to long

- Thủ pháp nghệ thuật so sánh, phóng đại vừa cụ thể hoá sức mạnh vật chất, tinh thần của đội quân mang hào khí Đông A..  Hai câu thơ là vẻ đẹp kiêu hùng, kì vĩ của một đại tướng quân[r]

Trường THPT Ninh Hải

Ngữ Văn 10 – tập 1

Lớp dạy 10A, sĩ số 52

Phạm Ngũ Lão

Người soạn: Nguyễn Xuân Định

Tiết 37

I GIỚI THIỆU CHUNG:

1 Tác giả:

- Phạm Ngũ Lão

(1255-1320) là danh tướng thời

Trần

- Ông là người văn võ toàn

tài, có công lớn trong cuộc

kháng chiến chống quân

Nguyên – Mông lần II,III

Dựa vào SGK em hãy

cho biết sơ lược về

tiểu sử nhà thơ Phạm

Ngũ Lão?

Bản chữ Hán

述 懷

橫 槊 江 山 恰 幾 秋

三 軍 貔 虎 氣 吞 牛

男 兒 未 了 功 名 債

羞 聽 人 間 說 武 侯

2 Văn bản:

- Hoàn cảnh sáng tác: Bài thơ ra đời trước cuộc kháng chiến chống quân Nguyên – Mông (lần II)

- Bố cục: chia làm 2 phần

+ Tiền giải: 2 câu đầu:

+ Hậu giải: 2 câu sau:

Vẻ đẹp hào hùng của con người thời Trần

Em hãy cho biết nội dung chính của

2 câu thơ đầu?

Vẻ đẹp tâm hồn, nhân cách và lý tưởng của nhà thơ

Em hãy cho biết nội dung chính của 2 câu thơ sau?

II ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN:

1 Hai câu đầu: Hình tượng con người thời Trần

.

Em hãy so sánh bản dịch thơ với nguyên tác: từ hoành sóc dịch là múa giáo Em có nhận xét gì?

- Câu 1: Hoành sóc giang sơn kháp kỷ thu

Dịch thơ: Múa giáo non sông trải mấy thu

Hoành sóc: không phải là múa giáo mà là cầm ngang ngọn giáo

 Cầm ngang ngọn giáo: Tư thế tĩnh - hiên

ngang, vững chãi

Tâm thế chủ động, tự tin Múa giáo: Tư thế động, Sự phô diễn ra bên ngoài

 Câu thơ là hình ảnh một dũng tướng oai phong, lẫm liệt,

cầm ngang ngọn giáo bảo vệ non sông đất nước

+ “Hoành sóc giang sơn”: độ dài ngọn giáo đo bằng kích thước non sông

- Con người xuất hiện với tư thế hiên ngang

mang tầm vóc vũ trụ, kì vĩ như át cả không gian

+ Không gian mở ra cả hai chiều: rộng ( non

sông đất nước) , cao ( tận sao ngưu)

+ Thời gian: rất dài: “kháp kỷ thu”  mấy năm rồi

Vẻ đẹp của viên tướng anh hùng thời Trần (có thể là nhà thơ)

được thể hiện như thế nào ở câu thơ đầu?

-Câu 2: Tam quân tỳ hổ khì thôn ngưu

Dịch thơ: Ba quân khí mạnh nuốt trôi trâu

con trâu cũng có thể hiểu là sao ngưu

+ Khí thế hào hùng của ba quân xông lên đến tận trời làm át, làm mờ cả sao Ngưu

+ Khí thế hùng mạnh của ba quân như hổ báo có thể nuốt trôi cả con trâu.

- Ba quân: quân đội nhà Trần  tượng trưng cho sức mạnh dân tộc

- Thủ pháp nghệ thuật so sánh, phóng đại vừa cụ thể hoá sức mạnh vật chất, tinh thần của đội quân mang hào khí Đông A

 Hai câu thơ là vẻ đẹp kiêu hùng, kì vĩ của một

đại tướng quân chỉ huy cả đoàn quân đông đảo,hùng tráng, mạnh mẽ Vẻ đẹp quân- tướng làm nên sức

mạnh và khí thế của hào khí Đông A.

Hào khí Đơng A:

Tâm hồn, khí phách dân tộc thời Trần

+ Tư tưởng độc lập tự cường, tự hào dân tộc

+ Ý chí quyết chiến, quyết thắng kẻ thù xâm lược

Cịn là lối chơi chữ:

Chữ “ Đơng ” + bộ A = chữõ “ Trần ”

2 Hai câu sau: Chí làm trai – tâm tình của nhà thơ.

- Công danh nam tử :

+ Theo tinh thần Nho giáo:

* Lập công: để lại sự nghiệp

* Lập danh: để lại tiếng thơm

+ “Nợ công danh” là chưa làm nên sự nghiệp,

chưa hoàn thành nghĩa vụ đối với đất nước

 Lý tưởng sống của trang nam tử thời phong kiến.

“ Nợ công danh” mà

tác giả nhắc đến trong

bài thơ có thể hiểu

như thế nào?

- Câu 3 Nam nhi vị liễu công danh trái

Dịch thơ: Công danh nam tử còn vương nợ

- Ý nghĩa của chữ “thẹn”: chưa có tài mưu lược lớn như Vũ

Hầu để cứu dân, cứu nước  vẻ đẹp nhân cách con người.

 Câu thơ thể hiện cái tâm trong sáng của người anh hùng

Phân tích ý nghĩa của nỗi “thẹn”

trong câu thơ cuối.

*Vũ Hầu là Khổng Minh Gia Cát Lượng, bậc kì tài, hiền

thần, vạn đại quân sư nổi tiếng thời tam quốc, từ một trai cày đất Nam Dương, giúp Lưu Bị lập nên sự nghiệp

-Câu 4 Tu thính nhân gian thuyết Vũ Hầu

-Dịch thơ: Luống thẹn tai nghe chuyện Vũ Hầu

Dựa vào chú thích SGK em hãy cho biết sơ lược về Vũ

Hầu?

III TỔNG KẾT

1 Nội dung:

Thuật hoài là chân dung tinh thần của tác giả đồng thời là chân dung tinh thần của thời đại nhà Trần, rực ngời hào khí Đông A

2 Nghệ thuật

-Hàm súc, cô đọng

- Bút pháp hoành tráng có tính sử thi

- Hình ảnh giàu sức biểu cảm

Củng cố và luyện tập:

* Câu1: Hình ảnh “hoành sóc” thể hiện điều gì?

a Khí thế sục sôi

b Tư thế hiên ngang

c Lòng can đảm

d í chí mạnh mẽ

* Câu 2: Cụm từ “ Khí thế nuốt trôi trâu” được hiểu là?

a Khí phách mạnh mẽ

b Khí phách hiên ngang

* Câu 3: Bài thơ “ Tỏ lòng” gợi cho em cảm nhận được?

a Lý tưởng của người trai trẻ thời Trần

b ý chí sắt đá của con người thời Trần

c Ước mơ công hầu, khanh tướng thời nhà Trần

d ý nguyện về sự hi sinh con người thời Trần

* Câu 4: Cảm hứng chủ đạo qua hai câu thơ cuối thể hiện?

a Lý tưởng công danh

b Ước mơ về cuộc sống thanh bình

c Tấm lòng thương dân tha thiết

d Cái chí , cái tâm của người anh hùng

Hướng dẫn HS tự học ở nhà:

 Nắm được nội dung và nghệ thuật của bài

“Hào khí Đông A” qua bài thơ “ Tỏ lòng” của Phạm

Ngũ Lão?

theo câu hỏi SGK, Trang 118,119