ĐỀ CƯƠNG MÔN HỌC XỬ LÝ THÔNG TIN 4 3.1. Mục tiêu chung của môn học: Sau khi học xong môn học này, sinh viên sẽ: Về kiến thức: + Nắm vững những khái niệm và ứng dụng của định đề mục chủ đề và định từ khóa. + Nắm vững cấu trúc và cách sử dụng của một số Bảng đề mục chủ đề, Bộ từ khóa và Từ điển từ khóa. + Nắm được phương pháp định đề mục chủ đề và từ khóa Về kỹ năng: + Xác định chính xác, đầy đủ đề mục chủ đề + Xác định chính xác, đầy đủ từ khóa Về thái độ: + Nghiêm túc, trung thực trong công việc + Luôn học hỏi, chia sẻ, tương trợ đồng nghiệp 3.2. Mục tiêu chi tiết của môn học
Trang 1ĐỀ CƯƠNG MÔN HỌC
XỬ LÝ THÔNG TIN 4
3.1 Mục tiêu chung của môn học:
Sau khi học xong môn học này, sinh viên sẽ:
- Về kiến thức:
+ Nắm vững những khái niệm và ứng dụng của định đề mục chủ đề và định từ khóa.
+ Nắm vững cấu trúc và cách sử dụng của một số Bảng đề mục chủ đề,
Bộ từ khóa và Từ điển từ khóa.
+ Nắm được phương pháp định đề mục chủ đề và từ khóa
- Về kỹ năng:
+ Xác định chính xác, đầy đủ đề mục chủ đề
+ Xác định chính xác, đầy đủ từ khóa
- Về thái độ:
+ Nghiêm túc, trung thực trong công việc
+ Luôn học hỏi, chia sẻ, tương trợ đồng nghiệp
3.2 Mục tiêu chi tiết của môn học
Mục tiêu
Nội dung
Nội dung 1
Mục 1, chương 1.
Khái niệm Định đề
mục chủ đề, Đề mục
chủ đề, Bảng đề
mục chủ đề
I.A.1 Nắm được
các khái niệm định
đề mục chủ đề, đề mục chủ đề, bảng
đề mục chủ đề
I.A.2 Nắm được
tiêu chí phân loại
I.C.1 So sánh
được sự giống nhau
và khác nhau giữa định đề mục chủ đề
và định từ khóa
Trang 2và các loại đề mục chủ đề
Nội dung 2
Mục 1, chương 1.
Từ khóa, Định từ
khóa, Bộ từ khóa
Mục 2, chương 1.
Ứng dụng của định
đề mục chủ đề và từ
khóa.
II.A.1 Nắm được
các khái niệm từ khóa, định từ khóa,
bộ từ khóa, tiêu chí phân loại và các loại từ khóa
II.A.2 Nắm được
các ứng dụng của định đề mục chủ đề
và từ khóa
II.B.1 Hiểu và
phân tích được ý nghĩa của từng ứng dụng
II.C.1 So sánh
được sự giống nhau
và khác nhau được giữa đề mục chủ đề
và từ khóa
II.C.2 Biết được
các ứng dụng này được những thư viện nào áp dụng
Nội dung 3
Mục 1, chương 2 .
Quy trình chung của
định đề mục chủ đề
và từ khóa
- Phân tích chủ đề
- Xác định khái niệm
đặc trưng cho nội
dung
III.A.1 Nắm được
nội dung bước 1:
phân tích chủ đề
IV.A.1 Nắm được
nội dung bước 2:
xác định khái niệm đặc trưng cho nội dung
III.B.1 Hiểu được
cách phân tích nội dung tài liệu
IV.B.1 Hiểu được
cách xác định khái niệm đặc trưng cho nội dung
III.C.1 Phân tích,
đánh giá đúng nội dung của tài liệu và xác định chính xác các khái niệm đặc trưng cho nội dung tài liệu
Nội dung 4
Làm bài tập
IV.A.1 Củng cố lại
kiến thức đã học ở mục 1 chương 2
IV.B.1 Vận dụng
được cách phân tích chủ đề và cách xác định khái niệm đặc trưng cho nội dung vào từng tài liệu cụ thể
Nội dung 5
Mục 1, chương 2.
Quy trình chung của
định đề mục chủ đề
và từ khóa
- Mô tả khái niệm
đặc trưng bằng từ
vựng
- Trình bày đề mục
V.A.1 Nắm được
nội dung bước 3:
mô tả khái niệm đặc trưng bằng từ vựng
V.A.2 Nắm được
cách trình bày đề mục chủ đề và từ khóa
V.B.1 Hiểu được
cách xác định đề mục chủ đề và từ khóa
V.C.1 Xác định
đúng đề mục chủ
đề và từ khóa
Trang 3chủ đề và từ khóa
Nội dung 6
- Làm bài tập
VI.A.1 Củng cố
lại kiến thức đã học
ở mục 1 chương 2
VI.B.1 Vận dụng
được quy trình định
đề mục chủ đề và từ khóa vào từng tài liệu
VI.C.1 Phân tích,
đánh giá đúng chủ
đề và xác định đúng
đề mục chủ đề và từ khóa cho tài liệu
Nội dung 7
Mục 2 chương 2.
Định đề mục chủ đề
và từ khóa cho các
nhóm tài liệu cụ thể.
- Tài liệu về nhân
vật
VII.A.1 Nắm
được phương pháp định đề mục chủ đề
và từ khóa tài liệu
về nhân vật
VII.B.1 Xác định
được tài liệu nào là tài liêu viết về nhân vật và vận dụng được phương pháp định đề mục chủ đề
và từ khóa tài liệu
về nhân vật cho từng tài liệu cụ thể đó
VII.C.1 Tìm được
tài liệu về nhân vật
rồi phân tích, đánh
gía và xác định đúng đề mục chủ
đề và từ khóa cho tài liệu đó
Nội dung 8
Mục 2 chương 2.
Định đề mục chủ đề
và từ khóa cho các
nhóm tài liệu cụ thể
- Tài liệu về cơ quan
tổ chức
VIII.A.1 Nắm
được phương pháp định đề mục chủ đề
và từ khóa tài liệu
về cơ quan tổ chức
VIII.B.1 Xác định
được tài liệu nào là tài liêu viết về cơ quan tổ chức và vận dụng được phương pháp định
đề mục chủ đề và
từ khóa tài liệu về
cơ quan tổ chức cho từng tài liệu cụ thể đó
VIII.C.1 Tìm
được tài liệu về cơ quan tổ chức rồi phân tích, đánh gía
và xác định đúng
đề mục chủ đề và
từ khóa cho tài liệu đó
Nội dung 9
Làm bài tập
IX.A.1 Củng cố
lại kiến thức đã học
ở mục 2 chương 2
IX.B.1 Vận dụng
được phương pháp định đề mục chủ đề
và từ khóa vào từng tài liệu
IX.C.1 Phân tích,
đánh giá đúng chủ
đề và xác định đúng
đề mục chủ đề và từ khóa cho tài liệu
Nội dung 10
Mục 2 chương 2.
Định đề mục chủ đề
và từ khóa cho các
X.A.1 Nắm được
phương pháp định
đề mục chủ đề và
từ khóa tài liệu về
X.B.1 Xác định
được tài liệu nào là tài liêu viết về đối tượng địa lý và vận
X.C.1 Tìm được
tài liệu về đối tượng địa lý rồi phân tích, đánh gía
Trang 4nhóm tài liệu cụ thể
- Tài liệu về đối
tượng địa lý
đối tượng địa lý dụng được phương
pháp định đề mục chủ đề và từ khóa tài liệu về đối tượng địa lý cho từng tài liệu cụ thể đó
và xác định đúng
đề mục chủ đề và
từ khóa cho tài liệu
đó
Nội dung 11
Mục 2 chương 2.
Định đề mục chủ đề
và từ khóa cho các
nhóm tài liệu cụ thể
- Tài liệu văn học
XI.A.1 Nắm được
phương pháp định
đề mục chủ đề tài liệu văn học
XI.B.1 Xác định
được tài liệu nào là tài liêu văn học và vận dụng được phương pháp định
đề mục chủ đề và
từ khóa tài văn học cho từng tài liệu cụ thể đó
XI.C.1 Tìm được
tài liệu văn học rồi phân tích, đánh gía
và xác định đúng
đề mục chủ đề và
từ khóa cho tài liệu đó
Nội dung 12
Làm bài tập
XII.A.2 Củng cố
lại kiến thức đã học
ở mục 2 chương 2
XII.C.1 Áp dụng
được phần lý thuyết ở mục 1 chương 2 và mục 2 chương 2 vào từng tài liệu cụ thể để xác định và trình bày đúng đề mục chủ đề của từng tài liệu cụ thể
Nội dung 13
Mục 1, chương 3.
Bảng đề mục chủ đề
của Thư viện Quốc
hội Mỹ (LCSH)
Mục 2, chương 3.
Bảng đề mục chủ đề
RAMEAU của Thư
viện Quốc gia Pháp
XIII.A.1 Nắm được lịch sử, cấu trúc của LCSH
III.A.2 Nắm được
lịch sử, cấu trúc của Bảng đề mục chủ đề RAMEAU
XIII.B.1 Hiểu được LCSH áp dụng ở Việt Nam như thế nào
Nội dung 14
Mục 3, chương 3 Bộ
XIV.A.1 Nắm được lịch sử và cấu
XIV.B.1 Hiểu và
vận dụng được Bộ
XIV.C.1 So sánh
được sự giống và
Trang 5từ khóa của Thư
viện Quốc gia Việt
Nam
Mục 4, chương 3.
Từ điển từ khóa
Khoa học và Công
nghệ của Cục Thông
tin Khoa học và
Công nghệ Quốc gia
trúc của Bộ từ khóa của Thư viện Quốc gia Việt Nam
IV.A.2 Nắm được
lịch sử và cấu trúc của Từ điển từ khóa Khoa học và Công nghệ
từ khóa của TVQG khi định từ khóa
IV.B.1 Hiểu và
vận dụng được Bộ
từ khóa của TVQG khi định từ khóa
khác nhau giữa cách quy định chính tả, cách trình bày tên người, cách trình bày từ khóa địa danh, cách trình bày từ khóa tên cơ quan tổ chức trong
Bộ từ khóa của Thư viện Quốc gia Việt Nam và Từ điển từ khóa Khoa học và Công nghệ của Cục TTKH & CNQG
Nội dung 15
- Làm bài tập tra tìm
các thuật ngữ trong
LCSH, Bộ từ khóa
của TVQG, Từ điển
KH & CN
XV.A.1 Củng cố
lại kiến thức đã học
ở chương 3
XV.B.1 Hiểu được
cách lập chỉ dẫn của các đề mục chủ
đề trong LCSH
V.B.2 Hiểu được
cách lập chỉ dẫn của các từ khóa trong Bộ từ khóa
và từ điển từ chuẩn
Chú thích: - Bậc 1: Nhớ (A)
- Bậc 2: Hiểu, vận dụng (B)
- Bậc 3: Phân tích, tổng hợp, đánh giá (C)
- Số La mã (I, II, III, IV …): Nội dung
- Số Ả rập (1, 2, 3, 4): Thứ tự mục tiêu
4 Tóm tắt nội dung môn học
Nội dung môn học Định đề mục chủ đề và định từ khóa bao gồm các mảng kiến thức cơ bản sau đây:
Trang 6- Tổng quát về môn học Định đề mục chủ đề và định từ khóa: Giới thiệu
cho sinh viên một số khái niệm, ứng dụng và một số bảng đề mục chủ đề, bộ từ khóa và từ điển từ khóa của môn học:
+ Khái niệm: Định đề mục chủ đề, Đề mục chủ đề, Bảng đề mục chủ đề,
Từ khóa, Định từ khóa
+ Ứng dụng: Tổ chức các phương tiện tra cứu theo chủ đề: Mục lục chủ
đề, Hộp phiếu chuyên đề, Ô tra chủ đề chữ cái, Mục lục kiểu từ điển; Hỗ trợ cho phân loại; Giúp cho việc biên soạn các bản thư mục chuyên đề; Xây dựng kho mở theo chủ đề; Xây dựng các cơ sở dữ liệu; Biên soạn bảng đề mục chủ đề
và bộ từ khóa.
+ Bảng đề mục chủ đề của Thư viện Quốc hội Mỹ, Bảng đề mục chủ đề RAMEAU của Thư viện Quốc gia Pháp, Bộ từ khóa của Thư viện Quốc gia Việt Nam, Từ điển từ khóa Khoa học và Công nghệ của Cục Thông tin Khoa học và Công nghệ Quốc gia.
- Mảng kiến thức cụ thể của môn học: Giới thiệu cho sinh viên các vấn đề:
+ Phương pháp định đề mục chủ đề và từ khóa
- Mảng kiến thức liên hệ thực tế:
+ Định đề mục chủ đề một số tài liệu ở Thư viện thực hành của Khoa và tài liệu của giảng viên bộ môn.
+ Định từ khóa một số tài liệu ở Thư viện Thực hành của Khoa và tài liệu của giảng viên bộ môn.
5 Nội dung chi tiết môn học
Chương 1 KHÁI QUÁT VỀ ĐỊNH ĐỀ MỤC CHỦ ĐỀ VÀ ĐỊNH TỪ KHÓA
1.1 MỘT SỐ KHÁI NIỆM
1.1.1 Định đề mục chủ đề, Đề mục chủ đề, Bảng đề mục chủ đề
1.1.2 Từ khóa, Định từ khóa, Bộ từ khóa
1.2 ỨNG DỤNG CỦA ĐỊNH ĐỀ MỤC CHỦ ĐỀ VÀ ĐỊNH TỪ KHÓA
1.2.1 Tổ chức các phương tiện tra cứu theo chủ đề
Trang 71.2.1.1 Mục lục chủ đề 1.2.1.2 Hộp phiếu chuyên đề 1.2.1.3 Ô tra chủ đề chữ cái 1.2.1.4 Mục lục kiểu từ điển
1.2.2 Hỗ trợ cho công tác phân loại
1.2.3 Giúp cho viêc biên soạn thư mục chuyên đề
1.2.4 Xây dựng kho mở theo chủ đề
1.2.5 Xây dựng các cơ sở dữ liệu
1.2.6 Biên soạn bảng đề mục chủ đề và bộ từ khóa
Chương 2 PHƯƠNG PHÁP ĐỊNH ĐỀ MỤC CHỦ ĐỀ VÀ TỪ KHÓA
2.1 QUY TRÌNH CHUNG
2.1.1 Phân tích chủ đề
2.1.2 Xác định khái niệm đặc trưng cho nội dung
2.1.3 Mô tả khái niệm đặc trưng bằng từ vựng
2.1.4 Trình bày đề mục chủ đề và từ khóa
2.2 ĐỊNH ĐỀ MỤC CHỦ ĐỀ VÀ TỪ KHÓA CHO CÁC NHÓM TÀI LIỆU CỤ THỂ
3.2.1 Tài liệu về nhân vật
3.2.2 Tài liệu về cơ quan tổ chức
3.2.3 Tài liệu về đối tượng địa lý
2.2.4 Tài liệu văn học
Chương 3 CÁC CÔNG CỤ KIỂM SOÁT TỪ VỰNG
3.1 BẢNG ĐỀ MỤC CHỦ ĐỀ CỦA THƯ VIỆN QUỐC HỘI MỸ
3.1.1 Lịch sử
3.1.2 Cấu trúc
3.2 BẢNG RAMEAU CỦA THƯ VIỆN QUỐC GIA PHÁP
3.2.1 Lịch sử
3.2.2 Cấu trúc
Trang 83.3 BỘ TỪ KHÓA CỦA THƯ VIỆN QUỐC GIA VIỆT NAM
3.3.1 Lịch sử
3.3.2 Cấu trúc
3.4 TỪ ĐIỂN TỪ KHÓA KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ CỦA CỤC THÔNG TIN KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ QUỐC GIA
3.4.1 Lịch sử
3.4.2 Cấu trúc
6 Học liệu
1 Học liệu bắt buộc (HLBB):
1.1 Vũ Dương Thúy Ngà, Vũ Thúy Bình (1998), Định chủ đề và định từ khóa tài liệu: Giáo trình Nxb Đại học Quốc gia HN
1.2 Thư viện Quốc gia Việt Nam (2012), Bộ từ khóa HN.
1.3 Cục Thông tin Khoa học và Công nghệ Quốc gia (2010), Từ điển từ khóa Khoa học và Công nghệ HN.
1.4 Phan Huy Quế (2001), Mô tả nội dung bằng từ khóa: Định từ khóa tài liệu Cục Thông tin Khoa học và Công nghệ Quốc gia HN.
2 Học liệu tham khảo (HLTK):
2.1 TCVN 5453 – 1991: Hoạt động Thông tin và tư liệu: Thuật ngữ và khái
niệm cơ bản.
2.2 LC Library of Congress Subject Heading
* Sinh viên có thể đọc, sao chụp tất cả các tài liệu trên tại Thư viện Trường Đại học Văn hóa Hà Nội, Thư viện Thực hành của Khoa, Thư viện Quốc gia Việt Nam hoặc có thể nhận được từ giảng viên.
7 Hình thức tổ chức dạy học
7.1 Lịch trình chung
Nội dung
Hình thức tổ chức dạy học môn học
Tự học
Lý thuyết Thảo
luận
Trang 9Nội dung 3 3 0 0 6
45
7.2 Lịch trình chung (15 tuần, mỗi tuần 03 giờ tín chỉ)
Hình
thức
tổ chức
dạy học
Thời gian, địa
điểm
Nội dung chính
Yêu cầu sinh viên chuẩn bị Ghi
chú
Tuần 1
Lý
thuyết
3 giờ trên
giảng đường
Nội dung 1
- Đọc HLBB số 1, tr 12-14, 21-22;
HLTK số 1 và xây dựng đề cương sơ lược đề cương mục 1 chương 1 trước khi đến lớp
Tuần 2
Lý
thuyết
3 giờ trên
giảng đường
Nội dung 2
- Đọc HLBB số 1, tr 15-20, 22-23;
HLTK số 1 và xây dựng đề cương mục 1 chương 1 và đọc HLBB số 1 tr
26 – 27 và chuẩn bị đề cương mục 2 chương 1
Tuần 3
Lý
thuyết
3 giờ trên
giảng đường
Nội dung 3
- Đọc HLBB số 1 tr 83-86, 124-128,
số 4 và chuẩn bị đề cương cho mục 2.1.1, 2.1.2
Tuần 4
Bài tập 3 giờ trên
giảng đường
Nội dung 4
- Đọc lại HLBB của tuần 3 và mỗi sinh chuẩn bị 5 quyển sách (trừ tác phẩm văn học) để làm bài tập do gv ra
Trang 10Tuần 5
Lý
thuyết
3 giờ trên
giảng đường
Nội dung 5
- Đọc HLBB số 1 tr.83-103, 128 -139,
số 4 và chuẩn bị trước đề cương sơ lược mục 2.1.3, 2.1.4
Tuần 6
Bài tập 3 giờ trên
giảng đường
Nội dung 6
- Đọc lại HLBB của tuần 3, 5 và mỗi sinh viên chuẩn bị 5 quyển sách (trừ tác phẩm văn học) để làm bài tập do
gv ra
Tuần 7
Lý
thuyết
3 giờ trên
giảng đường
Nội dung 7
- Đọc HLBB số 1 tr.103-111, 139-141
và chuẩn bị trước đề cương sơ lược mục 2.2.1
- Làm bài kiểm tra giữa kỳ
Tuần 8
Lý
thuyết
3 giờ trên
giảng đường
Nội dung 8
- Đọc HLBB số 1 tr.111-114; 141-142
và chuẩn bị trước đề cương sơ lược mục 2.2.2
Tuần 9
Bài tập 3 giờ trên
giảng đường
Nội dung 9
- Chuẩn bị tài liệu ở Thư viện thực hành của Khoa, mỗi sinh viên 5 quyển sách để định đề mục chủ đề và từ khóa
Tuần 10
Lý
thuyết
3 giờ trên
giảng đường
Nội dung 10
- Đọc HLBB số 1 tr.114 – 117;
142-143 và chuẩn bị trước đề cương sơ lược mục 2.2.3
Tuần 11
Lý
thuyết
3 giờ trên
giảng đường
Nội dung 11
- Đọc HLBB số 1 tr.119-121, 144-149
và chuẩn bị trước đề cương sơ lược mục 2.2.4
Tuần 12
Bài tập 3 giờ trên
giảng đường
Nội dung 12
- Chuẩn bị tài liệu nhiếu bản ở Thư viện thực hành của Khoa để định đề mục chủ đề và định từ khóa
Tuần 13
Lý
thuyết
3 giờ trên
giảng
Nội dung 13
- Đọc HLBB số 1 tr.47-60, HLTK số
2 và chuẩn bị đề cương sơ lược mục
Trang 11đường 3.1, 3.2
Tuần 14
Lý
thuyết
3 giờ trên
giảng đường
Nội dung 14
- Đọc HLBB số 1 tr.70-77, số 2,3 và chuẩn bị trước đề cương mục 3.3, 3.4
Tuần 15
15
- Chuẩn bị tài liệu ở Thư viện thực hành của Khoa, mỗi sinh viên 5 quyển sách để định đề mục chủ đề và từ khóa
8 Chính sách đối với môn học và các yêu cầu khác của giảng viên
Sinh viên học tập môn Định đề mục chủ đề và định từ khóa cần phải:
- Thực hiện đầy đủ các nội dung có liên quan trong mục 7.2, cụ thể là:
+ Đọc và xây dựng đề cương sơ lược của các chương (khoảng 02 trang A4/01 chương) trước khi lên lớp nghe giảng lý thuyết; hoàn chỉnh đề cương sau khi nghe giảng lý thuyết
+ Làm đầy đủ các bài tập
- Có thái độ nghiêm túc, tích cực, chủ động, sáng tạo trong việc chuẩn bị
đề cương các chương.
- Tham dự đầy đủ, nghiêm túc các giờ lý thuyết và bài tập theo quy định.
9 Phương pháp, hình thức kiểm tra - đánh giá kết quả học tập môn học
9.1.Mục đích và trọng số kiểm tra - đánh giá
Hình thức Tính chất của nội
dung kiểm tra Mục đích kiểm tra Trọng số
- Có mặt đầy đủ trên
lớp
- Bài tập cá nhân và
đánh giá thường
xuyên
-Nghiêm túc, có ý thức xây dựng bài.
- Mục tiêu 1: các vấn
đề lý thuyết.
Đánh giá thái độ và ý thức
học tập, khả năng nhớ, tái
hiện và vận dụng các nội
dung cơ bản của môn học
10%
Kiểm tra giữa kỳ Mục tiêu bậc 2 và 3:
Chủ yếu về lý thuyết, hiểu sâu và có liên hệ
Đánh giá kỹ năng nghiên cứu độc lập và kĩ năng trình bày
20%