ ờ ộ ậ

C l c i vang bên ru ng b p, ả ũ ườ ộ ắ Nhìn o thôn n cu i n ng dâu ữ ố ươ

( H ng Nguyên ồ )

Chúng tôi đi

N ng m a s n mép ba lô ắ ư ờ Tháng n m b n cùng thôn xóm ă ạ Ngh l i l ng đèo ỉ ạ ư

N m trên d c n ng ằ ố ắ

K h l ng nhau ngang b cát ỳ ộ ư ờ

tr ng, ắ

Qu chân tìm h i m đêm m a ờ ơ ấ ư

- Đằ ng n v ch a? ớ ợ ư

- Đằ ng n ? ớ

- T còn ch đ c l p ớ ờ ộ ậ

C l c i vang bên ru ng b p, ả ũ ườ ộ ắ Nhìn o thôn n cu i n ng dâu ữ ố ươ

( H ng Nguyên ồ )

an th sau đây thu c v n

b n ngh thu t, nh ng có ả ệ ậ ư

nh ng chi ti t c a phong ữ ế ủ

cách ngôn ng sinh ho t ữ ạ

Hãy phân tích đi u đó ề

an th sau đây thu c v n

b n ngh thu t, nh ng có ả ệ ậ ư

nh ng chi ti t c a phong ữ ế ủ

cách ngôn ng sinh ho t ữ ạ

Hãy phân tích đi u đó ề

Thảo luận nhóm (3 phút)

- Nội dung: có thuật lại cảnh sinh hoạt gần gũi thân mật hằng ngày của đơn vị bộ đội.

- Có những hình ảnh, chi tiết

cụ thể như: nắng mưa sờn mép ba lô, kì hộ lưng nhau, quờ chân…

- Có dùng ngôn ngữ hội thoại, lối xưng hô thân mật, suồng

sã và dùng từ địa phương, từ khẩu ngữ: đằng nớ, tớ, cả lũ, quờ chân.

Đáp án:

Đáp án:

Đọan thơ có

những chi tiết

của phong cách

ngôn ngữ sinh

hoạt:

Nhận xét chung: Ngôn ngữ sinh hoạt thường,

- Dùng t mang tính c th , chi ti t, s d ng k t ừ ụ ể ế ử ụ ế

h p không có quy t c ợ ắ

Ví d : ụ

Ví d : ụ

p mê h n, p ve kêu, p tàn canh

Đẹ ồ đẹ đẹ giá l nh, h t ch nói, c c k , s zách, h t ạ ế ỗ ự ỳ ố ế

ý…

Ví d : ụ

Ví d : ụ

ý…

- Th ườ ng dùng các tr t , thán t , tình thái t , t ợ ừ ừ ừ ừ

hô g i, t a ph ọ ừ đị ươ ng, t ừ đư đẩ … a y nh m bày ằ

t tình c m t nhiên, gây s chú ý ng ỏ ả ự ự ườ i nghe.

Ví d : ụ

Ví d : ụ

Thôi ch t r i! Con Lu nó làm sao th ế ồ ế này?

i gi i i! Nó gãy hai cái r ng r i! kh tôi

Ố ờ ơ ă ồ ổ quá! ( Nguy n Công Hoan) ễ

Ví d : ụ

Ví d : ụ

này?

i gi i i! Nó gãy hai cái r ng r i! kh tôi

** Ghi nhớ : SGK

3 Luyện tập :

Anh / chị hãy phát biểu ý kiến của mình về nội dung của những câu sau: - Lời nói chẳng mất tiền mua, Lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau.

-Vàng thì thử lửa thử than,

Chuông kêu thử tiếng, người ngoan thử lời.

Anh / chị hãy phát biểu ý kiến của mình về nội dung của những câu sau: - Lời nói chẳng mất tiền mua, Lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau.

-Vàng thì thử lửa thử than,

Chuông kêu thử tiếng, người ngoan thử lời.

?

Gợi ý :

Câu 1:

- Thế nào là lựa lời ?

- Thế nào là cho vừa lòng nhau ?

Câu 2 :

Thế nào là thử lời ?

Bài tập thực hành:

Hà N i lỳc ch a ỏnh nhau Nú là m t anh

Bài tập 1:

Vớ dụ nào thuộc phong cỏch ngụn ngữ sinh hoạt :

vang xuống đất! Đánh cho tiếng chiêng v ợt qua mái nhà vang lên trời và lan ra khắp cả xứ! Hãy đánh cho đến lúc voi và tê giác phải lắng tai nghe và quên cho con bú! Đánh cho ếch nhái và dế cũng phải lắng tai nghe và

phong cỏch

ngụn ngữ văn

chương

phong cỏch

ngụn ngữ sinh

hoạt

Đỏp ỏn:

Đỏp ỏn:

1 Nêu l i khái ni m v NNSH và ạ ệ ề

các d ng bi u hi n c a nó ạ ể ệ ủ

2 Th c hành s d ng NNSH trong ự ử ụ

giao ti p h ng ngày, th t khéo ế ằ ậ léo, sao cho v a lòng nhau “ ừ ”

Bài h c k t thúc ọ ế