Bài soạn Thanh phan biet lap - Tiet 98

- chắc: Thái độ tin cậy cao ; cú lẽ: Thái độ tin c y chưa cao ậ -Bỏ các từ chắc, cú lẽ thì nghĩa sự việc của câu chứa chúng không khác đi, vì các từ đó không diễn đạt nghĩa sự việc tron

CHÀO MỪNG

C¸c thÇy c« gi¸o vÒ dù giê ng÷ v¨n - l p 9Aớ

Giáo viên thực hiện: Vò ThÞ LiÔu

Trường THCS Quèc TuÊn

Kiểm tra bài cũ

1 Khởi ngữ là gì? Dấu hiệu để nhận biết khởi ngữ?

*Khởi ngữ là thành phần câu, đứng trước chủ ngữ để nêu lên đề tài được nói đến trong câu.

*Dấu hiệu để nhận biết khởi ngữ:

- đứng trước chủ ngữ

- có thể thêm vào trước đó quan hệ từ:

về, đối với …

Kiểm tra bài cũ

2 Trong các câu sau, câu nào có chứa khởi ngữ:

A Đây, tôi giới thiệu với anh một hoạ sĩ lão

thành nhé.

B Thầy thì sờ vòi, thầy thì sờ ngà, thầy thì sờ tai, thầy thì sờ chân, thầy thì sờ đuôi.

C Trong nghệ thuật, tư tưởng từ ngay cuộc sống hàng ngày xảy ra và thấm trong tất cả cuộc sống.

D Quan, người ta sợ cái uy của quyền thế Nghị Lại, người ta sợ cái uy của đồng tiền.

Kiểm tra bài cũ

3 Điền vào chỗ trống của các câu sau để

câu có khởi ngữ:

A/ …… thì ăn những miếng ngon

……… thì chọn việc cỏn con mà làm B/ ……… thì thầy không bênh vực những

em lười học.

C/ ……… thì bạn ấy thích đọc truyện

tranh thiếu nhi.

Ăn Làm Thầy Đọc

Tiết 98- Các thành phần biệt lập

I/ Thành phần tỡnh thỏi.

1 Ví dụ:

a) Với lũng mong nhớ của anh, chắc anh nghĩ rằng, con anh sẽ

chạy xụ vào lũng anh, sẽ ụm chặt lấy cổ anh.

b) Anh quay lại nhỡn con vừa khe khẽ lắc đầu vừa cười Cú lẽ vỡ

khổ tõm đến nỗi khụng khúc được, nờn anh phải cười vậy thụi.

2 Nhận xét:

- Chắc, cú lẽ : thể hiện nhận định của người núi đối với sự việc

-chắc : Thể hiện độ tin cậy cao

- cú lẽ : Thể hiện độ tin cậy chưa cao

Các thành phần biệt lập I/ Thành phần tỡnh thỏi.

1 Ví dụ:

a 1 Với lũng mong nhớ của anh, chắc anh nghĩ rằng, con anh sẽ chạy xụ vào lũng

anh, sẽ ụm chặt lấy cổ anh.

a 2. Với lũng mong nhớ của anh, anh nghĩ rằng, con anh sẽ chạy xụ vào lũng anh,

sẽ ụm chặt lấy cổ anh.

b 1) Anh quay lại nhỡn con vừa khe khẽ lắc đầu vừa cười Cú lẽ vỡ khổ tõm đến nỗi

khụng khúc được, nờn anh phải cười vậy thụi.

b 2) Anh quay lại nhỡn con vừa khe khẽ lắc đầu vừa cười Vỡ khổ tõm đến nỗi

khụng khúc được, nờn anh phải cười vậy thụi.

2 Nhận xét:

- chắc, cú lẽ thể hiện nhận định của người núi đối với sự việc núi trong cõu.

- chắc: Thái độ tin cậy cao ; cú lẽ: Thái độ tin c y chưa cao ậ

-Bỏ các từ chắc, cú lẽ thì nghĩa sự việc của câu chứa chúng không khác đi, vì các từ đó không diễn đạt nghĩa sự việc trong câu mà chỉ thể hiện nhận định của người nói với sự việc nói trong câu.

3 Ghi nhớ (.1) Thành phần tỡnh thỏi được dựng để thể hiện cỏch nhỡn của người núi đối với sự việc được núi đến trong cõu.

a) ồ, sao m độ ấy vui thế à .

b) Trời ơi , chỉ còn có năm phút!

2 Nhận xét:

- ồ: Tâm trạng vui sướng khi nghĩ đến thời gian đã qua.

- Trời ơi: Cảm xúc tiếc rẻ của anh thanh niên khi thời gian còn quá ít.

- - Không chỉ sự vật hay sự việc gì trong câu.

- Chúng ta hiểu được tại sao người nói kêu ồ hoặc kêu Trời ơi là nhờ phần câu tiếp theo sau những tiếng này Chính những phần câu tiếp theo sau các tiếng đó giải thích cho người nghe biết tại sao người nói lại bộc lộ cảm xúc như vậy

- Các từ ồ, Trời ơi chúng chỉ giúp người nói giãi bày nỗi lòng, bộc lộ cảm xúc của mình

3 Ghi nhớ:( 2)- SGK trang 18

Thành phần cảm thán được dùng để bộc lộ tâm lí của người nói (vui, buồn, mừng,

giận )…

Các thành phần biệt lập

II Thành phần cảm thỏn.

1 Ví dụ

CÁC THÀNH PHẦN BIỆT LẬP

* Thế nào là thành phần biệt lập

a/ Hình như Lan không đi học

b / Hôm nay, th y có đến không? ầ

c/ Than ôi, thời oanh liệt naycòn đâu !

Trong câu có các bộ phận có vai trò, chức năng không giống nhau, ta có thể phân làm 2 loại:

+ Loại thứ nhất : (nằm trong cấu trúc cú pháp của câu) Đó là những bộ phận trực tiếp diễn đạt ý nghĩa sự việc trong câu như: chủ ngữ, vị ngữ, trạng ngữ…

+ Loại thứ hai : (không nằm trong cấu trúc cú pháp của câu) Đó là những thành phần không trực tiếp nêu lên sự việc mà được dùng để nêu nhận định hoặc thái độ của người nói với sự việc nói trong câu , ta gọi đó là các thành phần biệt lập …

( như thành phần tình thái, thành phần cảm thán )…

Ghi nhớ: (.3) SGK trang18

Cỏc thành phần tỡnh thỏi, cảm thỏn là những bộ phận khụng tham gia vào việc diễn đạt nghĩa sự việc của cõu nờn được gọi là thành phần biệt lập.

C CT

TN TT

V

Nội dung bài học cần khắc sâu?

Các thành phần biệt lập

Các thành phần biệt lập

Thành phần tình thái

(Được dùng để thể hiện cách

nhìn của người nói đối với sự

việc được nói đến trong câu)

Thành phần cảm thán

(Được dùng để bộc lộ tâm lý của người nói: vui, buồn, mừng, giận )

Không tham gia vào việc diễn

đạt nghĩa sự việc của câu.

III Luyện tập:

1 Tìm các thành phần tình thái, cảm thán trong những câu sau:

a) Nhưng còn cái này nữa mà ông sợ, có lẽ còn ghê rợn hơn cả những tiếng kia nhiều

b) Chao ôi, bắt gặp một con người như anh ta là một cơ

hội hãn hữu cho sáng tác, nhưng hoàn thành sáng tác còn

là một chặng đường dài

c) Trong giờ phút cuối cùng, không còn đủ sức trăng trối lại điều gì, hình như chỉ có tình cha con là không thể chết

được, anh đưa tay vào túi, móc cây lược, đưa cho tôi và nhìn tôi một hồi lâu

d) Ông lão bỗng ngừng lại, ngờ ngợ như lời mình không được đúng lắm Chả nhẽ cái bọn ở làng lại đốn đến thế được

TPCT

TPTT

TPTT

TPTT

III/ Luyện tập.

2 Hãy xếp những từ ngữ sau đây theo trình tự tăng dần độ tin cậy (hay độ chắc chắn):

Chắc là, dường như, chắc chắn, có lẽ, chắc hẳn, hình như, có vẻ như.

dường như, hình như, có vẻ như,

có lẽ,

chắc là, chắc hẳn, chắc chắn

Thảo luận nhóm

III/ Luyện tập.

Với lòng mong nhớ

của anh,

(1) chắc (2) hình như (3) chắc chắn

anh nghĩ rằng, con anh sẽ chạy xô vào lòng anh, sẽ ôm chặt lấy cổ anh.

3 Hãy cho biết, trong số những từ có thể thay thế cho nhau trong câu sau đây, với từ nào người nói phải chịu trách nhiệm cao nhất về độ tin cậy của sự việc do mình nói ra, với từ nào

trách nhiệm đó thấp nhất Tại sao tác giả Chiếc lược ngà lại chọn từ chắc?

Chắc chắn: trách nhiệm cao nhất.

khả năng:

- Theo tình cảm huyết thống thì sự việc diễn ra như vậy.

- Do thời gian và ngoại hình, sự việc cũng có thể diễn ra khác đi một chút

III/ Luyện tập.

• 4 Viết một đoạn văn ngắn nói về cảm xúc của em khi được thưởng thức tác phẩm

Truyện Kiều, trong đoạn văn đó có câu

chứa thành phần tình thái hoặc cảm thán.

III/ Luyện tập.

không thương xót cho số phận của nàng Kiều - một

người con gái tài hoa bạc mệnh Có thấu hiểu quãng đời mười lăm năm lưu lạc của nàng thì chúng ta mới thấy hết

một xã hội bất nhân, thối nát mà Nguyễn Du muốn lột trần

bộ mặt thật của nó Nhưng ở đó, Truyện Kiều cũng là sự

bênh vực, xót thương cho số phận nhỏ nhoi bị vùi dập

viết ra những nỗi đau, sự bất công trong xã hội mà ông

đã sống và chứng kiến

Trò ch i ô ch ơ ữ

1

4

2

3

6

5

7

8

Từ khoá ?

T I N H T H A I